Μακκαβαίων Δ' 11
Σημειώση για το κεφάλαιο
Το βιβλίο «Μακκαβαίων Δ’» δεν αποτελεί Κανονικό βιβλίο της Παλαιάς Διαθήκης. Εν τούτοις, κατά τον καθηγητή Παναγιώτη Μπρατσιώτη: «φέρεται ἔν τισι τῶν παλαιῶν χειρογράφων τῆς Ἑλληνικῆς Παλαιᾶς Διαθήκης καὶ δὴ ἐν τοῖς Α (= Αλεξανδρινός), Σ (= Σιναϊτικός) και Venetus (ενν. Κώδιξι) και παραλαμβάνεται καὶ ὑπό τινων ἐκδοτῶν αὐτῆς, ὑπάρχει δὲ καὶ ἐν ταῖς ὑπὸ τῆς Ἱερᾶς ἡμῶν Συνόδου ἐγκεκριμέναις Αθηναϊκαῖς ἐκδόσεσιν (ἔτη 1844 καὶ 1892)» και του 1928. Επίσης και στην έκδοση της Παλαιάς Διαθήκης (επιμέλειας Alfred Rahlfs) την οποία κυκλοφορεί η Αποστολική Διακονία της Εκκλησίας της Ελλάδος.
Μακ. Δ' 11,1
Ὡς δὲ καὶ οὗτος ταῖς βασάνοις καταικισθεὶς ἐναπέθανεν, ὁ πέμπτος παρεπήδησε λέγων·
Κολιτσάρα
Ἀμέσως μόλις καὶ αὐτὸς ἀπέθανεν ἐν μέσῳ σκληροτάτου βασανισμοῦ, ὥρμησεν ὁ πέμπτος εἰς τὸν χῶρον τοῦ μαρτυρίου λέγων·
Τρεμπέλα
Μόλις δὲ ἀπέθανε καὶ αὐτός (ὁ τέταρτος ἀδελφός), ἀφοῦ προηγουμένως ἐβασανίσθη σκληρὰ μέχρι σημεῖον νὰ καταντήσῃ ὅλως διόλου ἀγνώριστος, ὁ πέμπτος ἀδελφὸς ἐπήδησεν αὐθορμήτως, μὲ ὁρμὴν εἰς τὸν χῶρον τοῦ μαρτυρίου λέγων:
Μακ. Δ' 11,2
οὐ μέλλω, τύραννε, πρὸς τὸν ὑπὲρ τῆς ἀρετῆς βασανισμὸν παραιτεῖσθαι,
Κολιτσάρα
«δὲν πρόκειται, τύραννε, νὰ παραιτηθῶ ἀπὸ τόν, χάριν τῆς ἀρετῆς, βασανισμόν.
Τρεμπέλα
«Δὲν πρόκειται, τύραννε, νὰ παραιτηθῶ ἀπὸ τὰ χάριν τῆς ἀρετῆς βασανιστήρια·
Μακ. Δ' 11,3
αὐτὸς δ’ ἀπ’ ἐμαυτοῦ παρῆλθον, ὅπως κἀμὲ κατακτείνας περὶ πλειόνων ἀδικημάτων ὀφειλήσῃς τῇ οὐρανίῳ δίκῃ τιμωρίαν.
Κολιτσάρα
Ἦλθον ἐδῶ ὁ ἴδιος αὐτοπροαιρέτως, διὰ νὰ φονεύσῃς καὶ ἐμὲ καὶ νὰ γίνῃς ἔτσι ἔνοχος τιμωρίας ἀπὸ τὴν θεῖαν δίκην διὰ περισσότερα ἀδικήματα.
Τρεμπέλα
ἦλθα ἐδῶ μὲ τὴν ἰδικήν μου θέλησιν καὶ ἀπόφασιν, ὥστε θανατώνοντας καὶ ἐμὲ νὰ γίνῃς ὀφειλέτης καὶ νὰ καταστῇς ἔνοχος περισσοτέρων ἐγκλημάτων ἐνώπιον τῆς θείας Δικαιοσύνης.
