Πρὸς Ῥωμαίους 11

Ἐρωτῶ τώρα· Μήπως ἀπέρριψε ὁ Θεὸς τὸ λαό του; Μὴ γένοιτο! Ἄλλωστε καὶ ἐγὼ Ἰσραηλίτης εἶμαι, ἀπόγονος τοῦ Ἀβραάμ, ἀπὸ τὴ φυλὴ τοῦ Βενιαμίν.

Κατόπιν λοιπὸν αὐτῶν, ποὺ εἴπομεν, ἐρωτῶ: Μήπως ὁ Θεὸς ἔσπρωξε μακρυὰ καὶ ἀπέρριψε τὸν ἐκλεκτὸν λαόν του; Μὴ γένοιτο νὰ εἴπωμεν κάτι τέτοιο. Διότι καὶ ἐγώ, τὸν ὁποῖον ἐκάλεσεν ὁ Θεὸς Ἀπόστολον τοῦ Εὐαγγελίου, εἶμαι Ἰσραηλίτης, ἀπὸ τοὺς ἀπογόνους τοῦ Ἀβραάμ, ἀπὸ τὴν φυλὴν Βενιαμίν. Πῶς λοιπὸν θὰ μὲ ἐξέλεγεν Ἀπόστολόν του ὁ Θεός, ἐὰν εἶχεν ἀπορρίψει τοὺς Ἰσραηλίτας;

Ἐρωτῶ λοιπὸν τώρα· Μήπως ὁ Θεὸς ἀπώθησε καὶ ἀπέρριψε μακρυὰ τὸν λαόν του; Ποτὲ ἂς μὴ λεχθῇ κάτι τέτοιο· διότι καὶ ἐγώ, ποὺ ἔχω κληθῇ ἀπὸ τὸν Θεὸν Ἀπόστολος, εἶμαι Ἰσραηλίτης, ἀπὸ τοὺς ἀπογόνους τοῦ Ἀβραάμ, ἀπὸ τὴν φυλὴν τοῦ Βενιαμίν.

Δὲν ἀπέρριψε ὁ Θεὸς τὸ λαό του, τὸν ὁποῖο ἀπὸ παλιὰ ἀγάπησε καὶ ἐξέλεξε ὡς ἰδικό του. Ἤ δὲν ξέρετε τί λέγει ἡ Γραφὴ γιὰ τὸν Ἠλία, ὅτι δηλαδὴ κατηγορεῖ στὸ Θεὸ τὸν Ἰσραὴλ λέγοντας,

Ὄχι· δὲν ἀπέρριψεν ὁ Θεὸς τοὺς Ἰσραηλίτας, τοὺς ὁποίους, προτοῦ νὰ καλέσῃ τὰ ἔθνη, ἐπρογνώρισε καὶ ἐξέλεξεν ὡς λαὸν ἰδικόν του. Ἀλλ’ αὐτὸ, ποὺ συνέβη σήμερον, ἔγινε καὶ προτήτερα εἰς ἄλλους χρόνους τῆς Π. Διαθήκης. Ἢ δὲν ἠξεύρετε, τί λέγει ἡ Γραφή, ὅταν ἐξιστορῇ τὴν δρᾶσιν τοῦ προφήτου Ἠλία; Πῶς δηλαδὴ ὁ Ἠλίας προσευχόμενος εἰς τὸν Θεὸν ὁμίλει κατὰ τοῦ Ἰσραηλιτικοῦ λαοῦ λέγων:

Ὄχι, δὲν ἀπέρριψε ὁ Θεὸς τὸν λαόν του, τὸν ὁποῖον εἶχε προγνωρίσει καὶ ἐκλέξει. Ἢ δὲν γνωρίζετε καὶ δὲν ἐνθυμεῖσθε τί λέγει ἡ Γραφὴ εἰς τὴν ἱστορίαν τοῦ Ἠλία; Ὅτι δηλαδὴ ὁ Ἠλίας προσεύχεται πρὸς τὸν Θεὸν ἐναντίον τοῦ Ἰσραηλιτικοῦ λαοῦ λέγων·

«Κύριε, τοὺς προφῆτες σου σκότωσαν, καὶ τὰ θυσιαστήριά σου γκρέμισαν, καὶ ἐγὼ ἀπόμεινα μόνος, καὶ ζητοῦν τὴ ζωή μου»;

Κύριε, τοὺς προφήτας σου ἐφόνευσαν καὶ κατέστρεψαν τὰ θυσιαστήριά σου καὶ ἐγὼ ἀπέμεινα μοναχὸς καὶ ζητοῦν τὴν ζωήν μου.

«Κύριε, οἱ Ἰσραηλῖται ἐφόνευσαν τοὺς προφήτας σου, ἐκρήμνισαν καὶ κατέσκαψαν τὰ θυσιαστήριά σου, ἐγὼ δὲ ἀπέμεινα πλέον μόνος καὶ ζητοῦν αὐτοὶ νὰ μοῦ πάρουν τὴν ζωήν!».

Ἀλλὰ τί τοῦ λέγει ἡ θεία ἀποκάλυψι; Ἄφησα γιὰ τὸν ἑαυτό μου ἑπτὰ χιλιάδες ἄνδρες, ποὺ δὲν προσκύνησαν τὸ Βάαλ.

Ἀλλὰ τί τοῦ λέγει ἡ ἀποκάλυψις, ποὺ ἔγινεν εἰς αὐτὸν ἀπὸ τὸν Θεόν; Ἐφύλαξα διὰ τὸν ἑαυτόν μου ἑπτὰ χιλιάδας ἄνδρας, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐγονάτισαν διὰ νὰ προσκυνήσουν τὸ εἴδωλον τοῦ Βάαλ.

Ἀλλὰ τί λέγει εἰς αὐτὸν ὁ Θεὸς μὲ εἰδικὴν ἀποκάλυψιν; «Ἔχω ἀφήσει καὶ ἔχω φυλάξει διὰ τὸν εὐατόν μου ἑπτὰ χιλιάδας ἄνδρας, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔκλιναν τὰ γόνατά των, διὰ νὰ προσκυνήσουν τὸ εἴδωλον τοῦ Βάαλ».

Ἔτσι λοιπὸν καὶ τώρα ἔχει μείνει ἕνα ὑπόλοιπο (πιστῶν Ἰσραηλιτῶν) σύμφωνα μὲ ἐκλογή, ποὺ ἔγινε κατὰ χάριν.

Ὅπως λοιπὸν τότε, ἔτσι καὶ εἰς τὴν σημερινὴν ἐποχὴν ἔχει ξεχωρισθῇ κάποιο ὑπόλοιπον πιστῶν Ἰσραηλιτῶν σύμφωνα μὲ ἐκλογήν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ Θεὸς κατὰ χάριν.

Ἔτσι λοιπὸν καὶ εἰς τὴν σημερινὴν ἐποχὴν ἔχει ἀπομείνει ἕνα ὑπόλοιπον πιστῶν Ἰσραηλιτῶν, σύμφωνα μὲ τὴν ἐκλογήν, τὴν ὁποίαν κατὰ χάριν ἔκαμεν ὁ Θεός.

