Μακκαβαίων Δ' 14
Σημειώση για το κεφάλαιο
Το βιβλίο «Μακκαβαίων Δ’» δεν αποτελεί Κανονικό βιβλίο της Παλαιάς Διαθήκης. Εν τούτοις, κατά τον καθηγητή Παναγιώτη Μπρατσιώτη: «φέρεται ἔν τισι τῶν παλαιῶν χειρογράφων τῆς Ἑλληνικῆς Παλαιᾶς Διαθήκης καὶ δὴ ἐν τοῖς Α (= Αλεξανδρινός), Σ (= Σιναϊτικός) και Venetus (ενν. Κώδιξι) και παραλαμβάνεται καὶ ὑπό τινων ἐκδοτῶν αὐτῆς, ὑπάρχει δὲ καὶ ἐν ταῖς ὑπὸ τῆς Ἱερᾶς ἡμῶν Συνόδου ἐγκεκριμέναις Αθηναϊκαῖς ἐκδόσεσιν (ἔτη 1844 καὶ 1892)» και του 1928. Επίσης και στην έκδοση της Παλαιάς Διαθήκης (επιμέλειας Alfred Rahlfs) την οποία κυκλοφορεί η Αποστολική Διακονία της Εκκλησίας της Ελλάδος.
Μακ. Δ' 14,1
Προσέτι καὶ ἐπὶ τὸν αἰκισμὸν ἐποτρύνοντες, ὡς μὴ μόνον τῶν ἀλγηδόνων περιφρονῆσαι αὐτούς, ἀλλὰ καὶ τῶν τῆς τῶν ἀδελφῶν φιλαδελφίας παθῶν κρατῆσαι.
Κολιτσάρα
Καὶ ὄχι μόνον αὐτό· ἀλλὰ καὶ τοὺς παρότρυναν εἰς μαρτύριον, ὥστε ὄχι μόνον νὰ περιφρονήσουν αὐτὸ καὶ τὰς ἀλγηδόνας, ἄλλα καὶ νὰ κυριαρχήσουν· καὶ ἐπὶ τοῦ συναισθήματος τῆς στοργῆς πρὸς τοὺς ἀδελφούς.
Τρεμπέλα
Ὅσοι ἀπὸ τοὺς μάρτυρας ἀπέμεναν ἀναμένοντες τὴν σειράν των, δὲν παρακολουθοῦσαν μόνον μὲ ἐγκαρτέρησιν τὰ βασανιστήρια τῶν ἀδελφῶν των, ἀλλ’ ἀκόμη τοὺς παρακινοῦσαν καὶ τοὺς ἐνεθάρρυναν εἰς τὸ μαρτύριον τοῦ ἀκρωτηριασμοῦ, ὥστε ὄχι μόνον να περιφρονήσουν τοὺς φρικτοὺς πόνους, ἀλλὰ καὶ νὰ κυριαρχήσουν ἐπάνω εἰς τὰ συναισθήματα τῆς ἀγάπης πρὸς τοὺς ἀδελφούς.
Μακ. Δ' 14,2
ὦ βασιλέως λογισμοὶ βασιλικώτεροι καὶ ἐλευθέρων ἐλευθερώτεροι.
Κολιτσάρα
Ὦ σκέψεις, βασιλικώτεραι ἀπὸ σκέψεις Βασιλέως καὶ πλέον ἐλεύθεραι ἀπὸ ἐλευθέρους ἀνθρώπους!
Τρεμπέλα
Ὦ σκέψεις καὶ στοχασμοὶ βασιλικώτεροι τῶν στοχασμῶν καὶ τῶν σκέψεων τοῦ βασιλιᾶ καὶ ἐλευθερώτεροι τῶν ἐλευθέρων ἀνθρώπων!
Μακ. Δ' 14,3
ὦ ἱερᾶς καὶ εὐαρμόστου περὶ τῆς εὐσεβείας τῶν ἑπτὰ ἀδελφῶν συμφωνίας.
Κολιτσάρα
Ὦ ἱερὰ καὶ εὐάρμοστος συμφωνία περὶ εὐσεβείας τῶν ἑπτὰ ἀδελφῶν!
