Ἐκκλησιαστής 2

Εἶπα ἐγὼ τότε ἀπὸ μέσα μου εἰς τὸν ἑαυτόν μου· «ἀφοῦ εἰς τὴν σοφίαν καὶ τὴν ἐπιστήμην δὲν ὑπάρχει ἰκανοποίησις, ἔλα λοιπόν, θὰ σὲ κάμω νὰ δοκιμάσῃς τὴν ἡδονὴν καὶ τὴν εὐχαρίστησιν. Νὰ ἀπολαύσῃς κάθε ὑλικὸν ἀγαθόν». Αὐτὸ καὶ ἔγινε. Ἰδοὺ ὅμως ὅτι ἡ ὑλικὴ αὐτὴ ἀπόλαυσις ἦτο καθαρὰ ματαιότης.

Ἀκόμη ἐγὼ ἔκαμα τὴν ἑξῆς σκέψιν· ἔλα, εἶπα εἰς τὸν ἑαυτόν μου, νὰ δοκιμάσῃς τὰς ἡδονὰς καὶ νὰ γνωρίσῃς καὶ νὰ ἀπολαύσῃς κάθε ὑλικὸν ἀγαθόν· ἀλλ’ ἰδοὺ ὅτι καὶ αὐτὸ εἶναι ματαιότης.

Διὰ τὰ πολλὰ καὶ ἀτελείωτα γέλια εἶπα ὅτι εἶναι παράφορα καὶ ἀνοησία. Εἰς δὲ τὴν ἁμαρτωλὴν διασκέδασιν εἶπα· «διατί τὸ κάνεις αὐτό;»

Εἰς τὸ πολὺ καὶ ἀτελείωτο γέλιο εἶπα· αὐτὸ εἶναι ἀνοησία· καὶ εἰς τὴν ἔνοχον καὶ ἁμαρτωλὴν διασκέδασιν εἶπα· διατί τὸ κάνεις αὐτό;

Ἔπειτα ἐσκέφθην πολύ. Καὶ λογικῶς σκεπτόμενος ἐπεδίωξα κατὰ τὴν ἀπόλαυσιν τῶν ὑλικῶν ἀγαθῶν νὰ συγκρατήσω τὸν ἑαυτόν μου εἰς τὰ ὅρια τῆς λογικῆς καὶ νὰ μὴ παρασυρθῶ ἀπὸ τὰς ἡδονάς, ὅπως ἑλκύεται ὁ ἄνθρωπος ἀπὸ τὸ κρασί, διὰ νὰ ἴδω ποῖον εἶναι τὸ ἀγαθόν, τὸ ὁποῖον οἱ ἄνθρωποι πρέπει νὰ πράξουν καθ’ ὅλας τὰς ἡμέρας τῆς ἐπιγείου ζωῆς των.

Κατόπιν ἐσκέφθην καλῶς καὶ ἐπεδίωξα κατὰ τὴν ἀπόλαυσιν τῶν ὑλικῶν ἀγαθῶν νὰ συγκρατήσω τὸν ἑαυτόν μου μὲ τὸ λογικὸν καὶ να μὴ παρασυρθῶ ἀπὸ τὰς ἡδονάς, ὅπως ὁ ἄνθρωπος ἑλκύεται ἀπὸ τὸ κρασί, καὶ νὰ ἰδῶ ποῖον εἶναι τὸ ἀγαθόν, τὸ ὁποῖον οἱ ἄνθρωποι πρέπει νὰ πράξουν ὅλας τὰς ἡμέρας τῆς ζωῆς των.

Ἐπεδίωξα λοιπὸν τὰ μεγάλα ἔργα. Ἔκτισα οἰκοδομὰς μεγαλοπρεπεῖς. Ἐφύτευσα διὰ τὸν ἑαυτόν μου ἀμπελῶνας.

Ἔκαμα ἔργα μεγαλοπρεπῆ. Ἔκτισα οἰκοδομάς, ὅπως τὸν Ναὸν καὶ τὰ ἀνάκτορά μου· ἐφύτευσα πρὸς χάριν μου ἀμπέλια.