Ἀφοῦ δὲ ἔγινε κατὰ χάριν, δὲν βασίζεται πλέον σὲ ἔργα. Διότι ἀλλιῶς ἡ χάρι παύει πλέον νὰ εἶναι χάρι. Ναί, ἐὰν βασίζεται σὲ ἔργα, δὲν εἶναι πλέον χάρι. Ἀλλιῶς τὸ ἔργο παύει πλέον νὰ εἶναι ἔργο, ἀξιόμισθη δηλαδὴ πρᾶξι.

Ἐὰν δὲ τὸ ὑπόλοιπον αὐτὸ ἐξέλεξεν ὁ Θεὸς κατὰ χάριν, τότε ἡ ἐκλογὴ δὲν ἔγινε πλέον δι’ ἔργα ἀξιόμισθα. Διότι ἄλλως ἡ χάρις παύει πλέον νὰ εἶναι καὶ εἰς τὴν πραγματικότητα χάρις. Ἐὰν δὲ ἐξελέγη τὸ ὑπόλοιπον αὐτὸ λόγῳ τῶν ἔργων του τῶν ἀγαθῶν, ἡ χάρις δὲν εἶναι πλέον χάρις. Διότι ἀλλοιῶς τὸ ἀγαθὸν ἔργον παύει πλέον νὰ εἶναι πρᾶξις ἀξιόμισθος καὶ ἀξία ἀνταμοιβῆς.

Ἐὰν δὲ αὐτὸ τὸ ὑπόλοιπον τὸ ἐξέλεξεν ὁ Θεὸς σύμφωνα μὲ τὴν ἰδικήν του χάριν, τότε δὲν τὸ ἐξέλεξε διὰ τὴν ἀξίαν τῶν ἔργων. Διότι ἄλλως ἡ χάρις παύει πλέον νὰ εἶναι χάρις. Ἐὰν ὅμως ἀπὸ τὰ ἔργα των ἐκεῖνοι ἐξελέγησαν καὶ ἐδικαιώθησαν, δὲν ἠμπορεῖ πλέον νὰ γίνεται λόγος διὰ χάριν, διότι ἄλλως τὸ ἔργον τὸ ἀγαθὸν παύει πλέον νὰ εἶναι ἄξιον ἀμοιβῆς.

Ποιό εἶναι λοιπὸν τὸ συμπέρασμα; Ἐκεῖνο, ποὺ ἐπιδιώκει ὁ Ἰσραηλιτικὸς λαός, δὲν τὸ πέτυχε, ἀλλ’ οἱ ἐκλεγμένοι τὸ πέτυχαν, ἐνῷ οἱ λοιποὶ πωρώθηκαν,

Τί λοιπὸν συνέβη μὲ τὸν Ἰσραηλιτικὸν λαὸν ἐν σχέσει μὲ τὴν πλήρωσιν τῆς ἐπαγγελίας; Ἐκεῖνο ποὺ μὲ ἐπιμονὴν ζητεῖ ὁ Ἰσραηλιτικὸς λαός, ἤτοι τὴν δικαίωσιν διὰ τοῦ νόμου, δὲν τὸ ἐπέτυχεν. Ἐπέτυχαν ὅμως τὴν δικαίωσιν διὰ τῆς πίστεως ἑκεῖνοι ἐκ τῶν Ἰσραηλιτῶν, τοὺς ὁποίους ἐξέλεξεν ὁ Θεός. Οἱ δὲ λοιποί, ποὺ δὲν ἐξελέγησαν, ἔγιναν σκληροὶ καὶ πωρωμένοι ἀπὸ τὴν ἀπιστίαν των.

Τί, λοιπόν, ἠμποροῦμεν νὰ συμπεράνωμεν ἐπὶ τοῦ προκειμένου; Αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐπιζητοῦσεν ὁ Ἰσραηλιτικὸς λαός, δηλαδὴ τὴν δικαίωσίν του διὰ τοῦ Νόμου, δὲν τὸ ἐπέτυχεν. Ὅσοι ὅμως διὰ τὴν πίστιν των ἐξελέγησαν ἀπὸ τὸν Θεόν, ἐπέτυχαν καὶ ἔλαβαν τὴν δικαίωσιν· οἱ ἄλλοι ὅμως, οἱ ὁποῖοι ἕνεκα τῆς ἀπιστίας των δὲν ἐξελέγησαν, ἀπεμακρύνθησαν ἀπὸ τὸν Θεόν, καὶ ἐσκληρύνθησαν.

ὅπως εἶναι γραμμένο· Ὁ Θεὸς ἐπέτρεψε νὰ ναρκωθῇ τὸ πνεῦμα τους, νὰ μὴ βλέπουν τὰ μάτια τους, καὶ νὰ μὴν ἀκούουν τὰ αὐτιά τους μέχρι σήμερα.

Καὶ ἔγινεν αὐτὸ σύμφωνα μὲ ἐκεῖνο, ποὺ ἔχει γραφῆ προφητικῶς: Παρεχώρησεν ὁ Θεὸς νὰ τοὺς καταλάβῃ πνεῦμα, ποὺ ἔκαμεν ἀναισθήτους τὰς ψυχάς των, ὥστε νὰ μὴ συγκινηθοῦν διόλου ἀπὸ τὸ κήρυγμα τοῦ εὐαγγελίου. Καὶ ἔτσι τὰ μάτια τους βλέπουν μὲν ἐξωτερικῶς τὰ ἔργα τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ δὲν βλέπουν καὶ τὸ ἐσωτερικὸν νόημά τους· καὶ τὰ αὐτιά τους ἀκούουν μὲν τοὺς λόγους τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ αὐτοὶ σὰν νὰ ἦσαν κωφοί, δὲν τοὺς ἐννοοῦν μέχρι τῆς σημερινῆς ἡμέρας.

Ἔτσι ἄλλωστε ἔχει προφητευθῆ ἀπὸ τὸν Ἡσαΐαν· «παρεχώρησεν ὁ Θεὸς νὰ τοὺς καραλάβῃ πνεῦμα καὶ τάσις νυσταγμοῦ καὶ σκοτισμοῦ, νάρκωσις καὶ ἀναισθησία πνευματική. Τοὺς ἔδωσεν ὁ Θεὸς ὀφθαλμούς, ποὺ οἱ ἴδιοι τοὺς ἐσκότισαν, ὥστε νὰ μὴ βλέπουν τὴν ἀλήθεια, καὶ αὐτιὰ νὰ μὴν ἀκούουν τὴν θείαν διδασκαλίαν μέχρι τῆς σημερινῆς ἡμέρας».

Καὶ ὁ Δαβὶδ λέγει· Ἡ τράπεζά τους (ὅπου τρώγουν καὶ πίνουν) ἂς μεταβληθῇ γι’ αὐτοὺς σὲ παγίδα καὶ σὲ βρόχο καὶ σὲ πρόσκομμα καὶ σὲ δικαία τιμωρία.

