Ἐκκλησιαστής 9

Εἰς ὅλα τὰ περὶ ἐμὲ ἔστρεψα τὴν προσοχήν μου. Ὅλα τὰ ἐμελέτησεν ὁ νοῦς καὶ ἡ καρδία μου καὶ εἶδα τοῦτο· ὅτι δηλαδὴ οἱ δίκαιοι καὶ οἱ σοφοί, ὅπως ἐπίσης καὶ τὰ ἔργα των, εὑρίσκονται βεβαίως εἰς τὸ χέρι καὶ τὴν προστασίαν τοῦ Θεοῦ. Ὁ ἄνθρωπος ὅμως δὲν γνωρίζει εἰς βάθος καὶ πλάτος οὔτε τὴν ἀγάπην καὶ τὰς συνεπείας της, οὔτε τὸ μῖσος καὶ τὰς συνεπείας του. Ὅλα εἶναι ἄγνωστα καὶ ἐνδεχόμενα ἐνώπιόν των. Ματαιότης, λοιπόν, ὑπάρχει εἰς ὅλα τὰ πράγματα.

Εἰς ὅλα ἔστρεψα τὴν προσοχήν μου καὶ ὅλα τὰ ἐμελέτησεν ὁ νοῦς μου καὶ εἶδα ὅτι οἱ δίκαιοι καὶ οἱ εὐσεβεῖς καὶ τὰ ἔργα των εὑρίσκονται ὑπὸ τὴν ἀπόλυτον προστασίαν καὶ τὴν σοφὴν κατεύθυνσιν τοῦ παντοδυνάμου Θεοῦ. Ὁ ἄνθρωπος ὅμως δὲν γνωρίζει ποῖος εἶναι ἄξιος ἀγάπης ἢ ἀποστροφῆς καὶ μίσους· ὅλα τὰ μέλλοντα εἶναι ἄγνωστα εἰς αὐτόν.

Κοινὴ συνάντησις καὶ κοινὴ τύχη ἐπιφυλάσσεται εἰς τὸν δίκαιον καὶ εἰς τὸν ἀσεβῆ, εἰς τὸν ἀγαθὸν καὶ εἰς τὸν κακόν, εἰς τὸν νομικῶς καθαρὸν καὶ εἰς τὸν νομικῶς ἀκάθαρτον· εἰς ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος προσφέρει θυσίας, καὶ εἰς ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος δὲν θυσιάζει τίποτε. Ὅπως ὁ ἀγαθός, ἔτσι καὶ ἐκεῖνος ποὺ καταπατεῖ τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ. Ὅπως ἐκεῖνος ποὺ ὁρκίζεται ψευδῶς, ἔτσι καὶ ἐκεῖνος ποὺ εὐλαβεῖται καὶ φοβεῖται τὸν ὅρκον.

Εἰς ὅλα κυριαρχεῖ ἡ ματαιότης. Κοινὴ ἡ τύχη, καὶ εἰς τὸν δίκαιον καὶ εἰς τὸν ἀσεβῆ, εἰς τὸν ἀγαθὸν καὶ εἰς τὸν κακόν, εἰς τὸν καθαρὸν καὶ τὸν ἀκάθαρτον σύμφωνα μὲ τὸν Μωσαϊκὸν νόμον, εἰς ἐκεῖνον ποὺ προσφέρει θυσίας καὶ εἰς ἐκεῖνον ποὺ δὲν θυσιάζει· ὅπως ὁ ἀγαθός, ἔτσι καὶ ἐκεῖνος ποὺ ἁμαρτάνει· ὅπως ἐκεῖνος ποὺ κάμνει ἀνευλαβεῖς ὅρκους, ἔτσι καὶ ἐκεῖνος ποὺ εὐλαβεῖται καὶ φοβεῖται τὸν ὅρκον.