Μακ. Δ' 11,4
ὦ μισάρετε καὶ μισάνθρωπε, τί δράσαντας ἡμᾶς τοῦτον πορθεῖς τὸν τρόπον;
Κολιτσάρα
Ἐχθρὲ τῆς ἀρετῆς καὶ τὰ ἀνθρώπων, τί ἐπράξαμεν καὶ μᾶς φονεύεις κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον;
Τρεμπέλα
Ὦ ἄνθρωπε ποὺ μισεῖς τὴν ἀρετὴν καὶ τοὺς ἀνθρώπους, τί ἔχομεν κάμει καὶ μᾶς ἀφανίζεις μὲ αὐτὸν τὸν τρόπον;
Μακ. Δ' 11,5
ἢ κακόν σοι δοκεῖ ὅτι τὸν πάντων κτίστην εὐσεβοῦμεν καὶ κατὰ τὸν ἐνάρετον αὐτοῦ ζῶμεν νόμον;
Κολιτσάρα
Θεωρεῖς κακὸν ὅτι ἀποδίδομεν λατρείαν εἰς τὸν κτίστην τῶν ὅλων καὶ ρυθμίζομεν τὴν ζωή μας σύμφωνα μὲ τὸν ἠθικὸν νόμον του;
Τρεμπέλα
Ἢ μήπως σοῦ φαίνεται κακὸν τὸ ὅτι λατρεύομεν καὶ εὐλαβούμεθα βαθύτατα τὸν Δημιουργὸν τοῦ παντὸς καὶ ζῶμεν σύμφωνα μὲ τὸν γεμᾶτον ἀρετὴν Νόμον του;
Μακ. Δ' 11,6
ἀλλὰ ταῦτα τιμῶν, οὐ βασάνων ἐστὶν ἄξια.
Κολιτσάρα
Τοῦτο ὅμως εἶναι ἄξιον τιμῆς καὶ ὄχι βασανισμῶν.
Τρεμπέλα
Ἀλλ’ ἡ διαγωγὴ καὶ ἡ στάσις μας αὐτὴ εἶναι ἄξιαι τιμῶν καὶ ὄχι βασανιστηρίων.
Μακ. Δ' 11,7
εἴπερ ᾐσθάνου ἀνθρώπου πόθον καὶ ἐλπίδα εἶχες παρὰ Θεῷ σωτηρίου·
Κολιτσάρα
Ἐὰν εἶχες ἀνθρώπινα αἰσθήματα, θὰ εἶχες πόθον καὶ ἐλπίδαν νὰ εὕρῃς σωτηρίαν ἐκ μέρους τοῦ Θεοῦ.
Τρεμπέλα
Ἐὰν εἶχες ἀνθρώπινα αἰσθήματα, τότε θὰ εἶχες πόθον καὶ ἐλπίδα νὰ σωθῇς ἀπὸ τὸν Θεὸν
Μακ. Δ' 11,8
νυνὶ δὲ ἀλλότριος ὢν Θεοῦ πολεμεῖς τοὺς εὐσεβοῦντας εἰς τὸν Θεόν.
Κολιτσάρα
Σὺ ὅμως εἶσαι ἐχθρὸς τοῦ Θεοῦ καὶ πολεμεῖς τοὺς ἀποδίδοντας εἰς αὐτὸν σεβασμόν».
Τρεμπέλα
τώρα ὅμως, ἐπειδὴ εἶσαι ξένος πρὸς τὸν ἀληθινὸν καὶ ζῶντα Θεόν, πολεμεῖς καὶ διώκεις ὅσους λατρεύουν καὶ φέρονται μὲ βαθύτατον σεβασμὸν πρὸς τὸν Θεόν».
Μακ. Δ' 11,9
τοιαῦτα δὲ λέγοντα οἱ δορυφόροι δήσαντες αὐτὸν εἷλκον ἐπὶ τὸν καταπέλτην,
Κολιτσάρα
Ἐνῷ ὠμιλοῦσε κατ’ αὐτόν τὸν τρόπον, οἱ στρατιῶται τὸν ἔδεσαν καὶ τὸ ἔσυραν πρὸς τὸν καταπέλτην.
Τρεμπέλα
Ἐνῷ δὲ ὁ νέος ἔλεγε τὰ λόγια αὐτά, οἱ στρατιῶται - σωματοφύλακες τοῦ βασιλιᾶ τὸν ἔδεσαν καὶ τὸν ἔσυραν πρὸς τὸ βασανιστήριον ὄργανον, τὸν καταπέλτην.