Περιέκλεισα κήπους καὶ δενδροκήπους καὶ ἐφύτευσα εἰς αὐτοὺς δένδρα καρποφόρα παντὸς εἴδους.

Ἐφύτευσα ἀκόμη διὰ τὸν ἑαυτόν μου κήπους καὶ παραδείσους μὲ πρασινάδες καὶ ἄνθη εὐωδιαστὰ καὶ ἐφύτευσα εἰς αὐτοὺς κάθε εἶδος καρποφόρου δένδρου.

Διέταξα καὶ ἐκτίσθησαν δεξαμεναὶ ὑδάτων, διὰ νὰ ποτίζωνται ἀπὸ αὐτὰς ὅλα τὰ χλοερὰ δένδρα τοῦ δάσους.

Ἔκτισα δεξαμενὰς νεροῦ, διὰ νὰ ποτίζεται ἀπὸ αὐτὰς τεχνητὸν δάσος, εἰς τὸ ὁποῖον βλαστάνουν παντὸς εἴδους δένδρα.

Ἠγόρασα ὡς κτῆμα μου δούλους καὶ δούλας. Καὶ τὰ παιδιά, ποὺ αὐτοὶ ἐγέννησαν εἰς τὰ ἀνάκτορά μου, ἔγιναν ἰδικά μου. Ἀπέκτησα μεγάλα κοπόδια βοϊδιῶν καὶ προβάτων, περισσότερα ἀπὸ ὅσα εἶχαν ἀποκτήσει ὅλοι ἐκεῖνοι, ποὺ ὑπῆρξαν πρὸ ἐμοῦ εἰς τὴν Ἱερουσαλήμ.

Ἠγόρασα καὶ ἔκαμα κτῆμα μου δούλους καὶ δούλας, καὶ τὰ παιδιά, ποὺ ἐγέννησαν αὐτοὶ εἰς τὰ ἀνάκτορά μου, ἦσαν ἰδικά μου· ἀπέκτησα δὲ ἀκόμη ἀγέλας ἀπὸ βόδια καὶ κοπάδια ἀπὸ πρόβατα, γίδια καὶ καμῆλες πιὸ πολλὰ ἀπὸ ὅλους, ὅσοι ἔζησαν προηγουμένως ἀπὸ ἐμὲ εἰς τὴν Ἱερουσαλήμ.

Συνεκέντρωσα διὰ τὸν ἑαυτόν μου ἄργυρον καὶ χρυσόν, θησαυροὺς καὶ περιουσίας βασιλέων καὶ ὁλοκλήρων περιοχῶν. Εἶχα πρὸς διασκέδασίν μου τραγουδιστὰς καὶ τραγουδιστρίας. Ἔκαμα ἰδικάς μου καὶ ἐγνώρισα ὅλας τὰς διασκεδάσεις καὶ ἀπολαύσεις τῶν ἀνθρώπων. Εἶχα οἰνοχόους καὶ οἰνοχόας, διὰ νὰ μὲ κερνοῦν κρασί.

Ἐμαζεψα διὰ τὸν ἑαυτόν μου ἀσῆμι καὶ χρυσάφι καὶ θησαυροὺς βασιλέων καὶ χωρῶν, ποὺ ἦσαν φόρου ὑποτελεῖς εἰς ἐμὲ ἢ ἀπὸ ἄλλους μονάρχας. Δι’ εὐχαρίστησίν μου εἶχα τραγουδιστὰς καὶ τραγουδιστρίας καὶ ἀπήλαυσα κάθε εὐχαρίστησιν ἀνθρωπίνην, εἶχα δὲ ἀκόμη ἄνδρας καὶ γυναῖκας, ποὺ μὲ ἐκερνοῦσαν διὰ νὰ πίνω.