Τρεμπέλα
Ὦ ἱερά, ἁρμονικὴ καὶ καλὰ ἁρμοσμένη συμφωνία περὶ εὐσεβείας (κατ’ ἄλλους: Χάριν εὐσεβείας) τῶν ἑπτὰ ἀδελφῶν!
Μακ. Δ' 14,4
οὐδεὶς ἐκ τῶν ἑπτὰ μειρακίων ἐδειλίασεν οὐδὲ πρὸς τὸν θάνατον ὤκνησεν,
Κολιτσάρα
Κανεὶς ἀπὸ τοὺς ἑπτὰ μικροὺς νέους δὲν ἐδείλιασεν, οὔτε ἐδίστασε πρὸ τοῦ θανάτου.
Τρεμπέλα
Κανεὶς ἀπὸ τὰ ἑπτὰ ἐκεῖνα παλληκαράκια δὲν ἐδείλιασεν οὔτε ἐδίστασεν ἢ συνεστάλη προκειμένου νὰ βαδίσῃ πρὸς τὸν θάνατον.
Μακ. Δ' 14,5
ἀλλὰ πάντες ὥσπερ ἐπ’ ἀθανασίας ὁδὸν τρέχοντες, ἐπὶ τὸν διὰ τῶν βασάνων θάνατον ἔσπευδον.
Κολιτσάρα
Ἀλλὰ ὅλοι, ὡσὰν νὰ ἔτρεχαν ἐπάνω εἰς τὴν ὁδὸν τῆς ἀθανασίας, ἔσπευδαν πρὸς τὸν μαρτυρικὸν θάνατον.
Τρεμπέλα
Ἀλλ’ ὅλοι των, ὡσὰν νὰ ἔτρεχαν εἰς τὸν δρόμον πρὸς τὴν ἀθανασίαν, ἐβάδιζαν μὲ σπουδὴν καὶ βίαν εἰς τὸν μαρτυρικὸν θάνατον.
Μακ. Δ' 14,6
καθάπερ γὰρ χεῖρες καὶ πόδες συμφώνως τοῖς τῆς ψυχῆς ἀφηγήμασιν κινοῦνται, οὕτως οἱ ἱεροὶ μείρακες ἐκεῖνοι ὡς ὑπὸ ψυχῆς μιᾶς τῆς ἀθανάτου τῆς εὐσεβείας κινούμενοι πρὸς τὸν ὑπὲρ αὐτῆς συνεφώνησαν θάνατον.
Κολιτσάρα
Ὅπως τὰ χέρια καὶ τὰ πόδια κινοῦνται σύμφωνα μὲ τὰ παρορμήματα τῆς ψυχῆς, ἔτσι καὶ οἱ ἱεροὶ ἐκεῖνοι νέοι, ὡσὰν νὰ ἐκινοῦντο ἀπὸ μίαν ψυχήν, ἀπὸ ἕνα κοινὸν φρόνημα τῆς ἀθανάτου πίστεως, ἀπεδέχθησαν ὅλοι ὁμοφώνως τὸν πρὸς χάριν αὐτῆς θάνατον.
Τρεμπέλα
Διότι, ὅπως τὰ χέρια καὶ τὰ πόδια κινοῦνται ἁρμονικὰ μὲ τὰ παραγγέλματα καὶ τὶς ἐντολὲς τῆς ψυχῆς, κατὰ παρόμοιον τρόπον καὶ οἱ ἱεροὶ ἐκεῖνοι νέοι, ὡσὰν νὰ ἐκινοῦντο ἀπὸ μίαν ἀθάνατον ψυχήν, ἀπὸ ἕνα κοινὸν φρόνημα εὐσεβείας, συνεφώνησαν νὰ βαδίσουν ὅλοι πρὸς τὸν θάνατον χάριν αὐτῆς.