Μακ. Δ' 11,10
ἐφ’ ὃν δήσαντες αὐτὸν ἐπὶ τὰ γόνατα καὶ ταῦτα ποδάγραις σιδηραῖς ἐφαρμόσαντες τὴν ὀσφὺν αὐτοῦ περὶ τροχιαῖον σφῆνα κατέκαμψαν, περὶ ὃν ὅλος περὶ τὸν τροχὸν σκορπίου τρόπον ἀνακλώμενος ἐξεμελίζετο.
Κολιτσάρα
Ἀφοῦ τὸν ἔδεσαν ἐπάνω εἰς αὐτόν, τὸν ἠνάγκασαν νὰ κάμψῃ τὰ γόνατα προσαρμόζοντες τοὺς πόδας του εἰς σιδηρᾶς ποδάγρας. Ἐλύγισαν δὲ καὶ τὴν μέσην του γύρω ἀπὸ τὸν ἄξονα τοῦ τροχοῦ. Αὐτὸ λυγισμένος γύρω ἀπὸ τὸν ἄξονα κατ’ τὸν τρόπον τοῦ σκορπιοῦ, ᾐσθάνθη νὰ ἀποκόπτωνται τὰ μέλη του.
Τρεμπέλα
Ἀφοῦ δὲ τὸν ἔδεσαν ἐπάνω εἰς αὐτόν, τὸν ὑπεχρέωσαν νὰ κάμψῃ τὰ γόνατα, προσαρμόζοντες τὰ πόδια του σὲ σιδερένιες θηλειές· ἐλύγισαν δὲ τὴν μέσην (κατ’ ἄλλο χειρόγραφον: Τὴν πλάτην) του γύρω ἀπὸ τὸν ἄξονα τοῦ τροχοῦ, ἔτσι ὥστε γυρισμένος, κουλουριασμένος ὁλόκληρος ὅπως ὁ σκορπιός, ἠκρωτηριάζετο κατατεμαχιζόμενος.
Μακ. Δ' 11,11
κατὰ τοῦτον τὸν τρόπον καὶ τὸ πνεῦμα στενοχωρούμενος καὶ τὸ σῶμα ἀγχόμενος,
Κολιτσάρα
Εἰς αὐτὴν τὴν ὀδυνηρὰν καὶ ἀγχώδη τόσον διὰ τὸ πνεῦμα ὅσον καὶ διὰ τὸ σῶμα θέσιν εἶχε τὴν δύναμιν νὰ λέγῃ·
Τρεμπέλα
Ὁ μάρτυς ὅμως εὑρισκόμενος εἰς αὐτὴν τὴν σκληρὰν καὶ ὀδυνηρὰν κατάστασιν, ἀσθμαίνων καὶ ἀδημονῶν κατὰ τὸ πνεῦμα καὶ σφιγγόμενος κατὰ τὸ σῶμα,
Μακ. Δ' 11,12
καλάς, ἔλεγεν, ἄκων, ᾧ τύραννε, χάριτας ἡμῖν χαρίζῃ διὰ γενναιοτέρων πόνων ἐπιδείξασθαι παρέχων τὴν εἰς τὸν νόμον ἡμῶν καρτερίαν. -
Κολιτσάρα
«χωρὶς νὰ θέλῃς, τύραννε, μᾶς προσφέρῃς ὠραίαν ἐκδούλευσιν, διότι παρέχεις εἰς ἡμᾶς εὐκαιρίαν νὰ δείξωμεν τὴν καρτερίαν καὶ τὴν ἀφοσίωσίν μας εἰς τὸν Νόμον μας διὰ μέσου πόνων ἰσχυροτέρων». -
Τρεμπέλα
ἔλεγε «Τύραννε χωρὶς νὰ τὸ θέλῃς, μᾶς προσφέρειs θαυμάσιες χάριτες, διότι διὰ τῶν ἰσχυροτέρων αὐτῶν πόνων τοῦ μαρτυρίου μᾶς δίδεις τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐπιδείξωμεν τὴν σταθερότητα καὶ ἐμμονήν μας εἰς τὸν Νόμον».