Ἔφθασα εἰς μεγαλεῖον καὶ δόξαν καὶ ἐξεπέρασα ὅλους τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι πρὸ ἐμοῦ εἶχαν ζήσει εἰς τὴν Ἱερουσαλήμ. Ἐν μέσῳ ὅμως ὅλων αὐτῶν τῶν μεγαλείων καὶ τῶν ἀπολαύσεων ἡ σοφία μου μοῦ συμπαρεστάθη, ὥστε νὰ μὴ ἐκτραπῶ ἀνεπανορθώτως.

Καὶ ἐδοξάσθην καὶ ἐξεπέρασα εἰς τὴν ἀπόλαυσιν τῶν ὑλικῶν ἀγαθῶν ὅλους, ὅσοι ἔζησαν προτήτερα ἀπὸ ἐμὲ εἰς τὴν Ἱερουσαλήμ. Ἡ σοφία μου ὅμως καὶ ἡ φρονιμάδα μου παρεστάθησαν εἰς ὅλα αὐτὰ χωρὶς νὰ μὲ ἐγκαταλείψουν καὶ νά μὲ ἀφήσουν νὰ ἐξαχρειωθῶ τελείως.

Κάθε τι, τὸ ὁποῖον ἐπεθύμησαν οἱ ὀφθαλμοί μου, δὲν τοὺς τὸ ἐστέρησα καὶ δὲν ἠμπόδισα τὴν καρδίαν μου νὰ ἀπολαύσῃ κάθε τέρψιν καὶ χαράν. Ἡ καρδία μου ἀπήλαυσεν ὅλα τὰ ἀγαθὰ τῶν ταλαιπωριῶν καὶ τῶν κόπων μου. Αὐτὸ ἄλλωστε ὑπῆρξε καὶ τὸ κέρδος ὅλων τῶν κόπων τῆς ζωῆς μου.

Καὶ ὅλα, ὅσα ἐζήλεψαν τὰ μάτια μου, δὲν τοὺς τὰ ἐστέρησα. Δὲν ἠμπόδισα τὴν καρδίαν μου νὰ χαρῇ κάθε εἶδος εὐφροσύνης καὶ τέρψεως. Ἡ καρδία μου, παρ’ ὅλους τοὺς σκληροὺς κόπους της, εἶχεν ὡς ἀνταμοιβὴν τὴν εὐφροσύνην. Αὐτὴ ἦτο τὸ ἀντιστάθμισμα τῶν κόπων τῆς ζωῆς μου.

Καὶ ἔπειτα ἀπὸ ὅλας αὐτὰς τὰς τέρψεις καὶ τὰς ἀπολαύσεις ἔρριψα ἐγὼ ἕνα βλέμμα εἰς ὅλα ὅσα ἔπραξα, εἰς ὅλα ὅσα κατεσκεύασαν τὰ χέρια μου, εἰς ὅλα ὅσα μὲ κόπον καὶ ταλαιπωρίαν ἠγωνίσθην νὰ ἀποκτήσω, καὶ ἔβγαλα τὸ συμπέρασμα, ὅτι ὅλα αὐτὰ εἶναι ματαιότης. Κούφια ὁρμὴ παρερχομένου ἀνέμου καὶ ὅτι δὲν ὑπάρχει κανένα μόνιμον κέρδος, καμμία ὠφέλεια κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιον.

Καὶ εἰς τὸ τέλος ἔρριψα ἕνα βλέμμα εἰς ὅλα, ὅσα ἔπραξα, καὶ εἰς ὅσα ἔργα κατεσκεύασαν τὰ χέρια μου, καθὼς ἐπίσης καὶ εἰς ὅλους τοὺς κόπους, ποὺ κατέβαλα δι’ αὐτά, καὶ τὸ συμπέρασμα ποὺ ἔβγαλα ἀπὸ αὐτά, εἶναι ὅτι ὅλα εἶναι ματαιότης καὶ πόθος τῆς ψυχῆς κούφιος καὶ δὲν ὑπάρχει τίποτε τὸ μόνιμον κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιον.

