Ἐκκλησιαστής

Λόγοι τοῦ Σολομῶντος, υἱοῦ τοῦ Δαυῒδ βασιλέως τοῦ ἰσραηλιτικοῦ λαοῦ μὲ πρωτεύουσαν τὴν Ἱερουσαλήμ, ὁ ὁποῖος Σολομὼν ἐκλήθη Ἐκκλησιαστής, διότι εἶχε συγκαλέσει εἰς ἠθικοθρησκευτικὴν συγκέντρωσιν τοὺς Ἰσραηλίτας.

Ὅσα γράφονται εἰς τὸ βιβλίον αὐτό, εἶναι λόγια τοῦ Ἐκκλησιαστοῦ, δηλαδὴ τοῦ Σολομῶντος, ὁ ὁποῖος ἐκάλεσε τὸν Ἰσραηλιτικὸν λαὸν εἰς θρησκευτικὴν συνάθροισιν διὰ νὰ τοῦ ὁμιλήσῃ. Ἦτο δὲ ὁ Σολομὼν παιδὶ τοῦ δοξασμένου Δαβὶδ καὶ διετέλεσε βασιλεὺς τοῦ Ἰσραηλιτικοῦ ἔθνους εἰς τὴν Ἱερουσαλήμ.

Ἐντελῶς, μάταια καὶ ἀνωφελῆ, εἶπεν ὁ Ἐκκλησιαστής, ὅτι εἶναι ὅλα ὅσα δὲν σχετίζονται μὲ τὸν Θεὸν καὶ τὸ θέλημά του. Ματαιότης ματαιοτήτων, ὅλα ἀνεξαιρέτως τὰ ἐπίγεια εἶναι μάταια.

Ὅλα, ὅσα δὲν ἔχουν σχέσιν μὲ τὸν Θεὸν καὶ τὴν ψυχήν, εἶναι μάταια εἰς τὸν ὕψιστον βαθμόν, λέγει ὁ Ἐκκλησιαστής. Αὐτὸς τὰ ἀπήλαυσεν ὅλα καὶ τώρα ὁμιλεῖ ὡς βασιλεὺς καὶ κῆρυξ καὶ ἐξ ὀνόματος τοῦ Θεοῦ. Ὅλα τὰ ἐπίγεια ἀνεξαιρέτως εἶναι μάταια.

Ποῖον κέρδος καὶ ποία ὠφέλεια ἀπομένει εἰς τὸν ἄνθρωπον ὕστερα ἀπὸ τὸν μεγάλον μόχθον, τὸν ὁποῖον καταβάλλει καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς ἐπιγείου ζωῆς του;

Ποῖον εἶναι τὸ κέρδος τοῦ ἀνθρώπου ἔπειτα ἀπὸ τὴν ἀγωνιώδη μέριμναν καὶ τοὺς κόπους, ποὺ καταβάλλει διὰ τὴν ὕλην ἐδῶ εἰς τὴν γῆν κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιον; Κανὲν ἢ προσωρινόν.

Ἡ μία ἀνθρωπίνη γενεὰ πορεύεται καὶ φεύγει, ἄλλη δὲ ἔρχεται καὶ τὴν διαδέχεται. Ἡ γῆ ὅμως ὡσὰν εἰς αἰώνια θεμέλια ἐστηριγμένη μένει πάντοτε.

Μία γενεὰ ἀνθρώπων φεύγει καὶ ἄλλη γενεὰ ἔρχεται εἰς τὴν θέσιν της, διὰ να τὴν ἀντικαταστήσῃ, ἡ γῆ ὅμως ἐξακολουθεῖ νὰ ὑπάρχῃ αἰωνίως.

Ὁ ἥλιος ἀνατέλλει, ὁ ἥλιος δύει καὶ πάλιν ἐπανέρχεται εἰς τὸν τόπον, ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἀνέτειλεν, ὡς ἐὰν κάποια δύναμις τὸν ἑλκύῃ.

Καὶ ὁ ἥλιος ἀνατέλλει καὶ βασιλεύει ὁ ἥλιος καὶ κατευθύνεται εἰς τὸν τόπον, ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἀνέτειλεν.

Ὁ ἥλιος ἀνατέλλει ἐκεῖ πρὸς τὰ βορειοανατολικὰ καὶ διαγράφων τὰς κυκλικὰς τροχιάς του προχωρεῖ πρὸς τὸν νότον καὶ πάλιν ἐπανέρχεται εἰς τὴν βορειοανατολικὴν περιοχήν. Ὁ ἄνεμος ἐπίσης διαγράφει κύκλους ἐν τῇ πορείᾳ του. Διανύει ταχέως τὸν δρόμον του καὶ ἐπανέρχεται πάλιν εἰς τοὺς κύκλους του.

Αὐτὸς ὁ ἥλιος, ἀφοῦ ἀνατείλῃ ἐκεῖ εἰς τὸ βορειοανατολικὸν μέρος, κατεβαίνει εἰς τὸ νοτιοδυτικὸν καί, ἀφοῦ διαγράψῃ κύκλους, ξαναγυρίζει εἰς τὸ βόρειον μέρος. Καὶ ὁ ἄνεμος μὲ κύκλους πολλοὺς κάμνει τάχιστα τὸν δρόμον του καὶ γυρίζει πάλιν εἰς τοὺς κύκλους του.

Ὅλοι οἱ ποταμοὶ χύνονται εἰς τὴν θάλασσαν καὶ ἡ θάλασσα ποτὲ δὲν γεμίζει. Μὲ τὴν ἐξάτμισιν δὲ καὶ τὴν βροχὴν οἱ ποταμοὶ ἐπανέρχονται εἰς τὸν τόπον, ἀπὸ τὸν ὁποῖον πηγάζουν. Ἐκεῖ πάλιν γυρίζουν.

Ὅλοι οἱ ποταμοὶ πηγαίνουν εἰς τὴν θάλασσαν, καὶ ἡ θάλασσα δὲν ἔχει γεμίσει. Εἰς τὸν τόπον, ἀπὸ τὸν ὁποῖον οἱ ποταμοὶ πηγάζουν, ἐκεῖ γυρίζουν πάλιν.

Ὅλα τὰ λόγια τῶν ἀνθρώπων προκαλοῦν κόπωσιν καὶ ἀνίαν. Ὁ ἄνθρωπος δὲν ἠμπορεῖ νὰ εὕρῃ ἰκανοποίησιν καὶ ἀνάπαυσιν οὔτε εἰς τὰ ἰδικά του οὔτε εἰς τῶν ἄλλων τὰ λόγια. Τὸ μάτι δὲν χορταίνει νὰ βλέπῃ καὶ τὸ αὐτὶ δὲν γεμίζει ποτέ, ὅσα καὶ ἂν ἀκούσῃ.

Ὅλα τὰ λόγια, ὅσα θὰ εἴπουν οἱ ἄνθρωποι, προκαλοῦν κούρασιν καὶ ὁ ἄνθρωπος δὲν ἰκανοποιεῖται ἀπὸ τὴν φλυαρίαν του, τὸ μάτι δὲν χορταίνει νὰ βλέπῃ καὶ τὸ αὐτὶ δὲν γεμίζει ποτέ, ὅσα καὶ ἂν ἀκούῃ.

Ποῖον εἶναι αὐτὸ ποὺ ἔχει ἤδη γίνει ἐν τῇ ροῇ τοῦ χρόνου; Αὐτὸ τὸ γεγονὸς θὰ γίνῃ καὶ εἰς τὸ μέλλον. Ποιὸ εἶναι αὐτό, ποὺ ἔχει πραγματοποιηθῆ καὶ λάβει ὕπαρξιν; Αὐτὸ θὰ πραγματοποιηθῇ καὶ εἰς τὸ μέλλον. Τίποτε τὸ νέον δὲν ὑπάρχει κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιον.

Τί ἔχει γίνει; Αὐτὸ θὰ ξαναγίνη· καὶ τί συνέβη εἰς τὸ παρελθόν; Αὐτὸ θὰ συμβῇ καὶ πάλιν. Δὲν ὑπάρχει τίποτε τὸ νέον κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιον.

Εἰς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος θὰ εἴπῃ· «ἰδοὺ αὐτὸ εἶναι νέον», θὰ τοῦ δοθῇ ἀπάντησις· «αὐτὸ ἔχει ἤδη γίνει κατὰ τοὺς παρελθόντος αἰῶνας εἰς τὰς γενεάς, αἱ ὁποῖαι ὑπῆρξαν καὶ ἔζησαν πρὸ ἡμῶν».

ὅποιος θὰ ὁμιλήσῃ καὶ θὰ εἴπῃ· κύτταξε, αὐτὸ εἶναι νέον. Μόλις εἴπῃ κάτι τέτοιο, θὰ λάβῃ τὴν ἀπάντησιν, ὅτι αὐτὸ ἔχει ἤδη γίνει εἰς τοὺς προηγηθέντας ἀπὸ ἡμᾶς αἰῶνας.

Τὰ παρελθόντα γεγονότα λησμονοῦνται, ἀλλὰ καὶ διὰ τὰ πρόσφατα δὲν θὰ ὑπάρχῃ ἀνάμνησις· ὅπως ἐπίσης καὶ δι’ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ συμβοῦν εἰς τὸ ἀπώτερον μέλλον.

Τὰ περασμένα λησμονοῦνται, ἀλλὰ καὶ διὰ τὰ τελευταῖα δὲν θὰ ὑπάρχῃ ἀνάμνησις, ὅπως ἐπίσης καὶ δι’ ἐκεῖνα ποὺ θὰ συμβοῦν εἰς τὸ μακρινὸν μέλλον.

Ἐγώ, ὁ Ἐκκλησιαστής, ἔγινα βασιλεὺς εἰς τὸν λαὸν τοῦ Ἰσραήλ μὲ πρωτεύουσαν τὴν Ἱερουσαλήμ.

Ἐγὼ ὁ Ἐκκλησιαστὴς ἔγινα βασιλεὺς ὅλου τοῦ Ἰσραηλιτικοῦ λαοῦ εἰς τὴν Ἱερουσαλήμ.

Ἐπεδόθην μὲ ὅλην μου τὴν ψυχὴν καὶ τὴν διάνοιαν νὰ ἐρευνήσω κατὰ βάθος μὲ τὴν σοφίαν μου καὶ νὰ γνωρίσω ὅλα τὰ ἐπίγεια, ὅσα ἔγιναν καὶ γίνονται ὑπὸ τὸν οὐρανόν. Καὶ τὸ συμπέρασμά μου εἶναι, ὅτι ὁ Θεὸς παρεχώρησε μεγάλην καταπόνησιν καὶ ταλαιπωρίαν εἰς τοὺς ἀνθρώπους, ὥστε νὰ καταπονοῦνται αὐτοὶ εἰς τὰς ἀσχολίας των.

Καὶ ἔστρεψα τὴν προσοχήν μου νὰ ἐρευνήσω βαθιὰ καὶ νὰ κατανοήσω λεπτομερῶς μὲ τὴν σοφίαν μου ὅλα τὰ ἐπίγεια, ὅσα ἔγιναν κάτω ἀπὸ τὸν οὐρανὸν καὶ τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι ὅτι ὁ Θεὸς ἔδωκε κοπιαστικὴν καὶ βασανιστικὴν ἀπασχόλησιν εἰς τοὺς ἀνθρώπους, νὰ βασανίζωνται καὶ νὰ ματαιοπονοῦν μὲ αὐτά.

Ἠρεύνησα λοιπὸν ἐγὼ ὅλα τὰ ἔργα, ποὺ ἔχουν γίνει εἰς τὴν γῆν κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιον. Καὶ ἰδοὺ ὅτι ὅλα αὐτὰ εἶναι ματαιότης, κυνηγητὸ ἀνέμου καὶ ματαιοπονία.

Ἐρεύνησα καὶ ἐξήτασα ἐγὼ ὅλα τὰ ἔργα, ποὺ ἔχουν γίνει κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιον. Καὶ ἰδοὺ ὅλα εἶναι ματαιότης, ἀεροκυνήγημα καὶ ματαιοπονία.

Τὸ στραβὸ καὶ ἀνάποδο δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ εὐθυτενὲς καὶ ὡραῖον. Αἱ δὲ ἀτέλειαι καὶ ἐλλείψεις εἶναι τόσον μεγάλαι, ὥστε δὲν ἠμποροῦν νὰ ὑπολογισθοῦν

Τὸ στραβὸ δὲν ἰσιάζει διὰ νὰ γίνῃ ὡραῖον, καὶ ἐκεῖνο ποὺ λείπει, εἶναι τόσον μεγάλο, ὥστε δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπολογισθῇ.

Ἔκαμα ἐγὼ ἀκόμη αὐτὰς τὰς σκέψεις καὶ εἶπα εἰς τὸν ἑαυτόν μου· «ἰδού, ἔγινα μεγάλος. Ἐδοξάσθην μεταξὺ τῶν ἀνθρώπων. Καὶ ὡς πρὸς τὴν σοφίαν ἐξεπέρασα ὅλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶχον ζήσει πρὸ ἐμοῦ εἰς τὴν Ἱερουσαλήμ. Ἔδωκα τὴν ψυχήν μου καὶ τὴν διάνοιάν μου εἰς τὸ νὰ γνωρίσω τὴν ἀνθρωπίνην σοφίαν καὶ γνῶσιν.

Ἔκαμα ἀκόμη ἐγὼ τὰς ἑξῆς σκέψεις: Ἰδοὺ ἔγινα μεγάλος καὶ ἐδοξάσθην καὶ κατὰ τὴν σοφίαν ἐξεπέρασα ὅλους, ὅσοι ἔζησαν προτήτερα ἀπὸ ἔμενα εἰς τὴν Ἱερουσαλήμ. Καὶ ἐπέστησα τὴν προσοχήν μου εἰς τὸ νὰ γνωρίσω τὴν ἀνθρωπίνην σοφίαν καὶ γνῶσιν.

Ἡ ψυχὴ καὶ ὁ νοῦς μου ἐγνώρισαν πολλά. Ἀπέκτησα σοφίαν καὶ γνῶσιν. Ἔμαθα ἐγὼ διδακτικὰς παροιμίας καὶ ἐπιστήμην». Εἶδα ὅμως ἐπάνω εἰς τὰ πράγματα ὅτι ὅλα αὐτὰ δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο, παρὰ ὁρμὴ τοῦ παρερχομένου ἀνέμου.

Καὶ ὁ νοῦς μου ἐγνώρισε πολλά, σοφίαν καὶ γνῶσιν. Ἀνοησίας καὶ λάθη τῶν ἀνθρώπων ἐγνώρισα ἐγώ, καὶ ὅμως καὶ τοῦτο εἶναι ματαιοπονία καὶ ἀεροκοπάνισμα.

Εἰς τὴν πολλὴν σοφίαν ὑπάρχει βεβαίως καὶ πολλὴ γνῶσις. Ὁποιος ὅμως θέλει νὰ πλουτίσῃ αὐτὰς τὰς γνώσεις του, θὰ προσθέσῃ εἰς τὸν ἑαυτόν του κόπον καὶ πόνον καὶ ἀπογοήτευσιν.

Εἰς τὴν πολλὴν σοφίαν ὑπάρχει καὶ πολλὴ γνῶσις, καὶ ὅποιος θέλει νὰ πλουτίσῃ τὰς γνώσεις του, θὰ προσθέσῃ εἰς τὸν ἑαυτόν του κόπον, ταλαιπωρίαν καὶ ἀπογοήτευσιν.

Εἶπα ἐγὼ τότε ἀπὸ μέσα μου εἰς τὸν ἑαυτόν μου· «ἀφοῦ εἰς τὴν σοφίαν καὶ τὴν ἐπιστήμην δὲν ὑπάρχει ἰκανοποίησις, ἔλα λοιπόν, θὰ σὲ κάμω νὰ δοκιμάσῃς τὴν ἡδονὴν καὶ τὴν εὐχαρίστησιν. Νὰ ἀπολαύσῃς κάθε ὑλικὸν ἀγαθόν». Αὐτὸ καὶ ἔγινε. Ἰδοὺ ὅμως ὅτι ἡ ὑλικὴ αὐτὴ ἀπόλαυσις ἦτο καθαρὰ ματαιότης.

Ἀκόμη ἐγὼ ἔκαμα τὴν ἑξῆς σκέψιν· ἔλα, εἶπα εἰς τὸν ἑαυτόν μου, νὰ δοκιμάσῃς τὰς ἡδονὰς καὶ νὰ γνωρίσῃς καὶ νὰ ἀπολαύσῃς κάθε ὑλικὸν ἀγαθόν· ἀλλ’ ἰδοὺ ὅτι καὶ αὐτὸ εἶναι ματαιότης.

Διὰ τὰ πολλὰ καὶ ἀτελείωτα γέλια εἶπα ὅτι εἶναι παράφορα καὶ ἀνοησία. Εἰς δὲ τὴν ἁμαρτωλὴν διασκέδασιν εἶπα· «διατί τὸ κάνεις αὐτό;»

Εἰς τὸ πολὺ καὶ ἀτελείωτο γέλιο εἶπα· αὐτὸ εἶναι ἀνοησία· καὶ εἰς τὴν ἔνοχον καὶ ἁμαρτωλὴν διασκέδασιν εἶπα· διατί τὸ κάνεις αὐτό;

Ἔπειτα ἐσκέφθην πολύ. Καὶ λογικῶς σκεπτόμενος ἐπεδίωξα κατὰ τὴν ἀπόλαυσιν τῶν ὑλικῶν ἀγαθῶν νὰ συγκρατήσω τὸν ἑαυτόν μου εἰς τὰ ὅρια τῆς λογικῆς καὶ νὰ μὴ παρασυρθῶ ἀπὸ τὰς ἡδονάς, ὅπως ἑλκύεται ὁ ἄνθρωπος ἀπὸ τὸ κρασί, διὰ νὰ ἴδω ποῖον εἶναι τὸ ἀγαθόν, τὸ ὁποῖον οἱ ἄνθρωποι πρέπει νὰ πράξουν καθ’ ὅλας τὰς ἡμέρας τῆς ἐπιγείου ζωῆς των.

Κατόπιν ἐσκέφθην καλῶς καὶ ἐπεδίωξα κατὰ τὴν ἀπόλαυσιν τῶν ὑλικῶν ἀγαθῶν νὰ συγκρατήσω τὸν ἑαυτόν μου μὲ τὸ λογικὸν καὶ να μὴ παρασυρθῶ ἀπὸ τὰς ἡδονάς, ὅπως ὁ ἄνθρωπος ἑλκύεται ἀπὸ τὸ κρασί, καὶ νὰ ἰδῶ ποῖον εἶναι τὸ ἀγαθόν, τὸ ὁποῖον οἱ ἄνθρωποι πρέπει νὰ πράξουν ὅλας τὰς ἡμέρας τῆς ζωῆς των.

Ἐπεδίωξα λοιπὸν τὰ μεγάλα ἔργα. Ἔκτισα οἰκοδομὰς μεγαλοπρεπεῖς. Ἐφύτευσα διὰ τὸν ἑαυτόν μου ἀμπελῶνας.

Ἔκαμα ἔργα μεγαλοπρεπῆ. Ἔκτισα οἰκοδομάς, ὅπως τὸν Ναὸν καὶ τὰ ἀνάκτορά μου· ἐφύτευσα πρὸς χάριν μου ἀμπέλια.

Περιέκλεισα κήπους καὶ δενδροκήπους καὶ ἐφύτευσα εἰς αὐτοὺς δένδρα καρποφόρα παντὸς εἴδους.

Ἐφύτευσα ἀκόμη διὰ τὸν ἑαυτόν μου κήπους καὶ παραδείσους μὲ πρασινάδες καὶ ἄνθη εὐωδιαστὰ καὶ ἐφύτευσα εἰς αὐτοὺς κάθε εἶδος καρποφόρου δένδρου.

Διέταξα καὶ ἐκτίσθησαν δεξαμεναὶ ὑδάτων, διὰ νὰ ποτίζωνται ἀπὸ αὐτὰς ὅλα τὰ χλοερὰ δένδρα τοῦ δάσους.

Ἔκτισα δεξαμενὰς νεροῦ, διὰ νὰ ποτίζεται ἀπὸ αὐτὰς τεχνητὸν δάσος, εἰς τὸ ὁποῖον βλαστάνουν παντὸς εἴδους δένδρα.

Ἠγόρασα ὡς κτῆμα μου δούλους καὶ δούλας. Καὶ τὰ παιδιά, ποὺ αὐτοὶ ἐγέννησαν εἰς τὰ ἀνάκτορά μου, ἔγιναν ἰδικά μου. Ἀπέκτησα μεγάλα κοπόδια βοϊδιῶν καὶ προβάτων, περισσότερα ἀπὸ ὅσα εἶχαν ἀποκτήσει ὅλοι ἐκεῖνοι, ποὺ ὑπῆρξαν πρὸ ἐμοῦ εἰς τὴν Ἱερουσαλήμ.

Ἠγόρασα καὶ ἔκαμα κτῆμα μου δούλους καὶ δούλας, καὶ τὰ παιδιά, ποὺ ἐγέννησαν αὐτοὶ εἰς τὰ ἀνάκτορά μου, ἦσαν ἰδικά μου· ἀπέκτησα δὲ ἀκόμη ἀγέλας ἀπὸ βόδια καὶ κοπάδια ἀπὸ πρόβατα, γίδια καὶ καμῆλες πιὸ πολλὰ ἀπὸ ὅλους, ὅσοι ἔζησαν προηγουμένως ἀπὸ ἐμὲ εἰς τὴν Ἱερουσαλήμ.

Συνεκέντρωσα διὰ τὸν ἑαυτόν μου ἄργυρον καὶ χρυσόν, θησαυροὺς καὶ περιουσίας βασιλέων καὶ ὁλοκλήρων περιοχῶν. Εἶχα πρὸς διασκέδασίν μου τραγουδιστὰς καὶ τραγουδιστρίας. Ἔκαμα ἰδικάς μου καὶ ἐγνώρισα ὅλας τὰς διασκεδάσεις καὶ ἀπολαύσεις τῶν ἀνθρώπων. Εἶχα οἰνοχόους καὶ οἰνοχόας, διὰ νὰ μὲ κερνοῦν κρασί.

Ἐμαζεψα διὰ τὸν ἑαυτόν μου ἀσῆμι καὶ χρυσάφι καὶ θησαυροὺς βασιλέων καὶ χωρῶν, ποὺ ἦσαν φόρου ὑποτελεῖς εἰς ἐμὲ ἢ ἀπὸ ἄλλους μονάρχας. Δι’ εὐχαρίστησίν μου εἶχα τραγουδιστὰς καὶ τραγουδιστρίας καὶ ἀπήλαυσα κάθε εὐχαρίστησιν ἀνθρωπίνην, εἶχα δὲ ἀκόμη ἄνδρας καὶ γυναῖκας, ποὺ μὲ ἐκερνοῦσαν διὰ νὰ πίνω.

Ἔφθασα εἰς μεγαλεῖον καὶ δόξαν καὶ ἐξεπέρασα ὅλους τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι πρὸ ἐμοῦ εἶχαν ζήσει εἰς τὴν Ἱερουσαλήμ. Ἐν μέσῳ ὅμως ὅλων αὐτῶν τῶν μεγαλείων καὶ τῶν ἀπολαύσεων ἡ σοφία μου μοῦ συμπαρεστάθη, ὥστε νὰ μὴ ἐκτραπῶ ἀνεπανορθώτως.

Καὶ ἐδοξάσθην καὶ ἐξεπέρασα εἰς τὴν ἀπόλαυσιν τῶν ὑλικῶν ἀγαθῶν ὅλους, ὅσοι ἔζησαν προτήτερα ἀπὸ ἐμὲ εἰς τὴν Ἱερουσαλήμ. Ἡ σοφία μου ὅμως καὶ ἡ φρονιμάδα μου παρεστάθησαν εἰς ὅλα αὐτὰ χωρὶς νὰ μὲ ἐγκαταλείψουν καὶ νά μὲ ἀφήσουν νὰ ἐξαχρειωθῶ τελείως.

Κάθε τι, τὸ ὁποῖον ἐπεθύμησαν οἱ ὀφθαλμοί μου, δὲν τοὺς τὸ ἐστέρησα καὶ δὲν ἠμπόδισα τὴν καρδίαν μου νὰ ἀπολαύσῃ κάθε τέρψιν καὶ χαράν. Ἡ καρδία μου ἀπήλαυσεν ὅλα τὰ ἀγαθὰ τῶν ταλαιπωριῶν καὶ τῶν κόπων μου. Αὐτὸ ἄλλωστε ὑπῆρξε καὶ τὸ κέρδος ὅλων τῶν κόπων τῆς ζωῆς μου.

Καὶ ὅλα, ὅσα ἐζήλεψαν τὰ μάτια μου, δὲν τοὺς τὰ ἐστέρησα. Δὲν ἠμπόδισα τὴν καρδίαν μου νὰ χαρῇ κάθε εἶδος εὐφροσύνης καὶ τέρψεως. Ἡ καρδία μου, παρ’ ὅλους τοὺς σκληροὺς κόπους της, εἶχεν ὡς ἀνταμοιβὴν τὴν εὐφροσύνην. Αὐτὴ ἦτο τὸ ἀντιστάθμισμα τῶν κόπων τῆς ζωῆς μου.

Καὶ ἔπειτα ἀπὸ ὅλας αὐτὰς τὰς τέρψεις καὶ τὰς ἀπολαύσεις ἔρριψα ἐγὼ ἕνα βλέμμα εἰς ὅλα ὅσα ἔπραξα, εἰς ὅλα ὅσα κατεσκεύασαν τὰ χέρια μου, εἰς ὅλα ὅσα μὲ κόπον καὶ ταλαιπωρίαν ἠγωνίσθην νὰ ἀποκτήσω, καὶ ἔβγαλα τὸ συμπέρασμα, ὅτι ὅλα αὐτὰ εἶναι ματαιότης. Κούφια ὁρμὴ παρερχομένου ἀνέμου καὶ ὅτι δὲν ὑπάρχει κανένα μόνιμον κέρδος, καμμία ὠφέλεια κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιον.