Εἶναι ἄδικον καὶ σκανδαλῶδες νὰ ἔχουν ὅλοι καὶ ὅλα τὴν αὐτὴν τύχην, καὶ κοινὴ συνάντησις νὰ ὑπάρχῃ δι’ ὅλους τοὺς ἀνθρώπους. Ἕνεκα τούτου ἐγέμισεν ἀπὸ κακὸν καὶ ἐπωρώθη ἡ καρδία τοῦ ἀνθρώπου. Παραφέρεται καὶ ὁρμᾷ πρὸς τὸ κακὸν ἡ καρδία τῶν ἀνθρώπων, ἐν ὅσῳ ζοῦν, καὶ ἀποθνήσκοντες κατευθύνονται πρὸς τοὺς νεκροὺς εἰς τὸν ᾅδην.

Αὐτὸ τὸ κακὸν καὶ ἄδικον συμβαίνει εἰς ὅλα, ὅσα γίνονται κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιον, ὅτι ὅλων εἶναι μία κοινὴ συνάντησις, ὁ θάνατος. Καὶ παρὰ ταῦτα τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι ἡ ἠθικὴ πώρωσις καὶ ἡ ἠθικὴ παραφορὰ τῆς καρδίας τῶν ἀνθρώπων ἐν ὅσῳ ζοῦν καὶ κατευθύνονται ὅλοι πρὸς τοὺς νεκρούς, εἰς τὸν Ἅδην.

Διότι ποιὸς εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐπικοινωνεῖ μὲ ὅλους τοὺς ἀνθρώπους, ποὺ ζοῦν εἰς τὴν γῆν; Αὐτὸς ποὺ ζῇ· αὐτὸς ἔχει τὴν ἐλπίδα τῆς ἐπικοινωνίας. Ὅταν ὅμως ἀποθάνῃ, χάνει τὴν ἐπικοινωνίαν του πρὸς τὴν γῆν. Διότι ἕνα ζωντανὸ σκυλὶ εἶναι ἀνώτερο ἀπὸ ἕνα λέοντα μεγαλοπρεπῆ, ἀλλὰ νεκρόν.

Διότι ποῖος εἶναι ἐκεῖνος, ποὺ ἐπικοινωνεῖ μὲ ὅλους τοὺς ζωντανούς; Ἐκεῖνος ποὺ ζῇ ἀκόμη. Αὐτὸς ἔχει κάποιαν ἐλπίδα. Ἡ ἐλπὶς ταιριάζει πιὸ πολὺ εἰς τὸ εὐτελὲς ἀλλὰ ζωντανὸ σκυλί, διότι αὐτὸ εἶναι ἀνώτερον ἀπὸ τὸ μεγαλοπρεπὲς ἀλλὰ ψόφιο λεοντάρι.

Οἱ ζωντανοὶ γνωρίζουν, ὅτι ὀπωσδήποτε θὰ ἀποθάνουν. Οἱ νεκροὶ δὲν γνωρίζουν τίποτε σχετικῶς μὲ τοὺς ζωντανούς. Εἰς τοὺς νεκροὺς δὲν ὑπάρχει πλέον πιθανότης ἀμοιβῆς, ὅπως ὑπῆρχε, ὅταν εὑρίσκοντο εἰς τὴν γῆν. Ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἡ ἀνάμνησίς των ἐλησμονήθη μεταξὺ τῶν ἀνθρώπων.

Διότι οἱ ζωντανοὶ γνωρίζουν ὅτι θὰ ἀποθάνουν, οἱ νεκροὶ ὅμως τίποτε δὲν γνωρίζουν διὰ τοὺς ζωντανούς. Δὲν ὑπάρχει πλέον δι’ αὐτοὺς ὠφέλεια καὶ ἀνταμοιβὴ τῶν κόπων των, διότι ἡ μνήμη των ἐλησμονήθη.

Ἡ ἀγάπη των καὶ τὰ μίση των, ὅπως καὶ ἡ μεταξύ των ζηλοφθονία, ἔχουν ἤδη ἐξαφανισθῆ καὶ δὲν ἔχουν αὐτοὶ καμμίαν πλέον συμμετοχὴν εἰς κάθε τι, τὸ ὁποῖον συμβαίνει εἰς τὴν ὑφήλιον.