Ἔρριψα ἐγὼ τὸ βλέμμα μου, διὰ νὰ ἴδω καὶ γνωρίσω τί διαφέρει ἡ σοφία ἀπὸ τὴν παραφορὰν καὶ μωρίαν τῶν ἀνθρώπων. Διότι ποιὸς ἄνθρωπος εἰς ὅλον του τὸν βίον ἀκολουθεῖ τὴν σοφίαν καὶ τὴν σύνεσιν εἰς τὰς πράξεις, τὰς ὁποίας αὐτὴ ἐμπνέει καὶ ἐνεργεῖ;

Καὶ ἔρριψα ἐγὼ τὸ βλέμμα μου διὰ νὰ ἰδῶ τί διαφέρει ἡ σοφία ἀπὸ τὴν ἀνοησίαν καὶ τὴν μωρίαν τῶν ἀνθρώπων. Διότι ποῖος θὰ εἶναι ὁ ἄνθρωπος, ὁ διάδοχός μου, ὁ ὁποῖος δὲν θὰ ἀκολουθήσῃ τὴν φρόνησίν μου καὶ θὰ πράξῃ τὰ ἀντίθετα ὡς πρὸς τὴν ἰδικήν μου κυβέρνησιν;

Ἀπὸ τὴν παρατήρησιν καὶ ἐξέτασιν αὐτὴν εἶδον ἐγώ, ὅτι ὑπάρχει μεγάλη ὑπεροχὴ τῆς σοφίας ἀπέναντι τῆς ἀφροσύνης, ὅση ὑπεροχὴ ὑπάρχει εἰς τὸ φῶς ἀπέναντι τοῦ σκότους.

Καὶ συνεπέρανα ἐγὼ ὅτι ἡ ἀνθρωπίνη σοφία ὑπερέχει ἀπὸ τὴν ἀφροσύνην καὶ τὴν μωρίαν τόσον, ὅσον ὑπερτερεῖ τὸ φῶς ἀπὸ τὸ σκότος.

Οἱ ὀφθαλμοὶ τοῦ σοφοῦ ἀνθρώπου εὑρίσκονται ἀνοικτοὶ πάντοτε εἰς τὴν κεφαλήν του, ὥστε νὰ βλέπῃ ποῦ πορεύεται καὶ τί πράττει. Ἐνῷ εἰς τὸν ἀσύνετον δὲν ὑπάρχουν ὀφθαλμοὶ καὶ βαδίζει μέσα εἰς τὸ σκότος. Ἐν τούτοις ἐγὼ κατενόησα, ὅτι, παρὰ τὴν διαφορὰν αὐτήν, ὁ σοφὸς καὶ ὁ μωρὸς θὰ ἔχουν μίαν κοινὴν συνάντησιν· θὰ συναντηθοῦν καὶ οἱ δύο εἰς τὸν θάνατον.

Τὰ μάτια τοῦ σοφοῦ εἶναι εἰς τὴν θέσιν των, εἰς τὴν κεφαλήν του. Ἔχει φωτισμένον τὸν νοῦν του. Βλέπει καὶ βαδίζει. Ἐνῷ ὁ ἄμυαλος καὶ ἀμαθὴς βαδίζει εἰς τὸ σκότος. Ἐγὼ ὅμως ξεύρω, ὅτι ἕνα συναπάντημα θὰ συναντήσῃ ὅλους αὐτοὺς τοὺς σοφοὺς καὶ ἀμαθεῖς, ὁ θάνατος.

Ἐσκέφθην, λοιπόν, ἐγὼ ἐσωτερικῶς καὶ εἶπα εἰς τὸν ἑαυτόν μου. «Ἀφοῦ, ὅπως θὰ ἀποθάνῃ ὁ μωρός, θὰ ἀποθάνω καὶ ἐγώ, διατί τότε ἐκοπίασα νὰ ἀποκτήσω σοφίαν;» Ἐσκέφθην τότε πιὸ πολὺ ἀπὸ μέσα μου καὶ εἶπα· «ὁ ἄφρων ὁμιλεῖ ἀνοησίας ἀπὸ τὸ περίσσευμα τῆς καρδίας του καὶ ἡ ἰδική μου σοφία εἶναι ἆραγε ματαιότης.