Εἰς αὐτὰ τὰ λόγια τοῦ Ἡσαΐου προσθέτει καὶ ὁ Δαβὶδ διὰ τὴν τιμωρίαν, ποὺ ἁρμόζει εἰς τὴν ἀπιστίαν τους: Ἡ τράπεζά τους, ποὺ ἀπολαμβάνουν τὰ ἀγαθὰ τῆς χαρούμενης ζωῆς των, ἂς μεταβληθῇ εἰς παγίδα διὰ νὰ πιασθοῦν εἰς αὐτήν· ἂς μεταβληθῇ καὶ εἰς βρόχον κυνηγίου διὰ νὰ συλληφθοῦν σὰν θηράματα, καὶ εἰς πρόσκομμα διὰ νὰ σκοντάψουν καὶ πέσουν μέσα εἰς λάκκον καὶ εἰς δικαίαν τιμωρίαν.

Ἀλλὰ καὶ ὁ Δαυῒδ λέγει· «ἡ τράπεζά των, εἰς τὴν ὁποίαν ἀπολαμβάνουν μὲ ἕνα πνεῦμα ὑλοφροσύνης τὰ ἐκλεκτὰ φαγητά, ἂς γίνῃ δι’ αὐτοὺς παγίδα, δίκτυ καὶ θηλειὰ ποὺ θὰ τοὺς πιάσῃ, πρόσκομμα διὰ νὰ σκοντάψουν καὶ πέσουν καὶ ἔτσι κατὰ λόγον δικαιοσύνης νὰ τιμωρηθοῦν.

Νὰ σκοτισθοῦν τὰ μάτια τους γιὰ νὰ μὴ βλέπουν, καὶ τὴ ράχι τους κύρτωσε γιὰ πάντα.

Ἂς κυριεύσῃ σκοτισμὸς τὰ μάτια τοῦ νοῦ των διὰ νὰ μὴ βλέπουν, καὶ ἂς κυρτωθῇ γιὰ πάντα ἡ ράχη των διὰ νὰ μένουν ὑποδουλωμένοι εἰς τὴν ἁμαρτίαν τῆς ἀπιστίας των.

Ἄς σκοτισθοῦν τὰ μάτια τῆς ψυχῆς καὶ τοῦ νοῦ των διὰ νὰ μὴ βλέπουν, καὶ ἂς λυγίσῃ ἡ ράχη των, διὰ νὰ μένουν πάντοτε δοῦλοι κάτω ἀπὸ τὸ βαρὺ φορτίον τῆς ἁμαρτίας των».

Ἐρωτῶ τώρα· Μήπως ἔπεσαν γιὰ νὰ ἐκπέσουν ὁριστικῶς ἀπὸ τὴ σωτηρία; Μὴ γένοιτο! Ἀλλὰ μὲ τὴ δική τους πτῶσι ἦλθε ἡ σωτηρία στοὺς ἐθνικούς, γιὰ νὰ τοὺς κάνῃ νὰ ζηλέψουν.

Δὲν ἡμπορεῖ λοιπὸν κανεὶς νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι οἱ Ἰσραηλῖται ὑπέχουν ὁλόκληρον τὴν εὐθύνην τῆς ἁμαρτίας καὶ ἀπιστίας των. Γεννᾶται ὅμως τὸ ἐρώτημα: Μήπως οἱ ἀπιστήσαντες Ἰουδαῖοι ἐσκόνταψαν διὰ νὰ πέσουν τελειωτικά, χωρὶς νὰ ὑπάρχη καμμία ἐλπὶς νὰ ἀνορθωθοῦν ἀπὸ τὴν πτῶσιν τους αὐτήν; Μὴ γένοιτο ποτὲ νὰ εἴπωμεν κάτι τέτοιο. Ἀλλὰ ἔπεσαν διὰ νὰ ἑξασφαλισθῇ μὲ τὴν πτῶσιν τους αὐτὴν ἡ διὰ τοῦ Χριστοῦ σωτηρία εἰς τοὺς ἐθνικούς, ἔτσι δὲ νὰ διεγείρῃ εἰς αὐτοὺς ζηλοτυπίαν ὁ Θεὸς καὶ ἀπὸ τὴν ζήλειαν ποὺ θὰ τοὺς πιάσῃ, ὅταν βλέπουν τοὺς ἐθνικοὺς νὰ κληρονομοῦν τὴν ἐπαγγελίαν, νὰ παρακινηθοῦν καὶ αὐτοὶ εἰς τὸ νὰ πιστεύσουν.

Ἐρωτῶ ἀκόμη, μήπως οἱ Ἰσραηλῖται ἔφταιξαν τόσο βαρειά, ὥστε νὰ πέσουν πολὺ βαθειά, ποὺ νὰ μὴ ὑπάρχῃ πλέον ἐλπὶς ἀνορθώσεώς των; Μὴ γένοιτο! Ἀλλ’ ἐπεσαν, ὥστε διὰ μέσου τῆς ἰδικῆς των ἀπιστίας καὶ πτώσεως, νὰ κηρυχθῇ καὶ διαδοθῇ ἡ σωτηρία εἰς τὰ ἔθνη, ἔτσι δὲ νὰ κεντήσῃ ὁ Θεὸς τὴν ζήλειαν των καὶ νὰ τοὺς παρακινήσῃ μὲ τὸν τρόπον αὐτὸν νὰ πιστεύσουν καὶ οἱ ἴδιοι.

Ἂν δὲ μὲ τὴν πτῶσι τους ἦλθε πλοῦτος στὸν κόσμο, καὶ ὀλίγοι ἀπ’ αὐτοὺς προξένησαν πλοῦτο στοὺς ἐθνικούς, πόσο μᾶλλον θὰ προξενήσῃ πλοῦτο στοὺς ἐθνικοὺς τὸ σύνολό τους ὅταν θὰ ἐπιστρέψῃ στὸ Χριστό!

Ἐὰν δὲ ἡ πτῶσις των ἔφερε πλοῦτον εὐλογιῶν εἰς τὸν κόσμον καὶ ἐὰν ἡ ἧττα των καὶ ἡ κατάπτωσίς των ἐν τῇ πνευματικῇ ζωῇ ἔγινε πρόξενος πλουσίων δωρεῶν εἰς τοὺς ἐθνικούς, πόσῳ μᾶλλον ἡ προσέλευσις ὁλοκλήρου τοῦ ἀριθμοῦ των εἰς τὴν πίστιν θὰ γίνῃ πηγὴ πλουσίων δωρεῶν καὶ χαρίτων εἰς ὁλόκληρον τὴν ἀνθρωπότητα;

Ἐὰν δὲ ἡ πτῶσις αὐτῶν ἔφερε κατὰ ἕνα ἔμεσον τρόπον πλοῦτον δωρεῶν καὶ εὐλογιῶν εἰς τὰ ἔθνη καὶ ἡ ἧττα των εἰς τὴν πνευματικὴν ζωὴν ἔγινε πρόξενος πλουσίων εὐεργεσιῶν, πόσῳ μᾶλλον ἡ προσέλευσις ὅλων των εἰς τὸν Χριστόν, θὰ γίνῃ αἰτία ἀκόμη πλουσιωτέρων εὐλογιῶν διὰ τὰ ἔθνη;