Μακ. Δ' 14,7
ὦ πανάγιε συμφώνων ἀδελφῶν ἑβδομάς· καθάπερ γὰρ ἑπτὰ τῆς κοσμοποιΐας ἡμέραι περὶ τὴν εὐσέβειαν,
Κολιτσάρα
Ὦ παναγία ἑπτὰς ὁμοφώνων ἀδελφῶν! Ὅπως ἀναφέρονται εἰς τὴν πίστιν μας ἑπτὰ ἡμέραι τῆς δημιουργίας,
Τρεμπέλα
Ὦ παναγία ἑπτάδα συμφώνων ἀδελφῶν! Διότι, ὅπως οἱ ἑπτὰ ἡμέρες τῆς δημιουργίας τοῦ κόσμου κινοῦνται ἐν εἴδει κυκλικοῦ χοροῦ γύρω ἀπὸ τὴν εὐσέβειαν,
Μακ. Δ' 14,8
οὕτως περὶ τὴν ἑβδομάδα χορεύοντες οἱ μείρακες ἐκύκλουν τὸν τῶν βασάνων φόβον καταλύοντες.
Κολιτσάρα
ἔτσι καὶ οἱ νέοι ἐχόρευαν γύρω ἀπὸ τὴν ἑπτάδα κύκλειον χορὸν καὶ ἀπεδίωκον τὸν φόβον τῶν βασάνων!
Τρεμπέλα
κατὰ παρόμοιον τρόπον καὶ οἱ ἑπτὰ αὐτοὶ νέοι, ἀποτελοῦντες ἕνα χορόν, ἐχόρευαν κυκλικὰ γύρω ἀπὸ τὸν ἑπταπλάσιον φόβον τῶν βασανιστηρίων καὶ τὸν κατέλυαν (ἀφάνιζαν).
Μακ. Δ' 14,9
νῦν ἡμεῖς ἀκούοντες τὴν θλῖψιν τῶν νεανιῶν ἐκείνων φρίττομεν· οἱ δὲ οὐ μόνον ὁρῶντες, ἀλλ’ οὐδὲ μόνον ἀκούοντες τὸν παραχρῆμα ἀπειλῆς λόγον, ἀλλὰ καὶ πάσχοντες ἐνεκαρτέρουν, καὶ τοῦτο ταῖς διὰ πυρὸς ὀδύναις·
Κολιτσάρα
Ἡμεῖς ἀκούοντες τώρα τὸ φρικτὸν μαρτύριον τῶν νέων ἐκείνων αἰσθανόμεθα φρίκην. Ἐκεῖνοι ὅμως ἐδείκνυον ἐγκαρτέρησιν ὄχι μόνον βλέποντες, ὄχι μόνον ἀκούοντες τὴν διαταγήν, ποὺ τὴν στιγμὴν ἐκείνην τοὺς ἀπειλοῦσε, ἀλλὰ καὶ ὑποφέροντες αὐτὴν καὶ μάλιστα τὰς ὀδύνας τοῦ πυρός,
Τρεμπέλα
Ἀκόμη καὶ τώρα ἐμεῖς, ὅταν ἀκούωμεν διὰ τὰ ἀνατριχιαστικὰ μαρτύρια τῶν νέων ἐκείνων, κυριευόμεθα ἀπὸ φρίκην καὶ τρόμον. Ἐκεῖνοι ὅμως ὄχι μόνον βλέποντες τὰ ὅσα διεδραματίζοντο, ὄχι μόνον ἀκούοντες τὸν ἄμεσον ἀπειλητικὸν λόγον τοῦ τυράννου, ἀλλὰ καὶ ὑφιστάμενοι τὰ μαρτύρια, τὰ ὑπέφεραν μὲ γενναιότητα, μάλιστα δὲ τοὺς φρικτοὺς πόνους καὶ τὶς ἀγωνίες τῆς φωτιὰᾶς·
Μακ. Δ' 14,10
ὧν τί ἂν γένοιτο ἐπαλγέστερον; ὀξεῖα γὰρ καὶ σύντομος ἡ τοῦ πυρὸς οὖσα δύναμις ταχέως διέλυε τὰ σώματα. -
Κολιτσάρα
ἀπὸ τὰς ὁποίας τί ἄλλο ἀλγεινότερον ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ; Διότι ἡ δύναμις τοῦ πυρός, ὅπως εἶναι σφοδρὰ καὶ σύντομος, διέλυε ταχέως τὰ σώματα. -
Τρεμπέλα
ἀπὸ τὶς ὅποῖες τί ἄλλο εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ περισσότερον ἐπώδυνον καὶ βασανιστικόν; Διότι ἡ δύναμις τῆς φωτιᾶς, μὲ τὸ νὰ εἶναι ἔντονη, κατ’ ἐξόχην δυνατὴ καὶ ταχυτάτη, διέλυε μέσα εἰς ἐλάχιστον χρόνον τὰ σώματά των.
