Πρὸς Γαλάτας 3

Ὦ ἀνόητοι Γαλάτες! Ποιός σᾶς βάσκανε, ὥστε νὰ μὴ πείθεσθε στὴν ἀλήθεια ἐσεῖς, μπροστὰ στὰ μάτια τῶν ὁποίων ὁ Ἰησοῦς Χριστὸς γιὰ σᾶς ζωγραφίσθηκε ζωηρὰ ἐσταυρωμένος;

Ὦ ἀνόητοι Γαλάται, ποῖος σᾶς ἐβάσκανε διὰ τὰς προόδους σας εἰς τὴν πίστιν καὶ τὴν ἀρετήν, ὥστε τώρα νὰ μὴ πείθεσθε εἰς τὴν ἀλήθειαν σεῖς, ἐμπρὸς εἰς τὰ μάταα τῶν ὁποίων καθαρὰ καὶ μὲ κάθε ἀκρίβειαν ἐζωγραφήθη διὰ τοῦ κηρύγματος, ποὺ ἐκάμαμεν μεταξύ σας ὁ Ἰησοῦς Χριστὸς ἐσταυρωμένος;

Ὦ ἀνόητοι Γαλάται, ποιὸς σᾶς ἐβάσκανε, ὥστε τώρα νὰ μὴ πείθεσθε καὶ νὰ μὴ ὑπακούετε εἰς τὴν ἀλήθειαν, σεῖς ἐμπρὸς εἰς τὰ μάτια τῶν ὁποίων, ὁλοκάθαρα καὶ ξάστερα παρεστάθη καὶ σὰν νὰ ἐζωγραφήθη ὁ ἐσταυρωμένος Ἰησοῦς Χριστός;

Τοῦτο μόνο θέλω νὰ μάθω ἀπὸ σᾶς· Ἀπὸ τὰ ἔργα τοῦ νόμου λάβατε τὸ Πνεῦμα ἢ ἀπὸ τὴν ὑπακοὴ στὴν Πίστι (στὸ Χριστιανισμὸ);

Καὶ διὰ νὰ σᾶς πείσω, ὅτι μόνον πονηρὰ καὶ διαβολικὴ συνεργία ἔφερε τὴν σημερινὴν ὀπισθοδρομησν σας, δὲν θὰ χρησιμοποιήσω πολλοὺς συλλογισμοὺς καὶ ἀποδείξεις. Τοῦτο μόνον θέλω νὰ μάθω ἀπὸ σᾶς. Τὰ χαρίσματα τοῦ Ἁγίου Πνεύματος τὰ ἐλάβατε ἀπὸ τὴν τήρησιν τῶν διατάξεων τοῦ νόμου ἢ διὰ μέσου τοῦ κηρύγματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἐπιστεύσατε; Ἀναντιρρήτως τὰ ἐλάβατε, διότι ἠκούσατε καὶ ἐπιστεύσατε εἰς τὸ κήρυγμά μας.

Τοῦτο μόνον θέλω νὰ μάθω ἀπὸ σᾶς· τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον, τὰ πολλὰ καὶ θαυμαστὰ χαρίσματά του, τὰ ἐλάβατε ἀπὸ τὰς τυπικὰς διατάξεις τοῦ μωσαϊκοῦ Νόμου ἢ τὰ ἐλάβατε ἀπὸ τὸ κήρυγμα τῆς πίστεως ποὺ ἀκούσατε καὶ ἐδεχθήκατε;

Τόσο ἀνόητοι εἶσθε; Ἐνῷ ἀρχίσατε μὲ τὸ Πνεῦμα, καταλήγετε μὲ τὴ σάρκα;

Εἶσθε λοιπὸν τόσον πολὺ ἀνόητοι; Ἀφοῦ ἐκάματε ἀρχὴν μὲ τὴν χάριν τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, καταλήγετε τώρα εἰς τὴν τήρησιν τῶν διατάξεων τοῦ νόμου, ποῦ ἔχουν νὰ κάμουν μὲ τὴν σάρκα καὶ ὄχι μὲ τὴν ἀναγέννησιν τῆς καρδίας;

Εἶσθε, λοιπόν, τόσον ἀνόητοι; Ἀφοῦ ἀρχίσατε τόσον καλὰ μὲ τὴν χάριν τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, τώρα καταλήγετε εἰς τὰς διατάξεις τοῦ Νόμου, ποὺ ἔχουν νὰ κάμουν μὲ τὴν σάρκα καὶ ὄχι μὲ τὸν ἁγιασμὸν τῆς καρδίας;

Τόσα ὑποφέρατε ματαίως; Ἐὰν βεβαίως μόνο ματαίως (Τὰ παθήματα, ὅταν συντελοῦν στὴ σωτηρία, ὑπερσταθμίζονται ἀπὸ τὴ σωτηρία καὶ δὲν ὑπολογίζονται ὡς ζημία. Ἀλλ’ ὅταν εἶναι χωρὶς ὄφελος, δὲν ἀποβαίνουν δηλαδὴ σὲ σωτηρία, τότε εἶναι ζημία).

Τόσας εὐεργεσίας, ποὺ ἐλβατε μὲ τὰ χαρίσματα τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, τὰς εὐηργετήθητε ἀνωφελῶς καὶ εἰς μάτην; Καὶ εἴθε νὰ ἦσαν μόνον εἰς μάτην, ὄχι δὲ καὶ πρὸς ζημίαν καὶ πνευματικὴν κατάκρισίν σας.

Τόσας δωρεὰς καὶ εὐεργεσίας, ποὺ ἐλάβατε ἀπὸ τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον, ματαίως τὰς ἔχετε λάβει; Ἐὰν βέβαια ἠμπορῇ νὰ λεχθῇ ὅτι τὰς ἐλάβατε ματαίως, διότι τὸ βέβαιον εἶναι ὅτι, ἐὰν τὰς περιφρονήσετε, θὰ γίνουν εἰς καταδίκην σας.