Καὶ εἰς τὸ τέλος ἔρριψα ἕνα βλέμμα εἰς ὅλα, ὅσα ἔπραξα, καὶ εἰς ὅσα ἔργα κατεσκεύασαν τὰ χέρια μου, καθὼς ἐπίσης καὶ εἰς ὅλους τοὺς κόπους, ποὺ κατέβαλα δι’ αὐτά, καὶ τὸ συμπέρασμα ποὺ ἔβγαλα ἀπὸ αὐτά, εἶναι ὅτι ὅλα εἶναι ματαιότης καὶ πόθος τῆς ψυχῆς κούφιος καὶ δὲν ὑπάρχει τίποτε τὸ μόνιμον κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιον.

Ἔρριψα ἐγὼ τὸ βλέμμα μου, διὰ νὰ ἴδω καὶ γνωρίσω τί διαφέρει ἡ σοφία ἀπὸ τὴν παραφορὰν καὶ μωρίαν τῶν ἀνθρώπων. Διότι ποιὸς ἄνθρωπος εἰς ὅλον του τὸν βίον ἀκολουθεῖ τὴν σοφίαν καὶ τὴν σύνεσιν εἰς τὰς πράξεις, τὰς ὁποίας αὐτὴ ἐμπνέει καὶ ἐνεργεῖ;

Καὶ ἔρριψα ἐγὼ τὸ βλέμμα μου διὰ νὰ ἰδῶ τί διαφέρει ἡ σοφία ἀπὸ τὴν ἀνοησίαν καὶ τὴν μωρίαν τῶν ἀνθρώπων. Διότι ποῖος θὰ εἶναι ὁ ἄνθρωπος, ὁ διάδοχός μου, ὁ ὁποῖος δὲν θὰ ἀκολουθήσῃ τὴν φρόνησίν μου καὶ θὰ πράξῃ τὰ ἀντίθετα ὡς πρὸς τὴν ἰδικήν μου κυβέρνησιν;

Ἀπὸ τὴν παρατήρησιν καὶ ἐξέτασιν αὐτὴν εἶδον ἐγώ, ὅτι ὑπάρχει μεγάλη ὑπεροχὴ τῆς σοφίας ἀπέναντι τῆς ἀφροσύνης, ὅση ὑπεροχὴ ὑπάρχει εἰς τὸ φῶς ἀπέναντι τοῦ σκότους.

Καὶ συνεπέρανα ἐγὼ ὅτι ἡ ἀνθρωπίνη σοφία ὑπερέχει ἀπὸ τὴν ἀφροσύνην καὶ τὴν μωρίαν τόσον, ὅσον ὑπερτερεῖ τὸ φῶς ἀπὸ τὸ σκότος.

Οἱ ὀφθαλμοὶ τοῦ σοφοῦ ἀνθρώπου εὑρίσκονται ἀνοικτοὶ πάντοτε εἰς τὴν κεφαλήν του, ὥστε νὰ βλέπῃ ποῦ πορεύεται καὶ τί πράττει. Ἐνῷ εἰς τὸν ἀσύνετον δὲν ὑπάρχουν ὀφθαλμοὶ καὶ βαδίζει μέσα εἰς τὸ σκότος. Ἐν τούτοις ἐγὼ κατενόησα, ὅτι, παρὰ τὴν διαφορὰν αὐτήν, ὁ σοφὸς καὶ ὁ μωρὸς θὰ ἔχουν μίαν κοινὴν συνάντησιν· θὰ συναντηθοῦν καὶ οἱ δύο εἰς τὸν θάνατον.

Τὰ μάτια τοῦ σοφοῦ εἶναι εἰς τὴν θέσιν των, εἰς τὴν κεφαλήν του. Ἔχει φωτισμένον τὸν νοῦν του. Βλέπει καὶ βαδίζει. Ἐνῷ ὁ ἄμυαλος καὶ ἀμαθὴς βαδίζει εἰς τὸ σκότος. Ἐγὼ ὅμως ξεύρω, ὅτι ἕνα συναπάντημα θὰ συναντήσῃ ὅλους αὐτοὺς τοὺς σοφοὺς καὶ ἀμαθεῖς, ὁ θάνατος.

Ἐσκέφθην, λοιπόν, ἐγὼ ἐσωτερικῶς καὶ εἶπα εἰς τὸν ἑαυτόν μου. «Ἀφοῦ, ὅπως θὰ ἀποθάνῃ ὁ μωρός, θὰ ἀποθάνω καὶ ἐγώ, διατί τότε ἐκοπίασα νὰ ἀποκτήσω σοφίαν;» Ἐσκέφθην τότε πιὸ πολὺ ἀπὸ μέσα μου καὶ εἶπα· «ὁ ἄφρων ὁμιλεῖ ἀνοησίας ἀπὸ τὸ περίσσευμα τῆς καρδίας του καὶ ἡ ἰδική μου σοφία εἶναι ἆραγε ματαιότης.

Καὶ ἐσκέφθην καὶ εἶπα μέσα μου ἀφοῦ τὸ συνάντημα τοῦ ἀνοήτου, ὁ θάνατος, θὰ συναντήσῃ καὶ ἐμέ, τότε διὰ ποῖον λόγον ἐγὼ ἔγινα σοφός; Τότε ἐσκέφθην μέσα μου πιὸ πολὺ καὶ εἶπα· καὶ ὁ ἄφρων, ποὺ ὁμιλεῖ ἀπὸ τὸ περίσσευμα τῆς καρδίας του, καὶ ἡ ἰδική μου σοφία εἶναι ματαιότης.

Διότι τόσον ἡ ἀνάμνησις τοῦ σοφοῦ ὅσον καὶ ἡ ἀνάμνησις τοῦ μωροῦ δὲν θὰ μείνῃ αἰωνία. Καθοτι αἱ ἡμέραι καὶ οἱ χρόνοι, ποὺ θὰ ἀκολουθήσουν, θὰ κάμουν νὰ λησμονηθοῦν τὰ πάντα. Καὶ πῶς, λοιπόν, ὁ σοφὸς πεθαίνει καὶ λησμονεῖται, ὅπως καὶ ὁ ἀνόητος;»

Διότι δὲν θὰ μείνῃ ἡ ἀνάμνησις τοῦ σοφοῦ καὶ τοῦ ἀνοήτου αἰώνιος, καθ’ ὅσον αἱ ἡμέραι, ποὺ θὰ ἀκολουθήσουν, θὰ κάμουν νὰ λησμονηθοῦν τὰ πάντα. Καὶ πῶς ὁ κατὰ κόσμος σοφὸς πεθαίνει ὅπως καὶ ὁ ἄφρων;

Ἀηδίασα ἐγὼ τὴν ἐπίγειον ζωήν, διότι κατ’ ἐμὲ εἶναι ταλαιπωρία καὶ ματαιότης κάθε ἔργον, ποὺ γίνεται κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιον εἰς τὴν γῆν, διότι ὅλα εἶναι μάταια καὶ κούφια, σὰν πνοὴ διερχομένου ἀνέμου.

Καὶ ἀηδίασα ἐγὼ τὴν ἐπίγειον ζωήν, διότι ὅλα, ὅσα γίνονται εἰς τὴν γῆν κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιον, δὲν μοῦ ἤρεσαν καὶ διότι ὅλα εἶναι μάταια καὶ κούφιος πόθος τῆς ψυχῆς μόνον.

Καὶ ἀπεστράφην ἐγὼ ὅλας τὰς ταλαιπωρίας καὶ τοὺς κόπους μου, εἰς τοὺς ὁποίους ὑπεβλήθην ζῶν εἰς τὴν γῆν κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιον, διότι αὐτοὺς τοὺς κόπους μου τοὺς ἀφήνω εἰς τὸν ἄγνωστόν μου ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος θὰ μὲ διαδεχθῇ.

Καὶ ἐγὼ ἐσιχάθηκα ὅλους τοὺς σκληροὺς κόπους μου, ποὺ ἐκοπίασα εἰς τὴν γῆν κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιον, διότι αὐτοὺς τοὺς κόπους μου τοὺς ἀφήνω κληρονομίαν εἰς τὸν ἄνθρωπον, ποὺ θὰ μὲ διαδεχθῇ.

Καὶ ποιὸς γνωρίζει, ἐὰν αὐτὸς θὰ εἶναι σοφὸς ἢ ἀσύνετος; Καὶ ἐὰν αὐτὸς θὰ ἐξουσιάζῃ καὶ θὰ διαχειρίζεται καλῶς τὰ ἀγαθὰ τῶν κόπων μου, διὰ τὰ ὁποῖα ἐγὼ σκληρὰ εἰργάσθην καὶ διὰ τῆς σοφίας μου τὰ ἀπέκτησα ζῶν κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιον; Καὶ αὐτὸ βεβαίως εἶναι ματαιότης.

Καὶ ποῖος γνωρίζει ἂν ὁ διάδοχός μου θὰ εἶναι σοφὸς ἢ ἠλίθιος; Αὐτὸς θὰ ἔχῃ κυριαρχικὰ δικαιώματα εἰς ὅλους τοὺς κόπους μου, διὰ τοὺς ὁποίους ἐγὼ εἰργάσθην σκληρὰ καὶ διὰ τῆς σοφίας μου ἀπέκτησα κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιον. Ἐν τούτοις καὶ αὐτὸ εἶναι ματαιότης.

Ἐγύρισα τότε καὶ ἀπεφάσισα νὰ κάμω τὴν καρδίαν μου, νὰ ἀπαρνηθῇ ὅλους τοὺς κόπους μου, εἰς τοὺς ὁποίους ὑπεβλήθην ζῶν εἰς τὴν γῆν.

Καὶ ἀπεφάσισα νὰ δώσω τὴν καρδίαν μου εἰς τὴν ἀπογοήτευσιν διὰ κάθε μου κόπον, ποὺ ἐκοπίασα κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιον.

Διότι ἐσκέφθην, ὅτι ὑπάρχει ἄνθρωπος, ὅπως ἐγώ, ὁ ὁποῖος μὲ κάθε σοφίαν καὶ γνῶσιν καὶ δραστηριότητα ἐκοπίασε διὰ τὴν ἀπόκτησιν ἀγαθῶν, καὶ ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος δὲν ἐκοπίασε δι’ αὐτά. Καὶ ὁ πρῶτος θὰ ἀφήσῃ εἰς τὸν δεύτερον τὰ ἀγαθά του ὡς κληρονομίαν του. Αὐτὸ βέβαια εἶναι μάταιον καὶ πολὺ καταθλιπτικόν.

Διότι συμβαίνει νὰ ὑπάρχῃ ἄνθρωπος, τοῦ ὁποίου ὁ μόχθος νὰ ἀπεκτήθη μὲ τὴν σοφίαν καὶ τὴν γνῶσιν καὶ τὴν ἱκανότητά του, ἡ περιουσία του ὅμως νὰ περιέλθῃ ὡς κληρονομία εἰς ἄνθρωπον, ποὺ δὲν ἐκοπίασε δι’ αὐτήν. Καὶ τοῦτο εἶναι ματαιότης καὶ μεγάλο κακόν.

Διότι τί ἀπομένει εἰς τὸν ἄνθρωπον ἀπὸ ὅλον τὸν κόπον του, εἰς τὸν ὁποῖον ὑπεβλήθη κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιον καὶ ἀπὸ ὅλην τὴν διάθεσιν τῆς καρδίας του;

Διότι τί ἀπομένει εἰς τὸν ἄνθρωπον ἀπὸ ὅλον τὸν μόχθον του, ποὺ ἐμόχθησε κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιον, καὶ ἀπὸ ὅλην τὴν διάθεσιν τῆς καρδίας του;

Διότι ὅλαι αἱ ἡμέραι τῆς ζωῆς τοῦ ἀνθρώπου εἶναι ταλαιπωρία καὶ κόπος καὶ πόνος καὶ ἀνησυχία, κατὰ δὲ τὴν νύκτα δὲν ἡσυχάζει ὁ νοῦς καὶ ἡ καρδία του ἐξ αἰτίας τῶν μεριμνῶν του. Αὐτὸ εἶναι ματαιότης.

Διότι ὅλαι αἱ ἡμέραι τῆς ζωῆς τοῦ ἀνθρώπου εἶναι ἀπασχόλησις γεμάτη ἀπὸ πόνους καὶ ἀνησυχίαν, καὶ κατὰ τὴν νύκτα δὲν κοιμᾶται, οὔτε ἡσυχάζει ὁ νοῦς του καὶ ἡ καρδία του λόγῳ τῆς ἀγωνιώδους μερίμνης. Καὶ αὐτὸ εἶναι ματαιότης.

Καὶ λοιπὸν δὲν ὑπάρχει διὰ τὸν ἄνθρωπον ἄλλο ἀγαθόν, εἰμὴ μόνον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ φάγῃ καὶ θὰ πίῃ καὶ τὸ ὁποῖον θὰ προσφέρῃ πρὸς τέρψιν καὶ εὐχαρίστησιν εἰς τὴν ψυχήν του· ἀγαθόν, τὸ ὁποῖον ἀπέκτησε μὲ τὸν κόπον του. Ἐγὼ αὐτὸ εἶδον καὶ ἐξηκρίβωσα ἐπάνω εἰς τὰ πράγματα, ὅτι αὐτὸ τὸ ἀγαθὸν ἔχει δοθῆ ἀπὸ τὸ χέρι τοῦ Θεοῦ εἰς τὸν ἄνθρωπον.

Ὡς συμπέρασμα ὅλων, ὅσα γράφονται ἀνωτέρω, εἶναι ὅτι δὲν ὑπάρχει ἄλλο ἀγαθὸν εἰς τὸν ἄνθρωπον, ἐκτὸς ἐκείνου ποὺ θὰ φάγῃ καὶ θὰ πίῃ καὶ τὸ ὁποῖον θὰ προσφέρῃ εἰς τὴν καρδίαν του πρὸς εὐχαρίστησίν της, ἀγαθὸν ὅμως τὸ ὁποῖον ἀπέκτησε μὲ τὸν τίμιον ἱδρῶτα του καὶ εἶναι ἀνταμοιβὴ τῶν κόπων του. Μάλιστα· ἐγὼ εἶδα καὶ ἐξηκρίβωσα ὅτι αὐτὸ τὸ ἀγαθὸν εἶναι δοσμένο ἀπὸ τὸ χέρι τοῦ Θεοῦ.

Διότι, πράγματι, ποιὸς ἠμπορεῖ νὰ φάγῃ καὶ νὰ πίῃ κάτι χωρὶς τὴν θέλησιν τοῦ Θεοῦ;

Διότι ποῖος ἠμπορεῖ νὰ φάγῃ καὶ νὰ πίῃ χωρὶς τὴν θέλησιν τοῦ Θεόν, ἂν δηλαδὴ ὁ Θεὸς δὲν τοῦ δώσῃ φαγητὸν καὶ ποτόν;

Διότι ὁ Θεός εἰς τὸν ἄνθρωπον, ποὺ τὸν βλέπει ἀγαθόν, ἔδωσε σοφίαν καὶ γνῶσιν καὶ χαράν. Εἰς δὲ τὸν ἁμαρτωλὸν ἔδωσεν ἀγωνιώδη ἀπασχόλησιν, διὰ νὰ θησαυρίζῃ καὶ νὰ συγκεντρώνῃ ὑλικὰ ἀγαθά, ὥστε νὰ ἀφήσῃ αὐτὰ εἰς τὸν ἄνθρωπον τὸν ἀγαθὸν ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ. Ἀλλὰ καὶ αὐτὰ εἶναι ματαιότης. Κούφια πνοὴ τοῦ ἀνέμου, ποὺ ἔρχεται καὶ παρέρχεται.

Διότι ὁ Θεὸς εἰς τὸν ἄνθρωπον, ποὺ εἶναι ἐμπρός του καλός, ἔδωκε σοφίαν καὶ γνῶσιν καὶ χαράν· καὶ εἰς τὸν ἁμαρτωλὸν ἔδωκεν ἀγωνιώδη ἀπασχόλησιν διὰ νὰ αὐξάνῃ τὰ ἀγαθά του καὶ νὰ ἀποθηκεύῃ, ὥστε αὐτὰ νὰ περιέλθουν ἔπειτα εἰς τὸν ἀγαθὸν ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ ἀνθρώπου. Βεβαίως καὶ αὐτὰ εἶναι ματαιότης καὶ ἀεροκυνήγημα.

Εἰς ὅλα ὑπάρχει ὁ κατάλληλος καιρὸς διὰ νὰ πραγματοποιηθῇ δὲ κάθε ἔργον κάτω ἀπὸ τὸν οὐρανόν, πρέπει νὰ δοθῇ ἡ κατάλληλος εὐκαιρία.

Δι’ ὅλα, ὅσα γίνονται εἰς τὴν γῆν, ὑπάρχει ὡρισμένη χρονικὴ περίοδος καὶ διὰ κάθε τι, ποὺ ἐκτελεῖται κάτω ἀπὸ τὸν οὐρανόν, πρέπει νὰ δοθῇ ἡ κατάλληλος εὐκαιρία.

Ὑπάρχει ὡρισμένος καιρός, ποὺ ὅταν συμπληρωθῇ, θὰ γίνῃ ὁ τοκετὸς καὶ ὡρισμένος καιρὸς τοῦ θανάτου, ὡρισμένος ὁ καιρὸς τῆς φυτεύσεως καὶ ὡρισμένος ὁ καιρός, ποὺ θὰ ἐκριζωθῇ τὸ φυτευθέν.

Εἶναι ὡρισμένος ὁ καιρός, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ γίνῃ ὁ τοκετός, ὅπως ὡρισμένος εἶναι καὶ ὁ χρόνος τοῦ θανάτου. Ὡρισμένος εἶναι ὁ καιρός, κατὰ τὸν ὁποῖον ὁ γεωργὸς θὰ φυτεύσῃ, καὶ ὡρισμένος ὁ καιρός, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ ξερριζώσῃ τὸ φυτευμένον, διότι δὲν ἠμπορεῖ πλέον νὰ καρποφορήσῃ.

Ὑπάρχει ὡρισμένος καιρός, ποὺ θὰ διαταχθῇ ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἐνόχου, ὅπως καὶ ὡρισμένος καιρὸς νὰ ἀποτραπῇ ὁ θάνατος καὶ νὰ τοῦ χαρισθῇ ἡ ζωή. Καιρὸς διὰ νὰ κρημνίσῃ ὁ ἄνθρωπος, καὶ καιρός, διὰ νὰ ἀνοικοδόμησῃ.

Ὑπάρχει ὡρισμένος καιρὸς διὰ νὰ τιμωρήσῃ μὲ θάνατον ὁ ἄρχων, ὅπως καὶ ὡρισμένος καιρὸς νὰ ἀποτρέψῃ τὸν θάνατον καὶ νὰ χαρίσῃ τὴν ζωήν. Καιρὸς διὰ νὰ κρημνίσῃ ὁ ἄνθρωπος καὶ καιρὸς διὰ νὰ οἰκοδομήσῃ.

Ὑπάρχει ὡρισμένος καιρός, διὰ νὰ κλαύσῃ κανείς, καὶ ὡρισμένος καιρὸς διὰ νὰ γελάσῃ. Ὡρισμένος καιρὸς διὰ θρήνους καὶ κοπετούς, καὶ ὡρισμένος καιρὸς διὰ νὰ χορεύσῃ κανεὶς καὶ ἐκδηλώσῃ τὴν χαράν του.

Ὑπάρχει ὡρισμένος καιρὸς διὰ νὰ κλαύσῃ κανεὶς καὶ ὡρισμένος καιρὸς διὰ νὰ γελάσῃ. Ὑπάρχουν περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας θὰ θρηνῇ καὶ θὰ κτυπᾷ τὴν κεφαλήν του λόγῳ πένθους, καὶ περιστάσεις κατὰ τὰς ὁποίας θὰ χορεύσῃ καὶ θὰ ἐκδηλώσῃ τὴν χαράν του.

Ὑπάρχουν περιστάσεις, ποὺ θὰ πετᾷ κανεὶς τοὺς λίθους ὡς ἀχρήστους, καὶ ἄλλοτε ποὺ θὰ μαζεύῃ λίθους πρὸς οἰκοδομήν. Ἄλλοτε πάλιν θὰ ἐναγκαλίζεται καὶ ἄλλοτε θὰ ἀπομακρύνεται ἀπὸ τὰς περιπτύξεις.

Ἄλλοτε κανεὶς θὰ πετᾷ λιθάρια καὶ ἄλλοτε θὰ μαζεύῃ λιθάρια. Ἄλλοτε πάλιν θὰ ἐναγκαλίζεται καὶ ἄλλοτε θὰ ἀπομακρύνεται ἀπὸ τὸν ἐναγκαλισμόν.

Ὑπάρχει καιρός, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ ἀναζητήσῃ κανεὶς καὶ θὰ εὕρῃ, καὶ καιρὸς κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ χάσῃ. Ἄλλοτε θὰ ἀποθηκεύῃ καὶ θὰ βάλῃ κατὰ μέρος τὰ συναχθέντα, καὶ ἄλλοτε θὰ βγάλῃ αὐτὰ ἀπὸ τὴν ἀποθήκην καὶ θὰ τὰ ἐξοδεύσῃ.

Ὑπάρχει ἐποχή, κατὰ τὴν ὁποίαν κανεὶς θὰ φροντίσῃ διὰ νὰ εὕρῃ, καὶ ἐποχὴ κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ χάνῃ. Ἄλλοτε θὰ ἀποθηκεύσῃ καὶ θὰ βάλῃ κατὰ μέρος καὶ ἄλλοτε θὰ βγάλῃ ἀπὸ τὴν ἀποθήκην, θὰ ἐξοδεύσῃ.

Εἶναι καιρὸς κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ διαρρήξῃ κανεὶς τὰ ἐνδύματά του εἰς ἔνδειξιν πένθους καὶ ἀποδοκιμασίας, καὶ πάλιν εἶναι καιρὸς κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ ράψῃ τὰ ροῦχα του. Καιρὸς σιωπῆς καὶ καιρός, κατὰ τὸν ὁποῖον ἔχει τὸ δικαίωμα κανεὶς νὰ ὁμιλήσῃ.

Εἶναι καιρός, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ σχίσῃ κανεὶς τὰ ἐνδύματά του ἢ θὰ διακόψῃ τὰς σχέσεις του, καὶ πάλιν εἶναι καιρός, ὁπότε θὰ ράψῃ τὰ ροῦχα του ἢ θὰ ἐπανασυνδέσῃ τὰς σχέσεις του. Ὑπάρχει ὁ ὡρισμένος καιρὸς τῆς σιωπῆς καὶ ὁ ὡρισμένος καιρὸς νὰ ὁμιλήσῃ.

Καιρὸς νὰ ἀγαπήσῃ καὶ καιρὸς νὰ μισήσῃ. Καιρὸς πρὸς πόλεμον καὶ καιρὸς πρὸς σύναψιν εἰρήνης.

Καιρὸς νὰ δείξῃ κανεὶς τὴν ἀγάπην του καὶ καιρὸς διὰ νὰ μισήσῃ. Καιρὸς πολέμου καὶ καιρὸς εἰρήνης.

Ποῖον λοιπόν, κέρδος ἀπομένει εἰς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος πράττει ὅσα ἀνωτέρω ἐλέχθησαν, καὶ διὰ τὰ ὁποῖα κοπιάζει εἰς ὅλην του τὴν ζωήν; Κανένα.

Ποῖον λοιπὸν εἶναι τὸ κέρδος εἰς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἐκτελεῖ ὅσα προτήτερα ἐξετέθησαν καὶ διὰ τὰ ὁποῖα μοχθεῖ εἰς τὴν ζωήν του; Οὐδέν!

Εἶδα ἐγὼ καὶ ἐπρόσεξα ἀκόμη ὅλην τὴν ταλαιπωρίαν καὶ προσπάθειαν, ποὺ ἔδωκεν ὁ Θεὸς εἰς τοὺς ἀνθρώπους, ὥστε νὰ περισπῶνται συνεχῶς μὲ αὐτήν.

Ἐπρόσεξα ἀκόμη ἐγὼ ὅλην τὴν ἀγωνιώδη προσπάθειαν, ποὺ ἔδωκεν ὁ Θεὸς εἰς τοὺς ἀνθρώπους, ὥστε νὰ ἀπασχολοῦνται μὲ αὐτὴν διαρκῶς.

Τὰ σύμπαντα ὅμως, ὅσα ἐδημιούργησεν ὁ Θεὸς εἰς τὸν κατάλληλον καιρόν των, εἶναι καλὰ λίαν. Καὶ τὴν αἴσθησιν τοῦ χρόνου ἔδωκεν ὁ Θεὸς εἰς τὴν διάνοιαν τῶν ἀνθρώπων. Δὲν ἐπέτρεψεν ὅμως ὁ Θεὸς καὶ οὔτε ἠμπορεῖ ὁ ἄνθρωπος νὰ κατανοήσῃ τὸ ἔργον τοῦ Θεοῦ ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους, τὸ σχέδιον τῆς δημιουργίας καὶ τὸ νόημα τῆς ἱστορίας.

Ὅλα, ὅσα ἔκαμεν ὁ Θεός, τὰ ἔκαμε «καλὰ λίαν», τὸ καθένα εἰς τὸν καιρὸν του, καὶ τὴν ἔννοιαν τοῦ χρόνου ἔβαλεν εἰς τὴν σκέψιν τῶν ἀνθρώπων. Δὲν δύναται ὅμως ὁ ἄνθρωπος νὰ κατανοήσῃ τὸ ἔργον τοῦ Θεοῦ ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους καὶ νὰ συλλάβῃ τὸ σχέδιόν Του περὶ τοῦ κόσμου, ὡς καὶ τὸ νόημα τῆς ἱστορίας.

Κατέληξα εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἄλλη εὐτυχία εἰς τὸν ἄνθρωπον, εἰμὴ τὸ νὰ ἀπολαμβάνῃ ἐν μέτρῳ τὰ ὑλικὰ ἀγαθὰ καὶ νὰ πράττῃ τὸ καλὸν καὶ τὴν εὐεργεσίαν καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς ζωῆς του.