Καὶ ἡ ἀγάπη, ποὺ εἶχαν αὐτοί, καὶ τὸ μῖσος των καὶ ἡ ζηλοτυπία των ἐχάθησαν πλέον δι’ αὐτούς, ἔπαυσαν. Δὲν ὑπάρχει δι’ αὐτοὺς ὑλικὴ ἀμοιβὴ δι’ ὅλα, ὅσα ἔπραξαν εἰς τὴν παροῦσαν ζωήν.

Ἔλα, λοιπόν, ἄνθρωπε, φάγε μὲ εὐχαρίστησιν τὰ φαγητά σου καὶ πίε μὲ καλὴ καρδιὰ τὸν οἶνον σου, διότι ὁ Θεὸς ἠθέλησε καὶ ηὐλόγησε τὰ ἔργα τῶν χειρῶν σου.

Ἐμπρὸς λοιπόν, φάγε μὲ εὐχαρίστησιν τὸ ψωμί σου καὶ πίε μὲ καλὴ καρδία τὸ κρασί σου, ἀπόλαυσε τὰ ὑλικὰ ἀγαθά, διότι ὁ Θεὸς εὐηρεστήθη καὶ εὐλόγησε τὰ ἔργα σου.

Πάντοτε νὰ ἐνδύεσαι μὲ λευκὰ ὡραῖα ἐνδύματα, καὶ τὸ μυρωμένον ἔλαιον ἂς μὴ λείψῃ ἀπὸ τὴν κεφαλήν σου.

Πάντοτε τὰ ἐνδύματά σου νὰ εἶναι λευκὰ καὶ φρεσκοπλυμένα εἰς ἔνδειξιν χαρᾶς, καὶ τὸ εὐωδιαστὸ λάδι ἂς μὴ λείψῃ ἀπὸ τὸ κεφάλι σου.

Γνώρισε καὶ ἀπόλαυσε τὴν καλὴν ζωὴν μὲ τὴν γυναῖκα, τὴν ὁποίαν ἠγάπησες, καθ’ ὅλας τὰς ἡμέρας τῆς προσκαίρου αὐτῆς ζωῆς σου, αἱ ὁποῖαι σοῦ ἐδόθησαν νὰ ζῇς εἰς τὴν γῆν ὑπὸ τὸν ἥλιον. Διότι τὰ ἀγαθὰ αὐτὰ σοῦ ἐδόθησαν ὡς μερίδιον καὶ κληρονομία σου ἀπὸ τὸν Θεόν. Αὐτά, διὰ τὰ ὁποῖα καὶ σὺ εἰργάσθης μὲ κόπον καὶ μόχθον εἰς τὴν γῆν.

Ἀπόλαυσε τὴν ζωήν σου μὲ τὴν νόμιμον γυναῖκα, ποὺ ἠγάπησες, ὅλας τὰς ἡμέρας τῆς προσκαίρου ζωῆς σου, ὅση θὰ σοῦ χαρισθῇ κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιον, ὅλες τίς ἡμέρες σου τὶς μάταιες, διότι αὐτὸ θὰ εἶναι τὸ κέρδος σου εἰς τὴν ζωὴν καὶ διὰ τὸν κόπον, ποὺ θὰ καταβάλλῃς ἐδῶ εἰς τὴν γῆν κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιον.

Ὅλα ὅσα εἶναι τοῦ χεριοῦ σου καὶ ἠμπορεῖς νὰ τὰ κάμῃς, κάμε τα μὲ ὅλην σου τὴν δραστηριότητα. Διότι εἰς τὸν ᾅδην, ὅπου καὶ σὺ κατευθύνεσαι, ὅπως ὅλοι οἱ ἄνθρωποι, δὲν ὑπάρχει δυνατότης διὰ κανένα ἔργον, οὔτε διὰ σχέδιον, οὔτε γνῶσις καὶ σοφία, ὅπως ὑπάρχει εἰς τὴν γῆν.

Ὅλα, ὅσα βρεθοῦν εἰς τὰ χέρια σου καὶ δύνασαι νὰ τὰ κάμῃς, κάμε τα μὲ ὅλην σου τὴν δραστηριότητα, διότι εἰς τὸν Ἅδην, ὅπου καὶ σὺ κατευθύνεσαι ὅπως ὅλοι οἱ ἄνθρωποι, δὲν ὑπάρχει δρᾶσις, σχέδια, γνῶσις καὶ σοφία.