Αὐτὸς λοιπόν, ποὺ σᾶς χορηγεῖ πλουσίως τὸ Πνεῦμα (τὴ χάρι τοῦ Πνεύματος) καὶ ἐνεργεῖ θαύματα σὲ σᾶς, τὸ κάνει διότι πράξατε τὰ ἔργα τοῦ νόμου ἢ διότι ὑπακούσατε στὴν Πίστι; (Ἀσφαλῶς διότι ὑπακούσατε στὴν Πίστι).

Ὁ Θεὸς λοιπόν, ὁ ὁποῖος σᾶς χορηγεῖ πλουσίως τὴν χάριν τοῦ Ἁγίου Πνεύματος καὶ ἐνεργεῖ μεταξύ σας ἔργα ὑπερφυσικῆς δυνάμεως, σᾶς χορηγεῖ καὶ ἐνεργεῖ ταῦτα λόγῳ τοῦ ὅτι ἐτηρήσατε τὸν νόμον ἢ διότι ἐπιστεύσατε εις τὸ κήρυγμα; Βεβαίως διότι ἐπιστεύσατε.

Ὁ Θεός, λοιπόν, ὁ ὁποῖος πλούσια σᾶς χορηγεῖ τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον καὶ ἐνεργεῖ μεταξύ σας θαύματα μεγάλα μὲ τὴν ἄπειρον δύναμίν του, σᾶς χορηγεῖ καὶ ἐνεργεῖ αὐτὰ ἀπὸ τὰ ἔργα τοῦ Νόμου, ποὺ τάχα ἐπράξατε ἢ ἀπὸ τὴν πίστιν εἰς τὸ κήρυγμα ποὺ ἔχετε ἀκούσει;

Ὅπως ὁ Ἀβραὰμ πίστευσε στὸ Θεό, καὶ ἡ πίστι τοῦ λογαριάσθηκε γιὰ δικαίωσί του.

Καθὼς καὶ ὁ Ἀβραὰμ ἐπίστευσεν εἰς τὸν Θεὸν καὶ ἐλογαριάσθη εἰς αὐτὸν ἡ πίστις αὐτὴ ἔτσι, ὥστε ὁ Θεὸς νὰ τὸν δικαιώσῃ.

Ὁ Θεὸς σᾶς ἐχορήγησε τὸ Πνεῦμα του διὰ τὴν πίστιν σας. Ὅπως συνέβη καὶ μὲ τὸν Ἀβραάμ, ὁ ὁποῖος «Ἐπίστευσεν εἰς τὸν Θεὸν καὶ κατελογίσθη εἰς τὸ ἐνεργητικόν του ἡ πίστις αὐτή, ὥστε ὁ Θεὸς νὰ τοῦ δώσῃ τὴν δικαίωσιν».

Μάθετε λοιπόν, ὅτι οἱ ἄνθρωποι τῆς πίστεως, αὐτοὶ εἶναι παιδιὰ τοῦ Ἀβραάμ.

Συνεπῶς μάθετε καὶ γνωρίζετε, ὅτι ὄχι ἐκεῖνοι ποῦ τηροῦν τὸν νόμον, ἀλλ’ ὅσοι κυριαρχοῦνται ἀπὸ τὴν πίστιν, αὐτοὶ εἶναι τέκνα τοῦ Ἀβραάμ.

Συνεπῶς γνωρίζετε, ὅτι τέκνα τοῦ Ἀβραὰμ δὲν εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι τηροῦν τὰς διατάξεις τοῦ Νόμου, ἀλλ’ ὅσοι ἔχουν δεχθῇ καὶ ζοῦν τὴν πίστιν εἰς τὸν Χριστόν.

Καὶ ἐπειδὴ ἡ Γραφὴ προεῖδε, ὅτι ἀπὸ τὴν πίστι ὁ Θεὸς δικαιώνει (σῴζει) τοὺς ἐθνικούς, προανήγγειλε στὸν Ἀβραάμ· Θὰ εὐλογηθοῦν διὰ σοῦ (λόγῳ τῆς πίστεώς σου καὶ τῆς προελεύσεως τοῦ Μεσσία ἀπὸ σένα) ὅλα τὰ ἔθνη.

Ἐπειδὴ δὲ ἡ Γραφὴ προεῖδεν, ὅτι διὰ μέσου τῆς πίστεως μέλλει νὰ δικαιώσῃ τοὺς ἐθνικοὺς ὁ Θεός, προανήγγειλε τὸ χαρμόσυνον μήνυμα εἰς τὸν Ἀβραάμ, ὅτι θὰ εὐλογηθοῦν διὰ σοῦ ὄχι μόνον ἐν ἔθνος, τὸ ἰουδαϊκόν, ἀλλ’ ὅλα τὰ ἔθνη.

Ἐπειδὴ δὲ ἡ Ἁγία Γραφὴ προεῖδεν ὅτι ἀπὸ τὴν πίστιν καὶ διὰ μέσου τῆς πίστεως ἔμελλεν ὁ Θεὸς νὰ δικαιώσῃ καὶ σώσῃ τὰ ἔθνη, προανήγγειλε τὴν χαρμόσυνον ἀγγελίαν εἰς τὸν Ἀβραάμ, ὅτι «Διὰ σοῦ θὰ εὐλογηθοῦν ὅλα τὰ ἔθνη» καὶ ὄχι μόνον τὸ ἰουδαϊκόν.

Ὥστε οἱ ἄνθρωποι τῆς πίστεως εὐλογοῦνται μαζὶ μὲ τὸν πιστὸ Ἀβραάμ.

Διὰ νὰ λέγῃ δὲ ὁ Θεός, ὅτι ὅλα τὰ ἔθνη θὰ εὐλογηθοῦν διὰ μέσου τοῦ Ἀβραάμ, σημαίνει ὅτι δὲν λογαριάζεται διόλου ἡ σαρκικὴ συγγένεια, ἀλλ’ ὅσοι πιστεύουν, εἰς ὁποιονδήποτε ἔθνος καὶ ἂν ἀνήκουν, εὐλογοῦνται μαζὶ μὲ τὸν Ἀβραάμ, ὁ ὁποῖος ἠξιώθη τῆς εὐλογίας, διότι ἐπίστευσε.