Μακ. Δ' 11,13
Τελευτήσαντος δὲ καὶ τούτου, ὁ ἕκτος ἤγετο μειρακίσκος, ὃς πυνθανομένου τοῦ τυράννου εἰ βούλοιτο φαγὼν ἀπολύεσθαι, ὁ δὲ ἔφη·
Κολιτσάρα
Ἔπειτα ἀπὸ τὸ τέλος καὶ τούτου ἐφέρετο ὁ ἕκτος νεανίσκος, ὁ ὁποῖος εἰς ἐρώτησιν τοῦ τυράννου, ἂν ἤθελε νὰ φάγῃ καὶ ἐλευθερωθῇ ἀπήντησεν·
Τρεμπέλα
Ἀφοῦ δὲ ἀπέθανε καὶ αὐτός, ἐφέρετο (ἀπὸ τοὺς στρατιῶτες) τὸ ἕκτον παλληκαράκι, τὸ ὁποῖον, ὅταν ὁ τύραννος ἐρώτησε ἐὰν ἤθελε νὰ φάγῃ ἀπὸ τὰ ἀκάθαρτα κατὰ τὸν Νόμον κρέατα καὶ νὰ ἀφεθῇ ἐλεύθερος, ἀπάντησε:
Μακ. Δ' 11,14
ἐγὼ τῇ μὲν ἡλικίᾳ τῶν ἀδελφῶν μού εἰμι νεώτερος, τῇ δὲ διανοίᾳ ἡλικιώτης·
Κολιτσάρα
«ὡς πρὸς τὴ ἡλικίαν εἶμαι βεβαίως ἐγὼ νεώτερος ἀπὸ τοὺς ἀδελφούς μου, κατὰ τὰς πεποιθήσεις ὅμως εἶμαι συνηλικιώτης των.
Τρεμπέλα
«Ἐγὼ ὡς πρὸς τὴν ἡλικίαν τῶν ἀδελφῶν μου εἶμαι νεώτερος, ὡς πρὸς τὸ «πιστεύω» ὅμως καὶ τὶς πεποιθήσεις εἶμαι συνομήλικός των·
Μακ. Δ' 11,15
εἰς τὰ αὐτὰ γὰρ καὶ γεννηθέντες καὶ τραφέντες, ὑπὲρ τῶν αὐτῶν καὶ ἀποθνῄσκειν ὀφείλομεν ὁμοίως·
Κολιτσάρα
Καὶ ἀφοῦ ἐγεννήθημεν καὶ ἀνετράφημεν μὲ τὰς αὐτὰς ἀρχάς, πρὸς χάριν αὐτῶν τῶν ἀρχῶν ὀφείλομεν ἐξ ἴσου καὶ νὰ ἀποθάνωμεν.
Τρεμπέλα
διότι, ἐφ’ ὅσον ἐγεννηθήκαμε καὶ ἀνατραφήκαμε μὲ τὶς ἴδιες ἀρχές, ἔχομεν χρέος νὰ ἀποθάνωμεν καὶ κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον διὰ τὶς ἴδιες πεποιθήσεις καὶ ἀρχές.
Μακ. Δ' 11,16
ὥστε εἰ σοὶ δοκεῖ βασανίζειν μὴ μιαροφαγοῦντα, βασάνιζε.
Κολιτσάρα
Ὥστε ἂν θεωρῇς καλὸ νὰ μὲ βασανίζῃς, ἐπειδὴ δὲν τρώγω ἀκάθαρτα, βασάνιζέ με».
Τρεμπέλα
Ἑπομένως, ἐὰν σοῦ φαίνεται καλὸν νὰ μὲ βασανίζῃς, ἐπειδὴ ἀρνοῦμαι νὰ φάγω ἀκάθαρτα κατὰ τὸν Νόμον κρέατα, βασανίζέ με».
Μακ. Δ' 11,17
ταῦτα αὐτὸν εἰπόντα παρῆγον ἐπὶ τὸν τροχόν,
Κολιτσάρα
Ὅταν εἶπεν αὐτοὺς τοὺς λόγους, τὸν ὁδήγησαν εἰς τὸ τροχὸν
Τρεμπέλα
Ἀφοῦ τὰ εἶπεν αὐτά, τὸν ὡδήγησαν εἰς τὸ βασανιστικὸν ὄργανον, τὸν τροχόν,
Μακ. Δ' 11,18
ἐφ’ οὗ κατατεινόμενος ἐκμελῶς καὶ ἐκσπονδυλιζόμενος ὑπεκαίετο.
Κολιτσάρα
καὶ ἐπάνω εἰς αὐτὸν τὸν ἐτέντωσαν μέχρι ἐξαρθρώσεως τῶν μελῶν καὶ ἀποσπάσεως τῶν σπονδύλων, ἐνῷ συγχρόνως ἐκαίετο ἀπὸ τὸ κάτωθεν αὐτοῦ πῦρ.