Σὲ σᾶς δὲ τοὺς πιστούς, ποὺ προέρχεσθε ἀπὸ τοὺς ἐθνικούς, λέγω· Ἐφόσον εἶμαι ἀπόστολος γιὰ νὰ κηρύττω στοὺς ἐθνικούς, τιμῶ τὴ διακονία μου,

Μὴ νομίσετε δέ, ὅτι αἱ ἰδέαι μου αὐταὶ περὶ τοῦ Ἰσραηλιτικοῦ λαοῦ συντελοῦν εἰς τὸ νὰ λησμονήσω τὴν ἀποστολήν μου εἰς τὰ ἔθνη. Διότι λέγω εἰς σᾶς τοὺς ἐξ ἐθνῶν Χριστιανούς· Ἐφ’ ὅσον εἶμαι ἐγὼ ἀπόστολος διὰ νὰ κηρύττω τὸ εὐαγγέλιον εἰς τοὺς ἐθνικούς, προσπαθῶ νὰ τιμήσω τὴν μεταξὺ τῶν ἐθνικῶν ἀποστολήν μου αὐτὴν καὶ νὰ ἀποδείξω αὐτὴν ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον καρποφόρον.

Εἰς σᾶς τοὺς ἐθνικοὺς τὰ λέγω αὐτά, διὰ νὰ μὴ ὑψηλοφρονήσετε καὶ περιφρονήσετε τοὺς Ἰουδαίους. Ἐφ’ ὅσον ἄλλωστε ἐγὼ εἶμαι Ἀπόστολος τῶν ἐθνῶν, ἐργάζομαι μὲ κάθε αὐταπάρνησιν νὰ σᾶς μεταδώσω τὸ Εὐαγγέλιον, νὰ ἐκπληρώσω τὴν ἀποστολήν μου καὶ νὰ σᾶς ὁδηγήσω εἰς τὴν δόξαν τοῦ Θεοῦ.

μήπως ἔτσι κάνω τοὺς ὁμοεθνεῖς μου νὰ ζηλέψουν καὶ ἔτσι σώσω μερικοὺς ἀπ’ αὐτούς.

Ναί· προσπαθῶ νὰ ἑλκύσω μὲ τὸ κήρυγμά μου ὅσον τὸ δυνατὸν περισσοτέρους εἰδωλολάτρας εἰς τὸν Χριστόν, μήπως ἔτσι διεγείρω τὴν ζήλειαν τῶν κατὰ σάρκα ὁμοεθνῶν μου καὶ σώσω μερικοὺς ἀπὸ αὐτούς, ὅσοι θὰ παρακινηθοῦν ἀπὸ τὴν ζήλειαν αὐτὴν νὰ γίνουν καὶ αὐτοὶ Χριστιανοί.

Ἀκόμη δὲ μήπως καὶ διεγείρω τὸν ζῆλον τῶν ὁμοεθνῶν μου καὶ ὁδηγήσω, ἔστω καὶ μερικοὺς ἀπὸ αὐτούς, εἰς τὸν δρόμον τῆς σωτηρίας.

Ἂν δὲ μὲ τὴν ἀπόρριψί τους ἔγινε συμφιλίωσι κόσμου καὶ Θεοῦ, τί θὰ σημάνῃ ἡ πρόσληψί τους παρὰ ζωὴ ἐκ νεκρῶν;

Προσπαθῶ δὲ νὰ σώσω ἔστω καὶ ὀλίγους συμπατριώτας μου, διότι ἐὰν ἡ ἀποβολὴ καὶ ἀποδοκιμασία τους ἔγινεν αἰτία νὰ συνδιαλλαγῇ ὁ κόσμος μὲ τὸν Θεόν, τί ἄλλο θὰ εἶναι ἡ πρόσληψίς τους εἰς τὴν πίστιν παρὰ ζωὴ ὅλων καὶ ἀνάστασις πνευματικὴ ἐκ νεκρῶν;

Διότι ἐὰν ἡ ἀποπομπή των ἀπὸ τὴν Χριστινικὴν πίστιν ἔγινεν ἔμμεσος αἰτία νὰ συμφιλιωθῇ ὁ εἰδωλολατρικὸς κόσμος μὲ τὸν Θεόν, ἡ πρόσληψίς των εἰς τὴν πίστιν τί ἄλλο θὰ εἶναι εἰμὴ ζωὴ ὅλων καὶ πνευματικὴ ἀνάστασις ἐκ τῶν νεκρῶν;

Καὶ ἂν τὸ προζύμι ἀπὸ τὴ νέα εἰσοδεία εἶναι ἅγιο (ἂν δηλαδὴ οἱ ἔνδοξοι πατριάρχες καὶ προφῆτες εἶναι ἅγιοι), τότε δύναται νὰ εἶναι καὶ τὸ ζυμάρι (τὸ Ἰσραηλιτικὸ ἔθνος) ἅγιο. Ἐπίσης, ἂν ἡ ρίζα εἶναι ἁγία, τότε δύνανται νὰ εἶναι καὶ οἱ κλάδοι ἅγιοι.

Ἐὰν δὲ οἱ ἔνδοξοι πατέρες καὶ προφῆται τοῦ ἰουδαϊκοῦ λαοῦ, τοὺς ὁποίους ἠμποροῦμεν νὰ παρομοιάσωμεν μὲ τὸ προζύμιον ἐκ τῆς νέας ἐσοδείας, εἶναι ἅγιοι ὡς ἀφιερωθέντες εἰς τὸν Θεὸν καὶ εὐλογηθέντες ὑπ’ αὐτοῦ, τότε καὶ ὁλόκληρον τὸ ζυμούμενον δι’ αὐτοῦ ὑλικόν, ἤτοι ὁλόκληρον τὸ ἰουδαϊκὸν ἔθνος εἶναι κατάλληλον διὰ νὰ γίνῃ ἅγιον. Καὶ ἐὰν ἡ ρίζα, ἤτοι οἱ πατριάρχαι τῶν Ἰουδαίων, εἶναι ἁγία, τότε καὶ τῆς ρίζης αὐτῆς οἱ κλάδοι, ἤτοι οἱ Ἰσραηλῖται, εἶναι κατάλληλοι νὰ γίνουν ἅγιοι.

Ἐὰν δὲ ἡ ἀπαρχὴ τοῦ Ἰσραηλιτικοῦ λαοῦ, δηλαδὴ οἱ πατριάρχαι, οἱ προφῆται, οἱ δίκαιοι, ποὺ πρῶτοι διὰ τὴν ἀξίαν των εὐλογήθησαν ἀπὸ τὸν Θεόν, εἶναι ἁγία, τότε καὶ ἡ μᾶζα τοῦ Ἰσραηλιτικοῦ λαοῦ εἶναι δεκτικὴ ἁγιότητος. Καὶ ἐὰν ἡ ρίζα εἶναι ἁγία, τότε καὶ οἱ κλάδοι, δηλαδὴ οἱ Ἰσραηλῖται, ἠμπορεῖ νὰ γίνουν ἅγιοι.