Ἀπὸ τὴν ἐξέτασιν τῶν πραγμάτων ἔχω πεισθῇ ὅτι δὲν ὑπάρχει εὐτυχία διὰ τοὺς ἀνθρώπους, παρὰ μόνον ἂν εὐφρανθοῦν μὲ τὴν ἀπόλαυσιν τῶν ὑλικῶν ἀγαθῶν καὶ ἂν εὐεργετοῦν εἰς τὴν ζωήν τους.

Εὐτυχὴς εἶναι ἀκόμη ὁ ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος θὰ φάγῃ καὶ θὰ πίῃ καὶ θὰ ἴδῃ τὰ ἀγαθὰ ἐκ τῶν κόπων του. Ἂς ἔχῃ ὅμως ὑπ’ ὄψιν του, ὅτι αὐτὸ εἶναι δωρεὰ τοῦ Θεοῦ.

Εὐτυχὴς ἀκόμη εἶναι ὁ ἄνθρωπος, ποὺ θὰ φάγῃ καὶ θὰ πίῃ καὶ θὰ ἀνταμειφθὴ δι’ ὅλους τοὺς κόπους του· ἂς ἔχῃ ὅμως ὑπ’ ὄψει του ὅτι αὐτὸ εἶναι δῶρον τοῦ Θεοῦ πρὸς αὐτόν.

Ἐγνώρισα ἐγώ, καὶ γνωρίζω καλά, ὅτι ὅλα τὰ δημιουργήματα, ποὺ ἔκαμεν ὁ Θεός εἶνα ἀμετάβλητα καὶ παραμένουν αἰώνια. Εἰς κάθε ἔργον τοῦ Θεοῦ δὲν ἠμπορεῖ κανεὶς οὔτε νὰ προσθέσῃ οὔτε νὰ ἀφαιρέσῃ κάτι. Ὁ Θεὸς τὰ ἐδημιούργησε κατὰ τέτοιον τρόπον, ὥστε οἱ ἄνθρωποι, ὅταν τὰ βλέπουν, νὰ σέβωνται αὐτὸν καὶ νὰ ὑποτάσσωνται εἰς τὸ θέλημά του.

Γνωρίζω ἐγὼ ὅτι ὅλα, ὅσα ἔκαμεν ὁ Θεός, αὐτὰ θὰ εἶναι αἰώνια καὶ ἀμετακίνητα· εἰς κάθε ἔργον τοῦ Θεοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προσθέσῃ ἢ νὰ ἀφαιρέσῃ κανείς. Καὶ ὁ Θεὸς τὰ ἔκαμε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ὥστε οἱ ἄνθρωποι νὰ φοβοῦνται Αὐτὸν καὶ νὰ ὑποτάσσωνται εἰς τὸ θέλημά του.

Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχει ἤδη γίνει, ὑπάρχει. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μέλλει νὰ γίνῃ, ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ εἶναι ὡσὰν νὰ ἔχῃ γίνει. Ὁ δὲ Θεὸς τῆς δικαιοσύνης θὰ ἀναζητήσῃ καὶ θὰ ὑπερασπίσῃ αὐτόν, ποὺ ἀδίκως καταδιώκεται.

Ἐκεῖνο ποὺ ἔγινεν ἤδη, ὑπάρχει, καὶ ἐκεῖνα ποὺ πρόκειται νὰ γίνουν, διὰ τὸν Θεὸν εἶναι ὡς νὰ ἔχουν γίνει. Ἐφ’ ὅσον ὁ Θεὸς εἶναι τέτοιος, θὰ ἀναζητήσῃ καὶ θὰ ὑπερασπίσῃ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος διώκεται ἀδίκως.

Εἶδα ἀκόμη ἐγὼ κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιον ἐπάνω εἰς τὴν γῆν τὰ δικαστήρια. Καὶ ἐκεῖ ἐκάθητο ὁ ἀσεβὴς ὡς κριτής, διὰ νὰ δικάσῃ. Εἶδα ὅτι εἰς τὸν τόπον, ὅπου ἔπρεπε νὰ κάθεται ὁ δίκαιος, ἐκάθητο ὁ ἀσεβής.

Καὶ εἶδα ἀκόμη κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιον, εἰς τὴν γῆν, δικαστήριον καὶ ἐκεῖ ἐδίκαζεν ὁ ἀσεβής. Εἶδα ἀκόμη ὅτι εἰς τὸν τόπον, ὅπου ἔπρεπε νὰ ἀποδίδεται δικαιοσύνη, ἐκεῖ ἐκάθητο πάλιν ὡς δικαστὴς ὁ ἀσεβής·

Ἐσκέφθην, λοιπόν, ἐγὼ ἀπὸ μέσα μου καὶ εἶπα· «ὁ Θεὸς θὰ κρίνῃ δικαίως τὸν δίκαιον καὶ τὸν ἀσεβῆ, διότι διὰ κάθε πρᾶγμα καὶ διὰ κάθε ἔργον θὰ ἔλθῃ ὁ κατάλληλος καιρός· τῆς ἀμοιβῆς ἢ τῆς τιμωρίας».

Καὶ ἔφερα εἰς τὸν νοῦν μου τὸ μέγα Δικαστήριον καὶ εἶπα μέσα μου· τὸν δίκαιον καὶ τὸν ἀσεβῆ θὰ κρίνῃ ὁ Θεός, διότι ὑπάρχει καιρὸς διὰ κάθε πρᾶγμα· ἐκεῖ δὲ ἔχει ὁρισθῆ καιρός, κατὰ τὸν ὁποῖον ὁ Θεὸς θὰ κρίνῃ μὲ δικαιοσύνην κάθε πρᾶξιν καὶ ἔργον ἀνθρώπινον.

Ἐσκέφθην ἐγὼ ἀπὸ μέσα μου καὶ εἶπα· ὅτι ὁ Θεὸς θὰ ξεχωρίσῃ τότε τοὺς ἀνθρώπους καὶ θὰ φανερώσῃ, ὅτι οἱ ἁμαρτωλοὶ ἄνθρωποι δὲν διαφέρουν ἀπὸ τὰ κτήνη, παρὰ μόνον κατὰ τὴν λαλιάν.

Καὶ ἔκαμα τὴν σκέψιν ἐν σχέσει μὲ τοὺς ἀσεβεῖς ἀνθρώπους, ὅτι θὰ τοὺς ξεχωρίσῃ τότε ὁ Θεὸς καὶ θὰ τοὺς ἀποδείξῃ ὅτι δὲν διαφέρουν ἀπὸ τὰ κτήνη παρὰ μόνον κατὰ τὴν λαλιὰν καὶ τὸν ἔναρθρον λόγον.

Διότι τὸ τέλος ὅλων τῶν ἀνθρώπων καὶ τὸ τέλος τοῦ κτήνους εἶναι τὸ ἴδιο. Θὰ συναντηθοῦν εἰς τὸν θάνατον. Ὅπως εἶναι ὁ θάνατος τοῦ ζώου, ἔτσι εἶναι καὶ ὁ σωματικὸς θάνατος τοῦ ἀνθρώπου. Καὶ εἰς ὅλους, ἀνθρώπους καὶ ζῶα, φαίνεται, σὰν νὰ ὑπάρχῃ τὸ ἴδιο πνεῦμα. Καὶ ἐπομένως ἀπὸ ἀπόψεως φυσιολογικῆς τί ἐκέρδησεν ὁ ἄνθρωπος περισσότερον ἀπὸ τὸ κτῆνος; Τίποτε, διότι ὅλα εἶναι μάταια.

Διότι τὸ τέλος τῶν ἀνθρώπων καὶ τὸ τέλος τοῦ κτήνους εἶναι τὸ ἴδιο, ὁ θάνατος. Ὅπως εἶναι ὁ θάνατος τοῦ ζώου, ἔτσι ἐξωτερικῶς εἶναι καὶ ὁ θάνατος τοῦ ἀνθρώπου, καὶ εἰς ὅλους - ἀνθρώπους καὶ ζῶα - ὑπάρχει, φαινομενικῶς τουλάχιστον, μία πνοὴ ζωῆς. Καὶ ἑπομένως, φυσιολογικῶς τί ἐκέρδισεν ὁ ἄνθρωπος περισσότερον ἀπὸ τὸ κτῆνος; Τίποτε, διότι ὅλα εἶναι ματαιότης.

Τὰ πάντα, ζῶα καὶ ἄνθρωποι, θὰ καταντήσουν εἰς ἕνα τόπον· εἰς τὴν γῆν. Ὅλα ἔγιναν ἀπὸ τὸ χῶμα καὶ ὅλα θὰ ἐπιστρέψουν εἰς τὸ χῶμα.

Ὅλα, ζῶα καὶ ἄνθρωποι, θὰ πάνε εἰς ἕνα τόπον, τὴν γῆν ὅλα ἔγιναν ἀπὸ χῶμα καὶ ὅλα θὰ γυρίσουν πάλιν εἰς τὸ χῶμα.

Καὶ ποιός, ἀλήθεια, βάσει μόνον τῆς ἀνθρωπίνης σοφίας, γνωρίζει, ἂν ἡ ψυχὴ τοῦ ἀνθρώπου μετὰ τὸν θάνατον ἀνεβαίνῃ πρὸς τὰ ἐπάνω εἰς τὸν οὐρανὸν καὶ ἡ πνοὴ τοῦ κτήνους κατεβαίνει κάτω εἰς τὴν γῆν;

Καὶ ποῖος γνωρίζει, ἂν ἡ ψυχὴ τοῦ ἀνθρώπου ἀνεβαίνῃ μετὰ θάνατον πρὸς τὰ ἐπάνω καὶ ἢ πνοὴ τοῦ κτήνους κατεβαίνῃ κάτω εἰς τὴν γῆν;

Εἶδον ἐπάνω εἰς τὰ πράγματα καὶ κατέληξα εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀγαθὸν εἰς τὰ ἔργα καὶ τοὺς κόπους τοῦ ἀνθρώπου, εἰμὴ μόνον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἀπολαμβάνῃ κατὰ τὸ διάστημα τῆς ζωῆς του. Αὐτὴ εἶναι ἡ κληρονομία του καὶ τὸ μερίδιόν του. Διότι ποιὸς ἄλλος ἄνθρωπος εἶναι δυνατὸν νὰ ὁδηγήσῃ αὐτόν, διὰ νὰ μάθῃ, τί θὰ τοῦ συμβῇ μετὰ τὸν θάνατον, δηλαδὴ εἰς τὴν μέλλουσαν ζωήν;

Καὶ συμπεραίνω, ὅτι δὲν ὑπάρχει καλὸν καὶ ὠφέλιμον, τὸ ὁποῖον θὰ ἀποκομίσῃ ὁ ἄνθρωπος ἀπὸ τὰ κοπιώδη ἔργα του ἐπὶ τῆς γῆς, παρὰ μόνον ἂν ζῇ μὲ εὐχαρίστησιν, διότι αὐτὸ θὰ εἶναι ἡ ἀνταμοιβή του διὰ τὸ σῶμα του καὶ τὴν ἐπίγειον ζωήν του. Διότι ποῖος θὰ τὸν ὁδηγήσῃ νὰ ἰδῇ τί θὰ γίνῃ μετὰ θάνατον, εἰς τὴν μέλλουσαν δηλαδὴ ζωήν;

Περιῆλθον μὲ τὸν νοῦν τὴν οἰκουμένην καὶ εἶδα ὅλας τὰς καταδυναστεύσεις, αἱ ὁποῖαι ἔγιναν καὶ γίνονται κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιον. Εἶδα τὰ δάκρυα τῶν καταδυναστευομένων καὶ δὲν ὑπῆρχε κανεὶς νὰ τοὺς βοηθήσῃ καὶ νὰ τοὺς παρηγορήσῃ. Ὁ ἐκβιασμὸς καὶ ἡ καταδυνάστευσις αὐτῶν προέρχεται ἐκ μέρους ἰσχυρῶν, ἀλλὰ ἀδίκων, ἀνθρώπων. Καὶ δὲν εὑρίσκεται κανείς, ὁ ὁποῖος νὰ τοὺς ἐνισχύσῃ καὶ παρηγορήσῃ.

Καὶ ἐγύρισα μὲ τὸν νοῦν μου καὶ εἶδα ὅλας τὰς καταδυναστεύσεις τῆς βίας, ὅσαι γίνονται κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιον. Καὶ νὰ τὰ δάκρυα τῶν ἀδικουμένων καὶ δὲν ὑπάρχει δι’ αὐτοὺς ὁ παρηγορητής. Ὁ ἐκβιασμός των προέρχεται ἀπὸ τὸ χέρι τῶν ἰσχυρῶν ἀδίκων καὶ δὲν εὑρίσκεται κανείς, ποὺ νὰ τοὺς στηρίξῃ καὶ νὰ τοὺς ἐνισχύσῃ.

Καὶ ἐμακάρισα ἐγὼ τότε ὅλους τοὺς νεκρούς, αὐτοὺς οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἤδη ἀποθάνει, περισσότερον ἀπὸ τοὺς ζωντανούς, διότι αὐτοὶ ζοῦν ἀκόμη μέχρι τώρα.

Καὶ ἐμακάρισα τότε ἐγὼ ὅλους τοὺς νεκρούς. Τοὺς ἐμακάρισα περισσότερον ἀπὸ τοὺς ζωντανούς, γιατὶ αὐτοὶ ζοῦν ἀκόμα ἕως τώρα, ἐνῷ ἐκεῖνοι ἔχουν ἀποθάνει.

Καὶ ἐκ τῶν δύο τούτων εὐτυχέστερος εἶναι ἐκεῖνος, ποὺ δὲν ἐγεννήθη ἀκόμη καὶ δὲν ἔλαβε πεῖραν τῶν ἀδικιῶν, αἱ ὁποῖαι γίνονται ἀνὰ τὴν ὑφήλιον.

Καὶ πιὸ εὐτυχισμένος ἀπὸ τοὺς δύο αὐτοὺς εἶναι ἐκεῖνος, ποὺ δὲν ἐγεννήθη κἄν, καὶ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος δὲν ἔλαβε πεῖραν τῶν ἀδικιῶν, ποὺ ἔχουν γίνει κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιον.

Εἶδα ἐπίσης ἐγὼ ὅλον τὸν μόχθον καὶ ὅλην τὴν δραστηριότητα τῶν ἀνθρώπων διὰ τὰ ἔργα των. Καὶ διεπίστωσα, ὅτι ἡ δραστηριότης αὐτὴ προκαλεῖ ζηλοφθονίαν καὶ ἀνταγωνισμὸν τοῦ ἑνὸς ἀνθρώπου ἐναντίον τοῦ ἄλλου. Καὶ αὐτὸ ἀκριβῶς εἶναι ματαιότης· πνοὴ ἀνέμου ποὺ φεύγει.

Εἶδα ἐγὼ ἀκόμη ὅλον τὸν μόχθον καὶ τὴν ἱκανότητα δι’ ἐκτέλεσιν ἔργων· αὐτὸ ὅμως γίνεται αἰτία ζηλοτυπίας καὶ ἀνταγωνισμοῦ μεταξὺ τοῦ ἑνὸς ἀνθρώπου καὶ τοῦ ἅλλου. Καὶ τοῦτο εἶναι ματαιότης καὶ ματαιοπονία.

Ὁ ἄμυαλος καὶ τεμπέλης ἐσταύρωσε τὰ χέρια του καὶ ἀπὸ τὴν πεῖναν ἔλυωσαν αἱ σάρκες του.

Ὁ ἄμυαλος καὶ τεμπέλης ἐσταύρωσε τὰ χέρια του στὸ στῆθος καὶ δὲν δουλεύει, θὰ φάγῃ ὅμως τὰς σάρκας του ἀπὸ τὴν πεῖναν.

Προτιμότερον ἐγὼ θεωρῶ μία χούφταν γεμάτην μὲ ἀγαθά, ἀλλὰ μὲ κάποιαν ἄνεσιν ἀποκτηθέντα, παρὰ δύο χοῦφτες ἀγαθῶν, ποὺ ἀπεκτήθησαν μὲ μόχθον καὶ ἀπληστίαν ψυχῆς.

Εἶναι προτιμοτέρα μία χούφτα γεμάτη, ποὺ συνοδεύεται μὲ κανονικὴν ἀνάπαυσιν καὶ εἰρήνην, παρὰ δύο χοῦφτες, ποὺ συνοδεύονται μὲ μόχθον καὶ μὲ ἀπληστίαν ψυχῆς.

Περιῆλθον ἐγὼ τὰς κοινωνίας καὶ εἶδα ἄλλας ματαιότητας ἀνὰ τὴν ὑφήλιον.

Καὶ ἐγύρισα ἀλλοῦ ἐγὼ καὶ εἶδα ἄλλην ματαιότητα κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιον.

Εὑρίσκεται ἕνας καὶ μόνος ἄνθρωπος, δὲν ἔχει δεύτερον ἀπὸ τὴν αὐτὴν στέγην, δὲν ὑπάρχει εἰς αὐτὸν οὔτε παιδὶ οὔτε ἀδελφός· καὶ ἐν τούτοις οἱ μόχθοι του εἶναι ἀπεριόριστοι. Τὸ μάτι του δὲν χορταίνει ἀπὸ πλοῦτον καὶ ὑλικὰ ἀγαθά. Ποτὲ δὲν ἐσκέφθη καὶ δὲν εἶπε· «διὰ ποῖον, λοιπόν, ἐγὼ κοπιάζω καὶ στερῶ τὴν ζωήν μου ἀπὸ τὰ ὑλικὰ ἀγαθά;» Ἡ ἄσβεστος αὐτὴ ἐπιθυμία τῶν ὑλικῶν ἀγαθῶν εἶναι ματαία καὶ καταθλιπτικὴ προσπάθεια.

Εἶναι ἕνας μόνος του. Δὲν ὑπάρχει ἄλλος κοντά του. Οὔτε παιδὶ οὔτε ἀδελφὸς ὑπάρχει εἰς αὐτόν. Δὲν ὑπάρχει τελειωμὸς εἰς τὸν πολὺν μόχθον του καὶ τὸ μάτι του δὲν χορταίνει ἀπὸ τὸν πλοῦτον. Καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ φιλάργυρος. Καὶ μονολογεῖ καὶ λέγει: Διὰ ποῖον ἐγὼ κοπιάζω τόσον πολὺ καὶ στερῶ τὸν ἑαυτόν μου ἀπὸ τὰ ἀγαθά; Καὶ αὐτὸ εἶναι ματαιότης καὶ ἐνασχόλησις βασανιστική.

Εὐτυχέστεροι καὶ ἐξυπηρετικώτεροι, διὰ τὸν ἑαυτόν των εἶναι οἱ δύο ἀπὸ τὸν ἕνα. Διότι εἰς αὐτούς, λόγῳ τῆς συνεργασίας των, ὑπάρχει ὁ μισθὸς καὶ ἡ ἀνταμοιβὴ τῶν κόπων των.

Εὐτυχέστεροι εἶναι οἱ δύο ἀπὸ τὸν ἕνα. Διότι εἰς αὐτοὺς λόγῳ τῆς συνεργασίας ὑπάρχει καλὴ ἀμοιβὴ τῶν κόπων των.

Ἐὰν δὲ πέσουν, ὁ ἔνας θὰ τρέξῃ νὰ σηκώσῃ τὸν σύντροφόν του. Ἀλλοίμονον ὅμως εἰς τὸν ἕνα, ὅταν πέσῃ καὶ δὲν θὰ εἶναι κανεὶς ἄλλος νὰ τὸν σηκώσῃ.

Διότι ἐὰν πέσουν ὁ καθένας μὲ τὴν σειράν του, ὁ ἄλλος θὰ τρέξῃ νὰ σηκώσῃ τὸν σύντροφόν του. Ἀλλοίμονον ὅμως εἰς τὸν ἕνα, τὸν μεμονωμένον, ὅταν πέσῃ καὶ δὲν θὰ εἶναι ἄλλος κανεὶς νὰ τὸν σηκώσῃ.

Ἐὰν κοιμηθοῦν καὶ οἱ δύο μαζῆ, θὰ ζεσταθοῦν· ὁ ἔνας μόνος του πῶς θὰ ζεσταθῇ;

Καὶ ἐὰν δύο κοιμηθοῦν μαζί, θὰ ζεσταθοῦν. Ὁ ἕνας ὅμως πῶς θὰ θερμανθῇ;

Καὶ ἐὰν παρουσιασθῇ ἐχθρὸς ἱκανὸς νὰ ἐπικρατήσῃ ἐναντίον τοῦ ἑνὸς ἐξ αὐτῶν, οἱ δύο μαζῆ θὰ ἀντιπαραταχθοῦν ἐναντίον του. Τριπλᾶ στριμμένον σχοινίον δὲν σπάζει εὔκολα.

Καὶ ἐὰν ἕνας ἐχθρὸς ἐπικρατήσῃ εἰς τὸν ἕνα ἐξ αὐτῶν, οἱ δύο μαζὶ θὰ ἀντιπαραταχθοῦν ἐναντίον του. Τὸ τρίκλωνο σχοινὶ δὲν σπάζει εὔκολα.

Εἶναι ἀνώτερος ἕνας νεαρὸς καὶ πτωχός, ἀλλὰ συνετός, ἄνθρωπος ἀπὸ βασιλέα γέροντα ἀλλὰ ἄμυαλον, ὁ ὁποῖος δὲν ἔμαθε νὰ δίδῃ προσοχὴν εἰς τὰς ὀρθὰς ὑποδείξεις.

Εἶναι ἀνώτερον ἕνα παιδὶ πτωχὸ καὶ μυαλωμένο, ἀπὸ ἕνα βασιλέα γέροντα καὶ ἄμυαλον, ὁ ὁποῖος δὲν ἔμαθεν ἀκόμη νὰ προσέχῃ τὰς συμβυυλὰς τῶν ἄλλων.

Ὁ νεαρὸς ἀλλὰ συνετὸς ἄνθρωπος, ἔστω καὶ ἂν ἐγεννήθη εἰς τὰ δεσμὰ τῆς δουλείας, δύναται νὰ ἐξέλθῃ ἀπὸ αὐτὴν καὶ νὰ γίνῃ βασιλεύς, καίτοι κατὰ τὰ διάστημα τῆς βασιλείας τοῦ ἀσυνέτου βασιλέως αὐτὸς εἶχε γεννηθῇ πτωχός.

Ὁ πτωχὸς καὶ μυαλωμένος νέος θὰ ἐξέλθῃ ἀπὸ τὴν φυλακὴν διὰ νὰ βασιλεύσῃ, καίτοι κατὰ τὸν χρόνον τῆς βασιλείας τοῦ γέροντος βασιλέως ἐγεννήθη πτωχός.

Εἶδα ἐγὼ ὅλους τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ζοῦν εἰς τὴν περιοχὴν ἐκείνην νὰ συντάσσωνται καὶ νὰ περικυκλώνουν τὸν δεύτερον, δηλαδὴ τὸν νεαρὸν συνετὸν ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος ἔγινε βασιλεὺς ἀντὶ τοῦ πρώτου.

Καὶ εἶδα ὅλους τοὺς ζωντανούς, ποὺ βαδίζουν κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιον, νὰ συντάσσωνται μὲ τὸν δεύτερον, τὸν νεαρὸν καὶ συνετὸν βασιλέα, ὁ ὁποῖος θὰ βασιλεύσῃ ἀντὶ τοῦ πρώτου βασιλέως.

Ἀναρίθμητα ἦσαν τὰ πλήθη τοῦ λαοῦ, ποὺ ἐπροπορεύοντο ἔμπροσθεν ἀπὸ αὐτὸν καὶ τὸν ἐπευφημοῦσαν. Κατόπιν ὅμως οἱ μεταγενέστεροι δὲν θὰ εἶναι εὐχαριστημένοι μὲ αὐτόν. Θὰ ἔχῃ σβήσει ὁ ἐνθουσιασμός των· καὶ τοῦτο εἶναι ματαιότης καὶ κυνήγημα κενοῦ ἀέρος.

Ἦτο ἄπειρον, ἀμέτρητον τὸ πλῆθος τοῦ λαοῦ, ποὺ ἐπροπορεύετο αὐτοῦ τοῦ νεανίσκου. Κατόπιν ὅμως δὲν θὰ εἶναι εὐχαριστημένοι καὶ μὲ αὐτόν, διότι θὰ ἐξατμισθῇ ὁ ζῆλος των. Καὶ τοῦτο εἶναι ματαιότης καὶ ἀεροκυνήγημα.

Πρόσεξε καλά, ὅταν βαδίζῃς πρὸς τὸν ναὸν τοῦ Θεοῦ πλησίαζε νὰ ἀκούῃς καὶ νὰ ὑπακούῃς εἰς τὸν νόμον τοῦ Κυρίου. Ἡ θυσία σου ἂς εἶναι ἀνωτέρα ἀπὸ τὰ δῶρα τῶν ἁμαρτωλῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν συναίσθησιν, ὅταν πράττουν τὸ κακόν.

Πρόσεχε τὸ πόδι σου πῶς βαδίζεις, ὅταν πηγαίνῃς εἰς τὸν ναὸν τοῦ Θεοῦ· νὰ εἶσαι πρόθυμος νὰ ἀκούσῃς τὴν θείαν διδασκαλίαν, ποὺ διδάσκεται ἐκεῖ. Ἡ θυσία σου, ποὺ θὰ προσφέρῃς ἐκεῖ, ἂς εἶναι ἀνωτέρα ἀπὸ τὰ δῶρα τῶν ἁμαρτωλῶν, διότι αὐτοὶ εἶναι ἀναίσθητοι, ὅταν αμαρτάνουν.