Ὥστε παίρνουν τὰς εὐλογίας τοῦ Θεοῦ καὶ εὐλογοῦνται μαζῆ μὲ τὸν πιστὸν Ἀβραὰμ ὅσοι πιστεύουν, εἴτε Ἑβραῖοι εἶναι εἴτε ἐθνικοί.

Ἀντιθέτως, ὅσοι στηρίζονται στὰ ἔργα τοῦ νόμου, βρίσκονται κάτω ἀπὸ κατάρα. Διότι ἡ Γραφὴ λέγει· Καταραμένος ὅποιος δὲν μένει σταθερῶς σὲ ὅλα τὰ γραμμένα στὸ βιβλίο τοῦ νόμου γιὰ νὰ τὰ ἐκτελῇ.

Μόνον δὲ διὰ τῆς πίστεως δίδονται αι εὐλογίαι. Διότι ὅσοι βασίζονται εἰς τὰ ἔργα τοῦ νόμου, διατελοῦν ὑπὸ κατάραν. Διότι ἔχει γραφῆ εἰς αὐτὸν τὸν νόμον: Εἶναι καταράμενος καθενας, ποὺ δὲν μένει σταθερὸς εἰς ὅλα ἀνεξαιρέτως τὰ γραμμένα εἰς τὸ βιβλίον τοῦ νόμου διὰ νὰ ἐκτελεσῃ ἐπακριβῶς αὐτά.

Διότι ὅσοι εὑρίσκονται κάτω ἀπὸ τὰς τυπικὰς διατάξεις τοῦ Νόμου, εὑρίσκονται ὑπὸ τὴν κατάραν. Ἐπειδὴ εἰς αὐτὸν τοῦτον τὸν Νόμον ἔχει γραφῆ· «Εἶναι καταράμενος καθένας ποὺ δὲν μένει πιστὸς καὶ δὲν τηρεῖ ὅλα ὅσα εἶναι γραμμένα εἰς τὸ βιβλίον τοῦ Νόμου».

Ὅτι δὲ διὰ τοῦ νόμου κανεὶς δὲν δικαιώνεται ἀπὸ τὸ Θεό, εἶναι φανερό. Διότι ὁ εὐσεβὴς ἀπὸ τὴν πίστι θὰ ζήσῃ (θὰ δικαιωθῇ, θὰ σωθῇ κληρονομώντας τὴν αἰώνια ζωή).

Ὅτι δὲ διὰ τοῦ νόμου κανεὶς δὲν λαμβάνει τὴν δικαίωσιν ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, εἶναι φανερόν. Διότι καθὼς λέγει αὐτὸς ὁ νόμος: Ὁ δίκαιος θὰ ζήσῃ καὶ θὰ σωθῇ διὰ τῆς πίστεως.

Ὅτι δὲ διὰ μέσου τοῦ μωσαϊκοῦ Νόμου κανεὶς δὲν παίρνει τὴν δικαίωσιν ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, εἶναι φανερόν. Διότι εἰς αὐτὸν τοῦτον τὸν Νόμον γράφεται, ὅτι «Ὁ δίκαιος θὰ ζήσῃ καὶ θὰ ἐπιτύχῃ τὴν σωτηρίαν του διὰ τῆς πίστεως».

Ὁ νόμος ὅμως (ὡς νόμος) δὲν λέγει ἀπὸ τὴν πίστι, ἀλλὰ λέγει· Ὁ ἄνθρωπος, ποὺ θὰ κάνῃ αὐτά (ὅλα ἀνεξαιρέτως καὶ τελείως ὅσα ὁ νόμος διατάσσει), θὰ κερδίσῃ μ’ αὐτὰ τὴ ζωή (θὰ σωθῇ).

Ὁ νόμος ὅμως τὴν δικαίωσιν ποὺ ὑπόσχεται δὲν τὴν βασίζει ἐπὶ τῆς πίστεως, ἀλλὰ καθὼς λέγεται εἰς τὸ Λευϊτικόν: Ἐκεῖνος ποῦ ἐποίησε καὶ ἐτήρησεν αὐτά, δηλαδὴ τὰ προστάγματα τοῦ νόμου, θὰ ζήσῃ δι’ αὐτῶν. Ποῖος ὅμως τὰ ἐτήρησεν ὅλα; Κανείς. Ὅλοι λοιπὸν ὡς παραβάται τοῦ νόμου διατελοῦμεν ὑπὸ κατάραν.

Ὁ Νόμος ὅμως δὲν στηρίζεται εἰς τὴν πίστιν καὶ δὲν δίδει δικαίωσιν διὰ τῆς πίστεως, ἀλλ’ ὅπως γράφεται εἰς αὐτόν, «Ἐκεῖνος ὁ ἄνθρωπος ποὺ ἐτήρησεν ὅλα τὰ προστάγματα τοῦ Νόμου, αὐτὸς θὰ ζήσῃ δι’ αὐτῶν». (Κανεὶς ὅμως δὲν ἠμπόρεσε οὔτε θὰ ἠμπορέσῃ νὰ τηρήσῃ ὅλον τὸν Νόμον, καὶ ἄρα ὅλοι εὑρίσκονται ὑπὸ κατάραν ἐξ αἰτίας τῶν παραβάσεων του).

Ὁ Χριστὸς μᾶς ἐξαγόρασε ἀπὸ τὴν κατάρα τοῦ νόμου μὲ τὸ νὰ γίνῃ γιὰ μᾶς κατάρα. Διότι λέγει ἡ Γραφή· Καταραμένος ὅποιος κρεμᾶται ἐπάνω σὲ ξύλο.