Ἂν δὲ μερικοὶ ἀπὸ τοὺς κλάδους ἀποκόπηκαν, καὶ σύ, ποὺ ἤσουν ἀγριελιά, μπολιάστηκες στὴ θέσι τους καὶ συνδέθηκες μὲ τὴ ρίζα καὶ τὸν πλούσιο χυμὸ τῆς ἐλιᾶς,

Ἀλλ’ ἐὰν μερικοὶ ἀπὸ τοὺς κλάδους ἀπεκόπησαν ἕνεκα τῆς ἀπιστίας των καὶ ἐχωρίσθησαν ἀπὸ τὴν ἁγίαν ρίζαν τῶν πατριαρχῶν καὶ προφητῶν, σὺ δὲ ὁ μέχρι πρὸ ὀλίγου εἰδωλολάτρης, καίτοι ἦσο ἀγριελαία καὶ ὠμοίαζες πρὸς δένδρον ἄγριον καὶ ἄκαρπον, ἐκεντρώθης μεταξὺ τῶν κλάδων τῆς εὐλογημένης ρίζης καὶ ἔγινες συγκοινωνὸς τῆς ρίζης αὐτῆς καὶ τοῦ παχέος χυμοῦ τῆς ἐλαίας,

Ἐὰν δὲ μερικοὶ ἀπὸ τοὺς κλάδους ἐκόπησαν ἀπὸ τὸν κορμόν, ἀπεσπάσθησαν καὶ ἐπετάχθησαν διὰ τὴν ἀπιστίαν των, σὺ δέ, ὁ εἰδωλολάτρης, ποὺ μέχρι πρὸ ὀλίγου παρέμεινες ἀγριελαία καὶ ἐκεντρώθηκες εἰς τὴν θέσιν τῶν ἀποκοπτέντων κλάδων, συνεδέθης δὲ μὲ τὴν ρίζαν καὶ μετέχεις εἰς τοὺς παχεῖς χυμοὺς τῆς ἐλαίας,

νὰ μὴ καυχᾶσαι εἰς βάρος τῶν ἀποκομμένων κλάδων. Ἐὰν δὲ καυχᾶσαι, σκέψου, ὅτι δὲν βαστάζεις ἐσὺ τὴ ρίζα, ἀλλὰ ἡ ρίζα ἐσένα.

μὴ ὑπερηφανεύεσαι καὶ μὴ περιφρονῇς τοὺς κλάδους ποὺ ἀπεκόπησαν. Ἐὰν δὲ ὑψηλοφρονῇς ἀλαζονικῶς, μάθε, ὅτι δὲν βαστάζεις σὺ τὴν ρίζαν, ἀλλ’ ἡ ρίζα βαστάζει σέ, καὶ εἰς αὐτήν, ἤτοι εἰς τοὺς πατριάρχας, ὀφείλεται τὸ ὅτι σὺ ἀπολαύεις τὰς θείας εὐλογίας.

μὴ ὑπερηφανεύεσαι εἰς βάρος τῶν κλάδων, ποὺ ἀπεσπάσθησαν. Ἐὰν δὲ ἀλαζονεύεσαι καὶ ὑπερηφανεύεσαι, μάθε, ὅτι δὲν βαστάζεις σὺ τὴν ρίζαν, ἀλλὰ ἡ ρίζα βαστάζει σέ· «καὶ ὡς Χριστιανὸς δὲ ποὺ εἶσαι, στηρίζεσαι εἰς τοὺς πατριάρχας καὶ τοὺς προφήτας τῶν Ἑβραίων.

Ἀλλὰ θὰ εἰπῇς· «Ἀποκόπηκαν οἱ κλάδοι, γιὰ νὰ μπολιασθῶ ἐγώ».

Θὰ εἴπῃς λοιπὸν ἴσως δικαιολογῶν τὴν ἀλαζονείαν σου: Ἀπεκόπησαν οἱ κλάδοι, διὰ νὰ γίνῃ τόπος δι’ ἐμὲ καὶ ἐγκεντρισθῶ ἐγὼ εἰς τὸ ἥμερον καὶ εὐλογημένον δένδρον.

Θὰ πῇς ἴσως πρὸς δικαιολογίαν σου· Ἐκόπησαν οἱ κλάδοι, διὰ νὰ κεντρωθῶ ἐγὼ εἰς τὴν θέσιν των.

Καλῶς! Λόγῳ τῆς ἀπιστίας ἀποκόπηκαν, καὶ σὺ λόγῳ τῆς πίστεως στέκεσαι στὴ θέσι τους. Νὰ μὴν ὑπερηφανεύεσαι, ἀλλὰ νὰ φοβῆσαι.

Πολὺ καλά. Οἱ κλάδοι ὅμως ἀπεκόπησαν ἕνεκα τῆς ἀπιστίας· σὺ δὲ οὐχὶ ἕνεκα τῶν ἔργων σου καὶ τῆς ἰδικῆς σου ἀξιομισθίας, ἀλλ’ ἕνεκα τῆς πίστεως στέκεις ὄρθιος καὶ κολλημένος ἐπὶ τῆς ρίζης. Πρόσεξε λοιπόν. Μὴ ὑπερηφανεύεσαι, ἀλλὰ ταπεινοφρόνων ἔχε φόβον.

Πολὺ καλά· ἕνεκα τῆς ἀπιστίας των ἐκόπησαν καὶ ἐπετάχθησαν οἱ κλάδοι· σὺ δὲ ὄχι ἕνεκα τῶν ἔργων σου, ἀλλὰ ἕνεκα τῆς πίστεως στέκεις καὶ εἶσαι κολλημένος μὲ τὴν ρίζαν. Λοιπὸν μὴ ὑψηλοφρονῇς, ἀλλὰ ταπεινώσου μὲ τὸν φόβον, μήπως τυχὸν ξεπέσῃς ἀπ’ ἐκεῖ ποὺ εἶσαι.

Διότι, ἀφοῦ ὁ Θεὸς δὲν λυπήθηκε τοὺς φυσικοὺς κλάδους, μήπως δὲν λυπηθῇ καὶ σένα.

Διότι, ἐὰν ὁ Θεὸς τοὺς φυσικοὺς κλάδους δὲν ἐλυπήθη καὶ δὲν ἐλογάριασε, φοβήθητι, μήπως δὲν λογαριάσῃ οὔτε σέ, ποὺ δὲν εἶσαι φυσικὸς κλάδος.

Διότι ἐὰν ὁ Θεὸς δὲν ἐλυπήθη, ἀλλ’ ἔκοψε καὶ ἐπέταξε τοὺς φυσικοὺς κλάδους τῆς ἐλαίας, δηλαδὴ τοὺς Ἰσραηλίτας, φοβήσου μήπως δὲν λυπηθῇ καὶ σένα, ἐὰν ὑψηλοφρονήσῃς.