Ἄς μὴ σπεύδῃ τὸ στόμα σου νὰ ὁμιλήσῃ, καὶ ἡ καρδία σου ἂς μὴ βιάζεται νὰ βγάζῃ λόγια, ὅταν εὑρίσκεσαι ἐνώπιον τοῦ Κυρίου. Διότι ὁ Θεός, ἐνώπιον τοῦ ὁποίου παρίστασαι, εἶναι ἐπάνω εἰς τὸν οὐρανὸν ἄπειρος καὶ μέγας. Καὶ σὺ εἶσαι κάτω εἰς τὴν γῆν μικρός. Δι’ αὐτὸ τὰ λόγια σου ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ ἂς εἶναι ὀλίγα καὶ συνετά.

Ἄς μὴ σπεύδῃ τὸ στόμα σου, τί θὰ εἴπῃ, καὶ ἡ καρδία σου ἂς μὴ βιάζεται νὰ ὁμιλήσῃ τὴν ὥραν, κατὰ τὴν ὁποίαν εὑρίσκεσαι ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ καὶ προσεύχεσαι. Νὰ εἶσαι προσεκτικὸς καὶ συνεσταλμένος, διότι ὁ Θεὸς εἶναι ἐπάνω εἰς τὸν οὐρανὸν μέγας καὶ σὺ κάτω εἰς τὴν γῆν μικρός. Δι’ αὐτὸ τὰ λόγια σου νὰ εἶναι μετρημένα.

Διότι ὅπως τὰ ὄνειρα τὰ παράλογα καὶ ἀνόητα κατὰ κανόνα ὀφείλονται εἰς τὰς πολλὰς βιοτικὰς μερίμνας, ἔτσι καὶ ἡ προσευχὴ τοῦ ἄφρονος εἶναι ἀνόητος πολυλογία.

Διότι ὅπως ὁ ἀνήσυχος καὶ γεμᾶτος ὄνειρα ὕπνος ὀφείλεται εἰς τὰς πολλὰς βιοτικὰς φροντίδας, παρομοίως καὶ ἡ προσευχὴ τοῦ ἄφρονος εἶναι φλύαρος πολυλογία, ἡ ὁποία ὀφείλεται εἰς τὰς πολλὰς καὶ ματαίας ἀσχολίας του.

Ὅταν κατὰ τὴν προσευχήν σου κάμῃς κάποιο τάξιμον εἰς τὸν Θεόν, μὴ βραδύνῃς νὰ τὸ ἐκπληρώσῃς. Διότι ὁ Θεὸς δὲν εὐαρεστεῖται εἰς τοὺς ἀμυάλους, οἱ ὁποῖοι τάζουν καὶ δὲν ἐκπληρώνουν τὸ τάξιμό των. Σὺ ὅμως ὅσα θὰ τάξῃς πρέπει καὶ νὰ τὰ δόσῃς εἰς τὸν Θεόν.

Ὅταν κατὰ τὴν ὥραν τῆς προσευχῆς σου κάμῃς κάποιο τάξιμο εἰς τὸν Θεόν, νὰ μὴ ἀργοπορήσῃς νὰ τὸ ἐκπληρώσῃς, διότι ὁ Θεὸς δὲν εὐαρεστεῖται εἰς τοὺς ἀνοήτους, καθόσον τάζουν καὶ δὲν δίδουν. Σὺ ὅμως, ὅσα θὰ τάξῃς, πρέπει ὁπωσδήποτε νὰ τὰ δώσῃς·

Προτιμότερον εἶναι νὰ μὴ τάξῃς τίποτε, παρὰ νὰ τάξῃς καὶ νὰ μὴ τὸ ἐκπληρώσῃς.

Εἶναι προτιμότερον καὶ ἀσφαλέστερον διὰ σὲ νὰ μὴ τάξῃς, παρὰ νὰ τάξῃς καὶ νὰ μὴ δώσῃς τὸ τάξιμό σου.

Μὴ ἀφήσῃς τὸ στόμα σου κατὰ τὴν ὥραν τῆς προσευχῆς νὰ διαπράξῃ ἀπέναντί σου τὸ σφάλμα καὶ νὰ προβῇ εἰς μεγάλο τάξιμο, διὰ τὸ ὁποῖον δικαιολογούμενος ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ θὰ εἴπῃς ὅτι ἐξ ἀγνοίας ἔταξες ἀνεκπλήρωτον τάξιμον, διὰ νὰ μὴ ὀργισθῇ ὁ Θεός ἐξ αἰτίας τῆς ἀκρίτου προσευχῆς σου καὶ καταστρέψῃ τὰ ἔργα τῶν χειρῶν σου.

Νὰ μὴ ἐπιτρέψῃς εἰς τὸ στόμα σου νὰ ἁμαρτήσῃ εἰς τὸν ἑαυτόν σου μὲ τὴν ἄκριτον πολυλογίαν κατὰ τὴν προσευχήν σου καὶ νὰ μὴ δικαιολογηθῇς ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ καὶ τοῦ ἱερέως του, ὅτι τὸ τάξιμον ἔγινεν ἐξ ἀπροσεξίας καὶ κακοῦ ὑπολογισμοῦ, διὰ νὰ μὴ ὀργισθῇ ὁ Θεὸς μὲ τὴν προσευχήν σου καὶ καταστρέψῃ τὰ ἔργα τῶν χειρῶν σου.

Ὅπως τὰ πλήθη τῶν ὀνείρων εἶναι ματαιότης, ἔτσι καὶ τὰ πολλὰ λόγια κατὰ τὴν ὥραν τῆς προσευχῆς. Σὺ ὅμως πρέπει νὰ εὐλαβῆσαι τὸν Θεὸν καὶ νὰ προσεύχεσαι μὲ σύνεσιν καὶ φόβον.

Ὅπως δὲ τὰ πολλὰ ὄνειρα εἶναι ματαιότης, ἔτσι εἶναι καὶ τὰ πολλὰ λόγια καὶ ἡ φλυαρία κατὰ τὴν ὥραν τῆς προσευχῆς. Σὺ ὅμως πρέπει νὰ φοβῆσαι τὸν Θεόν.

Ἐὰν εἰς κάποιαν χώραν ἴδῃς καταδυνάστευσιν πτωχοῦ, κατάχρησιν καὶ καταπάτησιν δικαιοσύνης, μὴ ἐκπλαγῇς διὰ τὸ γεγονὸς αὐτό. Διότι ἐπάνω ἀπὸ τὸν ἰσχυρόν, ποὺ ἀδικεῖ τὸν πένητα, ὑπάρχει ἄλλος ἰσχυρότερος καὶ ἄλλοι ἀκόμη ἰσχυρότεροι ἐπάνω ἀπὸ αὐτούς, οἱ ὁποῖοι ἀδικοῦν καὶ καταπιέζουν τοὺς κατωτέρους των.

Ἐὰν ἴδῃς τὸν πτωχὸν καὶ ἀδύνατον νὰ καταπιέζεται ἀπὸ τὸν ἰσχυρὸν καὶ ὅτι ὑπάρχει ἔλλειψις καὶ παραβίασις δικαιοσύνης εἰς μίαν χώραν, νὰ μὴ ἀπορήσῃς διὰ τὸ κακὸν αὐτὸ ποὺ συμβαίνει· διότι ὁ ἀνώτερος καραδοκεῖ νὰ ἐκμεταλλευθῇ τὸν κατώτερόν του καὶ ἐπάνω ἀπὸ αὐτοὺς ὑπάρχουν ἄλλοι ὑψηλότεροι καὶ ὁ καθένας τους ἐκμεταλλεύεται τοὺς κατωτέρους του καὶ ἐκεῖνοι τὸν λαόν.

Εἶναι ὅμως πλεονέκτημα καὶ συμφέρον διὰ μίαν εὔφορον καὶ καλλιεργημένην χώραν νὰ ἔχῃ βασιλέα σοφὸν καὶ δίκαιον.

Εἶναι ὅμως πλεονέκτημα διὰ μίαν χώραν εὔφορον καὶ πλουσίαν νὰ ἔχῃ βασιλέα δίκαιον, ὁ ὁποῖος νὰ ἐμποδίζῃ τὴν ἐκμετάλλευσιν καὶ τὴν καταπίεσιν τοῦ λαοῦ.

Ἐκεῖνος ποὺ ἀγαπᾷ μὲ πάθος τὰ χρήματα, δὲν θὰ χορτάσῃ ποτὲ ἀπὸ χρήματα. Καὶ ποῖον κέρδος ἀπεκόμισε κανεὶς ἀπὸ τὰ πολλὰ πλούτη καὶ τοὺς τόκους αὐτῶν; Καὶ αὐτὸ τὸ χρῆμα εἶναι ματαιότης.

Ἐκεῖνος ποὺ ἀγαπᾷ τὸ χρῆμα, ὁ φιλάργυρος, δὲν θὰ χορτάσῃ ποτὲ ἀπὸ χρήματα· ποῖος δὲ ἀπὸ τὰ πολλὰ πλούτη ἀπεκόμισεν ὄφελος; Καὶ αὐτό (τὸ χρῆμα) εἶναι ματαιότης.

Ὅπου ὑπάρχουν πολλὰ ὑλικὰ ἀγαθά, ἐκεῖ θὰ ὑπάρχουν καὶ πολλοί, οἱ ὁποῖοι θὰ τὰ κατατρώγουν. Καὶ κατὰ τί θὰ ὠφελῆται ὁ κύριος τῶν ἀγαθῶν αὐτῶν; Θὰ βλέπῃ μόνον μὲ τὰ μάτια του τοὺς ἄλλους, νὰ ἀπολαμβάνουν τὰ ἰδικά του ἀγαθά.

Ὅπου ὑπάρχουν πολλὰ ὑλικὰ ἀγαθά, θὰ χορταίνουν ἐκεῖνοι ποὺ θὰ τὰ καρποῦνται καὶ θὰ τὰ τρώγουν· καὶ κατὰ τί θὰ ὠφελῆται ὁ κάτοχος τῶν ἀγαθῶν αὐτῶν; Θὰ βλέπῃ μόνον μὲ τὰ μάτια του τοὺς ἄλλους νὰ ἀπολαμβάνουν τὰ ἀγαθά του!

Ὁ ὕπνος τοῦ δούλου εἶναι γλυκὺς καὶ ἀναπαυτικός, ἐὰν εἴτε ὀλίγον εἴτε πολὺ φάγῃ. Ἐκεῖνος ὅμως ὁ ὁποῖος ἔχει γεμίσει ἀπὸ πλῆθος ὑλικῶν ἀγαθῶν, δὲν δύναται ἐξ αἰτίας τῶν φροντίδων τοῦ πλούτου, νὰ εὕρῃ γλυκὺν ὕπνον.

Ὁ ὕπνος τοῦ δούλου καὶ τοῦ ἐργάτου εἶναι γλυκύς, ἔστω καὶ ἂν φάγῃ ὀλίγον ἢ πολύ· ἐκεῖνον ὅμως, ποὺ ἐγέμισεν ἀπὸ πλούτη, δὲν τὸν ἀφήνουν νὰ κοιμηθῇ ἡ πολυφαγία καὶ ἡ ἀγωνιώδης φροντὶς δι’ αὐτά, ὅπως καὶ ἡ συνείδησις, ποὺ ἐξεγείρεται διὰ τὰς γενομένας ἀδικίας.

Ὑπάρχει ὅμως καὶ ἕνα ἄλλο κακόν, τὸ ὁποῖον ἐγὼ εἶδα. Μία ἄλλη ἀρρώστια κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιον. Καὶ αὐτὸ εἶναι ὁ πλοῦτος, ποὺ φυλάσσεται καὶ ὁ ὁποῖος ἐπιφυλάσσει βλάβας εἰς ἐκεῖνον, ποὺ τὸν ἔχει.

Ὑπάρχει ἕνα πρᾶγμα κακόν, ποὺ εἶδα κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιον, καὶ αὐτὸ εἶναι ὁ πλοῦτος, ποὺ φυλάσσεται διὰ νὰ βλάψῃ ἐκεῖνον ποὺ τὸν φυλάσσει.

Καὶ ὁ πλοῦτος ἐκεῖνος θὰ χαθῇ εἰς μίαν κακὴν ὥραν. Ὁ δὲ τέως πλούσιος ἐγέννησε παιδὶ καὶ δὲν θὰ ἀφήσῃ τίποτε ἀπὸ τὰ πλούτη του εἰς τὰ χέρια αὐτοῦ.

Καὶ ὁ πλοῦτος ἐκεῖνος θὰ χαθῇ εἰς ὥραν κακήν· καὶ ἂν ὁ πλούσιος ἐγέννησε καὶ παιδί, εἰς τὰ χέρια τοῦ διαδόχου του αὐτοῦ δὲν θὰ εὑρεθῇ τίποτε ἀπὸ τὸν πλοῦτον.

Κάθε ἄνθρωπος ἐβγῆκε γυμνὸς ἀπὸ τὴν κοιλίαν τῆς μητρὸς του. Ἔτσι καὶ γυμνός, ὅπως ἦλθε, θὰ ἐπιστρέψῃ εἰς τὴν γῆν. Τίποτε ἀπὸ τοὺς κόπους του δὲν θὰ πάρῃ εἰς τὰ χέρια του, ὅταν πορευθῇ εἰς τὸν τάφον του.

Κάθε ἄνθρωπος, ὅπως ἐβγῆκε ἀπὸ τὴν κοιλίαν τῆς μητέρας του γυμνός, ἔτσι γυμνὸς θὰ ἐπιστρέψῃ πάλιν εἰς τὴν γῆν, ὅπως ἦλθε, καὶ τίποτε δὲν θὰ πάρῃ εἰς τὸ χέρι του ἀπὸ τοὺς κόπους του, ὅταν πεθαίνῃ.

Τοῦτο δέ, ἡ ἰδιοτελὴς συγκέντρωσις μεγάλου πλούτου, εἶναι φοβερὰ ἀρρώστια, μεγάλη συμφορά. Διότι ὅπως γυμνὸς ἦλθεν ὁ ἄνθρωπος εἰς τὸν κόσμον, ἔτσι καὶ γυμνὸς θὰ ἀπέλθῃ ἀπὸ αὐτόν. Ποιὰ λοιπὸν ἡ ὠφέλειά του ἀπὸ τὰ ἀγαθὰ τῶν κόπων του, τὰ ὁποῖα διεσκόρπισεν ὁ ἄνεμος;

Καὶ αὐτὸ βεβαίως εἶναι ὀδυνηρὸν κακόν, διότι ὅπως ἦλθε, ἔτσι καὶ θὰ φύγῃ. Ποῖον λοιπὸν τὸ κέρδος του, ἐφ’ ὅσον κοπιάζει εἰς τὸν ἀέρα, εἰς μάτην;

Ὅλαι αἱ ἡμέραι τῆς ζωῆς τοῦ ἀχορτάστου πλουσίου εἶναι βυθισμέναι εἰς τὸ σκότος, εἰς τὴν λύπην ἐξ αἰτίας τοῦ πλούτου του. Διέρχεται αὐτὰς μὲ ταραχὴν καὶ ὀδύνην καὶ πικρίαν.

Ὅλαι αἱ ἡμέραι τοῦ πλεονέκτου πλουσίου εἶναι βυθισμέναι εἰς τὸ σκότος καὶ τὴν λύπην λόγῳ τῆς ἀγωνίας τοῦ πλούτου, διέρχονται δὲ μὲ πολὺν θυμὸν καὶ ὀδύνην καὶ πικρίαν.

Ἰδοὺ ὅμως ποῖον καλὸν ἐγὼ εὑρῆκα ὡς εὐτυχίαν τοῦ ἀνθρώπου. Νὰ φάγῃ καὶ νὰ πίῃ, νὰ ἀπολαύσῃ τὰ ὑλικὰ ἀγαθά, τὰ ὁποῖα μὲ τὸν δίκαιον κόπον του ἀπέκτησεν ἐντίμως ἐργαζόμενος ὑπὸ τὸν ἥλιον ὅλας τὰς ἡμέρας τῆς ζωῆς του, τὰς ὁποίας τοῦ ἐχάρισεν ὁ Θεός. Αὐτὸ θὰ εἶναι τὸ μερίδιόν του καὶ τὸ κέρδος του.

Ἰδοὺ ἐγὼ τί θεωρῶ καλόν, δηλαδὴ ὠφέλιμον. Εἶναι ἐκεῖνο, ποὺ θὰ φάγῃ καὶ θὰ πίῃ ὁ ἄνθρωπος καὶ θὰ χαρῇ τὰ ἀγαθὰ τῶν κόπων, ποὺ καταβάλλει κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιον εἰς ὅλην τὴν ζωήν του, ποὺ τοῦ ἐχάρισεν ὁ Θεός. Αὐτὸ θὰ εἶναι τὸ μερίδιόν του καὶ τὸ κέρδος του.

Εἰς ἄνθρωπον εἰς τὸν ὁποῖον ὁ Θεὸς ἔδωκε πλοῦτον καὶ ἀγαθὰ καὶ τοῦ ἔδωκε συγχρόνως τὸ δικαίωμα νὰ τρώγῃ ἀπὸ αὐτά, νὰ τὰ κατέχῃ χωρὶς ἀγωνιώδεις μερίμνας καὶ νὰ χαίρεται τὰ ἀγαθὰ τῶν κόπων του, αὐτὸ εἶναι δῶρον τοῦ Θεοῦ.

Εἰς ὅποιον ἄνθρωπον ἔδωκεν ὁ Θεὸς πλοῦτον καὶ ἀγαθὰ καὶ τοῦ ἔδωκε τὴν ἐξουσίαν νὰ τρώγῃ ἀπ’ αὐτὰ καὶ νὰ τὰ κατέχῃ χωρὶς ἀγωνίαν καὶ νὰ χαίρεται τοὺς κόπους του, αὐτο εἶναι δῶρον τοῦ Θεοῦ.

Αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος εἶναι εὐτυχής, διότι δὲν θὰ βασανίζεται μὲ πλῆθος προβλημάτων καθ’ ὅλας τὰς ἡμέρας τῆς ζωῆς του. Καὶ τοῦτο, διότι ὁ Θεὸς τοῦ ἔδωσεν αὐτὴν τὴν εὐχάριστον ἀπασχόλησιν. Νὰ εὐφραίνεται ἡ καρδιά του με τὰ ἀγαθά του.

Διότι δὲν θὰ ἐνθυμῆται διαρκῶς τὰς ὀλίγας ἡμέρας τῆς ζωῆς του μὲ τὰ λυπηρὰ τῶν γεγονότα, καθ’ ὅσον ὁ Θεὸς τοῦ ἔδωκεν ἄλλην ἀπασχόλησιν νὰ εὐφραίνεται ἡ καρδία του, ἡ δὲ χαρὰ αὐτὴ εἶναι τὸ διαλυτικὸν τῆς λύπης του.

Ὑπάρχει ἕνα κακόν, ποὺ εἶδα ἐγὼ εἰς τὴν γῆν κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιον, καὶ αὐτὸ εἶναι, πολὺ μεγάλο καὶ καταθλίβει τοὺς ἀνθρώπους·

Ὑπάρχει ἕνα κακόν, ποὺ εἶδα κάω ἀπὸ τὸν ἥλιον, καὶ αὐτὸ εἶναι πολὺ μεγάλο μεταξὺ τῶν ἀνθρώπων.

νὰ ὑπάρξῃ δηλαδὴ ἕνας ἄνθρωπος, εἰς τὸν ὁποῖον ὁ Θεὸς νὰ δώσῃ πλοῦτον, ὑλικὰ ἀγαθὰ καὶ δόξαν, νὰ μὴ στερῆται ἀπὸ τίποτε, ὅσα ἐπιθυμεῖ ἡ ψυχή του, καὶ ὅμως νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ ὁ Θεὸς εἰς αὐτὸν νὰ ἀπολαύσῃ τὰ ἀγαθά του, νὰ φάγῃ καὶ νὰ χορτάσῃ ἀπὸ αὐτά· ἀλλὰ νὰ παραχωρήσῃ ὁ Θεὸς νὰ τοῦ τὰ φάγῃ ἄλλος ἄνθρωπος, ξένος. Αὐτὸ εἶναι ματαιότης, ἀρρώστια κακὴ διὰ τὸν ἄνθρωπον.

Νὰ εὑρεθῇ δηλαδὴ ἕνας ἄνθρωπος, εἰς τὸν ὁποῖον νὰ δώσῃ ὁ Θεὸς πλοῦτον, ὑλικὰ ἀγαθὰ καὶ δόξαν καὶ νὰ μὴ στερῆται τίποτε, ἀπὸ ὅσα ἐπιθυμεῖ, καὶ ὅμως ὁ Θεὸς νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ εἰς αὐτὸν νὰ ἀπολαύσῃ τὰ ἀγαθά του καὶ νὰ φάγῃ ἐξ αὐτῶν, ἀλλὰ νὰ ἐπιτρέψῃ νὰ τοῦ τὰ φάγῃ ἄλλος ἄνθρωπος ξένος· αὐτὸ εἶναι ματαιότης καὶ ἀσθένεια ἄσχημη.

Ἐὰν ἔνας πλούσιος ἄνθρωπος ἀποκτήσῃ ἔστω καὶ ἑκατὸν παιδιὰ καὶ ζήσῃ πολλὰ ἔτη καὶ αἱ ἡμέραι τῆς ζωῆς του εἶναι πάρα πολλαί, ἀλλὰ δὲν θὰ ἡ μπορέσῃ νὰ χορτάσῃ καὶ ἀπολαύσῃ ἡ ψυχή του τὰ ἀγαθά του, εἰς δὲ τὸ τέλος οὔτε κηδείαν καὶ ταφὴν δὲν θὰ τοῦ κάμουν, τότε ἐγὼ εἶπα προτιμότερον ἀπὸ αὐτὸν εἶναι τὸ ἔκτρωμα,

Ἐὰν ὑποθέσωμεν ὅτι ἕνας ἄνθρωπος πλούσιος καὶ πλεονέκτης γεννήσῃ ἑκατὸ παιδιὰ καὶ ζήσῃ πολλὰ χρόνια καὶ αἱ ἡμέραι τῶν ἐτῶν τῆς ζωῆς του εἶναι πολλαί, δὲν χορτάσῃ ὅμως ἀπὸ τὰ ἀγαθά του καὶ δὲν ἀξιωθῇ κηδείας καὶ ταφῆς, τότε συμπεραίνω ὅτι τὸ ἔκτρωμα εἶναι πιὸ εὐτυχισμένον ἀπὸ τὸν ἄνθρωπον αὐτόν.

τὸ ὁποῖον ἐγεννήθη παράκαιρα, μετέβη ἀμέσως εἰς τὸ σκότος τοῦ θανάτου καὶ ἡ ὕπαρξίς του θὰ καλυφθῇ ἀπὸ τὸ σκότος τοῦ ᾅδου.

Διότι τὸ ἔκτρωμα ἦλθεν ὡς μηδαμινὸν καὶ χωρὶς κανένα σκοπὸν καὶ βαδίζει εἰς τὸ σκότος τοῦ θανάτου καὶ ἡ ὕπαρξίς του θὰ σκεπασθῇ μὲ τὸ σκότος.

Αὐτὸ τὸ ἔκτρωμα δὲν εἶδε τὸν ἥλιον, δὲν ἐγνώρισε τὸν ἑαυτόν του καὶ τὸν κόσμον, καὶ ὅμως ἀνεπαύθη καλύτερον ἀπὸ τὸν ἄνθρωπον ἐκεῖνον.

Τοσοῦτον μᾶλλον, καθ’ ὅσον δὲν ἀντίκρυσε τὸ φῶς τοῦ ἡλίου, οὔτε ἔλαβε συνείδησιν τοῦ ἑαυτοῦ του καὶ τοῦ γύρω τοῦ κόσμου, ἀνεπαύθη δὲ εἰς τὸν τάφον, παρὰ ὁ πλεονέκτης πλούσιος.

Καὶ ἂν ἀκόμη ὁ πολύτεκνος πλούσιος ἔζησε χίλια ἔτη, δὲν ἀπήλαυσεν ὅμως τὰ ἀγαθά του, τί τὸ ὄφελος; Μήπως εἰς τὸν ἴδιον τόπον τοῦ θανάτου δὲν πηγαίνουν ὅλοι, καὶ ὁ χιλιόχρονος πλούσιος καὶ τὸ ἔκτρωμα;

Καὶ ἂν ἀκόμη ὁ πλούσιος μὲ τὰ πολλὰ παιδιὰ ἔζησε περιόδους χιλίων ἐτῶν καὶ δὲν ἀπήλαυσε τὰ ἀγαθά του, τί τὸ ὄφελος; Μήπως ὅλοι δὲν πηγαίνουν εἰς τὸν ἴδιον τόπον, καὶ ὁ χιλιόχρονος φιλάργυρος καὶ τὸ ἔκτρωμα;

Κάθε ἄπληστος ἄνθρωπος κοπιάζει καὶ μοχθεῖ δι’ ἕνα σκοπόν· νὰ φάγῃ καὶ νὰ πίῃ. Καὶ ὅμως ἡ ψυχή του ποτὲ δὲν χορταίνει.

Κάθε κοπιώδης προσπάθεια τοῦ φιλαργύρου ἀνθρώπου ἀποβλέπει εἰς τὸ στόμα του, τί θὰ φάγῃ καὶ τί θὰ πίῃ καὶ πῶς θὰ ἀπολαύσῃ τὰ ὑλικὰ ἀγαθά, ἡ ἐπιθυμία ὅμως τῆς ψυχῆς μένει ἀνικανοποίητος.

Ποία ὅμως εἶναι ἡ ὑπεροχὴ τοῦ σοφοῦ ἀπέναντι τοῦ ἀσυνέτου; Ὁ σοφός, καὶ ἂν ἀκόμη εἶναι πτωχός, γνωρίζει πῶς νὰ πορεύεται τὸν δρόμον τῆς ζωῆς του· ἐνῷ ὁ ἀσύνετος τὸ ἀγνοεῖ.

Καμμίαν λοιπὸν ὠφέλειαν δὲν ἔχει ὁ σοφὸς ἀπὸ τὸν ἄφρονα; Ὄχι. Διότι ὁ σοφὸς καὶ εὐσεβής, καὶ ἂν εἶναι πτωχός, γνωρίζει νὰ ζῇ εὐτυχισμένος.