Καὶ ἐσκέφθην καὶ εἶπα μέσα μου ἀφοῦ τὸ συνάντημα τοῦ ἀνοήτου, ὁ θάνατος, θὰ συναντήσῃ καὶ ἐμέ, τότε διὰ ποῖον λόγον ἐγὼ ἔγινα σοφός; Τότε ἐσκέφθην μέσα μου πιὸ πολὺ καὶ εἶπα· καὶ ὁ ἄφρων, ποὺ ὁμιλεῖ ἀπὸ τὸ περίσσευμα τῆς καρδίας του, καὶ ἡ ἰδική μου σοφία εἶναι ματαιότης.

Διότι τόσον ἡ ἀνάμνησις τοῦ σοφοῦ ὅσον καὶ ἡ ἀνάμνησις τοῦ μωροῦ δὲν θὰ μείνῃ αἰωνία. Καθοτι αἱ ἡμέραι καὶ οἱ χρόνοι, ποὺ θὰ ἀκολουθήσουν, θὰ κάμουν νὰ λησμονηθοῦν τὰ πάντα. Καὶ πῶς, λοιπόν, ὁ σοφὸς πεθαίνει καὶ λησμονεῖται, ὅπως καὶ ὁ ἀνόητος;»

Διότι δὲν θὰ μείνῃ ἡ ἀνάμνησις τοῦ σοφοῦ καὶ τοῦ ἀνοήτου αἰώνιος, καθ’ ὅσον αἱ ἡμέραι, ποὺ θὰ ἀκολουθήσουν, θὰ κάμουν νὰ λησμονηθοῦν τὰ πάντα. Καὶ πῶς ὁ κατὰ κόσμος σοφὸς πεθαίνει ὅπως καὶ ὁ ἄφρων;

Ἀηδίασα ἐγὼ τὴν ἐπίγειον ζωήν, διότι κατ’ ἐμὲ εἶναι ταλαιπωρία καὶ ματαιότης κάθε ἔργον, ποὺ γίνεται κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιον εἰς τὴν γῆν, διότι ὅλα εἶναι μάταια καὶ κούφια, σὰν πνοὴ διερχομένου ἀνέμου.

Καὶ ἀηδίασα ἐγὼ τὴν ἐπίγειον ζωήν, διότι ὅλα, ὅσα γίνονται εἰς τὴν γῆν κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιον, δὲν μοῦ ἤρεσαν καὶ διότι ὅλα εἶναι μάταια καὶ κούφιος πόθος τῆς ψυχῆς μόνον.

Καὶ ἀπεστράφην ἐγὼ ὅλας τὰς ταλαιπωρίας καὶ τοὺς κόπους μου, εἰς τοὺς ὁποίους ὑπεβλήθην ζῶν εἰς τὴν γῆν κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιον, διότι αὐτοὺς τοὺς κόπους μου τοὺς ἀφήνω εἰς τὸν ἄγνωστόν μου ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος θὰ μὲ διαδεχθῇ.

Καὶ ἐγὼ ἐσιχάθηκα ὅλους τοὺς σκληροὺς κόπους μου, ποὺ ἐκοπίασα εἰς τὴν γῆν κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιον, διότι αὐτοὺς τοὺς κόπους μου τοὺς ἀφήνω κληρονομίαν εἰς τὸν ἄνθρωπον, ποὺ θὰ μὲ διαδεχθῇ.

Καὶ ποιὸς γνωρίζει, ἐὰν αὐτὸς θὰ εἶναι σοφὸς ἢ ἀσύνετος; Καὶ ἐὰν αὐτὸς θὰ ἐξουσιάζῃ καὶ θὰ διαχειρίζεται καλῶς τὰ ἀγαθὰ τῶν κόπων μου, διὰ τὰ ὁποῖα ἐγὼ σκληρὰ εἰργάσθην καὶ διὰ τῆς σοφίας μου τὰ ἀπέκτησα ζῶν κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιον; Καὶ αὐτὸ βεβαίως εἶναι ματαιότης.