Μακ. Δ' 14,11
Καὶ μὴ θαυμαστὸν ἡγεῖσθε, εἰ ὁ λογισμὸς περιεκράτησε τῶν ἀνδρῶν ἐκείνων ἐν ταῖς βασάνοις, ὅπου γε καὶ γυναικὸς νοῦς πολυτροπωτέρων ὑπερεφρόνησεν ἀλγηδόνων·
Κολιτσάρα
καὶ μὴ θεωρεῖτε ἄξιον θαυμασμοῦ, ἐὰν ὁ λογισμὸς ἐστήριξε τοὺς ἄνδρας ἐκείνους ἐν τῷ μέσῳ τῶν μαρτυρίων, ὅπου καὶ γυναικὸς καρδία περιεφρόνησε ποικιλωτέρους πόνους.
Τρεμπέλα
Καὶ μὴ τὸ θεωρήσετε ἄξιον θαυμασμοῦ ἐὰν ὁ εὐσεβὴς λογισμὸς ὑπερίσχυσε καὶ ἐστήριξε τοὺς ἄνδρες ἐκείνους κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν βασανιστηρίων, ἀφοῦ καὶ ὁ νοῦς (ἡ εὐαίσθητος καρδία) γυναικὸς ἐπεριφρόνησε πόνους, ποὺ ἐπροκαλοῦντο κατὰ πολλοὺς καὶ ποικίλους τρόπους.
Μακ. Δ' 14,12
ἡ μήτηρ γὰρ τῶν ἑπτὰ νεανίσκων ἐκείνων ὑπήνεγκε τὰς ἐφ’ ἑνὶ ἑκάστῳ τῶν τέκνων στρέβλας.
Κολιτσάρα
Ἡ μητέρα, δηλαδή, τῶν ἑπτὰ ἐκείνων νέων ὑπέφερε τὰς στρεβλώσεις, ποὺ ἐφηρμόζοντο εἰς τὸ καθένα ἀπὸ τὰ τέκνα της.
Τρεμπέλα
Ἡ μητέρα δηλαδὴ τῶν ἑπτὰ ἐκείνων νέων ὑπέφερε τοὺς φρικτοὺς πόνους τῶν στρεβλώσεων, τοὺς ὁποίους ἐδοκίμαζε καθένα ἀπὸ τὰ παιδιά της.
Μακ. Δ' 14,13
θεωρεῖτε δὲ πῶς πολύπλοκός ἐστιν ἡ τῆς φιλοτεκνίας στοργὴ ἕλκουσα πάντα πρὸς τὴν τῶν σπλάγχνων συμπάθειαν,
Κολιτσάρα
Βλέπετε, λοιπόν, πόσον πολυμερὴς εἶναι ἡ πρὸς τὰ τέκνα φιλοστοργία, ἡ χρησιμοποιοῦσα τὰ πάντα ἀπὸ συμπάθειαν πρὸς τοὺς καρποὺς τῶν σπλάγχνων.
Τρεμπέλα
Παρατηρήσατε δὲ πόσον πολυσύνθετος καὶ πολυειδὴς εἶναι ἡ μητρικὴ ἀγάπη καὶ στοργὴ πρὸς τὰ παιδιά· μία ἀγάπη ἡ ὁποία ἕλκει καὶ σύρει τὰ πάντα πρὸς συμπάθειαν τῶν καρπῶν τῶν σπλάγχνων (παιδιῶν) της.