Προτιμότερον εἶναι τὸ ἀγαθόν, τὸ ὁποῖον ἔχει κανεὶς τώρα ἐνώπιον τῶν ὀφθαλμῶν του καὶ τὸ ἀπολαμβάνει, παρὰ τὸ μελλοντικόν, τὸ ὁποῖον φαντάζεται καὶ προσμένει ἡ ψυχή του. Αὐτὸ εἶναι ματαιότης καὶ κυνήγημα ἀνέμου.

Εἶναι προτιμοτέρα ἡ ἄμεσος ἀπόλαυσις ἐνὸς ἀγαθοῦ, ποὺ ἔχει κανεὶς ἐμπρὸς ἀπὸ τὰ μάτια του, ἀπὸ τοῦ νὰ περιπλανᾶται καὶ νὰ ἐπιθυμῇ μὲ τὴν φαντασίαν του χωρὶς νὰ ἰκανοποιήσῃ τὴν ἐπιθυμίαν του. Ἀλλὰ καὶ αὐτὸ εἶναι πρᾶγμα μάταιον καὶ ἀεροκυνήγημα.

Ἐκεῖνο ποὺ ἀποτελεῖ γεγονὸς καὶ ἔχει λάβει ὕπαρξιν, ἐπῆρεν ἐπίσης καὶ τὸ ὄνομά του. Εἶναι γνωστὴ ἡ ἀσθενὴς φύσις τοῦ ἀνθρώπου καὶ δὲν θὰ ἡ μπορέσῃ αὐτὸς νὰ ἀντιμετρηθῇ μὲ τὸν ἰσχυρότερόν του, δηλαδή μὲ τὸν Θεόν.

Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔγινε καὶ ὑπάρχει, ἔχει τὸ ὄνομά του. Εἶναι γνωστὴ ἐκ τῶν προτέρων ἡ ἀσθενὴς φύσις τοῦ ἀνθρώπου, καὶ ὁ ἀδύνατος ἄνθρωπος δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὰ βάλῃ μὲ τὸν ἰσχυρότερόν του, τὸν Θεόν.

Ἐπομένως κάθε συζήτησις καὶ ἀντιλογία τῶν ἀνθρώπων πρὸς τὸν Θεὸν εἶναι ἀνωφελὴς καὶ ἐπιβλαβής. Ποία, λοιπόν, ἡ ὠφέλεια τοῦ ἀνθρώπου, ὥστε νὰ ὁμιλῇ ἔτσι πρὸς τὸν Θεόν; Καμμία.

Ἑπομένως εἶναι πολλοὶ οἱ λόγοι, διὰ τοὺς ὁποίους ἀποδεικνύεται ἡ ματαιότης. Ποία λοιπὸν ἡ ὠφέλεια τοῦ ἀνθρώπου ἀπὸ ὅλον τὸν ἀγῶνα διὰ τὰ ὑλικὰ ἀγαθὰ καὶ τὴν ἀντιδικίαν του μὲ τὸν Θεόν;

Διότι ποιὸς γνωρίζει ἀκριβῶς, τί εἶναι ἀγαθὸν καὶ συμφέρον εἰς τὸν ἄνθρωπον κατὰ τὰς ἡμέρας τῆς ματαίας αὐτοῦ ἐπιγείου ζωῆς; Αἱ ἡμέραι του παρέρχονται ὡσὰν σκιὰ καὶ ποιὸς θὰ ἀναγγείλῃ εἰς τὸν ἄνθρωπον, τί θὰ συμβῇ ἔπειτα ἀπὸ αὐτὸν ἐδῶ εἰς τὴν γῆν κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιον;

Διότι ποῖος γνωρίζει τί εἶναι καλὸν καὶ ὠφέλιμον εἰς τὸν ἄνθρωπον κατὰ τὰς ἡμέρας τῆς ματαίας ζωῆς του; Αὐτὰς τὰς διέρχεται ὡσὰν τὴν σκιάν. Καὶ ποῖος θὰ ἀναγγείλῃ εἰς τὸν ἄνθρωπον τί θὰ συμβῇ ἔπειτα ἀπὸ αὐτὸν ἐπάνω εἰς τὴν γῆν;

Τὸ καλὸν ὄνομα εἶναι προτιμότερον καὶ ἀπὸ τὸ καλύτερον μύρον. Καὶ ἀπὸ τὴν ἡμέραν τῆς γεννήσεως εἶναι προτιμοτέρα ἡ ἡμέρα τοῦ θανάτου, διότι εἶναι ἐκδημία πρὸς τὴν αἰωνιότητα.

Τὸ καλὸν ὄνομα εἶναι καλύτερον ἀπὸ τὸ ἀκριβὸ μύρον καὶ ἡ ἡμέρα τοῦ θανάτου εἶναι προτιμοτέρα ἀπὸ τὴν ἡμέραν τῆς γεννήσεως, διότι ὁ θάνατος λυτρώνει ἀπὸ τὰ δεινὰ τοῦ βίου καὶ τὸ πνεῦμα ἐπιστρέφει εἰς τὸν Θεόν.

Προτιμότερον καὶ ὠφελιμώτερον εἶναι νὰ ἐπισκεφθῇ κανεὶς σπίτι, ὅπου ὑπάρχει πένθος, παρὰ νὰ μεταβῇ εἰς οἶκον, ὅπου παρατίθεται συμπόσιον. Διότι ὁ θάνατος εἶναι ἡ κατάληξις τοῦ κάθε ἀνθρώπου. Καὶ ὁ ἄνθρωπος, ποὺ εὑρίσκεται ἐν τῇ ζωῇ, ἃς δεχθῇ αὐτὰς τὰς σκέψεις καὶ θὰ δώσῃ ἔτσι κάτι ἀγαθὸν εἰς τὴν καρδίαν του.

Εἶναι ὠφελιμώτερον τὸ νὰ ἐπισκεφθῇ κανεὶς ἕνα σπίτι ποὺ ἔχει πένθος, παρὰ νὰ μεταβῇ εἰς σπίτι ὅπου γίνεται συμπόσιον, διότι αὐτό, ὁ θάνατος δηλαδή, εἶναι τὸ τέλος κάθε ἀνθρώπου, καὶ ὁ ἄνθρωπος ποὺ ζῇ, ἂς τὸ φέρῃ εἰς τὸν νοῦν του καὶ ἂς σκέπτεται τὸ ὠφέλιμον.

Ἡ σοβαρότης εἶναι προτιμοτέρα ἀπὸ τὸν γέλωτα. Διότι μὲ τὴν σοβαρὰν ὄψιν τοῦ προσώπου καὶ τοῦ ἤθους θὰ χαρῇ ἡ καρδία.

Εἶναι προτιμοτέρα ἡ σοβαρότης ἀπὸ τὸν ἀπερίσκεπτον γέλωτα καὶ τὴν ἐπιπολαίαν εὐθυμίαν, διότι, ὅταν τὸ πρόσωπον εἶναι σοβαρὸν καὶ αὐστηρόν, ἡ καρδία θὰ χαρῇ.

Ἡ ψυχὴ καὶ ὁ νοῦς τῶν συνετῶν ἀνθρώπων σκέπτεται τὸ σπίτι, ποὺ πενθεῖ, καὶ μορφώνεται εἰς τὸν ἀγαθόν. Ὁ νοῦς ὅμως τῶν ἀσυνέτων τρέχει εἰς τοὺς τόπους τῆς ἀσωτίας καὶ τῆς διασκεδάσεως.

Ὁ νοῦς τῶν εὐσεβῶν σκέπτεται τὸ σπίτι ποὺ πενθεῖ καὶ ἀσχολεῖται μὲ τὸ θέμα τοῦ θανάτου καὶ τῆς αἰωνιότητος, ὁ νοῦς ὅμως τῶν ἀφρόνων τρέχει εἰς τοὺς τόπους τῆς διασκεδάσεως.

Καλύτερος εἶναι ἐκεῖνος, ποὺ ἀκούει παρατήρησιν καὶ ἐπίπληξιν ἐκ μέρους ἑνὸς σοφοῦ καὶ εὐσεβοῦς ἀνθρώπου, ἀπὸ ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος ἀκούει τραγούδια ἀνοήτων.

Καλύτερος εἶναι ἐκεῖνος ποὺ ἀκούει ἐπίπληξιν ἀπὸ ἕνα σοφὸν καὶ εὐσεβῆ ἄνθρωπον, ἀπὸ τὸν ἄνθρωπον ἐκεῖνον ποὺ ἀκούει τραγούδια ἀνοήτων.

Ὡσὰν τὸ τρίξιμο, ποὺ κάνουν τὰ ἀγκάθια, τὰ ὁποῖα καίονται κάτω ἀπὸ τὸ καζάνι, ἔτσι εἶναι ἡ διασκέδασις καὶ τὸ γέλιο τῶν ἀφρόνων. Καὶ αὐτὸ βεβαίως εἶναι ματαιότης.

Σὰν τὸ τρίξιμο ποὺ κάνονν τὰ ἀγκάθια, τὰ ὁποῖα καίονται κάτω ἀπὸ τὸν λέβητα, ἔτσι ὁμοιάζει καὶ τὸ γλέντι καὶ τὸ γέλιο τῶν ἀφρόνων. Καὶ αὐτὸ ὅμως εἶναι ματαιότης.

Ἡ καταδυνάστευσις καὶ ἡ ἐκμετάλλευσις κάμνει καὶ αὐτὸν τὸν σοφὸν νὰ παραφέρεται, καὶ τὴν καρδίαν του νὰ χάνῃ τὴν γενναιότητά της.

Ἡ καταπίεσις καὶ ἡ ἐκμετάλλευσις κάμνει καὶ τὸν σοφὸν νὰ παραφέρεται καὶ τοῦ ἀφαιρεῖ τὴν καρδίαν του, δηλαδὴ τὴν ψυχραιμίαν καὶ τὴν αὐτοκυριαρχίαν του.

Προτιμοτέρα εἶναι ἡ καλὴ ἔκβασις τῶν λόγων, παρὰ ἡ ἀρχή των. Προτιμότερος εἶναι ὁ ὑπομονητικὸς καὶ μακρόθυμος ἄνθρωπος, ἀπὸ τὸν ἐγωϊστὴν καὶ ὑψηλόφρονα.

Προτιμοτέρα εἶναι ἡ ἔκβασις τῶν λόγων, παρὰ ἡ ἀρχὴ αὐτῶν. Προτιμότερος ὁ ὑπομονητικὸς καὶ μακρόθυμος ἄνθρωπος ἀπὸ τὸν ὑψηλόφρονα καὶ ἐγωϊστήν.

Μὴ σπεύδῃς νὰ ταραχθῇς καὶ ὀργισθῇς, διότι ὁ θυμὸς ἐγκαθίσταται μονίμως εἰς τὴν καρδίαν τῶν ἀνοήτων ἀνθρώπων, τῶν ὁποίων καὶ ἀποτελεῖ χαρακτηριστικὸν γνώρισμα.

Νὰ μὴ σπεύδῃς νὰ ὀργίζεσαι, διότι ὁ θυμὸς ἐγκαθίσταται μονίμως εἰς τὸν κόλπον τῶν ἀνοήτων.

Μὴ εἴπῃς μὲ νοσταλγίαν, τί συνέβη ὥστε αἱ περασμέναι ἡμέραι ἦσαν καλύτεροι ἀπὸ αὐτὰς τὰς σημερινάς; Ἡ ἐρώτησίς σου αὐτὴ δὲν εἶναι σοφὴ καὶ συνετή.

Νὰ μὴ εἴπῃς μὲ διάθεσιν μεμψίμοιρον καὶ ἐριστικήν: «Καὶ τί ἔγινε μὲ τὸ ὅτι αἱ παλαιότεραι ἡμέραι ἦσαν καλύτεραι ἀπὸ αὐτάς;» Διότι ἡ ἐρώτησίς σου αὐτὴ δὲν δεικνύει σοφίαν καὶ σύνεσιν.

Ἡ σοφία εἶναι καλὴ καὶ ὠφέλιμος, ὅταν ἔχῃ μαζῆ της ὡς κληρονομίαν καὶ ὑλικὰ ἀγαθά. Αὐτὸ εἶναι πλεονέκτημα, δι’ ὅσους βλέπουν τὸν ἥλιον, δι’ ὅσους ζοῦν.

Ἡ σοφία εἶναι ὠφέλιμος, ὅταν συνοδεύεται καὶ μὲ περιουσίαν, καὶ εἶναι πλεονέκτημα δι’ ἐκείνους ποὺ βλέπουν τὸν ἥλιον, δηλαδὴ τοὺς ζωντανούς.

Διότι ἡ σοφία ἐν τῇ σκιᾷ της εἶναι ὅπως ἡ σκέπη καὶ ἡ σκιὰ τοῦ ἀργυρίου. Ὁ πλοῦτος τῆς γνώσεως καὶ τῆς σοφίας θὰ διατηρήσῃ εἰς τὴν ζωὴν τὸν κάτοχόν του.

Διότι τὸ χρῆμα ἀσφαλίζεται καὶ ἀξιοποιεῖται κάτω ἀπὸ τὴν σκέπην τῆς σοφίας, ὁ πλεονασμὸς ὅμως τῆς γνώσεως τῆς σοφίας θὰ δώσῃ ζωὴν εἰς τὸν κάτοχόν της.

Κύτταξε μὲ προσοχὴν τὰ ἔργα τοῦ Θεοῦ, διότι ποιὸς θὰ ἠμπορῇ νὰ διορθώσῃ καὶ καλλύνῃ αὐτό, ποὺ φαίνεται εἰς ἡμᾶς ὅτι ὁ Θεὸς τὸ ἔκαμεν ἄσχημον καὶ κυρτόν;

Μελέτησε μὲ προσοχὴν τὰ ἔργα τοῦ Θεοῦ· διότι ποῖος θὰ δυνηθῇ νὰ διορθώσῃ ἐκεῖνο, ποὺ φαίνεται εἰς ἡμᾶς ὅτι ὁ Θεὸς τὸ ἔκαμεν ἄσχημον;

Κατὰ τὰς ἡμέρας τῆς ἀφθονίας ζῆσε ἀπολαμβάνων τὰ ἀγαθά. Κατὰ τὰς ἡμέρας τῆς δυστυχίας ἴδε καὶ σκέψου, ὅτι ὁ Θεός ἔχει κάμει τοῦτο ἐν συναρτήσει καὶ συμφωνίᾳ πρὸς τὸ ἄλλο. Ὥστε ὁ ἄνθρωπος νὰ μὴ γνωρίζῃ τίποτε δι’ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐπακολουθήσουν εἰς τὸ μέλλον.

Κατὰ τὰς εὐτυχεῖς ἡμέρας σου να ἀπολαμβάνῃς τὰ ἀγαθά σου καὶ κατὰ τὴν δυστυχίαν σου νὰ φιλοσοφῇς, διότι, ὅπως λέγουν, καὶ ἐκείνας καὶ αὐτὴν ὁ Θεὸς τὰς ἔδωκε καὶ συνεκέρασε τὴν εὐτυχίαν καὶ τὴν δυστυχίαν κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε ὁ ἄνθρωπος νὰ μὴ ἠμπορῇ νὰ προβλέψη τι διὰ τὸ μέλλον του.

Ὅλα αὐτὰ τὰ εἶδα καὶ τὰ διεπίστωσα κατὰ τὰς ἡμέρας τῆς ματαίας καὶ προσωρινῆς ζωῆς μου. Ὑπάρχει δίκαιος, ὁ ὁποῖος καταστρέφεται, καίτοι ἐξακολουθεῖ νὰ εὑρίσκεται ἐν τῷ δικαίῳ. Καὶ ὑπάρχει ἀσεβής, ὁ ὁποῖος εὐδοκιμεῖ, μολονότι παραμένει εἰς τὴν ζωὴν τῆς ἀσωτίας καὶ τῆς ἁμαρτίας.

Καὶ τὰ δύο ποὺ ἀκολουθοῦν, τὰ εἶδα κατὰ τὸν σύντομον βίον μου, τὸν πλήρη ματαίων προσπαθειῶν· ὑπάρχει δίκαιος, ὁ ὁποῖος καταστρέφεται, καίτοι ἑξακολουθεῖ νὰ εἶναι δίκαιος, καὶ ὑπάρχει ἀσεβής, ὁ ὁποῖος εὐδοκιμεῖ, παρ’ ὅλον ὅτι συνεχίζει ζωὴν ἀσεβῆ καὶ ἁμαρτωλόν.

Μὴ γίνεσαι πάρα πολὺ δίκαιος καὶ μὴ κάμνῃς πολὺ τὸν σοφόν, διὰ νὰ μὴ εὑρεθῇς πρὸ δυσαρέστων ἐκπλήξεων.

Μὴ γίνεσαι ὑπερβολικὰ δίκαιος καὶ μὴ κάμνῃς πολὺ τὸν σοφόν, διὰ νὰ μὴ σοῦ φανῇ παράδοξον, ὅταν ἴδῃς τὸν ἑαυτόν σου νὰ βλάπτεται.

Νὰ μὴ γίνῃς πολὺς κακὸς καὶ σκληρός, διὰ νὰ μὴ χαθῇς προώρως ἀπὸ τὴν ζωήν.

Νὰ μὴ ξεπεράσῃς πολὺ τὸ ὅριον τῆς ἀνθρωπίνης ἀδυναμίας καὶ μὴ γίνεσαι προπετὴς καὶ αὐστηρὸς κριτής, διὰ νὰ μὴ σὲ ἁρπάσῃ προώρως ὁ θάνατος.

Καλὸν εἶναι τοῦτο· νὰ κρατῇς καὶ νὰ μένῃς εἰς τὸ ἀγαθόν, καὶ νὰ μὴ μολύνῃς τὸ χέρι σου εἰς τὰς ἐντεῦθεν καὶ ἐκεῖθεν ἀκρότητας. Διότι εἰς τοὺς φοβουμένους τὸν Θεὸν τὰ πάντα θὰ λάβουν καλὴν ἔκβασιν.

Καλὸν εἶναι νὰ μένῃς εἰς τοῦτο, δηλαδὴ εἰς τὴν μεσότητα, καὶ νὰ μὴ μολύνῃς τὸ χέρι σου μὲ τὰς ἀκρότητας, διότι ὅσοι φοβοῦνται τὸν Θεόν, θὰ ἀποφεύγουν τὰ δύο ἄκρα.

Ἡ ἀληθινὴ σοφία, ἡ σοφία τοῦ Θεοῦ, θὰ βοηθήσῃ τὸν ἄνθρωπον περισσότερον ἀπὸ δέκα ἄρχοντας, ποὺ ὑπάρχουν εἰς τὴν πόλιν.

Ἡ ἀληθινὴ σοφία, ἡ γνῶσις δηλαδὴ τοῦ θείου νόμου, θὰ φανῇ χρήσιμος εἰς τὸν εὐσεβῆ περισσότερον ἀπὸ πολλοὺς ἄρχοντας, ποὺ ὑπάρχουν εἰς μίαν πόλιν.

Δὲν ὑπάρχει δὲ δίκαιος ἄνθρωπος εἰς τὴν γῆν, ὁ ὁποῖος θὰ πράξῃ ἀποκλειστικὰ καὶ μόνον τὸ ἀγαθὸν καὶ δὲν θὰ παρασυρθῇ εἰς ἁμαρτίαν.

Δὲν ὑπάρχει δίκαιος ἄνθρωπος εἰς τὴν γῆν, ὁ ὁποῖος θὰ πράξῃ τὸ ἀγαθὸν καὶ δὲν θὰ ἁμαρτήσῃ.

Μὴ δώσῃς προσοχὴν εἰς ὅλα τὰ λόγια, τὰ ὁποῖα ἀσεβεῖς ἄνθρωποι θὰ εἴπουν ἐναντίον σου, διὰ νὰ μὴ ἀκούσῃς λόγῳ τῆς εὐθιξίας σου, καὶ αὐτὸν ἀκόμη τὸν δοῦλον σου, νὰ σὲ καταρᾶται.

Μὴ δώσῃς προσοχὴν εἰς ὅλα τὰ λόγια, ποὺ θὰ εἴπουν οἱ ἄνθρωποι ἐναντίον σου, διότι δὲν ἀποκλείεται νὰ ἀκούσῃς καὶ τὸν ὑπηρέτην σου νὰ σὲ κακολογῇ.

Διότι πολλὲς φορὲς θὰ σὲ ἐλέγξῃ ἡ καρδία σου διὰ πονηρὰς σκέψεις καὶ πράξεις, ἐπειδὴ καὶ σὺ κατέκρινες τοὺς ἄλλους.

Διότι πολλὲς φορὲς ἡ συνείδησίς σου θὰ σὲ κατηγορήσῃ διὰ πολλὰς ἰδικάς σου πονηρίας καὶ ἀπρεπεῖς συμπεριφοράς, καθ’ ὅσον καὶ σὺ κατέκρινες καὶ κατηράσθης ἄλλους.

Ὅλα αὐτὰ τὰ ἐξήτασα καὶ τὰ ἤλεγξα λεπτομερῶς μὲ τὴν σοφίαν μου καὶ εἶπα ἀπὸ μέσα μου· «ἔτσι θὰ γίνω περισσότερον σοφός».

Ὅλα αὐτὰ τὰ ἐξήτασα λεπτομερῶς μὲ τὴν σοφίαν μου καὶ εἶπα κατ’ ἐμαυτόν· θὰ γίνω περισσότερον σοφός.

Ἡ σοφία ὅμως ἔφυγε περισσότερον μακρὰν ἀπὸ ἐμέ, ἀπὸ ὅ,τι ἦτο προηγουμένως. Ἔγινε βάθος βαθὺ καὶ ποιὸς ἠμπορεῖ νὰ ἐξερευνήσῃ αὐτὸ τὸ βάθος της;

Ἡ σοφία ὅμως ἀπεμακρύνθη περισσότερον ἀπὸ ἐμέ, ἀπὸ ὅ,τι ἦτο προηγουμένως, καὶ ἔγινε βάθος βαθὺ καὶ ἀνεξιχνίαστον. Ποῖος ἠμπορεῖ νὰ ἐξερευνήσῃ τὸ βάθος της;

Ἐστράφην ἐγὼ κύκλῳ εἰς τοὺς περὶ ἐμὲ καὶ ἡ καρδία μου ἐπεδόθη εἰς τὸ νὰ γνωρίσῃ, νὰ σκεφθῇ εἰς βάθος, νὰ ἀναζητήσῃ καὶ εὕρῃ τὴν σοφίαν· νὰ βγάλω συμπεράσματα καὶ νὰ γνωρίσω τὴν ἀφροσύνην τοῦ ἀσεβοῦς, τὴν πικρίαν καὶ τὴν παραφοράν του.

Ἐστράφην γύρω μου πρὸς πᾶσαν κατεύθυνσιν καὶ ἀφωσιώθην μὲ τὸν νοῦν μου διὰ νὰ γνωρίσω καὶ νὰ εὕρω σοφίαν καὶ νὰ ἐξαγάγω πορίσματα καὶ νὰ ἐξακριβώσω τὴν ἀφροσύνην, τὴν σκληρότητα καὶ τὴν παραφορὰν τοῦ ἀσεβοῦς.

Εὑρῆκα αὐτὴν τὴν ἀφροσύνην καὶ ὡς συμπέρασμα λέγω τοῦτο· ἡ πονηρὰ γυναῖκα εἶναι πικροτέρα καὶ ἀπὸ αὐτὸν τὸν θάνατον. Εἶναι παγὶς διὰ τὸν ἄνδρα. Ἡ καρδία της εἶναι παγὶς καὶ δίκτυον δι’ αὐτὸν καὶ τὰ χέρια της εἶναι ἁλυσίδες. Ὁ εὐσεβὴς ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ θὰ γλυτώσῃ ἀπὸ αὐτήν, ἐνῷ ὁ ἁμαρτωλὸς θὰ συλληφθῇ εἰς τὰ δίκτυά της.

Καὶ τὴν εὑρίσκω εἰς τὸ ὅτι ἡ πονηρὰ γυναῖκα εἶναι πικροτέρα καὶ ἀπὸ αὐτὸν τὸν θάνατον. Αὐτὴ εἶναι παγὶς διὰ τὸν ἄνδρα καὶ ἡ καρδία της εἶναι δίκτυα καὶ τὰ χέρια της εἶναι ἁλυσίδες. Ὁ εὐσεβὴς ἐνώπιόν τοῦ Θεοῦ θὰ λυτρωθῇ ἀπὸ αὐτήν, ἐνῷ ὁ ἁμαρτωλὸς θὰ πιασθῇ εἰς τὰς πλεκτάνας της.

Ἰδοὺ ὅτι εὑρῆκα αὐτό, λέγει ὁ Ἐκκλησιαστής, ἀντιπαραβάλλων τὴν μίαν περίπτωσιν πρὸς τὴν ἄλλην, διὰ νὰ καταλήξω εἰς αὐτὸ τὸ συμπέρασμα.

Ἰδοὺ λοιπόν, αὐτὸ εὑρῆκα, λέγει ὁ Ἐκκλησιαστής, συνδυάζων τὴν μίαν περίπτωσιν μὲ τὴν ἄλλην διὰ νὰ καταλήξω εἰς αὐτὸ τὸ συμπέρασμα.

Αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀπ’ ἀρχῆς ἠρεύνησε νὰ εὕρῃ ἡ διάνοιά μου, δὲν τὸ εὑρῆκε. Εὑρῆκα ἄνδρα καλὸν μεταξὺ χιλίων, γυναῖκα ὅμως καλὴν μεταξὺ ὅλων δὲν εὑρῆκα.

Ἀκόμη ἠρεύνησεν ἡ ψυχή μου νὰ εὕρῃ καλὸν ἄνθρωπον, ἀλλὰ δὲν εὑρῆκα. Ἄνδρα ἕνα εἰς τοὺς χιλίους ἀνθρώπους εὑρῆκα, γυναῖκα ὅμως καλὴν μεταξὺ ὅλων αὐτῶν δὲν εὑρῆκα.