Πάλιν ἐγὼ παρετήρησα μὲ προσοχὴν εἰς τὴν γῆν κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιον καὶ εἶδα ὅτι πολλὲς φορὲς δὲν ὑπερέχουν εἰς τὸν δρόμον οἱ ταχεῖς τοὺς πόδας καὶ ἐλαφροί, οὔτε ἡ νίκη δίδεται κατὰ τοὺς πολέμους εἰς τοὺς δυνατούς, ἀκόμη δὲ καὶ ὁ ἄρτος δὲν δίδεται εἰς τὸν σοφὸν οὔτε ὁ πλοῦτος εἰς τὸν συνετόν· οὔτε ἀναγνωρίζεται καμμία χάρις καὶ ἐκτίμησις εἰς τοὺς ἔχοντας γνῶσιν. Ὑπάρχουν περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁ ποίας αὐτοὶ θὰ συναντήσουν δυσκολίας καὶ ἐναντιότητας.

Καὶ πάλιν παρετήρησα καὶ εἶδα εἰς τὸν κόσμον αὐτόν, ὅτι ἡ νίκη εἰς τὸν δρόμον δὲν κερδίζεται ἀπὸ ἐκείνους ποὺ εἶναι ἐλαφροὶ εἰς τὰ πόδια, οὔτε ἡ νίκη εἰς ἕνα πόλεμον ἀπὸ τοὺς δυνατούς, οὔτε ἀκόμη εἰς τοὺς σοφοὺς δίδεται τὸ ψωμὶ καὶ εἰς τοὺς συνετοὺς ὁ πλοῦτος καὶ εἰς τοὺς γραμματισμένους ἡ χάρις, διότι ἀπρόοπτες περιστάσεις καὶ ἐναντιότητες θὰ συναντήσουν ὅλους αὐτούς.

Ὁ ἄνθρωπος, βεβαίως, δὲν γνωρίζει, τί θὰ τοῦ συμβῇ κατὰ τὰς ἡμέρας τῆς ζωῆς του. Ὅπως τὰ ψάρια συλλαμβάνονται εἰς τὸ ὀλέθριον δι’ αὐτὰ δίκτυον, ὅπως τὰ πτηνὰ συλλαμβάνονται εἰς τὴν παγίδα, ἔτσι καὶ οἱ ἄνθρωποι παγιδεύονται εἰς κάποιαν μοιραίαν καὶ κακὴν στιγμήν, ὅταν ἐπέλθῃ ἐναντίον των αἰφνίδιος ὁ κίνδυνος, ὁ θάνατος.

Ὁ ἄνθρωπος πρὸ παντὸς δὲν γνωρίζει τὰς μεγάλας καὶ ἀποφασιστικὰς στιγμὰς τῆς ζωῆς του. Ὅπως τὰ ψάρια πιάνονται εἰς τὸ ἀνεπάντεχον δίκτυον καὶ ὅπως τὰ πουλιὰ συλλαμβάνονται εἰς τὴν ἀπροσδόκητον παγίδα, ἔτσι παγιδεύονται καὶ οἱ ἄνθρωποι κατὰ τὴν κακὴν ὥραν τοῦ θανάτου, ὅταν ξαφνικὰ πέσῃ ἐπάνω τους.

Εἶδα ἀκόμη καὶ κάτι ἄλλο, ποὺ συμβαίνει εἰς τὴν γῆν ὑπὸ τὸν ἥλιον, καὶ τὸ ὁποῖον κατ’ ἐμὲ εἶναι μεγάλη σοφία.

Ἀκόμη παρετήρησα καὶ εἶδα κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιον ὡς ἀπόδειξιν σοφίας καὶ τοῦτο, τὸ ὁποῖον εἰς ἐμὲ φαίνεται ὡς μεγάλη καὶ ἀξιοπρόσεκτος σοφία.