Τρεμπέλα
ἐπὶ τοῦ ὁποίου, ἐνῷ ἐτεντώνετο μέχρις ἐξαρθρώσεως τῶν μελῶν καὶ ἐξαρθρώσεως τῶν σπονδύλων, ταυτοχρόνως ἐκαίετο καὶ ἐψήνετο ἀπὸ τὴν ἀναμμένην φωτιὰ ποὺ εὑρίσκετο ἀπὸ κάτω.
Μακ. Δ' 11,19
καὶ ὀβελίσκους δὲ ὀξεῖς πυρώσαντες, τοῖς νώτοις προσέφερον καὶ τὰ πλευρὰ διαπείραντες αὐτοῦ τὰ σπλάγχνα διέκαιον.
Κολιτσάρα
Ἀφοῦ δὲ ἐπύρωσαν καὶ σοῦβλες αἰχμηρὲς ἔκαιον τὰ νῶτα του καὶ διαπεράσαντες τὰς πλευράς του μὲ αὐτὰς κατέκαια τὰ σπλάγχνα του.
Τρεμπέλα
Ἀφοῦ δὲ ἐπυράκτωσαν καὶ σιδερένιες αἰχμηρὲς σοῦβλες, τὶς ἔβαλαν εἰς τὴν ράχην του, καὶ ἀφοῦ ἐσούβλισαν μὲ αὐτὲς τὰ πλευρά του, κατέκαιαν τὰ σπλάγχνα του.
Μακ. Δ' 11,20
ὁ δὲ βασανιζόμενος, ὦ ἱεροπρεποῦς ἀγῶνος, ἔλεγεν, ἐφ’ ὃν διὰ τὴν εὐσέβειαν εἰς γυμνασίαν πόνων ἀδελφοὶ τοσοῦτοι κληθέντες οὐκ ἐνικήθημεν.
Κολιτσάρα
Ἐν τῷ μέσῳ ὁ τῶν βασάνων του ἔλεγεν· «ὦ ἱερώτατε ἀγών, εἰς αὐτὸν διὰ τὴν πίστιν μας πόσο ἀδελφοὶ ἐκλήθημεν νὰ δοκιμασθῶμεν εἰς τοὺς πόνους καὶ δὲν ἐνικήθημεν!
Τρεμπέλα
Αὐτὸς δέ, ἐνῷ ἐβασανίζετο τόσον σκληρά, ἔλεγεν: «Ὦ ἀγῶνα ποὺ ἁρμόζεις εἰς ἱερὰν ὑπόθεσιν, εἰς τὸν ὁποῖον ἐκλήθημεν τόσον πολλοὶ ἀδελφοὶ διὰ τὴν πρὸς τὸν ζωντανὸν Θεὸν ἀληθινὴν θρησκείαν, ὥστε νὰ γυμνασθῶμεν εἰς τοὺς πόνους τῶν βασανιστηρίων, καὶ εἰς τὸν ὁποῖον δὲν ἐνικηθήκαμε!
Μακ. Δ' 11,21
ἀνίκητος γάρ ἐστιν, ὦ τύραννε, ἡ εὐσεβὴς ἐπιστήμη.
Κολιτσάρα
Διότι εἶναι ἀνίκητον, τύραννε, τὸ εὐσεβὲς φρόνημα.
Τρεμπέλα
Διότι εἶναι ἀνίκητος, ὦ τύραννε, ἡ εὐσεβὴς γνῶσις, ἐμπειρία καὶ φρόνημα.
Μακ. Δ' 11,22
καλοκἀγαθίᾳ καθωπλισμένος τεθνήξομαι μὲν κἀγὼ μετὰ τῶν ἀδελφῶν μου,
Κολιτσάρα
Ὡπλισμένος μὲ τὴν ἀρετὴν θὰ ἀποθάνω καὶ ἐγὼ μαζῆ μὲ τοὺς ἀδελφούς μου.
Τρεμπέλα
Ἐγὼ μὲν ὡπλισμένος τελείως μὲ τὴν ἀρετὴν θὰ ἀποθάνω μαζὶ μὲ τοὺς ἀδελφούς μου
Μακ. Δ' 11,23
σὺ δέ, ὦ τύραννε, μέγαν σοὶ προσλαβὼν καὶ αὐτὸς τιμωρόν, καινουργὲ τῶν βασάνων καὶ πολέμιε τῶν ἀληθῶς εὐσεβούντων.