Ἰδοὺ ὅμως ὅτι εὑρῆκα καὶ κάτι ἄλλο· ὅτι δηλαδη ὁ Θεὸς ἐδημιούργησε τὸν ἄνθρωπον εὐθὺν ἀγαθόν. Οἱ ἄνθρωποι ὅμως ἐξέκλιναν εἰς πολλοὺς πονηροὺς λογισμοὺς καὶ πονηρὰς ἐπιθυμίας καὶ διέφθειραν τὸν ἑαυτόν των.

Εὑρῆκα ὅμως αὐτό, ὅτι ὁ Θεὸς ἔπλασε τὸν ἄνθρωπον ἀγαθόν, οἱ ἄνθρωποι ὅμως μηχανεύονται παντοιοτρόπως τὸ κακόν.

Ποιὸς γνωρίζει σοφοὺς ἀνθρώπους; Καὶ ποιὸς ἀπὸ αὐτοὺς τοὺς σοφοὺς ἠμπορεῖ νὰ δώσῃ ἀπάντησιν καὶ λύσιν εἰς αὐτὸ τὸ ἐρώτημα, εἰς αὐτὴν τὴν ἀπορίαν; Ἡ σοφία φωτίζει καὶ λάμπει εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ συνετοῦ ἀνθρώπου. Ὁ ἀδιάντροπος ὅμως κατὰ τὴν ἐμφάνισιν καὶ τὴν συμπεριφορὰν γίνεται μισητὸς καὶ ἀποκρουστικός, διότι τοῦ ἐλλείπει ἡ σύνεσις καὶ ἡ σοφία.

Ποιὸς γνωρίζει σοφούς; Καὶ ποιὸς σοφὸς ἀπὸ αὐτοὺς ἠμπορεῖ νὰ ἀπαντήσῃ εἰς αὐτὸ τὸ ἐρώτημα; Ἡ σοφία ἀκτινοβολεῖ εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ ἀνθρώπου ποὺ τὴν ἔχει, καὶ ὁ ἀναιδὴς τὴν μορφήν, λόγῳ ἐλλείψεως σοφίας, γίνεται ἀποκρουστικός.

Πρόσεχε τὰς διαταγάς, ποὺ ἐξέρχονται ἀπὸ τὸ στόμα τοῦ βασιλέως, διότι δι’ αὐτὰς ἔδωσες ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ ὅρκον, ὅτι δηλαδὴ θὰ τὰς τηρήσῃς.

Τὰς ἐντολὰς τοῦ βασιλέως Θεοῦ νὰ τὰς φυλάξῃς, διότι ἔδωκες μέσα σου ὑπόσχεσιν ἔνορκον, ὅτι θὰ τὰς τηρήσῃς.

Παραμέρισε ἀπὸ ἐμπρός του καὶ μὴ πάρῃς καμμίαν πονηρὰν ἀπόφασιν ἐναντίον του, διότι ὁ βασιλεὺς ἐκεῖνο, ποὺ θὰ θελήσῃ νὰ κάμῃ, θὰ τὸ κάμῃ.

Νὰ μὴ ἀπομακρυνθῇς ἀπὸ τὸ πρόσωπον τοῦ Θεοῦ μὲ τὸ νὰ κάμῃς κάτι εἰς τὸ σκότος καὶ νὰ παραβῇς τὴν ἐντολήν του, καὶ νὰ μὴ εἶσαι παρὼν εἰς πρᾶξιν πονηράν, διότι, ὅ,τι θελήσῃ ὁ Θεός, θὰ τὸ κάμῃ.

Σὰν βασιλεύς ποὺ εἶναι, ἔχει μεγάλην ἐξουσίαν. Ποιὸς δὲ ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ εἰς αὐτόν· «τί εἶναι αὐτὸ ποὺ κάνεις;»

Ὅταν διατάσσῃ ὁ βασιλεύς, ποὺ εὑρίσκεται εἰς τὴν ἐξουσίαν, δὲν ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ τοῦ εἴπῃ· τί κάμνεις;

Ἀκόμη περισσότερον ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος προσέχει καὶ τηρεῖ τὰς ἐντολὰς τοῦ βασιλέως τοῦ Θεοῦ, δὲν θὰ δοκιμάσῃ κάτι τὸ κακόν. Ἡ καρδία τοῦ συνετοῦ ἀνθρώπου τὸν πληροφορεῖ, ὅτι ὑπάρχει καιρὸς κρίσεως διὰ κάθε ἄνθρωπον.

Ὅποιος φυλάσσει τὴν θείαν ἐντολήν, δὲν θὰ γνωρίσῃ τιμωρίαν. Ὁ νοῦς τοῦ συνετοῦ ἀνθρώπου ἔχει ὑπ’ ὄψει του τὴν θείαν κρίσιν.

Διὰ κάθε ἔργον ἀνθρώπου ὑπάρχει ὁ κατάλληλος καιρὸς τῆς κρίσεως διότι ἡ περὶ τοῦ ἀνθρώπου γνῶσις τοῦ Θεοῦ εἶναι πλουσία καὶ πλήρης.

Διότι διὰ κάθε πρᾶξιν ἔχει ὁρισθῆ καιρὸς καὶ κρίσις, ἡ γνῶσις δὲ τοῦ ἀνθρώπου εἶναι πολλὴ καὶ αὐτὸ τὸν ἐπιβαρύνει περισσότερον.

Δὲν ὑπάρχει, δὲ κανεὶς ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους, ποὺ νὰ γνωρίζῃ τί θὰ γίνῃ εἰς τὸ μέλλον· καὶ ποιὸς δύναται νὰ ἀναγγείλῃ αὐτὸ εἰς τὸν ἄνθρωπον;

Δὲν ὑπάρχει κανεὶς ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους, ποὺ νὰ γνωρίζῃ τί θὰ γίνῃ εἰς τὸ μέλλον, ἀλλὰ καὶ ποιὸς δύναται νὰ τοῦ ἀποκαλύψῃ τοῦτο;

Δὲν ὑπάρχει ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος νὰ ἔχῃ τέτοιαν δύναμιν πνεύματος, ὥστε νὰ ἐμποδίσῃ τὸν θάνατον, νὰ ἐμποδίσῃ τὴν ἐκδημίαν τοῦ πνεύματός του. Καμμίαν δύναμιν καὶ ἐξουσίαν δὲν ἔχει ὁ ἄνθρωπος ὡς πρὸς τὴν ἡμέραν τοῦ θανάτου του. Καὶ δὲν ὑπάρχει καμμία ὑπεκφυγὴ καὶ ἐξαίρεσις κατὰ τὴν τελευταίαν μάχην τῆς ζωῆς πρὸς τὸν θάνατον. Ἡ δὲ ἀσέβεια δὲν ἠμπορεῖ κατὰ κανένα λόγον καὶ τρόπον νὰ σώσῃ τὸν ἀσεβῆ ἄνθρωπον.

Δὲν ὑπάρχει ἄνθρωπος νὰ ἐξουσιάζῃ ἐπὶ τῆς ψυχῆς του, ποὺ νὰ δύναται νὰ ἐμποδίσῃ τὸ πνεῦμα του νὰ ἐξέλθῃ ἀπ’ αὐτοῦ. Ὁ ἄνθρωπος δὲν ἐξουσιάζει τὸν ἑαυτόν του κατὰ τὴν ἡμέραν τοῦ θανάτου· δὲν ὑπάρχει ἐξαίρεσις κατὰ τοῦ θανάτου, καὶ ἡ ἀσέβεια δὲν δύναται νὰ σώσῃ ἀπὸ τὴν μέλλουσαν τιμωρίαν τὸν ὑπ’ αὐτῆς κατεχόμενον.

Ἠρεύνησα καὶ ἐγνώρισα ὅλα αὐτά. Μὲ τὴν ψυχὴν καὶ τὴν διάνοιάν μου ἐμελέτησα ὅλα, ὅσα ἔχουν γίνει κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιον, καὶ μάλιστα τὰς καταπιέσεις καὶ καταδυναστεύσεις ἑνὸς ἀνθρώπου ἐναντίον ἄλλου ἀνθρώπου, ὥστε νὰ βλάψῃ αὐτόν.

Σὺν τοῖς ἄλλοις παρετήρησα καὶ τοῦτο καὶ ἐπέστησα τὴν προσοχήν μου καὶ ἠρεύνησα ὅσα ἔχουν γίνει κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιον καὶ συγκεκριμένως ἕνα ἄνθρωπον, ποὺ καταδυναστεύει τοὺς ἄλλους πρὸς βλάβην τοῦ ἑαυτοῦ του.

Καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς ζωῆς μου εἶδα ἐπίσης ἀσεβεῖς ἄρχοντας, ποὺ εἶχον μεγάλας ἱερατικὰς θέσεις, νὰ κηδεύωνται καὶ ἐνταφιάζωνται μὲ τιμάς. Καὶ μολονότι αὐτοί, καθ’ ὃν χρόνον ἐζοῦσαν διέπραξαν ἀσεβείας, ἐνκωμιάσθησαν εἰς τὴν πόλιν, διότι τάχα ἔπραξαν πολλὰ καλὰ ἔργα. Αὐτὸ ὅμως εἶναι ψευδολογία καὶ ματαιότης.

Εἶδα ἐπίσης ἀσεβεῖς ἄρχοντας, ποὺ εἶχαν μεγάλας ἱερατικὰς θέσεις, νὰ ἐνταφιάζωνται μὲ τιμάς, καὶ αὐτοί, παρ’ ὅλον ὅτι ἦσαν ἀσεβεῖς, ἐγκωμιάσθησαν εἰς τὴν πόλιν ζωντανοὶ καὶ ἀποθαμένοι, ὅτι τάχα ἔπραξαν δικαιοσύνας καὶ ὅτι τόσον πολὺ εὐηργέτησαν. Αὐτὸ ὅμως εἶναι ματαιότης.

Ἐπειδὴ δὲν γίνεται ἔλεγχος καὶ δὲν ἐπακολουθεῖ ἄμεσος τιμωρία ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι διαπράττουν τὸ πονηρόν, διὰ τοῦτο ἐνεθαρρύνθη καὶ ἐπείσθη ἡ καρδία τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν εἰς τὸ νὰ διαπράττῃ ἀφόβως τὸ κακόν.

Ἐπειδὴ δὲ δὲν ἐπακολουθεῖ ἀμέσως τιμωρία καὶ καταδίκη ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι διαπράττουν τὸ κακόν, διὰ τοῦτο ὁ νοῦς τῶν ἀσεβῶν ἀνθρώπων ἐπείσθη τελείως περὶ τούτου καὶ ἐσκληρύνθη εἰς τὸ νὰ διαπράττῃ τὸ κακόν.

Καίτοι ὁ ἁμαρτωλὸς ἡμάρτησε καὶ διέπραξε τὸ κακὸν ἀπ’ ἀρχῆς καὶ καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς ζωῆς του, χωρὶς νὰ τιμωρηθῇ, παρ’ ὅλον τοῦτο ἐγὼ γνωρίζω ὅτι τὰ ἀγαθὰ καὶ ἡ εὐτυχία ὑπάρχουν εἰς ἐκείνους, ποὺ φοβοῦνται τὸν Θεόν. Τοῦτο δὲ τὸ λέγω καὶ τὸ διακηρύσσω, διὰ νὰ μάθουν καὶ ἄλλοι νὰ εὐλαβοῦνται καὶ νὰ σέβωνται τὸν Θεόν.

Καίτοι ὁ ἁμαρτωλὸς διέπραξε τὸ κακὸν ἐπὶ μακρὰ ἔτη, καθ’ ὅλην τὴν ζωήν του, καὶ δὲν ἐτιμωρήθη χάρις εἰς τὴν θείαν μακροθυμίαν, παρὰ ταῦτα ἐγὼ ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι τὰ ἀγαθὰ θὰ τὰ ἀπολαύσουν μόνον ὅσοι φοβοῦνται τὸν Θεόν, ἔτσι δὲ θὰ μάθουν νὰ τὸν εὐλαβοῦνται καὶ οἱ ἄλλοι.

Εἰς τὸν ἀσεβῆ δὲν ὑπάρχει οὔτε καὶ θὰ ὑπάρξῃ εὐτυχία. Δὲν θὰ ἴδῃ ἡμέρας μακρὰς ἐν ἡσυχία ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος δὲν φοβεῖται τὸν Θεόν.

Εἰς τὸν ἀσεβῆ δὲν θὰ ὑπάρξῃ εὐτυχία καὶ δὲν θὰ μακροημερεύσῃ. Αἱ ἡμέραι του θὰ παρέλθουν ὡς σκιά, διότι δὲν φοβεῖται τὴν παρουσίαν τοῦ Θεοῦ, ἐνώπιόν τοῦ ὁποίου ἁμαρτάνει.

Συμβαίνει ἕνα παράδοξον καὶ ἐκ πρώτης ὅψεως ἀντιφατικὸν γεγονὸς ἐδῶ εἰς τὴν γῆν· ὅτι δηλαδὴ ὑπάρχουν πολλοὶ δίκαιοι, εἰς τοὺς ὁποίους ἐπέρχονται ὅσα θὰ ἄπρεπε νὰ ἐπέλθουν ἐναντίον τῶν ἀσεβῶν. Καὶ ὑπάρχουν ἐξ ἀντιθέτου ἀσεβεῖς, οἱ ὁποῖοι ἀπολαμβάνουν αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ ἀπολαύσουν οἱ δίκαιοι. Εἶπα λοιπὸν καὶ ἐγὼ ὅτι αὐτὸ εἶναι ἕνα πρᾶγμα παράδοξον καὶ ἄπρεπον.

Ὑπάρχει κάτι τὸ παράδοξον, ποὺ συμβαίνει εἰς τὴν γῆν· ὑπάρχουν δηλαδὴ δίκαιοι, εἰς τοὺς ὁποίους συμβαίνουν ὅσα ταιριάζουν εἰς τὰς πράξεις τῶν ἁμαρτωλῶν, καὶ ὑπάρχουν ἀσεβεῖς, εἰς τοὺς ὁποίους συμβαίνουν ὅσα ἀξίζουν εἰς τὰς πράξεις τῶν εὐσεβῶν. Ἐγὼ ὅμως εἶπα ὅτι καὶ αὐτὸ εἶναι ματαιότης.

Διὰ τοῦτο ἐγὼ ἐξεθείασα καὶ ἐπροτίμησα τὴν εὐτυχίαν. Διότι δὲν ὑπάρχει ἄλλο ἀγαθὸν εἰς τὸν ἄνθρωπον κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιον παρὰ μόνον τὸ νὰ φάγῃ, τὸ νὰ πίῃ καὶ τὸ πῶς θὰ εὐφρανθῇ. Αὐτὴ δὲ ἡ εὐφροσύνη θὰ τοῦ συμπαρασταθῇ εἰς τὰς πλήρεις κόπου καὶ ταλαιπωρίας ἡμέρας τῆς ζωῆς του, ὅσας βέβαια ὁ Θεὸς θὰ τοῦ χαρίσῃ κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιον.

Δι’ αὐτὸ ἐγὼ ἐπῄνεσα καὶ ἐπροτίμησα τὴν εὐτυχίαν, διότι δὲν ὑπάρχει ἄλλο ἀγαθὸν διὰ τὸν ἄνθρωπον κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιον, παρὰ μόνον τί θὰ φάγῃ καὶ τί θὰ πίῃ καὶ πῶς θὰ εὐχαριστηθῇ. Αὐτὸ μόνον θὰ τοῦ παρασταθῇ εἰς τὰς βασανισμένας ἡμέρας τῆς ζωῆς του, ὅσας ὁ Θεὸς θὰ τοῦ χαρίσῃ κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιον.

Ἀκόμη δὲ ἐγὼ ἐπάνω εἰς τὰ πράγματα μὲ ὅλην μου τὴν ψυχὴν καὶ τὴν καρδίαν ἐπεχείρησα νὰ γνωρίσω σαφῶς καὶ νὰ κατανοήσω τοὺς κόπους καὶ τὰς ταλαιπωρίας τῶν ἀνθρώπων ἐπὶ τῆς γῆς καὶ τὴν αἰτίαν αὐτῶν. Διότι κάθε συνετὸς ἄνθρωπος ἀγρυπνεῖ ἡμέραν καὶ νύκτα διὰ τὴν λύσιν αὐτοῦ τοῦ προβλήματος.

Ἀκόμη ἐπεδόθην ὁλοψύχως διὰ νὰ ἐξηγήσω τὴν προσπάθειαν καὶ τοὺς κόπους, ποὺ καταβάλλονται ἐδῶ εἰς τὴν γῆν, διότι νύκτα καὶ ἡμέραν τὸ μάτι τοῦ συνετοῦ ἀνθρώπου δὲν εὑρίσκει ὕπνον,

Παρετήρησα, λοιπόν, ὅτι ὅλα ὅσα συμβαίνουν εἰς τὴν ζωὴν τοῦ ἀνθρώπου καὶ ὅλα τὰ ἔργα τοῦ Θεοῦ, ὅσα γενικῶς γίνονται ὑπὸ τὸν ἥλιον, δὲν θὰ ἠμπορέσῃ ὁ ἄνθρωπος νὰ τὰ κατανοήσῃ, νὰ τὰ ἑρμηνεύσῃ καὶ νὰ τὰ αἰτιολόγησῃ πλήρως. Ὅσον καὶ ἂν κοπιάσῃ ὁ ἄνθρωπος εἰς τὴν ἔρευνάν του, δὲν θὰ εὕρῃ λύσιν. Καὶ αὐτὸς ἀκόμη ὁ σοφὸς ὅσα καὶ ἂν εἴπῃ ὅτι γνωρίζει ἐπάνω εἰς τὸ ζήτημα αὐτό, δὲν θὰ εὕρῃ καὶ δὲν θὰ παρουσιάσῃ τὴν ἀπολύτως ἰκανοποιητικὴν λύσιν.

καὶ παρετήρησα ὅτι ὅλα, ὅσα συμβαίνουν εἰς τὴν ζωὴν τοῦ ἀνθρώπου, καὶ ὅλα τὰ ἔργα τοῦ Θεοῦ, ὅσα γίνονται κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιον, δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ τὰ ἐρευνήσῃ ὁ ἄνθρωπος, ὅσον καὶ ἂν κοπιάσῃ. Ἀκόμη καὶ ὅσα ὁ σοφὸς θὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι ἐγνώρισε, δὲν θὰ ἠμπορέσῃ νὰ τὰ ἀνεύρῃ καὶ νὰ τοὺς δώσῃ λύσιν.

Εἰς ὅλα τὰ περὶ ἐμὲ ἔστρεψα τὴν προσοχήν μου. Ὅλα τὰ ἐμελέτησεν ὁ νοῦς καὶ ἡ καρδία μου καὶ εἶδα τοῦτο· ὅτι δηλαδὴ οἱ δίκαιοι καὶ οἱ σοφοί, ὅπως ἐπίσης καὶ τὰ ἔργα των, εὑρίσκονται βεβαίως εἰς τὸ χέρι καὶ τὴν προστασίαν τοῦ Θεοῦ. Ὁ ἄνθρωπος ὅμως δὲν γνωρίζει εἰς βάθος καὶ πλάτος οὔτε τὴν ἀγάπην καὶ τὰς συνεπείας της, οὔτε τὸ μῖσος καὶ τὰς συνεπείας του. Ὅλα εἶναι ἄγνωστα καὶ ἐνδεχόμενα ἐνώπιόν των. Ματαιότης, λοιπόν, ὑπάρχει εἰς ὅλα τὰ πράγματα.

Εἰς ὅλα ἔστρεψα τὴν προσοχήν μου καὶ ὅλα τὰ ἐμελέτησεν ὁ νοῦς μου καὶ εἶδα ὅτι οἱ δίκαιοι καὶ οἱ εὐσεβεῖς καὶ τὰ ἔργα των εὑρίσκονται ὑπὸ τὴν ἀπόλυτον προστασίαν καὶ τὴν σοφὴν κατεύθυνσιν τοῦ παντοδυνάμου Θεοῦ. Ὁ ἄνθρωπος ὅμως δὲν γνωρίζει ποῖος εἶναι ἄξιος ἀγάπης ἢ ἀποστροφῆς καὶ μίσους· ὅλα τὰ μέλλοντα εἶναι ἄγνωστα εἰς αὐτόν.

Κοινὴ συνάντησις καὶ κοινὴ τύχη ἐπιφυλάσσεται εἰς τὸν δίκαιον καὶ εἰς τὸν ἀσεβῆ, εἰς τὸν ἀγαθὸν καὶ εἰς τὸν κακόν, εἰς τὸν νομικῶς καθαρὸν καὶ εἰς τὸν νομικῶς ἀκάθαρτον· εἰς ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος προσφέρει θυσίας, καὶ εἰς ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος δὲν θυσιάζει τίποτε. Ὅπως ὁ ἀγαθός, ἔτσι καὶ ἐκεῖνος ποὺ καταπατεῖ τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ. Ὅπως ἐκεῖνος ποὺ ὁρκίζεται ψευδῶς, ἔτσι καὶ ἐκεῖνος ποὺ εὐλαβεῖται καὶ φοβεῖται τὸν ὅρκον.

Εἰς ὅλα κυριαρχεῖ ἡ ματαιότης. Κοινὴ ἡ τύχη, καὶ εἰς τὸν δίκαιον καὶ εἰς τὸν ἀσεβῆ, εἰς τὸν ἀγαθὸν καὶ εἰς τὸν κακόν, εἰς τὸν καθαρὸν καὶ τὸν ἀκάθαρτον σύμφωνα μὲ τὸν Μωσαϊκὸν νόμον, εἰς ἐκεῖνον ποὺ προσφέρει θυσίας καὶ εἰς ἐκεῖνον ποὺ δὲν θυσιάζει· ὅπως ὁ ἀγαθός, ἔτσι καὶ ἐκεῖνος ποὺ ἁμαρτάνει· ὅπως ἐκεῖνος ποὺ κάμνει ἀνευλαβεῖς ὅρκους, ἔτσι καὶ ἐκεῖνος ποὺ εὐλαβεῖται καὶ φοβεῖται τὸν ὅρκον.

Εἶναι ἄδικον καὶ σκανδαλῶδες νὰ ἔχουν ὅλοι καὶ ὅλα τὴν αὐτὴν τύχην, καὶ κοινὴ συνάντησις νὰ ὑπάρχῃ δι’ ὅλους τοὺς ἀνθρώπους. Ἕνεκα τούτου ἐγέμισεν ἀπὸ κακὸν καὶ ἐπωρώθη ἡ καρδία τοῦ ἀνθρώπου. Παραφέρεται καὶ ὁρμᾷ πρὸς τὸ κακὸν ἡ καρδία τῶν ἀνθρώπων, ἐν ὅσῳ ζοῦν, καὶ ἀποθνήσκοντες κατευθύνονται πρὸς τοὺς νεκροὺς εἰς τὸν ᾅδην.

Αὐτὸ τὸ κακὸν καὶ ἄδικον συμβαίνει εἰς ὅλα, ὅσα γίνονται κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιον, ὅτι ὅλων εἶναι μία κοινὴ συνάντησις, ὁ θάνατος. Καὶ παρὰ ταῦτα τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι ἡ ἠθικὴ πώρωσις καὶ ἡ ἠθικὴ παραφορὰ τῆς καρδίας τῶν ἀνθρώπων ἐν ὅσῳ ζοῦν καὶ κατευθύνονται ὅλοι πρὸς τοὺς νεκρούς, εἰς τὸν Ἅδην.

Διότι ποιὸς εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐπικοινωνεῖ μὲ ὅλους τοὺς ἀνθρώπους, ποὺ ζοῦν εἰς τὴν γῆν; Αὐτὸς ποὺ ζῇ· αὐτὸς ἔχει τὴν ἐλπίδα τῆς ἐπικοινωνίας. Ὅταν ὅμως ἀποθάνῃ, χάνει τὴν ἐπικοινωνίαν του πρὸς τὴν γῆν. Διότι ἕνα ζωντανὸ σκυλὶ εἶναι ἀνώτερο ἀπὸ ἕνα λέοντα μεγαλοπρεπῆ, ἀλλὰ νεκρόν.

Διότι ποῖος εἶναι ἐκεῖνος, ποὺ ἐπικοινωνεῖ μὲ ὅλους τοὺς ζωντανούς; Ἐκεῖνος ποὺ ζῇ ἀκόμη. Αὐτὸς ἔχει κάποιαν ἐλπίδα. Ἡ ἐλπὶς ταιριάζει πιὸ πολὺ εἰς τὸ εὐτελὲς ἀλλὰ ζωντανὸ σκυλί, διότι αὐτὸ εἶναι ἀνώτερον ἀπὸ τὸ μεγαλοπρεπὲς ἀλλὰ ψόφιο λεοντάρι.

Οἱ ζωντανοὶ γνωρίζουν, ὅτι ὀπωσδήποτε θὰ ἀποθάνουν. Οἱ νεκροὶ δὲν γνωρίζουν τίποτε σχετικῶς μὲ τοὺς ζωντανούς. Εἰς τοὺς νεκροὺς δὲν ὑπάρχει πλέον πιθανότης ἀμοιβῆς, ὅπως ὑπῆρχε, ὅταν εὑρίσκοντο εἰς τὴν γῆν. Ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἡ ἀνάμνησίς των ἐλησμονήθη μεταξὺ τῶν ἀνθρώπων.

Διότι οἱ ζωντανοὶ γνωρίζουν ὅτι θὰ ἀποθάνουν, οἱ νεκροὶ ὅμως τίποτε δὲν γνωρίζουν διὰ τοὺς ζωντανούς. Δὲν ὑπάρχει πλέον δι’ αὐτοὺς ὠφέλεια καὶ ἀνταμοιβὴ τῶν κόπων των, διότι ἡ μνήμη των ἐλησμονήθη.

Ἡ ἀγάπη των καὶ τὰ μίση των, ὅπως καὶ ἡ μεταξύ των ζηλοφθονία, ἔχουν ἤδη ἐξαφανισθῆ καὶ δὲν ἔχουν αὐτοὶ καμμίαν πλέον συμμετοχὴν εἰς κάθε τι, τὸ ὁποῖον συμβαίνει εἰς τὴν ὑφήλιον.