Καὶ ποῖος γνωρίζει ἂν ὁ διάδοχός μου θὰ εἶναι σοφὸς ἢ ἠλίθιος; Αὐτὸς θὰ ἔχῃ κυριαρχικὰ δικαιώματα εἰς ὅλους τοὺς κόπους μου, διὰ τοὺς ὁποίους ἐγὼ εἰργάσθην σκληρὰ καὶ διὰ τῆς σοφίας μου ἀπέκτησα κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιον. Ἐν τούτοις καὶ αὐτὸ εἶναι ματαιότης.

Ἐγύρισα τότε καὶ ἀπεφάσισα νὰ κάμω τὴν καρδίαν μου, νὰ ἀπαρνηθῇ ὅλους τοὺς κόπους μου, εἰς τοὺς ὁποίους ὑπεβλήθην ζῶν εἰς τὴν γῆν.

Καὶ ἀπεφάσισα νὰ δώσω τὴν καρδίαν μου εἰς τὴν ἀπογοήτευσιν διὰ κάθε μου κόπον, ποὺ ἐκοπίασα κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιον.

Διότι ἐσκέφθην, ὅτι ὑπάρχει ἄνθρωπος, ὅπως ἐγώ, ὁ ὁποῖος μὲ κάθε σοφίαν καὶ γνῶσιν καὶ δραστηριότητα ἐκοπίασε διὰ τὴν ἀπόκτησιν ἀγαθῶν, καὶ ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος δὲν ἐκοπίασε δι’ αὐτά. Καὶ ὁ πρῶτος θὰ ἀφήσῃ εἰς τὸν δεύτερον τὰ ἀγαθά του ὡς κληρονομίαν του. Αὐτὸ βέβαια εἶναι μάταιον καὶ πολὺ καταθλιπτικόν.

Διότι συμβαίνει νὰ ὑπάρχῃ ἄνθρωπος, τοῦ ὁποίου ὁ μόχθος νὰ ἀπεκτήθη μὲ τὴν σοφίαν καὶ τὴν γνῶσιν καὶ τὴν ἱκανότητά του, ἡ περιουσία του ὅμως νὰ περιέλθῃ ὡς κληρονομία εἰς ἄνθρωπον, ποὺ δὲν ἐκοπίασε δι’ αὐτήν. Καὶ τοῦτο εἶναι ματαιότης καὶ μεγάλο κακόν.

Διότι τί ἀπομένει εἰς τὸν ἄνθρωπον ἀπὸ ὅλον τὸν κόπον του, εἰς τὸν ὁποῖον ὑπεβλήθη κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιον καὶ ἀπὸ ὅλην τὴν διάθεσιν τῆς καρδίας του;

Διότι τί ἀπομένει εἰς τὸν ἄνθρωπον ἀπὸ ὅλον τὸν μόχθον του, ποὺ ἐμόχθησε κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιον, καὶ ἀπὸ ὅλην τὴν διάθεσιν τῆς καρδίας του;

Διότι ὅλαι αἱ ἡμέραι τῆς ζωῆς τοῦ ἀνθρώπου εἶναι ταλαιπωρία καὶ κόπος καὶ πόνος καὶ ἀνησυχία, κατὰ δὲ τὴν νύκτα δὲν ἡσυχάζει ὁ νοῦς καὶ ἡ καρδία του ἐξ αἰτίας τῶν μεριμνῶν του. Αὐτὸ εἶναι ματαιότης.

Διότι ὅλαι αἱ ἡμέραι τῆς ζωῆς τοῦ ἀνθρώπου εἶναι ἀπασχόλησις γεμάτη ἀπὸ πόνους καὶ ἀνησυχίαν, καὶ κατὰ τὴν νύκτα δὲν κοιμᾶται, οὔτε ἡσυχάζει ὁ νοῦς του καὶ ἡ καρδία του λόγῳ τῆς ἀγωνιώδους μερίμνης. Καὶ αὐτὸ εἶναι ματαιότης.