Μακ. Δ' 14,14
ὅπου γε καὶ τὰ ἄλογα ζῷα ὁμοίαν τὴν εἰς τὰ ἐξ αὐτῶν γεννώμενα συμπάθειαν καὶ στοργὴν ἔχει τοῖς ἀνθρώποις.
Κολιτσάρα
Ἔτσι καὶ τὰ ἄλογα ζῶα ἔχουν ἀγάπην καὶ στοργὴν πρὸς τὰ τέκνα των ὁμοίαν πρὸς τὴν τῶν ἀνθρώπων.
Τρεμπέλα
Ἀκόμη καὶ αὐτὰ τὰ ζῶα, ποὺ δὲν ἔχουν λογικόν, τρέφουν συμπάθειαν καὶ στοργὴν πρὸς τὰ τέκνα των ὁμοίαν πρὸς ἐκείνην τῶν λογικῶν ἀνθρώπων.
Μακ. Δ' 14,15
καὶ γὰρ τῶν πετεινῶν τὰ μὲν ἥμερα κατὰ τὰς οἰκίας ὀροφοιτοῦντα προασπίζει τῶν νεοσσῶν,
Κολιτσάρα
Ἐκ τῶν πτηνῶν π. χ. τὰ ἥμερα, ποὺ ζοῦν εἰς τὰς κατοικίας τῶν ἀνθρώπων, ὑπερασπίζονται τοὺς νεοσσούς των.
Τρεμπέλα
Ἀπὸ τὰ πτηνὰ π.χ. τὰ μὲν ἥμερα προστατεύουν τοὺς νεοσσούς των μὲ τὸ νὰ φωλιάζουν εἰς τὶς ὀροφὲς τῶν κατοικιῶν τῶν ἀνθρώπων,
Μακ. Δ' 14,16
τὰ δὲ κατὰ τὰς κορυφὰς ὀρέων καὶ φαράγγων ἀπορρῶγας καὶ δένδρων ὀπὰς καὶ τὰς τούτων ἄκρας ἐννοσσοποιησάμενα ἀποτίκτει καὶ τὸν προσιόντα κωλύει·
Κολιτσάρα
Ὅσα δὲ ζοῦν εἰς τὰς κορυφὰς τῶν ὀρέων, εἰς τὰς σχισμὰς τῶν βράχων, εἰς τῶν δένδρων τὰς ὀπὰς ἢ τὰς κορυφάς, κάμνουν ἐκεῖ τὰς φωλεάς των. Γεννοῦν καὶ ἐμποδίζουν, ὅποιον θέλει νὰ πλησίασῃ ἐκεῖ.
Τρεμπέλα
τὰ ἄλλα δὲ μὲ τὸ νὰ γεννοὺν εἰς φωλιὲς ποὺ κτίζουν εἰς τὶς κορυφὲς τῶν βουνῶν καὶ εἰς ἀπότομα καὶ κρημνώδη φαράγγια καὶ εἰς τὶς τρύπες κορμῶν δένδρων (ἤ: Εἰς τὶς κορυφὲς δένδρων)· ἐκεῖ γεννοῦν (κλωσσοῦν) τοὺς νεοσσούς των καὶ (ἀπὸ ἐκεῖ) ἐμποδίζουν ὅποιον ἐπιχειρεῖ νὰ πλησιάσῃ τὴν φωλιά των.
Μακ. Δ' 14,17
εἰ δὲ καὶ μὴ δύναιντο κωλύειν, περιϊπτάμενα κυκλόθεν αὐτῶν ἀλγοῦντα τῇ στοργῇ, ἀνακαλούμενα τῇ ἰδίᾳ φωνῇ, καθ’ ὃν δύναται τρόπον βοηθεῖ τοῖς τέκνοις.
Κολιτσάρα
Ἂν δὲ τύχῃ καὶ δὲν ἠμποροῦν νὰ τὸν ἐμποδίσουν, πετοῦν γύρω-γύρω ἀπὸ τὰ μικρά των ὑποφέροντα ἐξ αἰτίας τῆς στοργῆς των. Τὰ καλοῦν μὲ τὰς φωνάς των καὶ βοηθοῦν τὰ τέκνα των μὲ ὁποιονδήποτε τρόπον ἠμποροῦν.