Καὶ ἡ ἀγάπη, ποὺ εἶχαν αὐτοί, καὶ τὸ μῖσος των καὶ ἡ ζηλοτυπία των ἐχάθησαν πλέον δι’ αὐτούς, ἔπαυσαν. Δὲν ὑπάρχει δι’ αὐτοὺς ὑλικὴ ἀμοιβὴ δι’ ὅλα, ὅσα ἔπραξαν εἰς τὴν παροῦσαν ζωήν.

Ἔλα, λοιπόν, ἄνθρωπε, φάγε μὲ εὐχαρίστησιν τὰ φαγητά σου καὶ πίε μὲ καλὴ καρδιὰ τὸν οἶνον σου, διότι ὁ Θεὸς ἠθέλησε καὶ ηὐλόγησε τὰ ἔργα τῶν χειρῶν σου.

Ἐμπρὸς λοιπόν, φάγε μὲ εὐχαρίστησιν τὸ ψωμί σου καὶ πίε μὲ καλὴ καρδία τὸ κρασί σου, ἀπόλαυσε τὰ ὑλικὰ ἀγαθά, διότι ὁ Θεὸς εὐηρεστήθη καὶ εὐλόγησε τὰ ἔργα σου.

Πάντοτε νὰ ἐνδύεσαι μὲ λευκὰ ὡραῖα ἐνδύματα, καὶ τὸ μυρωμένον ἔλαιον ἂς μὴ λείψῃ ἀπὸ τὴν κεφαλήν σου.

Πάντοτε τὰ ἐνδύματά σου νὰ εἶναι λευκὰ καὶ φρεσκοπλυμένα εἰς ἔνδειξιν χαρᾶς, καὶ τὸ εὐωδιαστὸ λάδι ἂς μὴ λείψῃ ἀπὸ τὸ κεφάλι σου.

Γνώρισε καὶ ἀπόλαυσε τὴν καλὴν ζωὴν μὲ τὴν γυναῖκα, τὴν ὁποίαν ἠγάπησες, καθ’ ὅλας τὰς ἡμέρας τῆς προσκαίρου αὐτῆς ζωῆς σου, αἱ ὁποῖαι σοῦ ἐδόθησαν νὰ ζῇς εἰς τὴν γῆν ὑπὸ τὸν ἥλιον. Διότι τὰ ἀγαθὰ αὐτὰ σοῦ ἐδόθησαν ὡς μερίδιον καὶ κληρονομία σου ἀπὸ τὸν Θεόν. Αὐτά, διὰ τὰ ὁποῖα καὶ σὺ εἰργάσθης μὲ κόπον καὶ μόχθον εἰς τὴν γῆν.

Ἀπόλαυσε τὴν ζωήν σου μὲ τὴν νόμιμον γυναῖκα, ποὺ ἠγάπησες, ὅλας τὰς ἡμέρας τῆς προσκαίρου ζωῆς σου, ὅση θὰ σοῦ χαρισθῇ κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιον, ὅλες τίς ἡμέρες σου τὶς μάταιες, διότι αὐτὸ θὰ εἶναι τὸ κέρδος σου εἰς τὴν ζωὴν καὶ διὰ τὸν κόπον, ποὺ θὰ καταβάλλῃς ἐδῶ εἰς τὴν γῆν κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιον.

Ὅλα ὅσα εἶναι τοῦ χεριοῦ σου καὶ ἠμπορεῖς νὰ τὰ κάμῃς, κάμε τα μὲ ὅλην σου τὴν δραστηριότητα. Διότι εἰς τὸν ᾅδην, ὅπου καὶ σὺ κατευθύνεσαι, ὅπως ὅλοι οἱ ἄνθρωποι, δὲν ὑπάρχει δυνατότης διὰ κανένα ἔργον, οὔτε διὰ σχέδιον, οὔτε γνῶσις καὶ σοφία, ὅπως ὑπάρχει εἰς τὴν γῆν.

Ὅλα, ὅσα βρεθοῦν εἰς τὰ χέρια σου καὶ δύνασαι νὰ τὰ κάμῃς, κάμε τα μὲ ὅλην σου τὴν δραστηριότητα, διότι εἰς τὸν Ἅδην, ὅπου καὶ σὺ κατευθύνεσαι ὅπως ὅλοι οἱ ἄνθρωποι, δὲν ὑπάρχει δρᾶσις, σχέδια, γνῶσις καὶ σοφία.

Πάλιν ἐγὼ παρετήρησα μὲ προσοχὴν εἰς τὴν γῆν κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιον καὶ εἶδα ὅτι πολλὲς φορὲς δὲν ὑπερέχουν εἰς τὸν δρόμον οἱ ταχεῖς τοὺς πόδας καὶ ἐλαφροί, οὔτε ἡ νίκη δίδεται κατὰ τοὺς πολέμους εἰς τοὺς δυνατούς, ἀκόμη δὲ καὶ ὁ ἄρτος δὲν δίδεται εἰς τὸν σοφὸν οὔτε ὁ πλοῦτος εἰς τὸν συνετόν· οὔτε ἀναγνωρίζεται καμμία χάρις καὶ ἐκτίμησις εἰς τοὺς ἔχοντας γνῶσιν. Ὑπάρχουν περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁ ποίας αὐτοὶ θὰ συναντήσουν δυσκολίας καὶ ἐναντιότητας.

Καὶ πάλιν παρετήρησα καὶ εἶδα εἰς τὸν κόσμον αὐτόν, ὅτι ἡ νίκη εἰς τὸν δρόμον δὲν κερδίζεται ἀπὸ ἐκείνους ποὺ εἶναι ἐλαφροὶ εἰς τὰ πόδια, οὔτε ἡ νίκη εἰς ἕνα πόλεμον ἀπὸ τοὺς δυνατούς, οὔτε ἀκόμη εἰς τοὺς σοφοὺς δίδεται τὸ ψωμὶ καὶ εἰς τοὺς συνετοὺς ὁ πλοῦτος καὶ εἰς τοὺς γραμματισμένους ἡ χάρις, διότι ἀπρόοπτες περιστάσεις καὶ ἐναντιότητες θὰ συναντήσουν ὅλους αὐτούς.

Ὁ ἄνθρωπος, βεβαίως, δὲν γνωρίζει, τί θὰ τοῦ συμβῇ κατὰ τὰς ἡμέρας τῆς ζωῆς του. Ὅπως τὰ ψάρια συλλαμβάνονται εἰς τὸ ὀλέθριον δι’ αὐτὰ δίκτυον, ὅπως τὰ πτηνὰ συλλαμβάνονται εἰς τὴν παγίδα, ἔτσι καὶ οἱ ἄνθρωποι παγιδεύονται εἰς κάποιαν μοιραίαν καὶ κακὴν στιγμήν, ὅταν ἐπέλθῃ ἐναντίον των αἰφνίδιος ὁ κίνδυνος, ὁ θάνατος.

Ὁ ἄνθρωπος πρὸ παντὸς δὲν γνωρίζει τὰς μεγάλας καὶ ἀποφασιστικὰς στιγμὰς τῆς ζωῆς του. Ὅπως τὰ ψάρια πιάνονται εἰς τὸ ἀνεπάντεχον δίκτυον καὶ ὅπως τὰ πουλιὰ συλλαμβάνονται εἰς τὴν ἀπροσδόκητον παγίδα, ἔτσι παγιδεύονται καὶ οἱ ἄνθρωποι κατὰ τὴν κακὴν ὥραν τοῦ θανάτου, ὅταν ξαφνικὰ πέσῃ ἐπάνω τους.

Εἶδα ἀκόμη καὶ κάτι ἄλλο, ποὺ συμβαίνει εἰς τὴν γῆν ὑπὸ τὸν ἥλιον, καὶ τὸ ὁποῖον κατ’ ἐμὲ εἶναι μεγάλη σοφία.

Ἀκόμη παρετήρησα καὶ εἶδα κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιον ὡς ἀπόδειξιν σοφίας καὶ τοῦτο, τὸ ὁποῖον εἰς ἐμὲ φαίνεται ὡς μεγάλη καὶ ἀξιοπρόσεκτος σοφία.

Ἐναντίον μιᾶς μικρᾶς πόλεως, μέσα εἰς τὴν ὁποίαν οἱ ὑπερασπισταί της ἄνδρες ἦσαν ὀλίγοι, ἐπῆλθεν ἕνας μεγάλος βασιλεύς. Τὴν περιεκύκλωσε, ἀνήγειρε γύρω ἀπὸ αὐτὴν χαρακώματα καὶ ἐτοποθέτησε μεγάλας πολιορκητικὰς μηχανάς.

Νὰ εἶναι δηλαδὴ μία πόλις μικρὴ καὶ εἰς αὐτὴν νὰ εὑρίσκωνται ὀλίγοι ἄξιοι πολεμισταὶ καὶ ὑπερασπισταί της· νὰ ἔλθῃ ὅμως ἐναντίον της ἕνας μεγάλος βασιλεὺς καὶ νὰ τὴν πολιορκήσῃ καὶ κτίσῃ πύργους ὑψηλοὺς καὶ κατασκευάσῃ γύρω της μεγάλα χαρακώματα καὶ πολιορκητικὰς μηχανάς.

Εὐρέθηκε ὅμως μέσα εἰς τὴν πόλιν αὐτὴν ἕνας ἄνθρωπος πτωχὸς καὶ ἄσημος, συνετὸς ὅμως, καὶ διέσωσε τὴν πόλιν μὲ τὴν ἱκανότητά του. Αὐτὸν ὅμως τὸν πτωχόν, ἀλλὰ σοφόν, ἄνθρωπον κανεὶς κατόπιν δὲν τὸν ἐνεθυμήθη

Ἀλλὰ νὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν πόλιν αὐτὴν ἕνας ἄνθρωπος πτωχὸς καὶ σοφὸς καὶ μὲ τὴν ἐξυπνάδα του νὰ σώσῃ τὴν πόλιν αὐτήν. Κανεὶς ὅμως δὲν ἐθυμήθηκε μὲ εὐγνωμοσύνην τὴν πρᾶξιν τοῦ πτωχοῦ ἐκείνου σοφοῦ.

Εἶπα, λοιπόν, τότε ἐγὼ ἀπὸ μέσα μου· «ἀνωτέρα πάντων ἡ σοφία ἀπὸ τὴν δύναμιν», ἔστω καὶ ἂν εἶδα νὰ καταφρονῆται ἡ σοφία τοῦ πτωχοῦ αὐτοῦ ἀνθρώπου καὶ οἱ λόγοι του νὰ μὴ εἰσακούωνται πλέον.

Καὶ εἶπα τότε ἐγώ, ὅτι ἡ σοφία εἶναι ἀνωτέρα ἀπὸ τὴν δύναμιν. Ἡ σοφία ὅμως τοῦ πτωχοῦ περιεφρονήθη καὶ αἱ συμβουλαί του δὲν συζητοῦνται πλέον, ἀλλ’ ἐλησμονήθησαν ἐξ αἰτίας τῆς πτωχείας του.

Οἱ λόγοι πάντως τῶν σοφῶν ἀκούονται μὲ ἠρεμίαν καὶ εὐχαρίστησιν, καὶ προτιμῶνται ἀπὸ τὰς κραυγὰς τῶν ἀρχόντων, οἱ ὁποῖοι ἀσκοῦν τὴν ἐξουσίαν των ἀσυνέτως.

Τὰ λόγια τῶν σοφῶν ἀκούονται μὲ ἠρεμίαν, ὄχι ὅμως καὶ αἱ κραυγαὶ ἐκείνων ποὺ διοικοῦν μὲ ἀφροσύνην.

Προτιμοτέρα εἶναι ἡ σοφία καὶ ἀπὸ αὐτὰ τὰ πολεμικὰ μέσα, ἐνῷ ἐνας ἁμαρτωλὸς καὶ ἀσύνετος εἶναι δυνατὸν νὰ καταστρέψῃ πολλὴν καὶ πολλῶν τὴν εὐτυχίαν.

Ἡ σοφία εἶναι προτιμοτέρα ἀπὸ τὰ πολεμικὰ ὅπλα, τοὐναντίον δὲ ἕνας ἁμαρτωλὸς θὰ προξενήσῃ πολλὲς συμφορές.

Μυῖγες, ποὺ ἐψόφησαν μέσα εἰς μυρωμένον ἔλαιον, τὸ κάνουν βρώμικον. Προτιμοτέρα εἶναι ἔστω καὶ ὀλίγη σοφία, ἀπὸ τὴν μεγάλην δόξαν τῶν ἀφρόνων.

Οἱ μυῖγες ποὺ ἐψόφησαν μέσα εἰς τὸ μύρον, τὸ βρωμίζουν. Εἶναι περισσότερον πολύτιμος ὀλίγη σοφία, παρὰ ἡ δόξα μεγάλης ἀφροσύνης.

Ἡ καρδία τοῦ σοφοῦ εἶναι πάντοτε εἰς τὰ δεξιά του, σκέπτεται, δηλαδή, τὰ ὀρθὰ καὶ τὰ δίκαια. Ἡ καρδία τοῦ ἀσυνέτου εἶναι εἰς τὰ ἀριστερά, σκέπτεται μωρὰ καὶ ἐπιβλαβῆ.

Ἡ καρδία τοῦ σοφοῦ εἶναι εἰς τὰ δεξιά του καὶ ἡ καρδία τοῦ ἄφρονος εἰς τὸ ἀριστερόν του μέρος. Δηλαδή, ὁ νοῦς τοῦ σοφοῦ σκέπτεται πάντοτε τὰ ὀρθά, ὁ δὲ νοῦς τοῦ ἄφρονος τὰ ψεύτικα καὶ τὰ διεστραμμένα.

Καὶ εἰς τὴν πορείαν τῆς καθημερινῆς του ζωῆς ὁ ἀσύνετος ὑστερεῖ εἰς ὀρθοφροσύνην, διότι ὅλα ὅσα συλλογίζεται εἶναι ἀνόητα καὶ ἀσύνετα.

Ὅταν ὁ ἄφρων βαδίζῃ εἰς τὸν δρόμον, ὁ νοῦς του δὲν δυσκολεύεται νὰ φανερώσῃ εἰς ὅλους ὅτι, ὅσα σκέπτεται καὶ πράττει, ὅλη του ἡ διαγωγή, εἶναι ἀφροσύνη.

Ἐὰν ἡ ὁργὴ ἑνὸς ἄρχοντος ἐκσπάσῃ καὶ στραφῇ ἐναντίον σου, μὴ ταραχθῇς καὶ μὴ δώσῃς ἀφορμήν, διότι ἡ ἠρεμία θὰ καταπαύσῃ καὶ θὰ προλάβῃ μεγάλα κακά.

Ἐὰν ὁ θυμὸς ἐνὸς ἄρχοντος πέσῃ ἐπάνω σου, νὰ μὴ τὰ χάσῃς καὶ νὰ μὴ ἀντισταθῇς μὲ θυμόν, διότι ἡ ἀταραξία σου θὰ προλάβῃ μεγάλα κακά.

Εἶδα ἐγὼ καὶ ἕνα ἄλλο κακὸν κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιον εἰς τὴν γῆν· τὸ γεγονὸς ὅτι ἕνας ἄρχων ἀπερισκέπτως ἐξουσιάζει καὶ διατάσσει.

Ὑπάρχει ἕνα μεγάλο κακόν, ποὺ εἶδα κάτω ἀπὸ τὸν ἥλιον, καὶ αὐτὸ εἶναι ἡ αὐθαιρεσία ἑνὸς ἄρχοντος·

Εἰς τοὺς ἀσυνέτους δίδονται μερικὲς φορὲς ὑψηλὰ ἀξιώματα, ἐνῷ ἀντιθέτως οἱ πλούσιοι κατὰ τὴν γνῶσιν καὶ τὴν σοφίαν κάθονται χαμηλότερα.

νὰ ἀνεβῇ δηλαδὴ ὁ ἄφρων εἰς μεγάλα ἀξιώματα, καὶ οἱ πλούσιοι καὶ οἱ σοφοὶ νὰ καθίσουν εἰς εὐτελεῖς τόπους.

Εἶδα δούλους νὰ κάθωνται ἐπάνω εἰς μεγαλοπρεπεῖς ἵππους, καὶ πρώην ἄρχοντας νὰ βαδίζουν μὲ τὰ πόδια εἰς τὴν γῆν ὡσὰν δοῦλοι.

Εἶδα δούλους νὰ εἶναι καβαλλαρέοι καὶ ἄρχοντες νὰ βαδίζουν πεζοὶ εἰς τὴν γῆν, σὰν δοῦλοι.

Ἐκεῖνος, ποὺ σκάπτει λάκκον διὰ τὸν ἄλλον, θὰ πέσῃ ὁ ἴδιος μέσα εἰς αὐτόν. Ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος κρημνίζει ἀδίκως τὸν ξηρότοιχον ἀπὸ τὸν ἀγρὸν τοῦ γείτονός του, δὲν ἀποκλείεται νὰ τὸν δαγκώση τὸ φίδι.

Ὅποιος ἀνοίγει βόθρον διὰ τὸν ἄλλον, θὰ πέσῃ ὁ ἴδιος μέσα εἰς αὐτόν, καὶ ὅποιος γκρεμίζει τοῖχον ἀπὸ ξερολίθι, θὰ τὸν συναντήσῃ καὶ θὰ τὸν δαγκώσῃ φίδι.

Ἐκεῖνος ποὺ βγάζει καὶ μεταφέρει λίθους, θὰ καταπονηθῇ. Καὶ ἐκεῖνος ποὺ μὲ τὸ τσεκούρι σχίζει ξύλα, κινδυνεύει νὰ κτυπηθῇ, ἂν δὲν προσέξῃ.

Ἐκεῖνος ποὺ βγάζει ἢ μετακινεῖ λιθάρια, θὰ κουρασθῇ ἀπὸ αὐτά, καὶ ἐκεῖνος ποὺ σχίζει ξύλα, θὰ κινδυνεύσῃ νὰ πληγωθῇ ἀπὸ αὐτά.

Ἐὰν πεταχθῇ τὸ σίδερο ἀπὸ τὸ στυλιάρι, θὰ τρομάξῃ ὁ ξυλοκόπος καὶ θὰ στενοχωρηθῇ καὶ θὰ καταβάλῃ προσπαθείας νὰ διορθώσῃ τὸ τσεκούρι του. Αὐτὸ εἶναι σοφία καὶ δραστηριότης τοῦ ἐπιμελοῦς ξυλοκόπου.

Ἐὰν στομώσῃ ἢ βγῇ ἀπὸ τὸ ξύλον τὸ σιδερένιο ὄργανον (τὸ τσεκούρι π.χ.), τότε ὁ ξυλοσχίστης θὰ στενοχωρηθῇ καὶ θὰ καταβάλῃ τὰς δυνάμεις του νὰ τὸ ἀκονίση ἢ νὰ τὸ ἐπιδιορθώσῃ· ἑπομένως τὸ κέρδος τοῦ ἱκανοῦ εἶναι ἡ σοφία του.

Ἐὰν ἕνας ὀφιοδαμαστὴς δαγκωθῇ ἀπὸ τὸ φίδι του, διότι δὲν εἶπεν ὅπως ἔπρεπε τοὺς μαγικοὺς ψιθυρισμούς, τίποτε πλέον δὲν τὸν ὠφελοῦν οἱ ψιθυρισμοὶ αὐτοί.

Ἐὰν τὸ φίδι δαγκάσῃ τὸν ὀφιοδαμαστήν, πρὶν προλάβῃ νὰ χρησιμοποιήσῃ μαγικὰ καὶ γοητευτικὰ μέσα, τότε ποία ἡ ὠφέλεια εἰς αὐτὸν ποὺ γοητεύει;

Τὰ λόγια τοῦ σοφοῦ δίδουν εὐχαρίστησιν καὶ χαράν. Ἐνῷ τὰ λόγια τοῦ ἄφρονος θὰ καταποντίσουν καὶ αὐτὸν τὸν ἴδιον.

Τὰ λόγια τοῦ σοφοῦ δίδουν χάριν, ἐνῷ τὰ λόγια τοῦ ἄφρονος θὰ τὸν βουλιάξουν.

Ἀπ’ ἀρχῆς τὰ λόγια τοῦ ἄφρονος εἶναι ἀμυαλωσύνη, καὶ ἕως τέλος εἶναι κακὴ καὶ ἀνόητος παραφορά.

Ἀπ’ ἀρχῆς τὰ λόγια τοῦ ἄφρονος εἶναι ἀμυαλωσύνη καὶ μέχρι τέλους εἶναι παραφορὰ κακὴ καὶ ἀνοησία.

Ὁ ἀσύνετος λέγει πάρα πολλὰ λόγια, εἶναι φλύαρος. Ὁ ἄνθρωπος δὲν γνωρίζει ποιὸ εἶναι αὐτὸ ποὺ τώρα γίνεται, τί εἶναι ἐκεῖνο που θὰ γίνῃ εἰς τὸ μέλλον, διότι δὲν ὑπάρχει καὶ κανεὶς νὰ τοῦ ἀποκαλύψῃ αὐτά.

Ὁ ἄφρων εἶναι φλύαρος εἰς τοὺς λόγους του. Κανεὶς ἄνθρωπος δὲν γνωρίζει τί θὰ γίνῃ καὶ ποῖον θὰ εἶναι τὸ μέλλον του· διότι ποῖος θὰ τοῦ τὸ φανερώσῃ;

Ὁ κόπος τῆς ἐργασίας καταβάλλει εὔκολα τοὺς ἀσυνέτους καὶ ραθύμους. Ὁ ἄμυαλος καὶ τεμπέλης δὲν εἶναι ἱκανὸς οὔτε εἰς τὴν πόλιν νὰ μεταβῇ, διότι φοβεῖται τὴν κούρασιν.

Ὁ κόπος καταβάλλει τοὺς ἄφρονας καὶ ἀσεβεῖς. Ὁ ἄφρων δὲν εἶναι ἱκανὸς οὔτε εἰς τὴν πόλιν νὰ μεταβῇ. Φοβεῖται τὴν κούρασιν.

Ἀλλοίμονον εἰς σέ, πόλις, ἡ ὁποία ἔχεις βασιλέα νεαρὸν καὶ ἄπειρον καὶ τῆς ὁποίας οἱ ἄρχοντες παρακάθηνται ἀπὸ πρωΐας εἰς συμπόσια.

Ἀλλοίμονόν σου, πόλις, τῆς ὁποίας ὁ βασιλεὺς συμπεριφέρεται ὡς παιδὶ καὶ οἱ ἄρχοντές σου τρώγουν καὶ διασκεδάζουν τὸ πρωΐ, ἤτοι εἰς ὥραν ποὺ ἔπρεπε νὰ ἐργάζωνται διὰ τὸ καλὸν τοῦ κράτους.

Εὐτυχισμένη εἶσαι σύ, ἡ χώρα, ποὺ ἔχεις βασιλέα υἱὸν ἐλευθέρων καὶ εὐσεβῶν ἀνθρώπων, οἱ δὲ ἄρχοντές σου τρώγουν μὲ μέτρον εἰς τὴν κατάλληλον ὥραν. Αὐτοί, βασιλεὺς καὶ ἄρχοντες, δὲν θὰ ἐντροπιασθοῦν ποτέ.

Εὐτυχισμένη εἶσαι σὺ ἡ χώρα, τῆς ὁποίας ὁ βασιλεὺς εἶναι ἀπόγονος ἐλευθέρων, εὐγενῶν καὶ ἐναρέτων ἀνθρώπων καὶ οἱ ἄρχοντές σου τρώγουν μὲ μέτρον καὶ τὴν κανονικὴν ὥραν διὰ τὴν σωματικήν των ἐνίσχυσιν. Αὐτοὶ δὲν πρόκειται νὰ ἐντροπιασθοῦν ποτέ.

Ἀπὸ τὴν ὀκνηρίαν τοῦ οἰκοδεσπότου καὶ τῶν ἐργατῶν θὰ πέσῃ ἡ ξυλίνη σκέπη τοῦ σπιτιοῦ. Καὶ ἐξ αἰτίας τῆς τεμπελιᾶς τῶν χειρῶν των ἡ οἰκία θὰ σταλάζῃ.

Ἐξ αἰτίας τῆς ὀκνηρίας τοῦ οἰκοδεσπότου ἡ ξυλίνη στέγη τῆς οἰκίας του θὰ πέσῃ καὶ ἐξ αἰτίας τῆς ἀργίας τῶν χειρῶν του θὰ σταλάζῃ τὸ σπίτι. Καὶ τὸ κρατικὸν οἰκοδόμημα θὰ καταρρεύση ἐξ αἰτίας τοῦ ὀκνηροῦ βασιλέως καὶ τῶν ἀδιαφόρων ἀρχόντων του, διότι οἱ τοιοῦτοι

Οἱ ἀσύνετοι ἄρχοντες κατὰ τὸ διάστημα τῆς ζωῆς των παραθέτουν πλούσια φαγητὰ καὶ οἶνον καὶ πολύτιμα μύρα, διὰ νὰ εὐφραίνωνται, καὶ γελοῦν. Μὲ τὸ ἀργύριόν των προσπαθοῦν νὰ ταπεινώσουν καὶ ταπεινώνουν τοὺς πάντας καὶ τὰ πάντα.

ὀργανώνουν συμπόσια διὰ διασκέδασιν καὶ γέλια καὶ ὁ οἶνος καὶ τὰ μύρα τοὺς εὐφραίνουν, ἐφ’ ὅσον ζοῦν. Εἰς τὸ χρῆμα ὑποδουλώνονται τὰ πάντα.

Σὺ ὅμως οὔτε ἀπὸ μέσα σου μὴ σκεφθῇς καὶ εἴπῃς κάτι κακὸν ἐναντίον τοῦ βασιλέως· καὶ εἰς τὸ ἐσωτερικώτερον δωμάτιόν σου, τὸν κοιτῶνα σου, μὴ κατακρίνῃς τὸν πλούσιον ἄρχοντα. Διότι κάποιο πουλὶ τοῦ οὐρανοῦ θὰ μεταφέρῃ τὴν κατηγορίαν σου πρὸς αὐτόν. Ὁ πτερωτὸς αὐτὸς ἀγγελιαφόρος θὰ ἀναγγείλῃ εἰς ἐκεῖνον τὰ ἐπικριτικὰ λόγια σου.