Ἀπὸ τὴν κατάραν δὲ αὐτὴν τοῦ νόμου μας ἐξηγόρασεν ὁ Χριστὸς καὶ ὡς λύτρα διὰ τὴν ἑξαγοράν μας αὐτὴν κατέβαλε τὸ ὅτι ἔγινε χάριν ἡμῶν καταραμένος. Καὶ ἔγινε καταραμένος, διότι ἐκρεμάσθη εἰς τὸν σταυρόν. Εἶναι δὲ γραμμένον: Καταράμενος νὰ εἶναι καθένας, ποὺ κρέμεται καὶ πεθαίνει ἐπάνω εἰς τὸ ξύλον.

Ὁ Χριστὸς ὅμως μᾶς ἐξηγόρασεν ἀπὸ αὐτὴν τὴν κατάραν τοῦ Νόμου μὲ τὸ νὰ γίνῃ ὁ ἴδιος χάριν ἡμῶν κατάρα καὶ νὰ πληρώσῃ ὡς λύτρον δι’ ἡμᾶς τὸν σταυρικόν του θάνατον. Διότι ἔχει γραφῆ εἰς τὴν Παλαιὰν Διαθήκην· «Καταράμενος εἶναι καθένας ποὺ κρεμᾶται καὶ πεθαίνει ἐπάνω εἰς τὸ ξύλον τοῦ σταυροῦ».

Αὐτὸ ἔγινε γιὰ νὰ ἔλθῃ διὰ τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ ἡ εὐλογία τοῦ Ἀβραὰμ στὰ ἔθνη, γιὰ νὰ λάβωμε διὰ τῆς πίστεως τὸ Πνεῦμα, ποὺ ὑποσχέθηκε ὁ Θεός.

Καὶ ἔτσι ἔγινεν ὁ Χριστὸς καταράμενος, διὰ νὰ ἔλθῃ διὰ μέσου τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ εἰς τοὺς ἐθνικοὺς ἡ εὐλογία, τὴν ὁποίαν ὁ Θεὸς ὑπεσχέθη εἰς τὸν Ἀβραάμ, διὰ νὰ λάβωμεν διὰ τῆς πίστεως τὸ Ἅγιον Πνεῦμα, τὴν ἀνεκτίμητον αὐτὴν εὐλογίαν, ποὺ μᾶς ὑπεσχέθη ὁ Θεός.

Καὶ ἔγινε κατάρα, διὰ νὰ ἔλθῃ εἰς τοὺς ἐθνικούς, διὰ μέσου τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἡ εὐλογία τοῦ Θεοῦ πρὸς τὸν Ἀβραάμ, διὰ νὰ λάβωμεν ἡμεῖς, Ἰουδαῖοι καὶ ἐθνικοί, διὰ μέσου τῆς πίστεως τὴν εὐλογημένην ὑπόσχεσιν περὶ τῶν ἀνεκτιμήτων δωρεῶν τοῦ Ἁγίου Πνεύματος.

Ἀδελφοί, ἀναφέρω ἕνα ἀνθρώπινο παράδειγμα. Ἔγκυρη διαθήκη ἀνθρώπου κανεὶς βεβαίως δὲν ἀκυρώνει ἢ προσθέτει κάτι σ’ αὐτή.

Ἀδελφοί, πρὸς περισσοτέραν σαφήνειαν σᾶς ὁμιλῶ μὲ παραδείγματα, ὅπως συμβαίνουν τὰ πράγματα εἰς τοὺς ἀνθρώπους. Καὶ θὰ χρησιμοποιήσω ἀνθρώπινον παράδειγμα, διὰ νὰ σᾶς ἐξηγήσω, πῶς ἡ Ἐπαγγελία αὐτή, ποὺ μᾶς ἔδωκεν ὁ Θεὸς περὶ τῆς εὐλογίας, ἔχει μεγαλυτέραν ἰσχὺν ἀπὸ τὸν νόμον. Ἰδοὺ τὸ παράδειγμα: Διαθήκην ἀνθρώπου, ποὺ ἀνεγνωρίσθη μετὰ τὸν θάνατόν του ὡς γνησία καὶ ἔγκυρος, καίτοι αὕτη εἶναι ἔγγραφον ἀνθρώπινον, ὅμως κανένας δὲν τὴν καταργεῖ ἢ δὲν προσθέτει κάτι εἰς αὐτήν.

Ἀδελφοί, σᾶς φέρνω ἕνα παράδειγμα, ἀπὸ ὅσα συμβαίνουν μεταξὺ τῶν ἀνθρώπων. Διαθήκην ἀνθρώπου, ἡ ὁποία μετὰ τὸν θάνατον του ἔχει ἐλεχθῆ καὶ ἀναγνωρισθῆ ὡς ἔγκυρος, κανένας δὲν τὴν καταργεῖ ἢ δὲν προσθέτει καμμίαν διάταξιν εἰς αὐτήν.

Καὶ γιὰ τὸν Ἀβραὰμ καὶ γιὰ τὸ σπέρμα του δόθηκαν οἱ ὑποσχέσεις (ποὺ εἶναι διαθήκη τοῦ Θεοῦ). Δὲν λέγει, καὶ γιὰ τὰ σπέρματα, ὅπως ἐὰν ἐπρόκειτο γιὰ πολλοὺς ἀπογόνους, ἀλλὰ λέγει, καὶ γιὰ τὸ σπέρμα σου, ὅπως ὅταν πρόκειται γιὰ ἕνα. Αὐτὸς ὁ ἕνας εἶναι ὁ Χριστός.

Ἀλλὰ καὶ ὁ Θεὸς διαθήκην ἔκαμε πρὸς τὸν Ἀβραάμ, ὅταν ἔδωκε τὰς ὑποσχέσεις εἰς αὐτὸν καὶ εἰς τὸ σπέρμα αὐτοῦ. Δὲν εἶπε δὲ ὁ Θεὸς καὶ εἰς τὰ σπέρματα, ὅπως θὰ ἔλεγεν, ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ πολλῶν ἀπογόνων. Ἀλλ’ εἶπεν ὡς νὰ ἐπρόκειτο περὶ ἐνὸς ἀπογόνου, εἰς τὸ σπέρμα σου, τὸ ὁποῖον εἶναι ὁ Χριστός.