Ἐναντίον μιᾶς μικρᾶς πόλεως, μέσα εἰς τὴν ὁποίαν οἱ ὑπερασπισταί της ἄνδρες ἦσαν ὀλίγοι, ἐπῆλθεν ἕνας μεγάλος βασιλεύς. Τὴν περιεκύκλωσε, ἀνήγειρε γύρω ἀπὸ αὐτὴν χαρακώματα καὶ ἐτοποθέτησε μεγάλας πολιορκητικὰς μηχανάς.

Νὰ εἶναι δηλαδὴ μία πόλις μικρὴ καὶ εἰς αὐτὴν νὰ εὑρίσκωνται ὀλίγοι ἄξιοι πολεμισταὶ καὶ ὑπερασπισταί της· νὰ ἔλθῃ ὅμως ἐναντίον της ἕνας μεγάλος βασιλεὺς καὶ νὰ τὴν πολιορκήσῃ καὶ κτίσῃ πύργους ὑψηλοὺς καὶ κατασκευάσῃ γύρω της μεγάλα χαρακώματα καὶ πολιορκητικὰς μηχανάς.

Εὐρέθηκε ὅμως μέσα εἰς τὴν πόλιν αὐτὴν ἕνας ἄνθρωπος πτωχὸς καὶ ἄσημος, συνετὸς ὅμως, καὶ διέσωσε τὴν πόλιν μὲ τὴν ἱκανότητά του. Αὐτὸν ὅμως τὸν πτωχόν, ἀλλὰ σοφόν, ἄνθρωπον κανεὶς κατόπιν δὲν τὸν ἐνεθυμήθη

Ἀλλὰ νὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν πόλιν αὐτὴν ἕνας ἄνθρωπος πτωχὸς καὶ σοφὸς καὶ μὲ τὴν ἐξυπνάδα του νὰ σώσῃ τὴν πόλιν αὐτήν. Κανεὶς ὅμως δὲν ἐθυμήθηκε μὲ εὐγνωμοσύνην τὴν πρᾶξιν τοῦ πτωχοῦ ἐκείνου σοφοῦ.

Εἶπα, λοιπόν, τότε ἐγὼ ἀπὸ μέσα μου· «ἀνωτέρα πάντων ἡ σοφία ἀπὸ τὴν δύναμιν», ἔστω καὶ ἂν εἶδα νὰ καταφρονῆται ἡ σοφία τοῦ πτωχοῦ αὐτοῦ ἀνθρώπου καὶ οἱ λόγοι του νὰ μὴ εἰσακούωνται πλέον.

Καὶ εἶπα τότε ἐγώ, ὅτι ἡ σοφία εἶναι ἀνωτέρα ἀπὸ τὴν δύναμιν. Ἡ σοφία ὅμως τοῦ πτωχοῦ περιεφρονήθη καὶ αἱ συμβουλαί του δὲν συζητοῦνται πλέον, ἀλλ’ ἐλησμονήθησαν ἐξ αἰτίας τῆς πτωχείας του.

Οἱ λόγοι πάντως τῶν σοφῶν ἀκούονται μὲ ἠρεμίαν καὶ εὐχαρίστησιν, καὶ προτιμῶνται ἀπὸ τὰς κραυγὰς τῶν ἀρχόντων, οἱ ὁποῖοι ἀσκοῦν τὴν ἐξουσίαν των ἀσυνέτως.

Τὰ λόγια τῶν σοφῶν ἀκούονται μὲ ἠρεμίαν, ὄχι ὅμως καὶ αἱ κραυγαὶ ἐκείνων ποὺ διοικοῦν μὲ ἀφροσύνην.

Προτιμοτέρα εἶναι ἡ σοφία καὶ ἀπὸ αὐτὰ τὰ πολεμικὰ μέσα, ἐνῷ ἐνας ἁμαρτωλὸς καὶ ἀσύνετος εἶναι δυνατὸν νὰ καταστρέψῃ πολλὴν καὶ πολλῶν τὴν εὐτυχίαν.

Ἡ σοφία εἶναι προτιμοτέρα ἀπὸ τὰ πολεμικὰ ὅπλα, τοὐναντίον δὲ ἕνας ἁμαρτωλὸς θὰ προξενήσῃ πολλὲς συμφορές.