Μὲ τὴν σκέψιν σου νὰ μὴ καταρασθῇς τὸν βασιλέα καὶ εἰς τὸ ὑπνοδωμάτιόν σου νὰ μὴ καταρασθῇς τὸν ἰσχυρόν, διότι κάποιο πουλὶ τοῦ οὐρανοῦ θὰ μεταφέρῃ εἰς αὐτὸν τὴν φωνήν σου, καὶ ἐκεῖνο ποὺ πετᾷ, θὰ προδώσῃ τὰ λόγια σου εἰς αὐτόν.

Σπεῖρε τὸ σιτάρι σου κατὰ τὸ φθινόπωρον εἰς τὸν καιρὸν τῶν βροχῶν. Ἔπειτα δὲ ἀπὸ ὡρισμένον χρόνον θὰ μαζεύσῃς αὐτὸ πολὺ περισσότερον.

Ρίξε τὸ ψωμί σου εἰς τὴν ἐπιφάνειαν τοῦ νεροῦ καὶ ἔπειτα ἀπὸ πολλὲς ἡμέρες θὰ τὸ εὕρῃς.

Μοίρασε τὸ ψωμί σου εἰς πολλοὺς καὶ εἰς ἀκόμη περισσοτέρους, ποὺ πεινοῦν. Διότι δὲν γνωρίζεις, ποιὰ δυστυχία ἠμπορεῖ ἀργότερα νὰ εὕρῃ καὶ σὲ τὸν ἴδιον εἰς τὴν γῆν αὐτήν.

Δῶσε μερίδιον ἀπὸ τὰ ἀγαθά σου εἰς πολλοὺς καὶ εἰς ἀκόμη περισσοτέρους, διότι δὲν γνωρίζεις ἂν αὔριον ἔλθῃ ἡ ἀνέχεια καὶ ἡ οἰκονομικὴ κρίσις καὶ εὕρῃ καὶ σένα.

Ἐὰν πυκνωθοῦν τὰ νέφη καὶ γεμίσουν τὸν οὐρανόν, θὰ ἀναλυθοῦν εἰς βροχήν. Ἐὰν ἕνα δένδρον φυτευθῇ ὀπουδήποτε εἰς τὴν γῆν, εἴτε εἰς τὸν βορρᾶν εἴτε εἰς τὸν νότον, ἐκεῖ θὰ ὑπάρχῃ, ἐκεῖ θὰ καρποφορῇ.

Ὅταν τὰ σύννεφα φορτωθοῦν ἀπὸ βροχήν, τὴν ρίχνουν εἰς τὴν γῆν· καὶ ἂν ἕνα δένδρον πέσῃ εἴτε πρὸς νότον εἴτε πρὸς βορρᾶν, εἰς τὸν τόπον ὅπου θὰ πέσῃ, ἐκεῖ καὶ θὰ μείνῃ, διὰ τὴν ὠφέλειαν ἐκείνων ποὺ κατοικοῦν ἐκεῖ.

Ἐκεῖνος ποὺ προσέχει πολὺ τοὺς ἀνέμους καὶ λεπτολογεῖ, ποτὲ δὲν θὰ σπείρῃ. Καὶ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος συνεχῶς παρατηρεῖ τὰ σύννεφα, ποτὲ δὲν θὰ θερίσῃ.

Ὅποιος κυττάζει τὸν ἄνεμον, ποὺ φέρει βροχήν, δὲν θὰ σπείρῃ ποτέ, καὶ ὅποιος κυττάζει τὰ σύννεφα, δὲν θὰ θερίσῃ ποτέ.

Ὅπως ὁ ἄνθρωπος δὲν γνωρίζει τὴν κίνησιν καὶ τὴν κατεύθυνσιν τοῦ ἀνέμου, δὲν γνωρίζει πῶς διαμορφώνεται τὸ σῶμα καὶ τὰ ὀστᾶ τοῦ ἐμβρύου μέσα εἰς τὴν κοιλίαν τῆς μητρός του, ἔτσι δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ καὶ τὰ θεῖα δημιουργήματα· πῶς, δηλαδή, ὁ Θεὸς ἐδημιούργησε καὶ κυβερνᾷ τὰ πάντα.

Ὅπως δὲν ὑπάρχει ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος νὰ γνωρίζῃ ποία εἶναι ἡ κατεύθυνσις τοῦ ἀνέμου, ἢ πῶς διαμορφοῦται καὶ ἐξελίσσεται τὸ ἔμβρυον εἰς τὴν κοιλίαν τῆς ἐγκύου, κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δὲν δύνασαι νὰ ἐννοήσῃς τὰ ἔργα τοῦ Θεοῦ, πῶς δηλαδὴ ἐργάζεται ἡ σοφή του Πρόνοια.

Σπεῖρε τὸ σιτάρι σου κατὰ τὸ διάστημα τῆς ἡμέρας, καὶ κατὰ τὴν ἑσπέραν ἀκόμη ἂς μὴ σταματήσῃ τὸ χέρι σου νὰ σπέρνῃ. Διότι δὲν γνωρίζεις, ποιοὶ σπόροι θὰ εὐδοκιμήσουν αὐτοὶ ἢ ἐκεῖνοι ἢ καὶ οἱ δύο μαζῆ.

Σπεῖρε τὸν σπόρον σου εἰς τὸ χωράφι τὸ πρωΐ, καὶ τὸ ἀπογεῦμα ἂς μὴ παύσῃ τὸ χέρι σου τὴν σποράν, διότι δὲν γνωρίζεις ποῖος σπόρος θὰ εὐδοκιμήσῃ, αὐτὸς ἢ ἐκεῖνος, ἂν δὲ εὐδοκιμήσουν καὶ οἱ δύο, αὐτὸ θὰ εἶναι εὐτυχία.

Ὡραῖον καὶ γλυκὺ εἶναι τὸ φῶς. Εὐχάριστον εἰς τοὺς ὀφθαλμοὺς νὰ βλέπουν τὸν ἥλιον, εὐχάριστος ἡ ζωὴ διὰ τὸν ἄνθρωπον.

Βεβαίως τὸ να βλέπῃ κανεὶς εἶναι γλυκὸ καὶ εὐχάριστον εἰς τὰ μάτια, νὰ βλέπῃ δηλαδὴ τὸν ἥλιον, ἤτοι νὰ ζῇ. Ἡ ζωὴ εἶναι γλυκειά.

Καὶ ἐὰν πολλὰ χρόνια ζήσῃ ὁ ἄνθρωπος εἰς τὴν γῆν, κατὰ τὸ διάστημα ὅλων αὐτῶν τῶν ἐτῶν θὰ εὐφρανθῇ. Θὰ ἐνθυμῆται ὅμως καὶ τὰς σκοτεινὰς ἡμέρας τοῦ θανάτου, αἱ ὁποῖαι θὰ εἶναι πολλαί, ἀπροσμέτρητοι. Ἀλλὰ κάθε τι, ποὺ συμβαίνει εἰς τὴν ζωήν μας, εἶναι μάταιον καὶ παροδικόν.

Καὶ ἂν ἀκόμη ζήσῃ πολλὰ ἔτη ὁ ἄνθρωπος καὶ χαρῇ εἰς ὅλα αὐτά, ἂς ἐνθυμῆται ὅμως καὶ τὸν θάνατον, ἤτοι τὰς σκοτεινὰς ἡμέρας τοῦ τάφου, διότι αὐταὶ θὰ εἶναι περισσότεραι ἀπὸ τὰς ἡμέρας τῆς παρούσης ζωῆς, αἰώνιαι. Καὶ τὸ ὑπόλοιπον τῆς ζωῆς μας ἐπὶ τῆς γῆς εἶναι οὐσιαστικῶς καὶ αὐτὸ ματαιότης.

Ἀπόλαυσε λοιπόν, νεαρέ, τὴν νεότητά σου, ἂς εὐφρανθῇ ἡ καρδιά σου κατὰ τὰς ἡμέρας τῆς νεότητός σου· βάδιζε ὅμως τὰς ὁδούς, τὰς ὁποίας ὑπαγορεύει εἰς σὲ ἡ καρδία σου, χωρὶς ἐκτροπάς, χωρὶς ψεγάδια. Μὴ παρασύρεσαι ἀπὸ τὰς πρώτας ἐντυπώσεις τῶν ὀφθαλμῶν σου. Ἔχε δὲ ὑπ’ ὄψιν σου, ὅτι ὁ Θεός, ὁ ὁποῖος σὲ βλέπει, θὰ σὲ κρίνῃ δι’ ὅλα τὰ ἔργα σου.

Ἂς χαίρεσαι, ὦ νέε, κατὰ τὴν νεότητά σου καὶ ἡ καρδία σου ἂς εὐφραίνεται κατὰ τὴν νεανικήν σου ἡλικίαν καὶ ἂς ἀκολουθῇ τὰς ἐπιθυμίας τῆς καρδίας σου χωρὶς ψεγάδι καὶ μῶμον καὶ μὴ ἐπηρεάζεσαι ἀπὸ τὰς πρώτας ἐντυπώσεις τῶν ὀφθαλμῶν σου. Νὰ ξεύρῃς ὅμως ὅτι δι’ ὅλα αὐτὰ θὰ σὲ κρίνῃ ὁ Θεός.

Διῶξε τὸν θυμὸν ἀπὸ τὴν καρδίαν σου. Διῶξε ἀπὸ κοντά σου τὰς πονηρὰς ἐπιθυμίας, διότι ἡ νεότης καὶ ἡ ἀμυαλωσύνη εἶναι ματαιότης.

Διῶξε λοιπὸν τὴν ἀγανάκτησιν ἀπὸ τὴν καρδίαν σου, ἐπειδὴ δὲν ἠμπορεῖς νὰ ἀπολαύσῃς τὰ ἐπίγεια, διῶξε ἀπὸ κοντά σου τὰς σαρκικὰς ἐπιθυμίας σου, διότι ἡ νεότης καὶ ἡ ἀνοησία εἶναι πρᾶγμα μάταιον καὶ πρόσκαιρον.

Κατὰ τὰ ἔτη τῆς νεότητός σου, καὶ πάντοτε, νὰ ἐνθυμῆσαι τὸν δημιουργόν σου, διὰ νὰ μὴ ἔλθουν ἡμέραι πόνου καὶ ταλαιπωρίας τοῦ γήρατος καὶ φθάσουν ἔτη, κατὰ τὰ ὁποῖα θὰ πῇς· «δὲν ἔχω πλέον τὴν θέλησιν καὶ τὴν δύναμιν δι’ αὐτὰ τὰ πράγματα, διὰ τὸν σεβασμὸν καὶ τὴν ὑπακοὴν πρὸς τὸν Θεόν».

Νὰ ἐνθυμῆσαι καὶ νὰ φοβῆσαι, νέε μου, κατὰ τὰ νεανικὰ σου χρόνια, ἀλλὰ καὶ πάντοτε, τὸν Πλάστην σου, διὰ νὰ μὴ ἔλθουν αἱ ἡμέραι τοῦ πόνου, ἤτοι τοῦ γήρατος, καὶ φθάσουν τὰ ἔτη, κατὰ τὰ ὁποῖα θὰ πῇς· δὲν αἰσθάνομαι πλέον καμμίαν ὄρεξιν δι’ αὐτὰ τὰ πράγματα, δηλαδὴ νὰ φοβοῦμαι τὸν Θεὸν καὶ νὰ ζῶ μὲ σωφροσύνην κ.τ.τ.

Νὰ ἐνθυμῆσαι τὸν πλάστην σου, πρὶν σκοτισθοῦν διὰ σὲ ὁ ἥλιος, τὸ φῶς, ἡ σελήνη καὶ οἱ ἀστέρες, καὶ ἐπανέλθουν ἔπειτα βαρυφορτωμένα πάλιν τὰ σύννεφα τῆς βροχῆς καὶ παραταθῇ ὁ χειμῶνας τῆς ζωῆς σου.

(Νὰ ἐνθυμῆσαι τὸν Θεόν) προτοῦ, λόγῳ τοῦ γήρατος, σκοτεινιάσῃ γιὰ σένα ὁ ἥλιος καὶ τὸ φῶς τῆς ἡμέρας καὶ τὸ φεγγάρι καὶ τὰ ἀστέρια καὶ ξαναέλθουν ἀπειλητικὰ τὰ σύννεφα ἔπειτα ἀπὸ τὴν βροχὴν καὶ ἐπαναληφθῇ ἡ βροχή, δηλαδὴ ὁ ἕνας πόνος θὰ διαδέχεται τὸν ἄλλον.

Κατὰ τὰς ἡμέρας τῶν γηρατείων σου θὰ τρέμουν οἱ φύλακες τοῦ σώματός σου, τὰ χέρια σου, θὰ κυρτωθοῦν οἱ ὦμοι σου καὶ θὰ ἀδυνατίσουν τὰ πόδια σου, τὰ ὁποῖα σὰν ἰσχυροὶ ἄνδρες σὲ συγκρατοῦσαν. Τὰ δόντια σου, τὰ ὁποῖα ἄλλοτε ἄλεθαν τὰς τροφὰς θὰ βραδύνουν εἰς τὸ ἄλεσμά των. Ἔμειναν ἄλλωστε λιγοστά, τὰ περισσότερα ἔπεσαν. Αἱ κόραι τῶν ὀφθαλμῶν σου, αἱ ὁποῖαι ἀπὸ τὶς κόγχες των, σὰν ἀπὸ παράθυρα, βλέπουν, θὰ καλυφθοῦν ἀπὸ τὸ σκοτάδι.

Εἰς τὴν ἐποχὴν τῶν προχωρημένων γηρατείων θὰ τρέμουν οἱ φύλακες τοῦ σώματος, τὸ κεφάλι καὶ τὰ χέρια, καὶ οἱ δυνατοὶ ἄνδρες, τὰ πόδια, ποὺ βαστάζουν τὸ σῶμα, δὲν θὰ ἀντέχουν καὶ δὲν θὰ στεριώνουν, καὶ ἐκεῖναι ποὺ ἀλέθουν, τὰ δόντια δηλαδή, θὰ ἀργήσουν, διότι ἔμειναν ὀλίγα ἢ ἔπεσαν τελείως ὅλα, καὶ θὰ σκοτισθοῦν τὰ μάτια, ποὺ κυττάζουν μέσα ἀπὸ τὰ βλέφαρα καὶ τὶς κόγχες, ποὺ ὁμοιάζουν σὰν παράθυρα.

Τότε τὰ θυρόφυλλα τοῦ στόματός σου, τὰ χείλη καὶ αἱ σιαγόνες σου, θὰ κλεισθοῦν καὶ θὰ παύσουν νὰ ἀγορεύουν. Ἡ φωνὴ τοῦ στόματός σου θὰ ἀδυνατήσῃ, θὰ γίνῃ λεπτὴ σὰν τὸ λάλημα τοῦ στρουθίου. Τὰ αὐτιὰ καὶ ἡ γλῶσσα σου, ὄργανα ἄλλοτε τοῦ τραγουδιοῦ σου, θὰ ἀδυνατήσουν.

Καὶ τότε θὰ κλείσουν αἱ σιαγόνες καὶ τὰ χείλη, ὥστε νὰ μὴ ἀνοίγουν καὶ νὰ μὴ ὁμιλοῦν, καὶ ἡ φωνὴ τοῦ στόματος θὰ ἀδυνατίσῃ καὶ θὰ γίνῃ λεπτὴ ὡσὰν τὸ λάλημα τοῦ πουλιοῦ, καὶ τὰ αὐτιὰ καὶ ἡ γλῶσσα, ποὺ ὑπηρετοῦν εἰς τὸ τραγούδι, θὰ ἀδυνατίσουν.

Θὰ βλέπουν τὰ γεροντικὰ μάτια μὲ φόβον τὸν ἀνήφορον καὶ θὰ θαμπώνουν εἰς τὸν δρόμον. Θὰ ἀνθήσῃ ἡ ἀμυγδαλιά, θὰ ἀσπρίσῃ δηλαδὴ τὸ κεφάλι τοῦ γέροντος. Τὰ εὐκίνητα ἄλλοτε, ὡσὰν ἀκρίδες, πόδια του, θὰ γίνουν δυσκίνητα. Ἡ ὄρεξις διὰ τὰ φαγητὰ καὶ τὰς ἀπολαύσεις τῆς ζωῆς θὰ μειωθῇ εἰς τὸ ἐλάχιστον. Καὶ ὁ ἄνθρωπος θὰ ὁδηγηθῇ πλέον εἰς τὴν τελευταίαν ἐπίγειον κατοικίαν του, τὸν τάφον. Θὰ τὸν περιστοιχίζουν πενθοῦντες οἱ οἰκεῖοι του καὶ οἱ πληρωμένοι μοιρολογηταί.

Καὶ οἱ γέροντες θὰ φοβοῦνται τὸν ἀνήφορον καὶ εἰς τὸν δρόμον θὰ θαμπώνουν καὶ θὰ βλέπουν φόβητρα. Καὶ θὰ ἀνθήσῃ τότε ἡ ἀμυγδαλιά, θὰ ἀσπρίσουν δηλαδὴ τὰ μαλλιά, καὶ ὁ γέρων θὰ γίνῃ δυσκίνητος σὰν τὴν παχειὰ ἀκρίδα, καὶ ἡ κάππαρις θὰ σκορπισθῇ, θὰ σβήσουν δηλαδὴ αἱ ἐπιθυμίαι, καὶ ἡ ψυχὴ θὰ χωρισθῇ ἀπὸ τὸ σῶμα καὶ ὁ ἄνθρωπος θὰ ὁδηγηθῇ πλέον εἰς τὴν αἰωνίαν κατοικίαν του, τὸν τάφον, θὰ τὸν περιστοιχίζουν δὲ οἱ πενθοῦντες οἰκεῖοι του καὶ οἱ ἐξ ἐπαγγέλματος μοιρολογισταί.

Λοιπόν, νὰ ἐνθυμῆσαι τὸν Πλάστην σου, πρὶν τὸ πολύτιμον ἀσημένιο νῆμα τῆς ζωῆς σου κοπῇ, πρὶν συντριβῇ τὸ χρυσὸ ἀνθοδοχεῖον τοῦ βίου σου, πρὶν σπάσῃ ἡ ὑδρία εἰς τὴν πηγὴν καὶ τὸ μαγγάνι ξεδιπλωθῇ καὶ κινηθῇ ὁλοταχῶς μέσα εἰς τὸ πηγάδι.

Ἐνθυμήσου τὸν Θεόν, προτοῦ νὰ κοπῇ ἡ ἀσημένια ἁλυσίδα, τὸ νῆμα τῆς ζωῆς σου, καὶ σπάσῃ ἡ θήκη τοῦ χρυσοῦ, ἡ ζωή σου, καὶ τσακισθῇ τὸ κανάτι εἰς τὴν πηγὴν καὶ τὸ μαγγάνι κατρακυλήση εἰς τὸ πηγάδι καὶ ὁ βίος καταλήξη εἰς τὸν τάφον καὶ τὸν Ἅδην.

Καὶ τότε θὰ ἐπιστρέψῃ πλέον τὸ χῶμα, τὸ σῶμα δηλαδή, εἰς τὴν γῆν, ὅπου καὶ ὅπως ἦτο πρὶν πλασθῇ. Ἡ ψυχὴ ὅμως θὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὸν Θεόν, ὁ ὁποῖος τὴν ἔπλασε καὶ τὴν ἔδωκε.

Καὶ τότε θὰ γυρίσῃ τὸ χῶμα, τὸ σῶμα δηλαδή, εἰς τὴν γῆν, ὅπως ἦτο προτοῦ νὰ πλασθῇ, ἡ δὲ ψυχὴ θὰ γυρίσῃ πάλιν εἰς τὸν Θεόν, ὁ ὁποῖος τὴν ἔδωκε.

Καὶ πάλιν ὁ Ἐκκλησιαστὴς λέγει καὶ ἐπαναλαμβάνει· ματαιότης ματαιοτήτων τὰ πάντα εἶναι ματαιότης.

Καὶ πάλιν λέγει ὁ Ἐκκλησιαστής· ματαιότης ματαιοτήτων, ὅλα εἶναι μάταια.

Σοφὸς μὲ τὸ παραπάνω ἔγινεν ὁ Ἐκκλησιαστής, τὴν δὲ σοφίαν του αὐτὴν καὶ γνῶσιν τὴν ἐδίδαξεν εἰς τὸν λαόν. Κάθε δὲ αὐτὶ ἀνθρώπου ἠμπορεῖ, ἐὰν θέλῃ, νὰ ἐξερευνήσῃ καὶ ἐξιχνιάσῃ τὸν πλοῦτον τῶν ὡραίων αὐτῶν παραβολῶν.

Ἐπὶ πλέον ὁ Ἐκκλησιαστὴς ἔγινε σοφὸς καὶ ἐδίδαξεν ἀληθινὴν γνῶσιν εἰς τὸν λαόν. Καὶ τὸ αὐτὶ ποὺ ἀκούει, θὰ εὕρῃ τὴν ἀξίαν τῶν παροιμιῶν του.

Πολλὰς ἐρεύνας καὶ ἀναζητήσεις ἔκαμεν ὁ Ἐκκλησιαστής, διὰ νὰ εὕρῃ ὡραίους καὶ εὐαρέστους λόγους, καὶ νὰ καταγράψῃ τοὺς λόγους αὐτοὺς τῆς σοφίας καὶ ἀληθείας μὲ ἀκρίβειαν καὶ εὐθύτητα.

Ἔπειτα ἀπὸ πολλὰς ἐρεύνας ὁ Ἐκκλησιαστὴς προσεπάθησε νὰ εὕρῃ λόγους εὐαρέστους καὶ νὰ καταγράψῃ ἐπακριβῶς καὶ μὲ εὐθύτητα λόγους τῆς ἀληθείας.

Οἱ λόγοι τῶν σοφῶν ὁμοιάζουν ὡσὰν τὴν βουκέντραν, ποὺ κεντοῦν εἰς κίνησιν καὶ ἐργασίαν. Ὁμοιάζουν μὲ καρφωμένα καρφιὰ διὰ τὴν ψυχὴν τοῦ ἀκροατοῦ. Οἱ σοφοὶ αὐτοὶ λόγοι ἀποτελοῦν συλλογήν· τοὺς ἔχει δὲ ἐμπνεύσει ὁ ἕνας καὶ μοναδικὸς ποιμήν, ὁ Θεός.

Οἱ λόγοι τῶν σοφῶν καὶ θεοπνεύστων ἀνδρῶν ὁμοιάζουν μὲ βούκεντρα, ποὺ ὠθοῦν εἰς ξύπνημα καὶ πρόοδον πνευματικήν, καὶ σὰν καρφιὰ καρφωμένα, διότι εἶναι λόγια μόνιμα, ποὺ προκαλοῦν ζωηρὰν ἐντύπωσιν εἰς τὸν ἀκροατήν. Οἱ λόγοι αὐτοὶ ἀποτελοῦν συλλογὰς καὶ ἐνεπνεύσθησαν ἀπὸ τὸν ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν Ποιμένα, τὸν Θεόν.

Εἶναι αὐτοὶ ἀρκετοί. Παιδί μου, πρόσεξε, διὰ νὰ σὲ ὁδηγήσουν εἰς τὴν ὀρθὴν ἀντίληψιν τῆς ζωῆς καὶ τοῦ καθήκοντος. Παιδί μου, πρόσεξε νὰ μὴ μαζέψῃς πολλὰ βιβλία. Δὲν τελειώνουν αὐτὰ ποτέ. Καὶ μὴ λησμονῇς, ὅτι ἡ πολλὴ μελέτη εἶναι καταπόνησις τοῦ πνεύματος καὶ τοῦ σώματος.

Καὶ ἐπὶ πλέον, παιδί μου, πρέπει νὰ διδαχθῇς ἀπὸ αὐτὰ καὶ νὰ τὰ ἐφαρμόζῃς. Τὸ νὰ γράψῃ κανεὶς πολλὰ βιβλία δὲν ἔχει ὄφελος, καὶ ἡ πολλὴ μελέτη εἶναι κόπωσις σωματικὴ καὶ ψυχική.

Ἂς κατακλείσωμεν τὸν λόγον μας μὲ τὸ σύνθημα· Ὅλα τὰ λόγια αὐτὰ ἄκουέ τα· νὰ φοβῆσαι τὸν Θεόν, νὰ τηρῇς τὰς ἐντολάς του, διότι εἰς αὐτὸ ἔγκειται ἡ ἀξία καὶ ὁ προορισμὸς παντὸς ἀνθρώπου.

Τὸ δὲ τελικὸν συμπέρασμα τῆς ὅλης διδασκαλίας τοῦ βιβλίου αὐτοῦ ἤκουε ποῖον εἶναι· νὰ φοβῆσαι τὸν Θεὸν καὶ νὰ τηρῇς τὰς ἐντολάς του, διότι ἡ διπλὴ αὐτὴ ἐντολὴ εἶναι ὅλος ὁ σκοπὸς καὶ ὁ προορισμὸς τοῦ ἀνθρώπου εἰς τὴν γῆν.

Καὶ μὴ λησμονῇς ὅτι ὁ Θεὸς θὰ κρίνῃ ὅλας ἀνεξαιρέτως τὰς πράξεις τῶν ἀνθρώπων, ὅσον ἀπόκρυφοι καὶ λησμονημένοι ἂν εἶναι αὐταί· τόσον τὰς καλὰς ὅσον καὶ τὰς κακάς.

Διότι ὅλας τὰς πράξεις ὁ Θεὸς θὰ τὰς ὁδηγήσῃ εἰς τὴν παγκόσμιον κρίσιν, καὶ κάθε ἀπόκρυφον καὶ τὰς ἐν ἀγνοίᾳ ἀκόμη πράξεις, εἴτε καλαὶ εἶναι αὗται εἴτε κακαί, θὰ τὰς φανερώσῃ καὶ θὰ ἀποδώσῃ δικαιοσύνην.