Καὶ ὁ Θεὸς εἶχε συνάψει διαθήκην μὲ τὸν Ἀβραάμ, ὅταν ἔδωκε τὰς ὑποσχέσεις του «εἰς αὐτὸν καὶ εἰς τὸ σπέρμα του». Δὲν εἶπεν ὁ Θεὸς «καὶ εἰς τὰ σπέρματα αὐτοῦ», διότι τότε θὰ ἐπρόκειτο περὶ πολλῶν, ἀλλ’ ὡς ἐὰν ἐπρόκειτο - ὅπως καὶ ἐπρόκειτο - περὶ ἑνὸς μόνον, εἶπε, «καὶ εἰς τὸ σπέρμα σου». εἰς τὸν ἀπόγονόν σου. Αὐτὸς δὲ ὁ ἔνας ἀπόγονος εἶναι ὁ Χριστός.

Ἐννοῶ δὲ τοῦτο· Διαθήκη, ποὺ προηγουμένως εἶχε ἐπικυρώσει ὁ Θεὸς καὶ ἀναφερόταν στὸ Χριστό, ὁ νόμος, ποὺ ἦλθε μετὰ τετρακόσια καὶ τριάντα ἔτη, δὲν ἀκυρώνει γιὰ νὰ καταργήσῃ τὴν ὑπόσχεσι.

Ἐφαρμόζω τώρα τὸ προηγούμενον παράδειγμα καὶ λέγω τὰ ἑξῆς: Τὴν διαθήκην αὐτήν, ποῦ ἐπεκυρώθη προτήτερα ἀπὸ τὸν Θεὸν μὲ ὅρκον καὶ ἀνεφέρετο εἰς τὸν Χριστόν, δὲν ἠμπορεῖ ὁ νόμος, ποὺ ἦλθεν ὕστερα ἀπὸ τετρακόσια τριάντα ἔτη νὰ τὴν ἀκυρώσῃ, ὥστε νὰ καταργήσῃ τὴν ὑπόσχεσιν τοῦ Θεοῦ. Θὰ τὴν κατήργει δέ, ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν κληρονομίαν διὰ τοῦ νόμου.

Ἰδοὺ τώρα ἡ σκέψις μου· Τὴν διαθήκην αὐτήν, ποὺ εἶχεν ἐπικυρωθῆ προηγουμένως ἀπὸ τὸν Θεὸν μὲ ὅρκον καὶ ἀνεφέρετο εἰς τὸν Χριστόν, ὁ Νόμος, ὁ ὁποῖος ἐδόθη ἔπειτα ἀπὸ τετρακόσια τριάντα ἔτη, δὲν τὴν ἀκυρώνει - καὶ οὔτε ἠμπορεῖ νὰ τὴν ἀκυρώση - ὥστε νὰ καταργήσῃ τὴν ὑπόσχεσιν τοῦ Θεοῦ.

Ἄλλωστε, ἐὰν ἡ κληρονομία ἐξηρτᾶτο ἀπὸ τὸ νόμο, δὲν θὰ ἐξηρτᾶτο πλέον ἀπὸ τὴν ὑπόσχεσι (νὰ δοθῇ δηλαδὴ δωρεάν). Ἀλλὰ στὸν Ἀβραὰμ ὁ Θεὸς μὲ τὴν ὑπόσχεσι ἔχει χαρισθῆ.

Διότι ἐὰν ἐκ τῆς τηρήσεως τοῦ νόμου ἐπετυγχάνετο ἡ κληρονομία καὶ σωτηρία, δὲν θὰ μᾶς ἐδίδετο πλέον αὕτη ὡς δωρεὰ ἐξ ὑποσχέσεως, ἀλλὰ θὰ μᾶς ἐδίδετο ὡς ἀνταμοιβὴ καὶ μισθὸς τῆς τηρήσεως τοῦ νόμου. Ἀλλ’ εἰς τὸν Ἀβραὰμ ἔχει κάμει χαριστικὴν δωρεὰν ὁ Θεὸς δι’ ὑποσχέσεως.

Θὰ τὸ ἔπραττεν ὅμως αὐτό, ἐὰν ἡ δικαίωσις καὶ ἡ κληρονομία τῆς αἰωνίου ζωῆς ἦτο καρπὸς τῆς τηρήσεως τοῦ νόμου καὶ ὄχι δωρεὰ ἀπὸ τὴν ὑπόσχεσιν τοῦ Θεοῦ. Εἰς τὸν Ἀβραὰμ ὅμως ἔχει χαρίσει ὁ Θεὸς αὐτὴν τὴν δωρεάν, διὰ τῆς ὑποσχέσεως ποὺ τοῦ εἶχε δώσει.

Ποιός εἶναι τότε ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου; Προστέθηκε (στὴν ὑπόσχεσι τοῦ Θεοῦ) γιὰ τὶς παραβάσεις (γιὰ νὰ φανῇ, ὅτι παραβαίνουμε τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ), μὲχρις ὅτου ἔλθῃ τὸ σπέρμα (ὁ Χριστός), γιὰ τὸ ὁποῖο δόθηκε ἡ ὑπόσχεσι. Καὶ διατυπώθηκε ἀπὸ ἀγγέλους μὲ τὸ χέρι μεσίτου.