Κολιτσάρα
Σὺ ὅμως, τύραννε, ἐφευρέτα βασανιστηρίων καὶ ἐχθρὲ τῶν γνησίων πιστῶν, θὰ ἀποθάνῃς ἐπισύρων σὺ ὁ ἴδιος διὰ τὸν ἑαυτόν σου μέγαν τιμωρόν.
Τρεμπέλα
σὺ ὅμως, ὦ τύραννε, ἐφευρέτα τῶν βασανιστηρίων καὶ ἐχθρὲ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι εἶναι γνήσιοι πιστοὶ καὶ λάτρεις τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ, θὰ ἀποθάνῃς, ἀφοῦ πάρῃς μαζί σου μέγαν τιμωρόν.
Μακ. Δ' 11,24
ἓξ μειράκια καταλελύκαμέν σου τὴν τυραννίδα·
Κολιτσάρα
Ἓξ μικροὶ νέοι ἔχομεν καταλύσει καὶ ἐξευτελίσει τὴν τυραννιικὴν ἐξουσίαν σου.
Τρεμπέλα
Ἕξι παλληκαράκια ἔχομεν διαλύσει ὅλως διόλου τὴν ἐξουσίαν καὶ δεσποτείαν σου.
Μακ. Δ' 11,25
τὸ γὰρ μὴ δυνηθῆναί σε μεταπεῖσαι τὸν λογισμὸν ἡμῶν μήτε βιάσασθαι πρὸς τὴν μιαροφαγίαν οὐ κατάλυσίς ἐστί σου;
Κολιτσάρα
Διότι τὸ γεγονὸς ὅτι δὲν ἠμπόρεσες νὰ μεταπείσῃς τὸν λογισμόν μας καὶ νὰ μᾶς ἀναγκάσῃς εἰς τὴν γεῦσιν τῶν ἀκαθάρτων τροφῶν δὲν ἀποτελεῖ τοῦτο κατάλυσιν τῆς ἐξουσίας σου;
Τρεμπέλα
Διότι τὸ γεγονὸς ὅτι δὲν κατώρθωσες νὰ μεταπείσῃς τὴν γνώμην καὶ τὸν λογισμόν μας καὶ νὰ μᾶς ἐξαναγκάσῃς νὰ φάγωμεν ἀπὸ τὰ ἀκάθαρτα κατὰ τὸν Νόμον κρέατα, δὲν ἀποτελεῖ τοῦτο κατάλυσιν καὶ διάλυσιν τῆς ἀπολύτου ἐξουσίας σου;
Μακ. Δ' 11,26
τὸ πῦρ σου ψυχρὸν ἡμῖν, καὶ ἄπονοι οἱ καταπέλται, καὶ ἀδύνατος ἡ βία σου.
Κολιτσάρα
Τὸ πῦρ, ποὺ ἄναψες ἐναντίον μας, εἶναι δροσερὸν δι’ ἡμᾶς, ἀνώδυνοι εἶναι οἱ καταπέλται σου, ἀνίσχυρη ἡ βία σου.
Τρεμπέλα
Ἡ φωτιά σου, ποὺ ἄναψες διὰ νὰ μᾶς κάψης, εἶναι δι’ ἡμᾶς δροσερή, καὶ τὰ βασανιστήρια ὄργανα, οἱ καταπέλται, εἶναι ἀνώδυνοι, ἡ δὲ βία ποὺ ἀσκεῖς ἐναντίον μας ἀνύσχυρος.
Μακ. Δ' 11,27
οὐ γὰρ τυράννου, ἀλλὰ θείου νόμου προεστήκασιν ἡμῶν οἱ δορυφόροι· διὰ τοῦτο ἀνίκητον ἔχομεν τὸν λογισμόν.
Κολιτσάρα
Δὲν μᾶς ἀπειλοῦν οἱ δορυφόροι τοῦ τυράννου, διότι παραστέκουν κοντά μας οἱ δορυφόροι τοῦ θείου Νόμου. Διὰ τοῦτο ἔχομεν ἀνίκητον τὸ φρόνημα».
Τρεμπέλα
Διότι δὲν μᾶς συμπαρίστανται ὡς προστάται οἱ σωματοφύλακες - στρατιῶται τυράννου, ἀλλὰ σωματοφύλακες θείου Νόμου. Δι’ αὐτὸ ἔχομεν ἀκατάβλητον τὸ φρόνημα.