Κοίταξε λοιπὸν τὴν καλωσύνη, ἀλλὰ καὶ τὴν αὐστηρότητα τοῦ Θεοῦ. Σ’ αὐτοὺς μέν, ποὺ ἔπεσαν, τὴν αὐστηρότητα, σὲ σένα δὲ τὴν καλωσύνη, ἐὰν παραμείνῃς στὸ καλό. Ἀλλιῶς καὶ σὺ θ’ ἀποκοπῇς.

Ἀντὶ λοιπὸν νὰ ὑψηλοφρονῇς, πρόσεχε καὶ κύτταζε καλά, ποίαν ἀγαθότητα καὶ ποίαν αὐστηρότητα ἀμείλικτον ἔδειξεν ὁ Θεός· πρὸς ἐκείνους μὲν οἱ ὁποῖοι διὰ τὴν ἀπιστίαν τους ἔπεσαν, αὐστηρότητα, ἐνῷ πρὸς σὲ ἔδειξεν ἀγαθότητα, ἐὰν ἐπιμείνῃς νὰ στηρίζεσαι καὶ ἐλπίζῃς εἰς τὴν ἀγαθότητα ταύτην· διότι ἄλλως καὶ σὺ θὰ κοπῇς ὁλότελα.

Πρόσεξε, λοιπόν, καὶ κύτταξε τὴν ἀγαθότητα, ἀλλὰ καὶ τὴν αὐστηρότητα τοῦ Θεοῦ· αὐστηρότητα ἐναντίον ἐκείνων, ποὺ ἔδειξαν ἀπιστίαν καὶ ἔπεσαν, ἀγαθότητα δὲ εἰς σέ, ἐὰν ἐπιμείνῃς νὰ πιστεύῃς καὶ νὰ στηρίζεσαι εἰς αὐτὴν τὴν ἀγαθότητα, διότι ἄλλως καὶ σὺ θὰ ἀποκοπῇς.

Καὶ ἐκεῖνοι δὲ, ἐὰν δὲν παραμείνουν στὴν ἀπιστία, θὰ μπολιαστοῦν. Διότι ὁ Θεὸς ἔχει τὴ δύναμι νὰ τοὺς μπολιάσῃ πάλι.

Καὶ ἐκεῖνοι δὲ οἱ ὁποῖοι ἀπεκόπησαν, ἐὰν δὲν ἐπιμείνουν εἰς τὴν ἀπιστίαν, θὰ κεντρωθοῦν. Διότι ὁ Θεὸς ἔχει τὴν δύναμιν νὰ τοὺς κεντρώσῃ πάλιν εἰς τὸ ἥμερον καὶ εὐλογημένον δένδρον.

Καὶ ἐκεῖνοι δέ, οἱ Ἰσραηλῖται, ἐὰν δὲν ἐπιμείνουν εἰς τὴν ἀπιστίαν των, θὰ κεντρωθοῦν πάλιν εἰς τὴν ἐλαίαν. Διότι ὁ Θεὸς εἶναι δυνατὸς καὶ ἱκανὸς νὰ τοὺς κεντρώσῃ πάλιν.

Διότι, ἂν σὺ ἀποκόπηκες ἀπὸ τὸ δένδρο, ποὺ ἐκ φύσεως εἶναι ἀγριελιά, καὶ ἀντίθετα πρὸς τὴ φύσι μπολιάστηκες σὲ ἥμερη ἐλιά, πόσο μᾶλλον αὐτοὶ, ποὺ εἶναι τῆς αὐτῆς φύσεως, θὰ μπολιαστοῦν στὴ δική τους ἐλιά!

Λέγω δέ, ὅτι ὁ Θεὸς ἔχει τὴν δύναμιν νὰ τοὺς κεντρώσῃ πάλιν, διότι, ἐὰν σὺ ἐκόπης ὁριστικὰ ἀπὸ τὸ δένδρον, ποὺ ἀπὸ τὴν φύσιν του εἶναι ἀγρία ἐλαία, καὶ ὅλως ἀντίθετα πρὸς τὴν φύσιν σου ἐκεντρωθῇς εἰς ἥμερον καὶ καρποφόρον ἐλαίαν, πόσῳ μᾶλλον αὐτοί, οἱ ὁποῖοι εἶναι κλάδοι τῆς αὐτῆς φύσεως πρὸς τὴν ἥμερον ρίζαν, θὰ κεντρωθοῦν εἰς τὴν ἰδικήν τους ἐλαίαν;

Διότι, ἐὰν σὺ ἐκόπης ὡς ἄγριος κλάδος ἀπὸ τὴν ἀγριελαίαν, ποὺ ἐκ φύσεως εἶναι τέτοια, καὶ παρὰ τὴν ἀγρίαν φύσιν σου ἐκεντρώθηκες εἰς τὴν ἥμερον ἐλαίαν, πόσῳ μᾶλλον θὰ κεντρωθοῦν εἰς τὴν ἰδικήν τους ἥμερον ἐλαίαν αὐτοί, ποὺ εἶναι τῆς ἰδίας φύσεως μὲ ἐκείνην;

Καὶ γιὰ νὰ μὴν ὑπερηφανεύεσθε, ἀδελφοί, δὲν θέλω ν’ ἀγνοῆτε αὐτὸ τὸ μυστικό, ὅτι δηλαδὴ ὁ Ἰσραηλιτικὸς λαὸς πωρώθηκε κατά ἕνα μέρος, ἕως ὅτου εἰσέλθῃ στὴν πίστι ὁ πλήρης ἀριθμὸς τῶν ἐθνικῶν, ποὺ μέλλουν νὰ πιστεύσουν.

Διότι δὲν θέλω νὰ ἀγνοῆτε, ἀδελφοί, μίαν ἀλήθειαν, ἡ ὁποία ἕως τώρα ἦτο κρυμμένη καὶ μᾶς ἐφανερώθη ἀπὸ τὸν Θεόν. Εἶναι ὠφέλιμον νὰ μάθετε τὴν ἀλήθειαν αὐτήν, διὰ νὰ μὴ θεωρῆτε σεῖς οἱ ἴδιοι τοὺς ἑαυτούς σας φρονίμους καὶ περιφρονῆτε ἀγέρωχα τοὺς Ἰσραηλίτας. Εἶναι δὲ ἡ ἀλήθεια αὐτή, ὅτι ἔχει γίνει σκλήρυνσις εἰς μέρος τοῦ Ἰσραηλιτικοῦ λαοῦ, ἕως ὅτου εἰσέλθῃ εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Χριστοῦ ὁ πλήρης ἀριθμὸς τῶν ἐθνικῶν, τὸν ὁποῖον ἔχει ὁρίσει ὁ Θεός.

Σᾶς τὰ λέγω αὐτά, ἀδελφοί, διότι δὲν θέλω νὰ ἀγνοῆτε αὐτὴν τὴν κρυμμένην μέχρι σήμερον ἀλήθειαν, διὰ νὰ μὴ θεωρῆτε σεῖς τὸν εὐατόν σας συνετόν καὶ ἅγιον καὶ περιφρονῆτε τοὺς Ἰσραηλίτας. Ἡ ἀλήθεια δὲ αὐτὴ εἶναι ὅτι εἰς ἕνα μεγάλο μέρος τοῦ Ἰσραηλιτικοῦ λαοῦ ἔχει γίνει σκλήρυνσις, μέχρις ὅτου τὸ πλῆθος τῶν ἐθνικῶν, ποὺ ἔχει προγνωρίσει ὁ Θεός, εἰσέλθουν εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Χριστοῦ.