Ἀλλ’ ἀφοῦ ἐκ τῆς τηρήσεως τοῦ νόμου δὲν ἐπιτυγχάνεται ἡ κληρονομία, γεννᾶται τὸ ἐρώτημα: Πρὸς ποῖον λοιπὸν σκοπὸν ἐδόθη ὁ νόμος; Ἀπάντησις: Προσετέθη ὁ νόμος εἰς τὴν ἐπαγγελίαν, ἵνα μὲ τὰς καθημερινάς μας παραβάσεις του ὁδηγηθῶμεν εἰς συναίσθησιν τῆς ἐνοχῆς καὶ ἀδυναμίας μας, μέχρις ὅτου ἔλθῃ ὁ ἀπόγονος, χάριν τοῦ ὁποίου εἶχον δοθῇ αἱ ἐπαγγελίαι. Ὁπότε ἡμεῖς μὲ τὴν συναίσθησιν τῆς ἀθλιότητός μας εὐκολώτερον θὰ ἐνεκολπούμεθα τὸν ἀπόγονον τοῦ Ἀβραάμ, ἤτοι τὸν Χριστόν, διὰ τοῦ ὁποίου μᾶς δίδονται αἱ εὐλογίαι. Ἔτσι ὁ νόμος εἶχε προσωρινὴν ἰσχύν. Διετάχθη δὲ μὲ μεσολάβησιν ἀγγέλων καὶ ἐδόθη διὰ χειρὸς τοῦ Μωϋσέως, ὡς μεσίτου μεταξὺ Θεοῦ καὶ Ἰουδαίων.

Καὶ λοιπόν, διατί τότε ἐδόθη ὁ Νόμος; Προσετέθη ὁ Νόμος εἰς τὴν ὑπόσχεσιν τοῦ Θεοῦ, ἐξ αἰτίας τῶν παραβάσεών μας, διὰ νὰ συναισθανώμεθα δηλαδὴ τὴν ἁμαρτωλότητα καὶ ἐνοχἠν μας, νὰ ζητοῦμεν δὲ καὶ νὰ περιμένωμεν ἀπὸ τὸν Θεὸν τὴν λύτρωσίν μας, μέχρις ὅτου ἔλθῃ ὁ εὐλογημένος ἀπόγονος τοῦ Ἀβραάμ, ἐν τῷ προσώπῳ τοῦ ὁποίου θὰ ἐπραγματοποιοῦντο ὅλαι αἱ ἐπαγγελίαι καὶ θὰ εὐλογοῦντο ὅλα τὰ ἔθνη τῆς γῆς. Ὁ δὲ Νόμος ἐκοινοποιήθη μὲ διαταγὰς διὰ μέσου τῶν ἀγγέλων καὶ ἐδόθη μὲ τὸ χέρι τοῦ Μωϋσέως, ὡς μεσίτου.

Ὁ δὲ μεσίτης δὲν εἶναι ἑνός (ἀλλὰ δύο), ὁ δὲ Θεὸς εἶναι ὁ ἕνας (ἀπὸ τοὺς δύο· ὁ άλλος εἶναι ὁ λαός. Ἀφοῦ δὲ ὁ Θεὸς κατὰ τὴν παράδοσι τοῦ νόμου χρησιμοποίησε μεσίτη, στάθηκε σ’ ἀπόστασι ἀπὸ τὸ λαό. Αὐτὴ δὲ ἡ ἀπόστασι δεικνύει, ὅπως καὶ ἄλλα πράγματα ποὺ ἀναφέρθηκαν προηγουμένως, τὴ σχετικὴ ἀξία τοῦ νόμου ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὴν ἀπόλυτη ἀξία τοῦ εὐαγγελίου, ποὺ ὁ Θεὸς παρέδωσε στούς ἀνθρώπους αὐτοπροσώπως ὡς σαρκωμένος Λόγος).

Ὁ μεσίτης δὲ δὲν εἶναι ἑνός, ἀλλὰ δύο τουλάχιστον προσώπων μεσολαβητής. Διὰ νὰ πραγματοποιηθῇ δὲ ἡ συμφωνία, ποὺ γίνεται μὲ τὸν μεσίτην, πρέπει καὶ τὰ δύο πρόσωπα νὰ τηρήσουν τὰ συμφωνηθέντα. Ὁ Θεὸς δὲ εἶναι τὸ ἓν πρόσωπον. Διὰ νὰ ἐπέλθῃ λοιπὸν τὸ ἀγαθὸν ἀποτέλεσμα τοῦ νόμου, ἔπρεπε καὶ τὸ ἕτερον μέρος, οἱ ἄνθρωποι δηλαδή, νὰ τηρήσουν τὴν συμφωνίαν ἐφαρμόζοντες ἐπακριβῶς τὸν διὰ τοῦ μεσίτου δοθέντα νόμον. Ἀλλ’ οἱ ἄνθρωποι παρέβαινον τὸν νόμον καὶ ἐγίνοντο διὰ τοῦτο ἐπικατάρατοι.

Ὁ δὲ μεσίτης δὲν εἶναι ἑνὸς μόνον προσώπου, ἀλλὰ τουλάχιστον δύο. Τὸ ἕνα δὲ πρόσωπον εἰς τὴν περίστασιν αὐτὴν εἶναι ὁ Θεός, τὸ δὲ ἄλλο οἱ Ἑβραῖοι, οἱ ὁποῖοι ἔπρεπε νὰ τηρήσουν κατὰ πάντα τὸν Νόμον, διὰ νὰ ζήσουν διὰ μέσου αὐτοῦ. Τὸν παρέβησαν ὅμως καὶ ἦσαν ὡς ἐκ τούτου ἐπικατάρατοι.

Ἀλλ’ ὁ νόμος εἶναι ἐναντίον τῶν ὑποσχέσεων τοῦ Θεοῦ; Μὴ γένοιτο! Ἂν βεβαίως δινόταν νόμος, ποὺ θά μποροῦσε νὰ μεταδώσῃ (πνευματικὴ καὶ αἰώνια) ζωή, ὄντως ἡ δικαίωσι (ἡ σωτηρία) θὰ προερχόταν ἀπὸ τὸ νόμο.

Ἀλλ’ ἀφοῦ ὁ νόμος εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα τὸ νὰ γίνωνται οἱ ἄνθρωποι ἐπικατάρατοι, γεννᾶται τὸ ἐρώτημα: Ὁ νόμος λοιπὸν εἶναι ἐναντίος πρὸς τὰς ἐπαγγελίας καὶ ὑποσχέσεις, τὰς ὁποίας ἔδωκεν ὁ Θεὸς περὶ τοῦ ὅτι θὰ ηὐλογοῦντο διὰ μέσου τοῦ Ἀβραὰμ ὅλα τὰ ἔθνη; Μὴ γένοιτο νὰ παραδεχθῇ κανεὶς τοῦτο. Ὄχι. Ὁ νόμος δὲν ἀκυρώνει τὰς ἐπαγγελίας τοῦ Θεοῦ. Διότι θὰ τὰς ἠκύρωνε τότε μόνον, ἐὰν ἐδίδετο τέτοιος νόμος, ποὺ θὰ ἠμποροῦσε νὰ δώσῃ αἰωνίαν ζωὴν εἰς τὸν ἄνθρωπον. Πράγματι τότε ἡ δικαίωσις θὰ συνετελεῖτο ἀπὸ τὸν νόμον αὐτὸν καὶ θὰ ἀκυρώνοντο αἱ ἐπαγγελίαι.

Ὁ Νόμος, λοιπόν, εἶναι ἐναντίον τῶν ἐπαγγελιῶν τοῦ Θεοῦ, ἀφοῦ ἔκαμε τοὺς ἀνθρώπους ἐξ αἰτίας τῶν παραβάσεών των καταραμένους; Ὄχι βέβαια. Διότι ἐὰν ἐδόθη τέτοιος Νόμος, ὁ ὁποῖος θὰ ἠδύνατο νὰ παρέχῃ αἰωνίαν ζωήν, τότε θὰ ἠμπορούσαμεν νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἡ δικαίωσις τοῦ ἀνθρώπου θὰ ἦτο ἔργον τοῦ Νόμου. Τέτοιαν δικαίωσιν ὅμως δὲν δίδει ὁ Νόμος καὶ ἄρα δὲν καταργεὶ οὔτε καὶ ἀντιτίθεται εἰς τὰς ἐπαγγελίας τοῦ Θεοῦ.

Ἀλλ’ ἡ Γραφὴ περιέλαβε τοὺς πάντες στὴ δουλεία κάτω ἀπὸ τὴν ἁμαρτία, ὥστε ἡ σωτηρία, ποὺ ὑποσχέθηκε ὁ Θεός, νὰ δοθῇ ἀπὸ πίστι στὸν Ἰησοῦ Χριστὸ σ’ ἐκείνους ποὺ πιστεύουν.

Τώρα ὅμως ἔγινε διὰ τοῦ νόμου τὸ ἐντελῶς ἀντίθετον τῆς δικαιώσεως. Ἔκλεισε δηλαδὴ ἐξ ὁλοκλήρου ὁ γραπτὸς τοῦ Θεοῦ νόμος τὰ πάντα ὑπὸ τὴν ἁμαρτίαν, διὰ νὰ ποθήσουν οἱ ἄνθρωποι τὸν ἰατρὸν καὶ σωτῆρα, καὶ ἔτσι ἡ εὐλογία, ποὺ ὑπεσχεθη ὁ Θεός, νὰ δοθῇ διὰ μέσου τῆς πίστεως εἰς τὸν Ἰησοῦν Χριστὸν εἰς ὅλους, ὅσοι πιστεύουν.

Ἀλλ’ ὁ γραπτὸς Νόμος ἔκλεισεν ὁλοτελῶς τὰ πάντα ὑπὸ τὴν ἁμαρτίαν, ὥστε ἡ ἐπαγγελία τῆς λυτρώσεως νὰ δοθῇ διὰ τῆς πίστεως εἰς τὸν Ἰησοῦν Χριστόν, εἰς ὅλους δηλαδὴ ποὺ πιστεύουν.

Προτοῦ δὲ ἔλθῃ ἡ Πίστι (ὁ Χριστιανισμός), ἤμασταν φυλακισμένοι καὶ μᾶς φρουροῦσε ὁ νόμος, γιὰ νὰ παραδοθοῦμε στὴν Πίστι, ποὺ ἔμελλε νὰ ἔλθῃ.

Προτοῦ δὲ νὰ ἔλθῃ ἡ νέα αὐτὴ κατάστασις, εἰς τὴν ὁποίαν ἰσχύει πλέον ἡ πίστις, ἐφυλαττόμεθα ἀπὸ τὸν νόμον κλεισμένοι καλὰ σὰν εἰς κάποιον φρούριον διὰ νὰ καταφύγωμεν εἰς τὴν πίστιν, ἡ ὁποία ἔμελλεν ἐν καιρῷ νὰ ἀποκαλυφθῇ.

Πρὶν δὲ νὰ ἔλθῃ ἡ διὰ τῆς πίστεως λύτρωσις καὶ σωτηρία, ὅλοι ἐφρουρούμεθα ἀπὸ τὸν Νόμον, κλεισμένοι καὶ περιμανδρωμένοι, προοριζόμενοι διὰ τὴν πίστιν, ποὺ ἔμελλε ἐν καιρῷ νὰ ἀποκαλυφθῇ.

Ὥστε ὁ νόμος ἦταν παιδαγωγός μας, ποὺ μᾶς προετοίμαζε γιὰ τὸ Χριστό, γιὰ νὰ δικαιωθοῦμε (νὰ σωθοῦμε) ἀπὸ πίστι.

Ὥστε ὁ μωσαϊκὸς νόμος ἔγινε παιδαγωγός μας, ὁ ὁποῖος μᾶς προπαρεσκεύαζεν εἰς τὸ νὰ ποθήσωμεν καὶ γνωρίσωμεν τὸν Χριστόν, διὰ νὰ λάβωμεν τὴν δικαίωσιν ἐκ τῆς πρὸς αὐτὸν πίστεως.

Ὥστε ὁ Νόμος ἔγινε παιδαγωγός μας, ὁ ὁποῖος μᾶς ἐξεπαίδευε καὶ μᾶς προπαρασκευάζε νὰ ποθήσωμεν καὶ γνωρίσωμεν τὸν Χριστόν, ὥστε νὰ πάρωμεν τὴν δικαίωσιν ἀπὸ τὴν πίστιν.