Τρεμπέλα
Ἐὰν δὲ τύχῃ καὶ δὲν ἠμποροῦν νὰ τὸν ἐμποδίσουν, πετοῦν γύρω-γύρω ἀπὸ τοὺς νεοσσούς των, καθ’ ὃν χρόνον ὑποφέρουν καὶ πονοῦν ἐξ αἰτίας τῆς στοργῆς ποὺ τοὺς τρέφουν· τοὺς εἰδοποιοῦν δὲ καὶ τοὺς καλοῦν μεγαλοφώνως μὲ τὶς ἰδικές των φωνὲς διὰ τὸν κίνδυνον ποὺ τοὺς ἀπειλεῖ, καὶ γενικῶς βοηθοῦν τὰ τέκνα των μὲ ὅποιον τρόπον ἠμποροῦν.
Μακ. Δ' 14,18
καὶ τί δεῖ τὴν διὰ τῶν ἀλόγων ζῴων ἐπιδεικνύναι τὴν πρὸς τὰ τέκνα συμπάθειαν;
Κολιτσάρα
Καὶ τί χρειάζεται νὰ παρουσιάζωμεν τὴν πρὸς τὰ τέκνα συμπάθειαν τῶν ἀλόγων ζώων;
Τρεμπέλα
Καὶ διατί εἶναι ἀναγκαῖον νὰ προβάλλωμεν καὶ νὰ δείχνουμε τὴν πρὸς τὰ τέκνα στοργὴν καὶ συμπάθειαν τῶν ζώων, ποὺ δὲν διαθέτουν λογικόν;
Μακ. Δ' 14,19
ὅπου γε καὶ μέλισσαι περὶ τὸν τῆς κηρογονίας καιρὸν ἐπαμύνονται τοὺς προσιόντας καὶ καθάπερ σιδήρῳ τῷ κέντρῳ πλήσσουσι τοὺς προσιόντας τῇ νοσσιᾷ αὐτῶν καὶ ἐπαμύνουσιν ἕως θανάτου;
Κολιτσάρα
Ὅταν καὶ αἱ μέλισσαι κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς κατασκευῆς τῶν κηρήθρων ἀποκρούουν τοὺς πλησιάζοντας, καὶ σὰν μὲ σιδερένιο ὅπλον, μὲ τὸ κεντρί των, κτυποῦν τοὺς προσερχομένους εἰς τὴν κυψέλην των καὶ ἀμύνονται μέχρι θανάτου;
Τρεμπέλα
Ὅταν καὶ αὐτὲς οἱ μέλισσες, κατὰ τὴν περίοδον ποὺ κατασκευάζουν τὶς κηρῆθρες, ἀποκρούουν καὶ ἀποτρέπουν ὅσους πλησιάζουν, καὶ ὡσὰν μὲ σιδερένιο ἀκόντιον κτυποῦν μὲ τὸ κεντρί των ὅσους πλησιάζουν εἰς τὴν κυψέλην των καὶ τὴν ὑπερασπίζουν μέχρι θανάτου;
Μακ. Δ' 14,20
ἀλλ’ οὐχὶ τὴν τοῦ Ἁβραὰμ ὁμόψυχον τῶν νεανιῶν μητέρα μετεκίνησε συμπάθεια τῶν τέκνων.
Κολιτσάρα
Τὴν ἰσόψυχον πρὸς τὸν Ἀβραὰμ μητέρα τῶν νέων δὲν ἐκλόνισεν ἡ πρὸς τὰ τέκνα ἀγάπη, ὥστε νὰ καμφθῇ πρὸ τοῦ μαρτυρίου των.
Τρεμπέλα
Ἀλλὰ τὴν ὁμόφρονα καὶ ἰσόψυχον πρὸς τὴν εὐσέβειαν καὶ τὴν πίστιν τοῦ Ἀβραὰμ μητέρα τῶν νέων δὲν τὴν μετέβαλεν οὔτε τὴν ἐπηρέασεν ἡ στοργὴ πρὸς τὰ παιδιά της, ὥστε νὰ λυγίσῃ καὶ νὰ κλονισθῇ.