Καὶ τότε ὁ Ἰσραηλιτικὸς λαὸς ὡς σύνολο θὰ σωθῇ, καθὼς εἶναι γραμμένο· Θὰ ἔλθῃ ἀπὸ τὴ Σιὼν ὁ λυτρωτὴς καὶ θ’ ἀποδιώξῃ τὶς ἀσέβειες ἀπὸ τὸν Ἰακώβ (τὸν Ἰσραηλιτικὸ λαό).

Καὶ ἔτσι, ὅταν πληρωθῇ ὁ ὄρος αὐτός, ὁ Ἰσραηλιτικὸς λαὸς ὡς σύνολον θὰ σωθῇ, καθὼς ἔχει γραφῆ εἰς τὰς προφητείας τοῦ Ἡσαΐου: Θὰ ἔλθῃ ἀπὸ τὴν Σιὼν ἐκεῖνος, ποὺ ἐλευθερώνει καὶ θὰ ἀποδιώξῃ τὰς ἀσεβείας ἀπὸ τοὺς ἀπογόνους τοῦ Ἰακώβ.

Καὶ ἔτσι, ὅταν αὐτὸ πραγματοποιηθῇ, ὅλος ὁ Ἰσραηλιτικὸς λαὸς θὰ σωθῇ, ὅπως ἄλλωστε εἶναι γραμμένον εἰς τὸν προφήτην Ἡσαΐαν· «θὰ ἔλθῃ ἀπὸ τὴν Σιὼν ὁ ὑπερασπιστὴς καὶ ἐλευθερωτής, ὁ ὁποῖος θὰ ἀποβάλῃ καὶ θὰ ἐξαλείψῃ τὰς ἀσεβείας καὶ τὰς ἁμαρτίας ἀπὸ τοὺς ἀπογόνους τοῦ Ἰακώβ.

Αὐτὴ δὲ εἶναι ἡ διαθήκη μου πρὸς αὐτούς, ν’ ἀφαιρέσω δηλαδὴ τὶς ἁμαρτίες τους.

Καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ διαθήκη, τὴν ὁποίαν θὰ συνάψω πρὸς αὐτούς, ὅταν σηκώσω καὶ ἐξαλείψω τὰς ἁμαρτίας των.

Καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ συμφωνία καὶ ἡ διαθήκη μου μὲ αὐτούς, ὅταν θὰ ἀφαιρέσω καὶ θὰ ἐξαλείψω τὰς ἁμαρτίας των».

Ὡς πρὸς μὲν τὸ εὐαγγέλιο εἶναι ἐχθροὶ τοῦ Θεοῦ, πρᾶγμα ποὺ ἀποβαίνει σὲ δικό σας καλό. Ὡς πρὸς τὴν ἐκλογή τους ὅμως ἀπὸ τὸ Θεὸ εἶναι ἀγαπητοὶ σ’ αὐτὸν ἐξ αἰτίας τῶν πατέρων τους.

Καὶ καθ’ ὅσον μὲν ἀφορᾷ εἰς τὸ εὐαγγέλιον οἱ ἀπιστήσαντες Ἰουδαῖοι ἔγιναν ἐχθροὶ τοῦ Θεοῦ διὰ σᾶς, διὰ νὰ διευκολυνθῇ δηλαδὴ ἡ εἴσοδός σας εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Μεσσίου, τὴν ὁποίαν αὐτοὶ θεωροῦν ὡς ἀποκλειστικὸν προνόμιον ἰδικόν τους καὶ ὡς ἐκ τούτου ἐπιμένουν νὰ ἀποκλείωνται ἀπὸ αὐτὴν οἱ ἐθνικοί. Καθ’ ὅσον ὅμως ἀφορᾷ εἰς τὴν πρὸ πολλοῦ ἐκλογήν τους ὑπὸ τοῦ Θεοῦ, εἶναι ἀγαπητοὶ εἰς τὸν Θεὸν διὰ τοὺς πατέρας, ἐκ τῶν ὁποίων κατάγονται.

Ὅσον δηλαδὴ ἀφορᾷ τὸ Εὐαγγέλιον, οἱ ἄπιστοι Ἑβραῖοι εἶναι ἐχθροὶ τοῦ Θεοῦ καὶ ἐξ αἰτίας τοῦ γεγονότος ὅτι ἐκάλεσε σᾶς τοὺς ἐθνικοὺς εἰς σωτηρίαν ὁ Θεός· ὅσον ἀφορᾷ ὅμως τὴν ἀπὸ αἰώνων ἐκλογήν των, εἶναι ἀγαπητοὶ εἰς τὸν Θεὸν καὶ διὰ τοὺς προγόνους, ἀπὸ τοὺς ὁποίους κατάγονται.

Διότι τὰ χαρίσματα καὶ ἡ κλῆσι τοῦ Θεοῦ δὲν ἀνακαλοῦνται.

Εἶναι δὲ ἀγαπητοὶ εἰς τὸν Θεόν, διότι ὁ Θεὸς δὲν ὑπόκειται εἰς πλάνην, ὅταν ἐκλεγῇ καὶ καλὴ καὶ συνεπῶς δὲν μεταμέλεται διὰ τὰ χαρίσματα ποὺ δίδει, καὶ δὲν ἀνακαλεῖ τὴν κλῆσιν ποὺ ἔκαμε.

Διότι ὁ Θεός, ὅταν δίδῃ τὰ χαρίσματα καὶ ὅταν ἐκλέγῃ καὶ καλῇ ὡς ἀλάθητος καὶ πάνσοφος ποὺ εἶναι, δὲν κάμνει λάθος καὶ εἶναι δι’ αὐτὸ τὰ χαρίσματά του ἀμετάκλητα καὶ ἀμετακίνητα.

Ὅπως δὲ καὶ σεῖς ἄλλοτε ἀπιστήσατε στὸ Θεό, ἀλλὰ τώρα ἐλεηθήκατε κατόπιν τῆς ἀπιστίας αὐτῶν,

Μὴ σᾶς φαίνεται δὲ παράδοξον καὶ ἀντιφατικὸν τὸ ὅτι, ἐνῷ τὰ χαρίσματα τοῦ Θεοῦ εἶναι ἀμεταμέλητα καὶ ἀμετάκλητα, ἀπεδοκιμάσθησαν πρὸς τὸ παρὸν οἱ Ἰουδαῖοι. Διότι καὶ σεῖς οἱ ἐθνικοὶ εἴχατε κληθῆ ἄλλοτε ἀπὸ τὸν Θεὸν προτοῦ κληθῇ ὁ Ἀβραάμ. Ἀλλὰ καθὼς σεῖς τότε ἠπειθήσατε εἰς τὸν Θεὸν καὶ ἐλατρεύσατε τὰ εἴδωλα, τώρα δὲ ἐλεήθητε διὰ μέσου τῆς ἀπειθείας τῶν Ἰουδαίων,

Διότι, ὅπως ἀκριβῶς καὶ σεῖς εἰς τὸ παρελθὸν εἴχατε ἀπειθήσει εἰς τὸν Θεὸν καὶ ἐδουλεύσατε εἰς τὰ εἴδωλα, τώρα δὲ ἔχετε ἐλεηθῆ χάρις εἰς τὴν ἀπείθειαν τῶν Ἰσραηλιτῶν,

ἔτσι καὶ αὐτοὶ τώρα ἀπίστησαν, ὥστε μὲ τὸ ἔλεος πρὸς ἐσᾶς νὰ ἐλεηθοῦν ἔπειτα καὶ αὐτοί.