Ἀφοῦ δὲ ἦλθε ἡ Πίστι, δὲν εἴμεθα πλέον κάτω ἀπὸ παιδαγωγό.

Ὅταν δὲ ἦλθεν ἡ νέα κατάστασις, εἰς τὴν ὁποίαν ἰσχύει ἡ πίστις, δὲν εἴμεθα πλέον κάτω ἀπὸ τὴν παιδαγωγίαν τοῦ νόμου.

Ἀπὸ τότε δὲ ποὺ ἦλθεν αὐτὴ ἡ πίστις, ποὺ ἦλθε δηλαδὴ ὁ Χριστός, ὁ ὁποῖος διὰ τῆς πίστεως εἰς αὐτὸν μᾶς δίδει τὴν δικαίωσιν, δὲν εἴμεθα πλέον κάτω ἀπὸ τὸν παιδαγωγόν, δηλαδὴ κάτω ἀπὸ τὸν Νόμον.

Ὅλοι δὲ (Ἰουδαῖοι μὲ τὸ νόμο καὶ ἐθνικοὶ χωρὶς τὸ νόμο) διὰ τῆς πίστεως στὸν Ἰησοῦ Χριστὸ εἶσθε παιδιὰ τοῦ Θεοῦ.

Διότι ὅλοι διὰ μέσου τῆς πίστεως εἰς τὸν Ἰησοῦν Χριστὸν ἐγίνατε καὶ εἶσθε υἱοὶ τοῦ Θεοῦ ἐνήλικες, ὥριμοι καὶ χειραφετημένοι.

Διότι ὅλοι εἶσθε υἱοὶ τοῦ Θεοῦ διὰ τῆς πίστεως εἰς τὸν Ἰησοῦν Χριστόν,

Ἐπίσης, ὅσοι βαπτισθήκατε μὲ πίστι στὸ Χριστό, ἐνδυθήκατε τὸ Χριστό (καὶ ἑνωθήκατε μαζί του).

Εἶσθε δὲ υἱοὶ τοῦ Θεοῦ, διότι ὅσοι ἐβαπτίσθητε εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Χριστοῦ πιστεύοντες εἰς αὐτὸν ὡς σωτῆρα, ἐνεδύθητε τὸν Χριστὸν καὶ ἠνώθητε μετ’ αὐτοῦ.

ἐπειδὴ ὅσοι ἔχετε βαπτισθῆ εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Χριστοῦ καὶ ὁμολογεῖτε ἔτσι αὐτὸν Σωτῆρα, ἐφορέσατε τὸν Χριστὸν καὶ ἐνωθήκατε μὲ αὐτόν.

(Δὲν ἰσχύουν πλέον οἱ διάφορες διακρίσεις) Δὲν ὑπάρχει Ἰουδαῖος καὶ Ἕλλην, δὲν ὑπάρχει δοῦλος καὶ ἐλεύθερος, δὲν ὑπάρχει ἄνδρας καὶ γυναῖκα, ἀλλ’ ὅλοι σεῖς εἶσθε ἕνας λόγῳ τῆς ἑνώσεώς σας μὲ τὸν Ἰησοῦ Χριστό.

Δὲν ὑπάρχουν πλέον διαφοραὶ ἐθνικότητος καὶ κοινωνικῆς τάξεως καὶ φύλου. Δὲν ὑπάρχει πλέον διαφορὰ Ἰουδαίου καὶ Ἕλληνος, δὲν ὑπάρχει διάκρισις δούλου καὶ ἐλευθέρου· δὲν ὑπάρχει ἄρσεν καὶ θῆλυ. Διότι ὅλοι σεῖς ἐγίνατε εἷς νέος ἄνθρωπος διὰ τῆς ἑνώσεώς σας μὲ τὸν Ἰησοῦν Χριστόν.

Δι’ αὐτὸ καὶ εἰς τὴν νέαν κατάστασιν, εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Χριστοῦ, δὲν ὑπάρχουν διαφραὶ ἐθνικότητος, τάξεως καὶ φύλου. Δὲν ὑπάρχει Ἰουδαῖος οὔτε Ἕλλην, δὲν ὑπάρχει δοῦλος οὔτε ἐλεύθερος, δὲν ὑπάρχει ἄρσεν καὶ θύλυ, διότι ὅλοι σεῖς εἶσθε ἔνας νέος ἄνθρωπος καὶ νέος ὀργανισμός, διὰ μέσου τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ.

Ἀφοῦ δὲ σεῖς εἶσθε τοῦ Χριστοῦ (ποὺ εἶναι ἀπόγονος τοῦ Ἀβραάμ), ἄρα εἶσθε (καὶ σεῖς) ἀπόγονοι τοῦ Ἀβραάμ, καὶ συμφώνως πρὸς τὴν ὑπόσχεσι τοῦ Θεοῦ κληρονόμοι τῆς σωτηρίας.

Ἐὰν δὲ σεῖς, οἱ ἐξ ἐθνῶν Χριστιανοί, ἀνήκετε εἰς τὸν Χριστόν, ἄρα διὰ τοῦ Χριστοῦ, ποὺ εἶναι ὁ εὐλογημένος ἀπόγονος τοῦ Ἀβραάμ, εἶσθε καὶ σεῖς ἀπόγονοι τοῦ Ἀβραὰμ καὶ σύμφωνα μὲ τὴν ἐπαγγελίαν εἶσθε κληρονόμοι τῆς εὐλογίας.

Ἐὰν δὲ σεῖς οἱ ἐθνικοί, ποὺ ἐπιστεύσατε, ἀνήκετε εἰς τὸν Χριστόν, ἄρα εἶσθε πνευματικοὶ ἀπόγονοι τοῦ Ἀβραὰμ καὶ σύμφωνα μὲ τὴν ὑπόσχεσιν, ποὺ ὁ Θεὸς ἔδωσεν εἰς αὐτόν, κληρονόμοι τῶν εὐλογιῶν.