Καὶ λοιπὸν δὲν ὑπάρχει διὰ τὸν ἄνθρωπον ἄλλο ἀγαθόν, εἰμὴ μόνον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ φάγῃ καὶ θὰ πίῃ καὶ τὸ ὁποῖον θὰ προσφέρῃ πρὸς τέρψιν καὶ εὐχαρίστησιν εἰς τὴν ψυχήν του· ἀγαθόν, τὸ ὁποῖον ἀπέκτησε μὲ τὸν κόπον του. Ἐγὼ αὐτὸ εἶδον καὶ ἐξηκρίβωσα ἐπάνω εἰς τὰ πράγματα, ὅτι αὐτὸ τὸ ἀγαθὸν ἔχει δοθῆ ἀπὸ τὸ χέρι τοῦ Θεοῦ εἰς τὸν ἄνθρωπον.

Ὡς συμπέρασμα ὅλων, ὅσα γράφονται ἀνωτέρω, εἶναι ὅτι δὲν ὑπάρχει ἄλλο ἀγαθὸν εἰς τὸν ἄνθρωπον, ἐκτὸς ἐκείνου ποὺ θὰ φάγῃ καὶ θὰ πίῃ καὶ τὸ ὁποῖον θὰ προσφέρῃ εἰς τὴν καρδίαν του πρὸς εὐχαρίστησίν της, ἀγαθὸν ὅμως τὸ ὁποῖον ἀπέκτησε μὲ τὸν τίμιον ἱδρῶτα του καὶ εἶναι ἀνταμοιβὴ τῶν κόπων του. Μάλιστα· ἐγὼ εἶδα καὶ ἐξηκρίβωσα ὅτι αὐτὸ τὸ ἀγαθὸν εἶναι δοσμένο ἀπὸ τὸ χέρι τοῦ Θεοῦ.

Διότι, πράγματι, ποιὸς ἠμπορεῖ νὰ φάγῃ καὶ νὰ πίῃ κάτι χωρὶς τὴν θέλησιν τοῦ Θεοῦ;

Διότι ποῖος ἠμπορεῖ νὰ φάγῃ καὶ νὰ πίῃ χωρὶς τὴν θέλησιν τοῦ Θεόν, ἂν δηλαδὴ ὁ Θεὸς δὲν τοῦ δώσῃ φαγητὸν καὶ ποτόν;

Διότι ὁ Θεός εἰς τὸν ἄνθρωπον, ποὺ τὸν βλέπει ἀγαθόν, ἔδωσε σοφίαν καὶ γνῶσιν καὶ χαράν. Εἰς δὲ τὸν ἁμαρτωλὸν ἔδωσεν ἀγωνιώδη ἀπασχόλησιν, διὰ νὰ θησαυρίζῃ καὶ νὰ συγκεντρώνῃ ὑλικὰ ἀγαθά, ὥστε νὰ ἀφήσῃ αὐτὰ εἰς τὸν ἄνθρωπον τὸν ἀγαθὸν ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ. Ἀλλὰ καὶ αὐτὰ εἶναι ματαιότης. Κούφια πνοὴ τοῦ ἀνέμου, ποὺ ἔρχεται καὶ παρέρχεται.

Διότι ὁ Θεὸς εἰς τὸν ἄνθρωπον, ποὺ εἶναι ἐμπρός του καλός, ἔδωκε σοφίαν καὶ γνῶσιν καὶ χαράν· καὶ εἰς τὸν ἁμαρτωλὸν ἔδωκεν ἀγωνιώδη ἀπασχόλησιν διὰ νὰ αὐξάνῃ τὰ ἀγαθά του καὶ νὰ ἀποθηκεύῃ, ὥστε αὐτὰ νὰ περιέλθουν ἔπειτα εἰς τὸν ἀγαθὸν ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ ἀνθρώπου. Βεβαίως καὶ αὐτὰ εἶναι ματαιότης καὶ ἀεροκυνήγημα.