ἔτσι καὶ αὐτοὶ τώρα ἀπείθησαν καὶ ἀπίστησαν εἰς τὸ εὐαγγέλιον, διὰ νὰ ἐλεηθοῦν ἔπειτα καὶ αὐτοὶ παρακινούμενοι ἀπὸ τὸ ἔλεος, ποὺ ἐλάβατε σεῖς.

ἔτσι καὶ αὐτοὶ τώρα ἔχουν ἀπειθήσει καὶ ἀπιστήσει, διὰ νὰ ἐλεηθοῦν ἔπειτα παραδειγματιζόμενοι ἀπὸ τὸ ἔλεος, ποὺ ἔχετε λάβει σεῖς.

Ὁ Θεὸς δηλαδὴ τοὺς ἄφησε ὅλους (Ἰουδαίους καὶ ἐθνικοὺς) νὰ παραδοθοῦν σὲ ἀπιστία, γιὰ νὰ τοὺς ἐλεήσῃ ὅλους.

Ἔγινε δὲ ἡ ἀπείθεια καὶ ἀπιστία αὐτὴ τῶν ἐθνικῶν προτήτερα καὶ τῶν Ἰουδαίων τώρα, διότι ὁ Θεὸς ἐπέτρεψεν, ἵνα κλεισθοῦν ὅλοι μαζὶ εἰς τὴν ἀπείθειαν, διὰ νὰ δείξῃ εἰς ὅλους τὸ ἔλεός του.

Ἔτσι δὲ ἔκλεισε ὁ Θεὸς ὅλους μαζῆ τοὺς ἀνθρώπους, Ἰουδαίους καὶ ἐθνικοὺς μέσα εἰς τὴν ἀπείθειάν των, διὰ νὰ ἐλεήσῃ τοὺς πάντας.

Ὦ βάθος τοῦ πλούτου καὶ τῆς σοφίας καὶ τῆς γνώσεως τοῦ Θεοῦ! Πόσο ἀνεξερεύνητες εἶναι οἱ κρίσεις του, καὶ πόσο ἀνεξιχνίαστοι εἶναι οἱ τρόποι τῶν ἐνεργειῶν του!

Ὦ ἀκατάληπτον βάθος πλουσίας ἀγαθότητος καὶ σοφίας Θεοῦ, διὰ τῆς ὁποίας ὁδηγοῦνται ὅλα εἰς τὸ ἄριστον τέλος των! Ὦ πλοῦτος γνώσεως Θεοῦ, διὰ τῆς ὁποίας προγνωρίζει τὸ τέλος ὅλων! Πόσον ὑπερβαίνουν τὴν ἀνθρωπίνην ἔρευναν αἱ κρίσεις καὶ ἀποφάσεις αὐτοῦ, καὶ πόσον εἶναι ἀδύνατον εἰς τὸν νοῦν τοῦ ἀνθρώπου νὰ παρακολουθήσῃ τὰ ἴχνη τῶν σοφῶν καὶ ἀγαθῶν μεθόδων τοῦ Θεοῦ, μὲ τὰς ὁποίας σώζει τοὺς ἀνθρώπους!

Ὦ ἀπροσμέτρητον βάθος πλουσίων δωρεῶν καὶ ἀπείρους σοφίας καὶ παγγνωσίας τοῦ Θεοῦ! Πόσον ἀνεξερεύνητοι καὶ ἀκατάληπτοι εἰς τὴν ἀνθρωπίνην διάνοιαν εἶναι αἱ κρίσεις καὶ αἱ ἀποφάσεις αὐτοῦ καὶ πόσον ἀνεξιχνίαστοι εἶναι αἱ ὁδοὶ καὶ αἱ μέθοδοι, διὰ τῶν ὁποίων ἐργάζεται διὰ τὴν σωτηρίαν τῶν ἀνθρώπων!

Ποιός πράγματι γνώρισε τὸ νοῦ τοῦ Κυρίου; Ἤ ποιός βουλεύθηκε μαζί του;

Διότι, ποῖος ἐγνώρισε τὴν σκέψιν καὶ τὰς βουλὰς τοῦ Κυρίου; Ἢ ποῖος ἔγινε σύμβουλός του;

Διότι «ποῖος ποτὲ ἐγνώρισε τὸν ἄπειρον νοῦν τοῦ Κυρίου, τὰς πανσόφους σκέψεις καὶ δικαίας ἀποφάσεις του; Ἢ ποῖος ἔγινε σύμβουλός του;

Ἢ ποιός ἔδωσε πρῶτος σ’ αὐτὸν, ὥστε νὰ δύναται νὰ ἀπαιτήσῃ ἀνταπόδοσι; (Κανείς).

Ἢ ποῖος τοῦ ἔδωκεν ἢ τοῦ ἐδάνεισε κάτι πρῶτος, ὥστε νὰ δικαιοῦται, ὅπως ἀξιώσῃ ἀνταπόδοσιν καὶ χρεωστικὴν ἀμοιβὴν ἀπὸ αὐτόν;

Ἢ ποῖος τὸν ἐπρόλαβε καὶ τοῦ ἔδωσε πρῶτος, ὥστε νὰ ζητῇ δικαιωματικῶς ἀνταπόδοσιν;»

Διότι τὰ πάντα προέρχονται ἀπὸ τὴν πρωτοβουλία του, καὶ πραγματοποιοῦνται ἀπ’ αὐτόν, καὶ εἶναι γι’ αὐτόν. Σ’ αὐτὸν ἀνήκει ἡ δόξα στοὺς αἰῶνες. Ἀμήν.

Κανείς. Διότι ἀπὸ αὐτὸν ἐδημιουργήθησαν ὅλα καὶ διὰ τῆς πανσοφίας του κυβερνῶνται καὶ πρὸς δόξαν του ὡς εἰς ὕψιστον σκοπὸν ἀποβλέπουν ὅλα τὰ δημιουργήματα. Εἰς αὐτὸν ἀνήκει ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν.

Κανεὶς βέβαια. Διότι ἀπὸ αὐτὸν ἐκτίσθησαν τὰ πάντα καὶ ἀπὸ αὐτὸν κυβερνῶνται, καὶ εἰς δόξαν τοῦ ἁγίου ὀνόματός του ἀποβλέπουν. Εἰς αὐτὸν ἀνήκει ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν.