Μακκαβαίων Δ'

Ἐπειδὴ ἔχω σκοπὸν νὰ παρουσιάσω ἕνα πάρα πολὺ σοφὸν λόγον, ἐπὶ τοῦ ζητήματος ἂν ὁ εὐσεβὴς λογισμός, ἡ κατὰ Θεὸν ὀρθοφροσύνη, κυριαρχῇ ἐπὶ τῶν παθῶν, θὰ ἤθελα νὰ σᾶς δώσω μίαν ὀρθὴν συμβουλήν· νὰ προσέχετε, δηλαδή, προθύμως εἰς τὴν φιλοσοφίαν.

Ἐπειδὴ πρόκειται νὰ παρουσιάσω ἕνα πάρα πολὺ φιλοσοφικὸν θέμα, δηλαδὴ τὸ θέμα ἐὰν ὁ εὐσεβὴς λογισμός, ἡ σύμφωνος πρὸς τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ σύνεσις, εὐθυκρισία καὶ ὀρθοφροσύνη, εἶναι ἀπόλυτος κυρίαρχος ἐπάνω εἰς τὰ πάθη, θὰ ἤθελα νὰ σᾶς δώσω μίαν ὀρθὴν συμβουλήν· νὰ προσέχετε πρόθυμα, σοβαρὰ καὶ εἰλικρινὰ εἰς τὴν φιλοσοφίαν.

Διότι, βεβαίως, ἡ λογικὴ εἶναι ἀπαραίτητος διὰ κάθε πρᾶγμα πρὸς πλήρη γνῶσιν. Ἀπὸ δὲ ἄλλης ἐπόψεως περιέχει ἔπαινον τῆς μεγίστης ἀρετῆς, ἐννοῶ τῆς φρονήσεως, τῆς ὀρθοφροσύνης.

Διότι ἡ λογικὴ εἶναι ἀναγκαία καὶ ἀπαραίτητη διὰ κάθε ἕνα ὁ ὁποῖος ἀναζητεῖ τὴν γνῶσιν· καὶ ἐπὶ πλέον περιέχει τὸν ἔπαινον τῆς ὑψίστης ἀρετῆς, ἐννοῶ βεβαίως τῆς συνέσεως, τῆς εὐθυκρισίας καὶ ὀρθοφροσύνης.

Ἂν λοιπὸν ὁ εὐσεβὴς λογισμὸς φαίνεται ὅτι ἐπικρατεῖ ἐπὶ τῶν παθῶν, ποὺ παρακωλύουν τὴν σωφροσύνην, δηλαδὴ ἐπὶ τῆς λαιμαργίας καὶ τῆς ἐπιθυμίας,

Ἐὰν λοιπὸν εἶναι φανερὸν ὅτι ὁ εὐσεβὴς λογισμὸς κυριαρχεῖ καὶ ἐξουσιάζει ἐπάνω εἰς τὰ πάθη ἐκεῖνα ποὺ ἐμποδίζουν τὴν σωφροσύνην (σεμνότητα, ἐγκράτειαν, χρηστοήθειαν), δηλαδὴ ἐπάνω εἰς τὴν λαιμαργίαν (κοιλιοδουλείαν) καὶ τὴν ἀσέλγειαν,

ἀποδεικνύεται ὅτι κυριαρχεῖ καὶ ἐπὶ τῆς κακοηθείας καὶ ἐπὶ τῶν παθῶν, ποὺ ἐμποδίζουν τὴν ἀνδρείαν, δηλαδὴ κυριαρχεῖ ἐπὶ τοῦ θυμοῦ, τοῦ πόνου καὶ τοῦ φόβου.

εἶναι ἐπίσης φανερὸν ὅτι ἐξουσιάζει καὶ ἐπάνω εἰς τὰ πάθη ἐκεῖνα ποὺ ἐμποδίζουν κάποιον γενικά, ἀπὸ τὴν ἐνάρετον ζωήν· δηλαδὴ κυριαρχεῖ ἐπάνω εἰς τὴν πονηρίαν καὶ ἀχρειότητα καὶ ἐπάνω εἰς τὰ πάθη ποὺ ἐμποδίζουν τὴν ἀνδρείαν, τὸ γενναῖον φρόνημα, δηλαδὴ ἐπάνω εἰς τὸν θυμόν, τὸν πόνον καὶ τὸν φόβον.

Πῶς, λοιπόν - ἠμπορεῖ νὰ ἐρωτήσουν μερικοί - ἐὰν ὁ εὐσεβὴς λογισμὸς κυριαρχῇ ἐπὶ τῶν παθῶν, δὲν κυριαρχεῖ καὶ ἐπὶ τῆς λησμοσύνης καὶ τῆς ἀγνοίας; Ἡ τεθεῖσα ἐρώτησις εἶναι γελοία.

«Πῶς λοιπόν», ἴσως ἐρωτήσουν μερικοί, «ἐὰν Ὁ εὐσεβὴς λογισμὸς κυριαρχῇ ἐπάνω εἰς τὰ πάθη, δὲν κυριαρχεῖ καὶ ἐπάνω εἰς τὴν λησμοσύνην καὶ εἰς τὴν ἄγνοιαν;» Ἀλλ’ ἡ ἐρώτησις ποὺ θέτουν εἶναι γελοία! (Ἤ, κατ’ ἄλλην ἑρμηνείαν: Ἀλλὰ προσπαθοῦν να καταστήσουν τὸ ἐπιχείρημά μου γελοῖον).

Διότι ὁ λογισμὸς δὲν εἶναι κύριος τῶν ἰδικῶν του παθῶν, ἀλλὰ τῶν ἀντιθέτων πρὸς τὴν δικαιοσύνην καὶ τὴν ἀνδρείαν, πρὸς τὴν σωφροσύνην καὶ τὴν φρόνησιν. Καὶ μάλιστα ὄχι εἰς βαθμὸν νὰ τὰ καταλύῃ, ἀλλὰ εἰς σημεῖον νὰ μὴ ὑποχωρῇ εἰς αὐτά.

Διότι ὁ λογισμὸς δὲν ἐξουσιάζει τὰ ἰδικά του πάθη, ἀλλ’ ἐκεῖνα ποὺ ἐναντιώνονται καὶ ἀντιτάσσονται πρὸς τὴν δικαιοσύνην (ἐνάρετον ζωήν) καὶ τὴν ἀνδρείαν καὶ τὴν σωφροσύνην καὶ τὴν φρόνησιν (σύνεσιν, εὐθυκρισίαν). Ἐξουσιάζει δὲ ὅλων αὐτῶν τῶν παθῶν ὄχι διὰ νὰ τὰ καταστρέψῃ καὶ ἀφανίσῃ, ἀλλ’ ἔτσι ὥστε κάποιος νὰ μὴ ὑποχωρῇ καὶ ὑποτάσεται εἰς αὐτὰ ἢ κυριεύεται ἀπὸ αὐτά.

Καὶ ἀπὸ ἄλλα πολλὰ σημεῖα θὰ ἠμποροῦσα νὰ σᾶς δείξω, ὅτι ὁ εὐσεβὴς λογισμὸς εἶναι κυρίαρχος καὶ ἐξουσιαστὴς ἐπὶ τῶν παθῶν.

Ἀπὸ πολλὰ καὶ ἀπὸ διάφορα παραδείγματα θὰ ἠμποροῦσα νὰ σᾶς ἀποδείξω ὅτι ὁ εὐσεβὴς λογισμὸς εἶναι ἀπόλυτος ἡγεμὼν καὶ ἐξουσιαστὴς ἐπάνω εἰς τὰ πάθη.

Ἀλλὰ πολὺ περισσότερον θὰ δείξω τοῦτο φέρων ὡς παράδειγμα τὴν ἀνδραγαθίαν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀπέθαναν ὑπὲρ τῆς ἀρετῆς, τοῦ Ἐλεαζάρου δηλαδή, τῶν ἑπτὰ ἀδελφῶν καὶ τῆς μητρός των. Διότι αὐτοὶ περιφρονήσαντες τοὺς μέχρι θανάτου πόνους ἔδειξαν ὅτι ὑπερισχύει ἐπὶ τῶν παθῶν ὁ εὐσεβὴς λογισμός.

Εἶναι δυνατὸν ὅμως νὰ ἀποδείξω τοῦτο περισσότερον καὶ πολὺ καλύτερα ἀπὸ τὴν ἀνδραγαθίαν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἀπέθαναν ὑπὲρ τῆς ἀρετῆς· δηλαδὴ τοῦ Ἐλεαζάρου καὶ τῶν ἑπτὰ ἀδελφῶν (Μακκαβαίων) καὶ τῆς μητέρας των. Διότι ὅλοι αὐτοί, ἀφοῦ περιεφρόνησαν τὰ μέχρι θανάτου βασανιστήρια, ἔδειξαν δημοσίως ὅτι ὁ εὐσεβὴς λογισμὸς ἐπικρατεῖ καὶ ὑπερισχύει τῶν παθῶν.

Διὰ τὰς ἀρετάς των, λοιπόν, μοῦ δίδεται ἡ εὐκαιρία νὰ ἐπαινέσω τοὺς εἰς τοὺς καιρούς μας ἀποθανόντας ὑπὲρ τῆς ἀρετῆς ἄνδρας μαζῆ μὲ τὴν μητέρα των καὶ νὰ τοὺς καλοτυχίσω διὰ τὴν τιμὴν αὐτήν.

Κατὰ τὸν καιρὸν λοιπὸν αὐτόν (κατ’ ἄλλους: Κατὰ τὴν ἐπέτειον λοιπὸν αὐτήν) μου δίδεται ἡ κατάλληλος εὐκαιρία νὰ ἐπαινέσω διὰ τὶς ἀρετές των τοὺς ἄνδρες ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι μαζὶ μὲ τὴν μητέρα των ἀπέθαναν ὑπὲρ τῆς ἀρετῆς καὶ τῆς ἀνδρείας, καὶ νὰ τοὺς ὀνομάσω ἐπίσης εὐλογημένους, μακαρίους, καλότυχους διὰ τὴν τιμὴν αὐτὴν ποὺ τοὺς ἔγινε.

Διότι ἐκεῖνοι ἐθαυμάσθησαν διὰ τὴν ἀνδρείαν καὶ τὴν ὑπαμονήν των ὄχι μόνον ἀπὸ ὅλους τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ αὐτοὺς τοὺς δημίους των. Καὶ ἔγιναν αἴτιοι νὰ καταλυθῇ ἡ ἐπάνω εἰς τὸ ἔθνος μας τυραννικὴ κυριαρχία, ἀφοῦ ἐνίκησαν τὸν τύραννον μὲ τὴν ὑπομονήν, ὥστε δι’ αὐτῶν τῶν μαρτύρων νὰ καθαρθῇ ἡ πατρὶς ἀπὸ τὸ μόλυσμα.

Διότι ἐκεῖνοι, ἀφοῦ ἐθαυμάσθησαν διὰ τὴν ἀνδρείαν καὶ ὑπομονήν των ὄχι μόνον ἀπὸ ὅλους τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τοὺς βασανιστάς των, ἔγιναν ἡ αἰτία νὰ καταλυθῇ ἡ τυραννικὴ κυριαρχία (τοῦ Ἀντιόχου Δ' τοῦ Ἐπιφανοῦς) ἐπανῶ εἰς τό (Ἰουδαϊκόν) ἔθνος. Διὰ τῆς ὑπομονῆς ποὺ ἔδειξαν εἰς τὰ μαρτύρια ἐνίκησαν τὸν τύραννον, καὶ μὲ αὐτὸν τὸν τρόπον ἡ πατρίδα τῶν ἐκαθαρίσθη διὰ τοῦ μαρτυρικοῦ αἵματός των.

Ἀλλὰ καὶ περὶ τούτου τώρα ἀμέσως θὰ λάβω τὴν εὐκαιρίαν νὰ ὁμιλήσω, ἀφοῦ ἀρχίσω τὸν λόγον μου, ὅπως συνηθίζω νὰ κάνω, καὶ ἔτσι θὰ κάμω λόγον περὶ αὐτῶν ἀποδίδων δόξαν εἰς τὸν πάνσοφον Θεόν.

Ἀλλὰ καὶ περὶ αὐτοῦ τώρα, ἐντὸς ὀλίγου, θὰ ἔχω τὴν εὐκαιρίαν νὰ ὁμιλήσω· ὅπως ὅμως συνηθίζω νὰ κάνω, θὰ ἀρχίσω ἐκθέτων τὸ κύριον θέμα μου καὶ κατόπιν θὰ στρέψω τὸν λόγον εἰς τὴν ὑπόθεσιν (ἱστορίαν) των, ἀποδίδων δόξαν εἰς τὸν πάνσοφον Θεόν.

Ἐξετάζομεν, λοιπόν, ἂν εἶναι κυρίαρχος ἐπὶ τῶν παθῶν ὁ εὐσεβὴς λογισμός.

Ἐξετάζομεν συνεπῶς ἐὰν ὁ εὐσεβὴς λογισμὸς εἶναι κυρίαρχος ἐπάνω εἰς τὰ πάθη.

Διακρίνομεν συγχρόνως, τί περίπου εἶναι αὐτὸς ὁ λογισμὸς καὶ τί εἶναι τὸ πάθος, καὶ πόσα εἶναι τὰ εἴδη τῶν παθῶν καὶ ἐὰν κυριαρχῇ ὁ λογισμὸς ἐπὶ ὅλων αὐτῶν.

Συγχρόνως δὲ διακρίνομεν καὶ ἀποφασίζομεν τί περίπου εἶναι αὐτὸς ὁ λογισμὸς καὶ τί εἶναι τὸ πάθος καὶ πόσα εἴδη παθῶν ὑπάρχουν καὶ ἐὰν ὁ λογισμὸς κυριαρχῇ ἐπάνω εἰς ὅλα αὐτά.

Λογισμός, λοιπόν, εἶναι ἡ νόησις μετὰ ὀρθοφροσύνης, ἡ ὁποία προτιμᾷ τὸν βίον τῆς σοφίας.

Λοιπόν, λογισμὸς μὲν εἶναι βεβαίως ἡ νόησις μὲ τὴν ἰσχυρὰν λογικήν, ἡ ὁποία προτιμᾷ τὸν βίον τῆς σοφίας.

Σοφία δὲ εἶναι ἡ γνῶσις τῶν θείων καὶ τῶν ἀνθρωπίνων πραγμάτων καὶ τῶν αἰτίων των.

Κατόπιν δέ, σοφία εἶναι ἡ γνῶσις θείων καὶ ἀνθρωπίνων πραγμάτων καὶ τῶν αἰτίων των.

Αὐτή, μάλιστα, εἶναι ἡ παιδεία, ἡ μόρφωσις, τὴν ὁποίαν περιέχει ὁ νόμος τοῦ Θεοῦ καὶ διὰ τῆς ὁποίας μανθάνομεν εὐλαβῶς τὰ θεῖα καὶ τὰ ἀνθρώπινα πράγματα πρὸς τὸ συμφέρον μας.

Αὐτή, λοιπόν, εἶναι κυρίως ἡ παιδεία, ἡ παιδαγωγία, καλλιέργεια καὶ μόρφωσις ποὺ περιέχει ὁ νόμος τὸν Θεοῦ, διὰ τῆς ὁποίας διδασκόμεθα καὶ μανθάνομεν εὐλαβῶς καὶ σωφρόνως τὰ θεῖα καὶ τὰ ἀνθρώπινα πράγματα πρὸς τὸ συμφέρον καὶ τὴν ὠφέλειάν μας.

Τῆς σοφίας δὲ τὰ εἴδη εἶναι τέσσαρα· φρόνησις, δικαιοσύνη, ἀνδρεία καὶ σωφροσύνη.

Τῆς δὲ σοφίας τὰ εἴδη εἶναι τέσσερα: Φρόνησις (σύνεσις), δικαιοσύνη, ἀνδρεία (ἀπτόητος γενναιότης) καὶ σωφροσύνη (ἐγκράτεία).

Σημαντικωτάτη ἀπὸ ὅλας εἶναι ἡ φρόνησις, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἀφορμᾶται ὁ λογισμὸς καὶ ἐπικρατεῖ ἐπὶ τῶν παθῶν.

Σημαντικωτάτη δὲ ἀπὸ ὅλες εἶναι ἡ φρόνησις (σύνεσις), δεδομένου ὅτι δι’ αὐτῆς ὁ λογισμὸς ἐπικρατεῖ ἐπάνω εἰς τὰ πάθη.

Τῶν δὲ παθῶν δύο εἶναι τὰ κυρίως περιεκτικὰ καὶ τῶν ἄλλων· ἡ ἡδονὴ καὶ ὁ πόνος. Καθένα δὲ ἀπὸ αὐτὰ συνδέεται ἐκ φύσεως πρὸς τὸ σῶμα καὶ πρὸς τὴν ψυχήν.

Τῶν δὲ παθῶν τὰ πλέον περιεκτικὰ καὶ τῶν ἄλλων εἶναι δύο: Ἡ ἡδονή (ἡδονικὸν αἴσθημα, εὐχαρίστησις) καὶ ὁ πόνος (ὀδύνη, θλῖψις). Καὶ τὸ κάθε ἕνα πάθος ἀπὸ αὐτὰ συνδέεται ἐκ φύσεως καὶ πρὸς τὸ σῶμα καὶ πρὸς τὴν ψυχήν.

Γύρω ἀπὸ τὴν ἡδονὴν καὶ τὸν πόνον περιστρέφονται πολυάριθμα πάθη.

Τὰ δὲ πάθη τόσον τῆς ἡδονῆς, ὅσον καὶ τοῦ πόνου, ἔχουν πολλὲς συνέπειες καὶ ἀποτελέσματα.

Προπορεύεται μέν, λοιπόν, τῆς ἡδονῆς ἡ ἐπιθυμία, ἀκολουθεῖ δὲ ἡ χαρά.

Τοιουτοτρόπως, πρὶν ἀπὸ τὴν ἡδονὴν προηγεῖται ἡ ἐπιθυμία, ἔπειτα δὲ ἀπὸ αὐτὴν ἀκολουθεῖ ἡ εὐχαρίστησις, ἡ τέρψις.

Πρὸ τοῦ πόνου βαδίζει ὁ φόβος, ἀκολουθεῖ δὲ ἡ λύπη.

Πρὶν ἀπὸ τὸν πόνον προηγεῖται ὁ φόβος, ἀκολουθεῖ δὲ μετὰ τὸν πόνον ἡ λύπη.

Ὁ θυμὸς εἶναι ἕνα μικτὸν πάθος ἡδονῆς καὶ πόνου. Τὸ ἀντιλαμβάνεται κανεὶς αὐτό, ἐὰν προσέξῃ καὶ κατανοήση, ὅτι περιέπεσεν εἰς αὐτόν.

Ὁ θυμὸς δὲ εἶναι, ὅπως θὰ διαπιστώσῃ κανεὶς ἐὰν ἀναλογισθῇ καὶ μελετήσῃ τὴν πεῖραν του, πάθος, τὸ ὁποῖον περιέχει καὶ ἡδονὴν καὶ πόνον.

Μέσα εἰς τὴν ἡδονὴν ὑπάρχει ἡ κακοήθης διάθεσις, ἡ ὁποία εἶναι ἡ περισσότερον πολύπλοκος ἀπὸ ὅλα τὰ πάθη.

Μέσα δὲ εἰς τὴν ἡδονὴν ὑπάρχει ἀκόμη καὶ ἡ πονηρή, δολία, κακότροπη διάθεσις, ἡ ὁποία εἶναι ἡ πλέον πολυποικίλη καὶ πολυσύνθετη ἀπὸ ὅλα τὰ πάθη.

Ἐν σχέσει μὲν πρὸς τὴν ψυχὴν ἡ ἀλαζονεία, ἡ φιλαργυρία, ἡ φιλοδοξία, ἡ φιλονεικία, ἡ ἀπιστία καὶ ἡ βασκανία·

Σχετικῶς μὲν μὲ τὴν ψυχὴν (ὑπάρχει) ἀλαζονεία (φαντασία, ψευδοϋπερηφάνεια), φιλαργυρία, φιλοδοξία, φιλονικία (ἀνταγωνισμός, ἀντιζηλία), ἀπιστία καὶ βασκανία (φθόνος, συκοφαντία, κακοβουλία).

ἐν σχέσει δὲ μὲ τὸ σῶμα ἡ παμφαγία, ἡ λαιμαργία, ἡ μονοφαγία.

Σχετικῶς δὲ μὲ τὸ σῶμα (ὑπάρχει) παντοφαγία (τὸ νὰ τρώγῃ κανεὶς τὰ πάντα ἀδιακρίτως) καὶ λαιμαργία καὶ μονοφαγία (ἐγωιστικὴ ἀπόλαυσις τῆς τροφῆς ἀπὸ ἕνα μόνον, χωρὶς νὰ προσφέρῃ καὶ εἰς ἄλλον).

Ὡς ἐὰν ἡ ἡδονὴ καὶ ὁ πόνος εἶναι δύο φυτὰ τοῦ σώματος καὶ τῆς ψυχῆς ὑπάρχουν πολλαὶ παραφυάδες αὐτῶν τῶν φυτῶν.

Ὅπως ἀκριβῶς ἡ ἡδονὴ καὶ ὁ πόνος εἶναι δύο φυτά, τὰ ὁποῖα φύονται, καὶ ἀναπτύσσονται ἀπὸ τὸ σῶμα καὶ ἀπὸ τὴν ψυχήν, ἔτσι ὑπάρχουν καὶ πολλὲς παραφυάδες (παραβλάσταρα) τῶν φυτῶν αὐτῶν (ἤ, κατ’ ἄλλους: Τῶν παθῶν αὐτῶν),

Κάθε μίαν δὲ ἀπὸ αὐτὰς τὰς παραφυάδας ὁ τὰ πάντα καλλιεργῶν λογισμὸς καθαρίζει ὁλόγυρα, ἀφαιρεῖ τὰς ἀκάνθας, τὴν περιπλέκει καὶ τὴν στερεώνει εἰς στηρὶγματα, μὲ κάθε τρόπον τὴν διευθετεῖ καὶ ἔτσι ἐξημερώνει τὸ περιεχόμενον τῶν ἡθῶν καὶ τῶν παθῶν.

κάθε μίαν ἀπὸ τίς ὁποῖες ὁ γενικὸς γεωργός, ὁ λογισμός, τὴν καθαρίζει ὁλοτρόγυρα ἀπὸ τὰ ζιζάνια καὶ τὴν ἀποξέει, ἀφαιρῶντας τὰ ἀγκάθια καὶ τὴν περιτυλίσσει στερεώνοντάς την καὶ τὴν ποτίζει μὲ ἀκρίβειαν, καὶ μὲ κάθε τρόπον τὴν τακτοποιεῖ, ἔτσι δὲ ἡμερώνει τελείως τὴν ζούγκλαν (τὸ πολὺ πλῆθος) τῶν ἠθῶν (συνηθειῶν) καὶ τῶν παθῶν.

Διότι ὁ λογισμὸς εἶναι ἡγεμὼν μὲν τῶν ἀρετῶν, κυρίαρχος δὲ τῶν παιθῶν. Παρατηρεῖτε, λοιπόν, πρῶτον διὰ τῶν ἔργων, διὰ τῶν ἐκ δηλώσεων, ποὺ ἐμποδίζουν τὴν σωφροσύνην, διότι ὁ λογισμὸς εἶναι κυρίαρχος ἐπὶ τῶν παθῶν.

Διότι ὁ λογισμὸς εἶναι ἀφ’ ἐνὸς μὲν ὁδηγὸς τῶν ἀρετῶν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ κυρίαρχος καὶ ἐξουσιαστὴς τῶν παθῶν. Παρατηρεῖτε λοιπὸν πρῶτον ὅτι διὰ τῶν ἔργων (ἐκδηλώσεων) τὰ ὁποῖα ἐμποδίζουν τὴν σωφροσύνην (ἐγκράτειαν) ὁ λογισμὸς εἶναι ἀπόλυτος κύριος καὶ δεσπότης ἐπάνω εἰς τὰ πάθη.

Σωφροσύνη ἑπομένως εἶναι ἡ κυριαρχία ἐπὶ τῶν ἐπιθυμιῶν.

Κατὰ συνέπειαν ἡ σωφροσύνη εἶναι δύναμις ἐξουσιαστικὴ ἐπάνω εἰς τὶς ἐπιθυμίες.

Ἀπὸ τὰς ἐπιθυμίας ἄλλαι μὲν εἶναι ψυχικαί, ἄλλαι δὲ σωματικαί. Ὁ λογισμὸς παρουσιάζεται ὅτι ἐπικρατεῖ καὶ ἐπὶ τῷ δύο τούτων εἰδῶν.

Καὶ ἀπὸ τὶς ἐπιθυμίες ἄλλες μὲν εἶναι ψυχικές, ἄλλες δὲ σωματικές, ὁ δὲ λογισμὸς προφανῶς ὑπερισχύει καὶ ἐξουσιάζει καὶ ἐπὶ τῶν δύο τούτων εἰδῶν τῶν ἐπιθυμιῶν.

Ἀλλὰ πόθεν κινούμενοι ἀποστρεφόμεθα τὰς ἀπηγορευμένας τροφὰς καὶ τὰς ἐξ αὐτῶν ἡδονάς; Τοῦτο συμβαίνει, διότι ὁ λογισμὸς ἔχει τῇ δύναμιν νὰ ἐπικρατῆ ἐπὶ τῶν ὀρέξεων. Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μου.

Διαφορετικά, πῶς συμβαίνει ὥστε, ὅταν ἐλκυώμεθα ἀπὸ τὶς ἀπαγορευμένες τροφές, νὰ ἀποστρεφώμεθα τὶς ἠδονές (εὐχαριστήσεις) ποὺ προέρχονται ἀπὸ αὐτές; Τοῦτο δὲν συμβαίνει μήπως, ἐπειδὴ ὁ λογισμὸς ἔχει τὴν δύναμιν νὰ ὑπερισχύῃ καὶ ἐξουσιάζῃ ἐπάνω στὶς ὀρέξεις καὶ ἐπιθυμίες; Ἐγὼ τουλάχιστον αὐτὸ πιστεύω.

Μολονότι, λοιπόν, ἐπιθυμοῦμεν ἰχθύας καὶ πτηνὰ καὶ τετράποδα καὶ διαφόρους ἄλλας τροφὰς ποὺ σύμφωνα μὲ τὸν Νόμον εἶναι ἀπηγορευμέναι εἰς ἡμᾶς, ἀπέχαμεν ὅμως ἀπὸ αὐτὰς λόγῳ τῆς κυριαρχίας τοῦ εὐσεβοῦς λογισμοῦ.

Ἐπομένως, ὅταν ἐπιθυμοῦμε ἐπιμόνως ψάρια (γενικῶς θαλασσινὲς τροφές) καὶ πτηνὰ καὶ τετράποδα (ζῶα) καὶ διάφορες ἄλλες τροφὲς οἱ ἱποῖες μᾶς ἀπαγορεύονται σύμφωνα μὲ τὶς διατάξεις τοῦ Μωσαϊκοῦ νόμου, ἀπέχομεν ἀπὸ αὐτές λόγῳ τῆς κυριαρχίας καὶ ὑπερισχύσεως τοῦ εὐσεβοῦς λογισμοῦ.

Διότι ὁ ὀρθοφρονῶν νοῦς διώχνει τὰ πάθη τῶν ὀρέξεων τὰ ἀναχαιτίζει, ὅπως ἐπίσης φιμώνει καὶ ὅλας τὰς σωματικὰς ὁρμάς.

Διότι ὁ ἐγκρατὴς καὶ ὀρθοφρόνων νοῦς ἀναχαιτίζει, σταματᾷ καὶ ἐμποδίζει τὰ πάθη τῶν ἐπιθυμιῶν καὶ τῶν ὀρέξεων ἐπίσης δὲ χαλιναγωγεῖ καὶ φιμώνει ὅλες τὶς σωματικὲς ἐπαναστάσεις καὶ ὁρμές.

Καὶ διατί εἶναι ἄξιον θαυμασμοῦ; Ἐὰν χάνουν τὴν δύναμίν των καὶ ἀτονοῦν αἱ πρὸς ἀπόλαυσιν του κάλλους ἐπιθυμίαι;

Καὶ διατί εἶναι ἄξιον θαυμασμοῦ τὸ ὅτι οἱ ἐπιθυμίες τῆς ψυχῆς διὰ τὴν ἀπόλαυσιν τοῦ κάλλους ἀτονοῦν καὶ ἀποδεικνύονται ἀνίσχυρες;

Τέτοιος εἶναι ὁ ἔπαινος τοῦ σώφρονος Ἰωσήφ, ὅτι δηλαδὴ μὲ τὸν εὐσεβῆ λογισμὸν καὶ τὴν διάνοιαν ὑπερίσχυσεν ἐναντίον τῆς ἡδυπαθείας.

Βεβαίως αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ὁ σώφρων Ἰωσὴφ ἐπαινεῖται, διότι μὲ τὸν εὐσεβῆ λογισμὸν ὑπερίσχυσε τῆς ἡδονικῆς ἐπιθυμίας (τοῦ σαρκικοῦ πάθους).

Διότι, ἂν καὶ ἦτο νέος καὶ ἀκμαῖος πρὸς συνεύρεσιν μὲ γυναῖκα, διέγραψε καὶ ἔσβησε διὰ τοῦ λογισμοῦ τὴν μανίαν τῶν παθῶν.

Διότι, ἂν καὶ ἦταν νέος καὶ ἀκμαῖος (εἰς τὸ ἄνθος τῆς ἡλικίας του) πρὸς σαρκικὴν συνεύρεσιν μὲ γυναῖκα, ἀκύρωσε καὶ ἔσβησε μὲ τὴν δύναμιν τοῦ εὐσεβοῦς λογισμοῦ τὴν σφοδράν, ἀκράτητον καὶ ἀχαλίνωτον ὁρμὴν τῶν παθῶν.

Φαίνεται δὲ καθαρὰ ὅτι ὁ λογισμὸς κυριαρχεῖ μόνον ἐπάνω εἰς τὴν φλόγα τῇς λαγνείας, ἀλλὰ καὶ ἐπάνω εἰς κάθε ἐπιθυμίαν.

Ἀποδεικνύεται δὲ ὅτι ὁ εὐσεβὴς λογισμὸς δὲν κυριαρχεῖ μόνον ἐπάνω εἰς τὴν ἀκράτητον ὁρμὴν καὶ φλόγα τῆς ἡδονικῆς ἐπιθυμίας (τοῦ σαρκικοῦ πάθους), ἀλλὰ καὶ ἐπάνω εἰς κάθε παράνομον ἐπιθυμίαν.

Λέγει, λοιπόν, ὁ νόμος τοῦ Θεοῦ· δὲν θὰ ἐπιθυμήσῃς τὴν γυναῖκα τοῦ ἄλλου οὔτε ὅσα ἀνήκουν εἰς τὸν ἄλλον.

Λέγει λοιπὸν ὁ νόμος τοῦ Μωϋσέως: Δὲν θὰ ποθήσῃς νὰ ἀποκτήσῃς ἰδικήν σου τὴν γυναῖκα τοῦ πλησίον σου οὔτε ὅσα ἀνήκουν εἰς τὸν πλησίον σου.

Καί, ἀφοῦ ὁ Νόμος ἀπηγόρευσε νὰ ἐπιθυμοῦμεν, πολὺ εὐκολώτερον δύναμαι νὰ σᾶς πείσω, ὅτι ὁ λογισμὸς ἠμπορεῖ νὰ κυριαρχήσῃ ἐπὶ τῶν ἐπιθυμιῶν. Ὁμοίως κάμνει ἐπάνω εἰς τὰ πάθη, ποὺ ἐμποδίζουν τὴν δικαιοσύνην.

Ἂν καὶ ὁ Μωσαϊκὸς νόμος μᾶς εἶπε νὰ μὴ ἐπιθυμοῦμε παράνομα, πολὺ περισσότερον θὰ ἠμποροῦσα νὰ σᾶς ἀποδείξω καὶ νὰ σᾶς πείσω ὅτι ὁ εὐσεβὴς λογισμὸς εἶναι ἱκανὸς καὶ ἄξιος νὰ κυριαρχῇ ἐπὶ τῶν ἐπιθυμιῶν. Τὸ ἴδιον συμβαίνει ἐπίσης εἰς τὴν περίπτωσιν τῶν παθῶν ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἐμποδίζουν κάποιον ἀπὸ τοῦ νὰ ἀσκῇ δικαιοσύνην.

Ἄλλως τε μὲ ποῖον τρόπον, ἐνῷ κάποιος εἶναι ἄνθρωπος παμφάγος, λαίμαργος καὶ μέθυσος, ἔπειτα μεταβάλλεται; Εἶναι φανερὸν ὅτι αὐτὸ ὀφείλεται εἰς τὸν λογισμόν, ὁ ὁποῖος εἶναι κύριος ἐπὶ τῶν παθῶν.

Διαφορετικά, πῶς θὰ ἦταν δυνατὸν κάποιος, ὁ ὁποῖος εἶναι συνήθως ἄνθρωπος ποὺ τρώγει μίαν φορὰν τὴν ἡμέραν μὲ ἡδονὴν καὶ λαίμαργος καὶ μέθυσος, νὰ μεταδιδάσκεται καὶ νὰ ἀλλάζῃ, ἐὰν ὁ ἀγαθὸς λογισμὸς δὲν εἶναι κύριος καὶ ἐξουσιαστὴς τῶν παθῶν;

Ἐπίσης, ἐὰν βέβαια ἕνας συμμορφώνεται μὲ τὸν νόμον, καὶ ἐὰν εἶναι φιλάργυρος, συμπνίγει τὸ μειονέκτημά του αὐτὸ καὶ δανείζει χωρὶς τόκον, εἰς ὅσους ἔχουν ἀνάγκην, καὶ χάνει μερικὲς φορὲς τὸ δάνειόν του μετὰ πάροδον ὡρισμένων ἑβδομάδων.

Τοιουτοτρόπως, μόλις κάποιος συμμορφώνεται καὶ ζῇ σύμφωνα μὲ τὸν Νόμον, καὶ ἂν ἀκόμη εἶναι φιλάργυρος, μεταχειρίζεται σπουδὴν καὶ βίαν εἰς τὸν ἑαυτόν του καὶ συμπνίγει τὸ πάθος του αὐτὸ καὶ δανείζει εἰς ὅσους ἔχουν ἀνάγκην χρήματα χωρὶς τόκους, χάνει δὲ τὸ δάνειόν του μετὰ τὴν πάροδον ὡρισμένων ἑβδομάδων (κατ’ ἄλλην ἑρμηνείαν: Καὶ διαγράφει τὸ δάνειόν του, ὅταν φθάσῃ τὸ Ἰωβηλαῖον [ἕβδομον] ἔτος).

Καὶ ἐὰν εἶναι κάποιος σφιχτοχέρης, συγκρατεῖται ὑπὸ τοῦ Νόμου ἐξ αἰτίας τοῦ εὐσεβοῦς λογισμοῦ καὶ δὲν παίρνει ἐπικαρπίαν κατὰ τὴν συγκομιδήν, οὔτε ποσοστὸν ἐπὶ τῶν σταφυλῶν τῶν ἀμπελώνων. Καὶ εἰς ἄλλας περιπτώσεις εἶναι δυνατὸν νὰ διαπιστωθῇ τοῦτο· ὅτι δηλαδὴ ὁ λογισμὸς ἐπικρατεῖ ἐπὶ τῶν παθῶν.

Καὶ ἂν πάλιν κάποιος εἶναι φιλάργυρος καὶ σφιχτοχέρης, ἐξουσιάζεται καὶ συγκρατεῖται ἀπὸ τὸν Νόμον ἐξ αἰτίας τοῦ εὐσεβοῦς λογισμοῦ, ἔτσι ὥστε νὰ μὴ συλλέγῃ (σταχυολογῇ) τοὺς καρποὺς τοὺς ὁποίους ἀφήνουν πίσω τῶν οἱ θερισταί, οὔτε νὰ συλλέγῃ μετὰ τοὺς τρυγητὰς τὶς ρῶγες (τὰ τσάμπουρα) τῶν σταφυλῶν τῶν ἀμπελώνων ποὺ ἀπέμειναν μετὰ τὸν τρύγον. Καὶ εἰς τὶς ἄλλες περιπτώσεις εἶναι δυνατὸν νὰ διακρίνωμεν μὲ ἀκρίβειαν τοῦτο· ὅτι δηλαδὴ ὁ εὐσεβὴς λογισμὸς ἐξουσιάζει καὶ κυβερνᾷ τὰ πάθη.

Διότι ὁ Νόμος ὑπερισχύει καὶ ἀπὸ αὐτὴν ἀκόμη τὴν ἀγάπην πρὸς τοὺς γονεῖς καὶ δὲν καταπροδίδει πρὸς χάριν τῶν γονέων τὴν ἀρετήν.

Διότι ὁ Νόμος ὑπερισχύει καὶ αὐτῆς ἀκόμη τῆς ἀγάπης καὶ ἀφοσιώσεως πρὸς τοὺς γονεῖς, ἔτσι ὥστε νὰ μὴ προδίδῃ ὅλως διόλου τὴν ἀρετὴν χάριν τῶν γονέων.

Ἀκόμη δὲ καὶ ἀπέναντι τοῦ δεσμοῦ πρὸς τὴν σύζυγον ὑπερισχύει καὶ φθάνει μέχρι τοῦ σημείου νὰ ἐλέγχῃ καὶ κατηγορῇ αὐτὴν διὰ τὰς παρανομίας της.

Ἀκόμη ὑπερισχύει καὶ τοῦ δεσμοῦ τῆς ἀγάπης πρὸς τὴν σύζυγον, φθάνει δὲ μέχρι τοῦ σημείου νὰ τὴν ἐλέγχῃ καὶ νὰ τὴν ἐπιτιμᾷ, ὅταν αὐτὴ παρανομῇ.

Κυριαρχεῖ καὶ ἐπὶ τῆς στοργῆς πρὸς τὰ τέκνα, ἀφοῦ ἐπιβάλλει εἰς αὐτὰ τιμωρίαν διὰ κάποιαν παράβασιν. Ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὰς σχέσεις καὶ τὸν δεσμὸν πρὸς τοὺς φίλους εἶναι ἀνώτερος ὁ Νόμος, καὶ ἔχει τὴν δύναμιν νὰ χατηγορήσῃ αὐτοὺς διὰ φαυλότητα.

Κυριαρχεῖ ἐπίσης καὶ προηγεῖται τοῦ δεσμοῦ τοῦ φίλτρου τῶν γονέων πρὸς τὰ τέκνα, ἀφοῦ ἐπιβάλλει εἰς αὐτὰ τιμωρίες διὰ τὶς παρακοὲς καὶ τὶς κακὲς πράξεις των. Εἶναι ἐπίσης ἐξουσιαστὴς καὶ κυρίαρχος τῶν σχέσεων καὶ τοῦ δεσμοῦ τῆς φιλίας, ἔτσι ὥστε νὰ ἐπιτιμᾷ τοὺς φίλους καὶ νὰ τοὺς ἐπιπλήττῃ, ὅταν φέρωνται μὲ πονηρίαν, κακοήθειαν καὶ ἀχρειότητα.

Καὶ μὴ θεωρήσετε, ὅτι εἶναι παράδοξον, ὅταν διὰ τὴν τήρησιν τοῦ Νόμου ἔχῃ τὴν δύναμιν ὁ εὐσεβὴς λογισμὸς νὰ νικήσῃ καὶ τὴν ἔχθραν.

Καὶ μὴ θεωρήσετε ὅτι εἶναι παράδοξον, ὅταν ὁ εὐσεβὴς λογισμὸς διὰ τὴν τήρησιν τοῦ Νόμου ἔχῃ τὴν δύναμιν νὰ κυριαρχήσῃ καὶ νὰ νικήσῃ ἀκόμη καὶ αὐτὴν τὴν ἔχθραν.

Δὲν κόπτει κανεὶς π. χ. τὰ ἥμερα δένδρα τῶν ἀντιπάλων του, ἀλλὰ τοὐναντίον ὅ,τι ἐχθρικὸν ἔχει κρημνισθῆ βοηθεῖ νὰ ἀνεγερθῇ νὰ διασωθῇ πρὸς χάριν ἐκείνων, ποὺ τὸ ἔχουν καταστρέψει.

(Τοιουτοτρόπως) δὲν κόβει κανεὶς τὰ καρποφόρα δένδρα τῶν ἐχθρῶν ἀπ’ ἐναντίας διασώζει καὶ συντηρεῖ ὅ,τι ἐχθρικὸν χάριν αὐτῶν ποὺ τὰ ἔχασαν, καὶ βοηθεῖ ὥστε νὰ σηκώσῃ (ὁ ἐχθρός) καὶ στήσῃ ὄρθιον αὐτὸ ποὺ ἔπεσεν.

Εἶναι φανερόν, ὅτι ὁ λογισμὸς ἐπικρατεῖ καὶ ἐπὶ τῶν βιαιοτέρων ἀκόμη παθῶν, τῆς φιλαρχίας, τῆς κενοδοξίας, τῆς ἀλαζονείας, τῆς μεγαλαυχίας, τοῦ φθόνου.

Εἶναι φανερὸν ὅτι ὁ εὐσεβὴς λογισμὸς κυριαρχεῖ καὶ ἐξουσιάζει ἐπάνω καὶ εἰς τὰ πλέον βίαια πάθη τῆς φιλαρχίας καὶ κενοδοξίας καὶ ἀλαζονείας καὶ μεγάλης καυχήσεως καὶ τοῦ φθόνου.

Διότι ὅλα αὐτὰ τὰ κακοήθη πάθη ὁ σώφρων νοῦς προτρέπει πάντοτε πρὸς τὸ ἀγαθόν, τὰ ἀπωθεῖ βιαίως, ὅπως ἐπίσης καὶ τὸν θυμόν, διότι κυριαρχεῖ καὶ ἐπάνω εἰς τὸν θυμόν.

Διότι ὅλα αὐτὰ τὰ πονηρὰ καὶ κακότροπα πάθη ὁ σώφρων (χρηστοήθης, σεμνός) νοῦς προτρέπων (τὸν ἄνθρωπον) πρὸς τὸ ἀγαθὸν τὰ ἀποδιώκει, τὰ ἀπὸ μακρύνει καὶ τὰ ἀπωθεῖ μὲ βίαν, ὅπως ἀκριβῶς καὶ τὸν θυμόν· διότι κυριαρχεῖ καὶ ἐπάνω αὐτοῦ.

Ὠργίσθη, βέβαια, ὁ Μωϋσῆς ἐναντίον τοῦ Δαθὰν καὶ τοῦ Ἀβειρών, δὲν ἔκαμε ὅμως τίποτε κινούμενος ἀπὸ τὸν θυμόν του, ἀλλά μὲ τὸν ὀρθὸν λογισμὸν διέλυσε τὸν θυμόν.

Ὠργίσθη, βεβαίως, ὁ Μωϋσῆς ἐναντίον τοῦ Δαθὰν καὶ τὸν Ἀβειρών, ὅμως δὲν ἐνήργησε τίποτε ἐναντίον των παρασυρόμενος ἀπὸ τὸν θυμόν του, ἀλλὰ μὲ τὸν ὀρθὸν καὶ εὐσεβῆ λογισμὸν ἐκυριάρχησεν, ἐχαλιναγώγησε καὶ ἔθεσεν ὑπὸ ἔλεγχον τὸν θυμόν.

Διότι ὁ σώφρων νοῦς ἔχει δύναμιν, ὅπως εἶπα, νὰ ἀριστεύῃ εἰς τὸν ἀγῶνα κατὰ τῶν παθῶν καὶ ἄλλα ἐξ αὐτῶν νὰ μεταβάλλῃ ἀλλὰ δὲ νὰ τὰ ἐξαφανίζῃ.

Διότι, ὅπως εἶπα, ὁ σώφρων (χρηστοήθης, σεμνός) νοῦς ἔχει τὴν δύναμιν καὶ τὴν ἱκανότητα νὰ ὑπερισχύῃ καὶ νὰ νικᾷ τὰ πάθη, καὶ ἄλλα μὲν ἀπὸ αὐτὰ νὰ μεταβάλλῃ καὶ νὰ τὰ διορθώνῃ, ἄλλα δὲ νὰ τὰ ἀποδυναμώνῃ καὶ νὰ τὰ ἑξαφανίζῃ.

Ἄλλως τε, διατί ὁ πάνσοφος πατήρ μας ὁ Ἰακώβ κατηγορεῖ τοὺς συντρόφους του Συμεὼν καὶ τοῦ Λευΐ, οἱ ὁποῖοι ἀπερίσκεπτα κατέσφαξαν ἐξ ὁλοκλήρου τοὺς Σικιμίτας; Τοὺς εἶπε· «νὰ εἶναι κατηραμένος ὁ θυμός των».

Ἄλλωστε, διατί ὁ πάνσοφος πατέρας μας (ὁ πατριάρχης) Ἰακὼβ ἐπικρίνει καὶ μέμφεται τοὺς συνεργάτας τοῦ Συμεὼν καὶ τὸν Λευΐ (τῶν υἱῶν του), οἱ ὁποῖοι παραλόγως καὶ ἀνοήτως κατέσφαξαν ἐξ ὁλοκλήρου τὴν φυλὴν τοῦ Συχέμ, λέγων: «Καταράμενος νὰ εἶναι ὁ μεγάλος καὶ ἄγριος θυμός των»;

Ἐὰν δὲν ἠμποροῦσεν ὁ λογισμὸς νὰ κυριαρχῇ ἐπάνω εἰς τὸν θυμόν, δὲν θὰ ὠμιλοῦσεν ἔτσι ὁ Ἰακώβ.

Διότι, ἐὰν ὁ ἀγαθὸς λογισμὸς δὲν ἠμποροῦσε νὰ κυριαρχῇ ἐπάνω εἰς τὸν θυμόν, δὲν θὰ ὡμιλοῦσε ἔτσι ὁ πατριάρχης Ἰακώβ.

Διότι, ὅτε ὁ Θεός ἐδημιούργησε τὸν ἄνθρωπον, τὸν περιέβαλε μὲ τὰ ἰδικά του ἰδιώματα καὶ τοὺς ἰδικούς του τρόπους.

Διότι, ὅταν ὁ Θεὸς ἐδημιούργησε τὸν ἄνθρωπον, ἐφύτευσεν εἰς τὰ βάθη τῆς ψυχῆς του καὶ τὸν περιέβαλε μὲ τὰ ἰδικά του ἰδιώματα καὶ τοὺς ἰδικούς του τρόπους.

Ὅτε δὲ ἐνεθρόνισε κύριον ἐπὶ πάντων τὸν νοῦν ὡς ἱερὸν ἡγεμόνα, μὲ τὴν δύναμιν τῶν ἐσωτερικῶν αἰσθητηρίων,

Ὅταν δὲ ἐνεθρόνισε κύριον καὶ ἐξουσιαστὴν ἐφ’ ὅλων τὸν νοῦν ὡς ἱερὸν κνβερνήτην καὶ ἡγεμόνα μὲ τὴν δύναμιν τῶν ἐσωτερικῶν αἰσθητηρίων,

ἔδωκεν εἰς αὐτὸν νόμον, σύμφωνα μὲ τὸν ὁποῖον νὰ πολιτεύεται καὶ νὰ ἀσκῇ βασιλείαν σώφρονα, δικαίαν, ἀγαθὴν καὶ ἀνδρείαν. -

ἔδωκεν εἰς αὐτὸν νόμον, σύμφωνα μὲ τὸν ὁποῖον ζῶν καὶ ἀναστρεφόμενος θὰ ἀσκῇ βασιλείαν σεμνήν, χρηστοήθη καὶ δικαίαν, ἀρίστην, φρόνιμον καὶ χρήσιμον καὶ ἀνδρείαν.

Ἀλλὰ ἠμπορεῖ νὰ ἐρωτήσῃ κανείς: Πῶς ἀφοῦ κυριαρχεῖ ὁ λογισμὸς ἐπὶ τῶν παθῶν, δὲν κυριαρχεῖ ἐν τούτοις εἰς τὴν λήθην καὶ εἰς τὴν ἄγνοιαν;

Ἀλλὰ τότε ἠμπορεῖ νὰ ἐρωτήσῃ κανείς: Πῶς λοιπὸν σνμβαίνει, ἀφοῦ ὁ εὐσεβὴς λογισμὸς κυριαρχεῖ καὶ ἐξουσιάζει ἐπάνω εἰς τὰ πάθη, νὰ μὴ κυριαρχῇ καὶ ἐπάνω εἰς τὴν ἐπιλησμοσύνην καὶ τὴν ἄγνοιαν:

Εἶναι ὅλως διόλου γελοία ἡ ἐρώτησις αὐτή. Διότι φαίνεται ὅτι ὁ λογισμὸς δὲν ἐπικρατεῖ ἐπὶ τῶν ἰδικῶν του παθῶν, ἀλλὰ ἐπὶ τῶν σωματικῶν.

Εἶναι δὲ ἐντελῶς γελοία ἡ γνώμη κατὰ τὴν ὁποίαν, ἐνῷ ὁ ἀγαθὸς λογισμὸς κυριαρχεῖ ἐπὶ τῶν παθῶν, δὲν κυριαρχεῖ εἰς τὴν λησμοσύνην καὶ τὴν ἄγνοιαν. Διότι εἶναι προφανὲς ὅτι ὁ ἀγαθὸς λογισμὸς δὲν κυριαρχεῖ καὶ δὲν ἐξουσιάζει εἰς τὰ ἰδικά του πάθη, ἀλλ’ εἰς τὰ πάθη τοῦ σώματος.

Δὲν ἠμπορεῖ κανεὶς π. χ. νὰ κόψῃ ἀπὸ ἡμᾶς τὴν ἐπιθυμίαν ἀπὸ τὴν ρίζαν. Εἶναι εἰς θέσιν ὅμως ὁ λογισμός, νὰ μᾶς παραχωρήσῃ τὴν δύναμιν, ὥστε νὰ μὴ ὑποδουλωθῶμεν εἰς τὴν ἐπιθυμίαν.

Τοιουτοτρόπως, δὲν ἠμπορεῖ κάποιος ἀπὸ ἡμᾶς νὰ κόψῃ τελείως (σύρριζα) καὶ νὰ ἐξαλείψῃ τὴν ἐπιθυμίαν· ἠμπορεῖ ὅμως ὁ ἀγαθὸς λογισμὸς νὰ μᾶς ἐνισχύσῃ ὥστε νὰ μὴ ὑποδουλωθῶμεν εἰς τὴν ἐπιθυμίαν.

Τὸν θυμὸν δὲν ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ ἐκριζώσῃ ἀπὸ τὴν ψυχήν του, ἀλλὰ ἠμπορεῖ νὰ ἔλθῃ ὁ σώφρων λογισμὸς βοηθὸς ἐναντίον τοῦ θυμοῦ.

Τὸν θυμὸν κανεὶς δὲν ἠμπορεῖ νὰ ξερριζώσῃ ἀπὸ τὴν ψυχήν του· ὅμως ὁ ἀγαθὸς λογισμὸς ἠμπορεῖ νὰ μᾶς βοηθήσῃ εἰς τὸν ἀγῶνα μας κατὰ τοῦ θυμοῦ.

Τὴν κακοήθειαν δὲν ἠμπορεῖ κανεὶς ἀπὸ ἡμᾶς νὰ τὴν ἐκριζώσῃ, ἀλλὰ θὰ ἦτο εἰς θέσιν ὁ λογισμὸς νὰ συμμαχήσῃ μὲ ἡμᾶς, ὥστε νὰ μὴ καμφθῶμεν ἀπὸ τὴν κακοήθειαν.

Τὴν κακοήθειαν (πανουργίαν, ἀχρειότητα) κανεὶς ἀπὸ ἡμᾶς δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὴν ξερριζώσῃ· ὅμως ὁ ἀγαθὸς λογισμὸς θὰ ἠμποροῦσε νὰ συμμαχήσῃ μαζί μας, ὥστε νὰ μὴ καμφθῶμεν καὶ νὰ μὴ ὑποκύψωμεν εἰς τὴν κακοήθειαν.

Διότι ὁ λογισμὸς δὲν εἶναι ἐκριζωτὴς τῶν παθῶν, ἀλλὰ ἀνταγωνιστής. -

Διότι ὁ ἀγαθὸς καὶ σώφρων λογισμὸς δὲν εἶναι ξερριζωτὴς τῶν παθῶν, ἀλλ’ ἀνταγωνιστὴς καὶ ἀντίπαλος αὐτῶν.

Ἠμποροῦμεν νὰ κατανοήσωμεν τοῦτο σαφέστερα ἐνθυμούμενοι, εἰς ἐπιβεβίωσιν, τὴν δίψαν τοῦ βασιλέως Δαυΐδ.

Ἠμποροῦμεν λοιπὸν τοῦτο νὰ τὸ κάμωμεν πιὸ σαφὲς καὶ νὰ τὸ κατανοήσωμεν καλύτερα, φέροντες εἰς τὴν μνήμην μας τὴν δίψαν τοῦ βασιλιᾶ Δαβίδ.

Ἀφοῦ, δηλαδή, ὁ Δαυῒδ κάποτε καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς ἡμέρας ἐπολέμησε τοὺς ἀλλοφύλους καὶ πολλοὺς ἀπὸ αὐτοὺς ἐφόνευσε μαζῆ με τοὺς στρατιώτας τοῦ κράτους του,

Κάποτε ὁ Δαβίδ, ἀφοῦ καθ’ ὅλην τὴν διαρκειαν τῆς ἡμέρας ἐπολέμησεν ἐναντίον τῶν ἐχθρῶν Φιλισταίων καὶ ἐφόνευσε πολλοὺς ἀπὸ αὐτοὺς μαζὶ μὲ τοὺς στρατιῶτες τοῦ ἔθνους του,

ὅταν ἔπεσε τὸ δειλινόν, ἐνῷ ἦτο πολὺ ἰδρωμένος καὶ κατακουρασμένος, ἦλθεν εἰς τὴν βασιλικὴν σκηνήν, γύρω ἀπὸ τὴν ὁποίαν εἶχε στρατοπεδεύσει ὅλος ὁ στρατὸς τῆς πατρίδος του.

τότε, ὅταν ἄρχισε νὰ βραδιάζῃ, καταϊδρωμένος καὶ πάρα πολὺ κουρασμένος, ἦλθεν εἰς τὴν βασιλικὴν σκηνήν, γύρω ἀπὸ τὴν ὁποίαν εἶχε στρατοπεδεύσει ὅλος ὁ στρατὸς τῶν προπατόρων (τῆς πατρίδας του).

Ὅλοι οἱ ἄλλοι εἶχαν καθίσει, διὰ νὰ δειπνήσουν,

Ἐνῷ δὲ ὅλοι οἱ ἄλλοι εἶχαν καθήσει διὰ τὸ βραδινὸν φαγητόν,

ὁ δὲ βασιλεὺς αἰσθανόμενος ὑπερβολικὴν δίψαν δὲν ἠμποροῦσε, μολονότι εἶχεν εἰς τὴν διάθεσίν του ἀφθόνους πηγάς, νὰ κατασβέσῃ μὲ αὐτὰς τὴν δίψαν του.

ὁ βασιλιᾶς Δαβὶδ αἰσθανόμενος πολὺ μεγάλην δίψαν, ἂν καὶ εἶχεν εἰς τὴν διάθεσίν του πολλὲς πηγές, δὲν ἠμποροῦσε νὰ ἰκανοποιήσῃ καὶ νὰ σβήσῃ τὴν δίψαν του ἀπὸ τὸ νερὸ τῶν πηγῶν αὐτῶν

Ἀλλὰ μία παράλογος ἐπιθυμία, νὰ πίῃ νερὸ ἀπὸ τὴν πηγὴν τῶν ἀντιπάλων του, τοῦ ἐξήραινε τὰ χείλη, τὸν παρέλυε καὶ τὸν κατέφλεγε.

ἀλλὰ μία παράλογος, αὐξανομένη ἐπιθυμία νὰ πιῇ ἀπὸ τὸ νερὸ πηγῆς ἡ ὁποία εὑρίσκετο εἰς τὴν περιοχὴν τῶν ἐχθρῶν τοῦ ἐστέγνωνε καὶ τοῦ ἐξερόψηνε τὰ χείλη· τὸν διέλυε, τὸν παρέλυε καὶ τὸν κατέκαιε.

Κατόπιν τούτου, ἐπειδὴ οἱ ὑπασπισταὶ τοῦ βασιλέως ἐξεδήλωσαν λύπην διὰ τὴν δίψαν του, δύο νεαροὶ στρατιῶται ἀτρόμητοι σεβασθέντες τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ βασιλέως, ἀφοῦ ἐφόρεσαν τὰς πανοπλίας των, ἐπῆραν μίαν ὑδρίαν, διέβησαν τὰ χαρακώματα τῶν ἐχθρῶν,

Κατόπιν τούτων, ἐπειδή οἱ ὑπασπισταὶ τοῦ Δαβὶδ παρεπονοῦντο καὶ ἐξέφραζαν τὴν ἀγανάκτησίν των διὰ τὴν μεγάλην καὶ σφοδρὰν ἐπιθυμίαν τοῦ βασιλιᾶ, δύο νεαροὶ στρατιῶται κραταιοὶ καὶ ἀνδρεῖοι, σεβασθέντες βαθύτατα τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ βασιλιᾶ, ἀφοῦ ὡπλίσθησαν πλήρως μὲ τὶς πανοπλίες των καὶ ἐπῆραν μίαν στάμναν, διέβησαν τὰ χαρακώματα τῶν ἐχθρῶν Φιλισταίων·

διέφυγαν τὴν προσοχὴν τῶν φρουρῶν τῶν πυλῶν καὶ διέσχισαν ὅλον τὸ στρατόπεδον τῶν ἐχθρῶν ἐρευνῶντες διὰ τὴν πηγήν.

καὶ ἀφοῦ διέφυγαν τὴν προσοχὴν τῶν φρουρῶν τῶν πυλῶν τῆς ἀκροπόλεως (τῆς Βηθλεέμ), διέσχισαν ὅλον τὸ ἐχθρικὸν στρατόπεδον ἐξετάζοντες μὲ ἐπιμονὴν διὰ νὰ εὔρουν τὴν πηγήν.

Ἀφοῦ δὲ τὴν ἀνεκάλυψαν, ἐγέμισαν ἀπὸ τὸ νερὸ αὐτῆς μὲ θάρρος τὴν ὑδρίαν χάριν τοῦ βασιλέως.

Ὅταν δὲ τὴν ἀνεκάλυψαν, ἐγέμισαν μὲ ἀτρόμητον θάρρος ἀπὸ τὸ νερὸ τῆς τὴν στάμνα χάριν τοῦ βασιλιᾶ τῶν Δαβίδ.

Ἐκεῖνος ὅμως, ἂν καὶ κατεκαίετο ἀπὸ τὴν δίψαν, ἐθεώρησεν ὅτι ἀπετέλει φοβερώτατον κίνδυνον διὰ τὴν ψυχήν του τὸ νερὸ ἐκεῖνο, διότι ἐσκέφθη ὅτι ἰσοδυναμοῦσε μὲ ἴσην ποσότητα αἵματος.

Ὅμως ὁ Δαβίδ, ἂν καὶ κατεφλογίζετο ἀπὸ τὴν δίψαν, ἔκρινεν ὅτι ἀποτελοῦσε πάρα πολὺ φοβερὸν κίνδυνον διὰ τὴν ψυχήν του νὰ πιῇ ἀπὸ τὸ νερὸ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον, ὅπως ὁ ἴδιος ἐθεώρησεν, ἰσοδυναμοῦσε πρὸς αἷμα (ἤ, κατ’ ἄλλους: Πρὸς ἴσην ποσότητα αἵματος), ἐπειδὴ οἱ γενναῖοι στρατιῶται του τοῦ τὸ ἔφεραν μὲ κίνδυνον τῆς ζωῆς των.

Διὰ τοῦτο ἀντιπαραθέσας τὸν ὀρθὸν λογισμὸν εἰς τὴν ἐπιθυμίαν, ἔχυσε τὸ νερὸ σπονδὴν εἰς τὸν Θεόν.

Διὰ τοῦτο, ἀφοῦ ἀντιπαρέθεσεν εἰς τὴν δυνατὴν ἐπιθυμίαν τῆς δίψης τὸν ὀρθὸν λογισμόν, ἔχυσε τὸ νερὸ ποὺ τοῦ ἔφεραν, ὡς θυσίαν καὶ προσφορὰν τιμῆς πρὸς τὸν Θεόν.

Διότι, ὅπως εἶπα, ἔχει τὴν δύναμιν ὁ σώφρων νοῦς, νὰ νικήσῃ τὴν βίαν τῶν παθῶν,

Διότι, ὅπως εἶπα, ὁ φρόνιμος, ἐγκρατής, χρηστοήθης νοῦς ἔχει τὴν δύναμιν νὰ νικήσῃ τὶς βίαιες κινήσεις τῶν παθῶν

καὶ νὰ σβήσῃ τὸν ἐρεθισμόν, ποὺ προκαλοῦν αἱ μανίαι· νὰ κατανικήσῃ ἀκόμη καὶ τὰς ὑπερμέτρους τοῦ σώματος ἀλγηδόνας, νὰ ἀποτινάξῃ καὶ οἰασδήποτε κυριαρχίας τῶν παθῶν μὲ τὸν ὠραῖον καὶ δυνατὸν λογισμόν. -

καὶ νὰ σβήσῃ τὴν ἔξαψιν, τὴν φλόγωσιν ποὺ προκαλονν οἱ σφοδρές (ἀκάθεκτες) ἐπιθυμίες· νὰ καταβάλῃ ἀκόμη καὶ τοὺς ὑπερβολικοὺς πόνους τῶν σωμάτων, καὶ μὲ τὴν ἀγαθότητα, εἰλικρίνειαν, τιμιότητα τοῦ φρονίμου λογισμοῦ νὰ ἀπορρίψη, νὰ ἀποστραφῇ ὅλες τὶς ἐξουσίες καὶ κυριαρχίες τῶν παθῶν.

Ἀλλὰ ὁ καιρὸς τώρα μᾶς καλεῖ, νὰ ἀποδείξωμεν τὴν θεωρίαν τοῦ σώφρονος λογισμοῦ -

Ἤδη ὅμως ἡ δοθεῖσα εὐκαιρία μᾶς καλεῖ νὰ ἀποδείξωμεν τὴν θεωρίαν τοῦ φρονίμου καὶ χρηστοήθους λογισμοῦ.

Ὅταν οἱ πατέρες ἡμῶν εἶχαν ἀδιατάρακτον εἰρήνην λόγῳ τῆς φιλονομίας των καὶ ἐζοῦσαν ἐν εὐτυχίᾳ, ὥστε καὶ ὁ βασιλεὺς τῆς Ἀσίας Σέλευκος καὶ ὁ Νικάνωρ καὶ χρήματα νὰ ξεχωρίσουν πρὸς χάριν των διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ναοῦ καὶ τὴν ἀνεξαρτησίαν των νὰ ἀποδεχθοῦν,

Τὸν καιρὸν κατὰ τὸν ὁποῖον οἱ πατέρες μας ἀπελάμβαναν βαθεῖαν καὶ ἀδιατάρακτον εἰρήνην, λόγῳ τοῦ ὅτι ἦσαν νομιμόφρονες, καὶ ἐζοῦσαν μὲ εὐτυχίαν, ὥστε καὶ αὐτὸς ὁ βασιλιᾶς τῆς Ἀσίας Σέλευκος καὶ ὁ Νικάνωρ ἀκόμη καὶ χρήματα νὰ θέσουν κατὰ μέρος καὶ νὰ τὰ προσφέρουν διὰ τὴν ὑπηρεσίαν (τὶς ἀναγκες) τοῦ Ναοῦ καὶ νὰ ἀναγνωρίσουν (ἀποδεχθοῦν) τὴν ἀνεξάρτητον πολιτείαν τῶν προπατόρων μας,

κατὰ τὴν περίοδον αὐτὴν μερικοὶ διαταράξαντες τὴν ὁμόνοιαν ὅλων προεκάλεσαν πολλὰς καὶ διαφόρους συμφοράς.

ἀκριβῶς κατὰ τὴν περίοδον αὐτὴν ὡρισμένοι, ἀφοῦ ἐπεχείρησαν ἀνταρσίαν καὶ ἐπανάστασιν κατὰ τῆς κοινῆς ὁμονοίας (δημοσίας ἁρμονίας καὶ τάξεως), ἐπροκάλεσαν πολλὲς καὶ διάφορες συμφορές.

Ἐξηγοῦμαι· κάποιος Σίμων, ὁ ὁποῖος ἀντεπολιτεύετο πρὸς τὸν Ὀνίαν ποὺ εἶχε κάποτε ἰσόβιον τὴν ἀρχιερωσύνην καὶ ἦτο ἄνθρωπος ἐνάρετος, ἐπειδὴ δὲν ἠμπόρεσε, καίτοι τὸν κατασυκοφαντοῦσε παντοιοτρόπως χάριν τοῦ συμφέροντος τάχα τοῦ ἔθνους, νὰ ἐπιτύχῃ κάτι κακὸν εἰς βάρος τοῦ Ὀνίου, ἔφυγε, διὰ νὰ προδώσῃ τὴν πατρίδα του.

Κάποιος, λοιπόν, Σίμων, ὁ ὁποῖος ἦταν πολιτικὸς ἀντίπαλος τοῦ καλοῦ καὶ ἀγαθοῦ (ἐναρέτου) Ὀνία, ὁ ὁποῖος εἶχε κάποτε ἰσόβιον τὴν ἀρχιερωσύνην, ἐπειδὴ δὲν κατώρθωσε νὰ βλάψῃ τὸν Ὀνίαν, παρ’ ὅλον ὅτι τὸν κατασυκοφαντοῦσε χάριν δῆθεν τοῦ ἐθνικοῦ συμφέροντος, ἐγκατέλειψε τὴν πατρίδα του καὶ ἔγινε φυγάς, διὰ νὰ τὴν προδώσῃ!

Πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτὸν προσῆλθεν εἰς τὸν Ἀπολλώνιον, τὸν στρατιωτικὸν διοικητὴν τῆς Συρίας, τῆς Φοινίκης καὶ τῆς Κιλικίας καὶ τοῦ εἶπε· «ἔρχομαι μὲ φιλικὰς διαθέσεις πρὸς τὸν βασιλέα

Τοιουτοτρόπως ὁ Σίμων ἦλθεν εἰς τὸν Ἀπολλώνιον, τὸν στρατιωτικὸν διοικητὴν τῆς Συρίας καὶ τῆς Φοινίκης καὶ τῆς Κιλικίας, καὶ τοῦ εἶπεν: «Ἦλθα ἐδῶ, διότι εἶμαι νομιμόφρων πολίτης τῆς βασιλείας (τοῦ Σελεύκου Δ' Φιλοπάτορος),

νὰ καταγγείλω, ὅτι εἰς τὰ θησαυροφυλάκια τῶν Ἱεροσολύμων ἔχουν ἀποθησαυρισθῆ πολλαὶ μυριάδες ἰδιωτικῶν χρημάτων, ποὺ δὲν ἔχουν σχέσιν μὲ τὸν ἱερὸν θησαυρὸν τοῦ ναοῦ, καὶ ὅτι αὐτὰ δικαιωματικῶς ἀνήκουν εἰς τὸν βασιλέα Σέλευκον».

μὲ τὸν σκοπὸν νὰ γνωστοποιήσω καὶ ἀποκαλύψω ὅτι εἰς τὰ θησαυροφυλάκια τῆς Ἱερουσαλὴμ ἔχουν κατατεθῆ καὶ ἀποθησαυρισθῆ ἀναρίθμητα ποσὰ ἰδιωτικῶν χρηματικῶν καταθέσεων, ποὺ δὲν ἀνήκουν εἰς τὴν περιουσίαν τοῦ Ναοῦ, ἀλλ’ ἀνήκουν δικαιωματικῶς εἰς τὸν βασιλιᾶ Σέλευκον».

Ὅταν δὲ ἔμαθεν ἐν λεπτομερείαις αὐτὰ ὁ Ἀπολλώνιος, ἐπῄνεσε τὸν Σίμωνα διὰ τὸ ἐνδιαφέρον του ὑπὲρ τοῦ βασιλέως, μετέβη εἰς τὸν Σέλευκον καὶ κατέστησεν εἰς αὐτὸν γνωστὸν τὸν θησαυρὸν ἐκεῖνον τῶν χρημάτων.

Ὅταν ὁ διοικητὴς Ἀπολλώνιος ἐπληροφορήθη τὶς λεπτομέρειες τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς, ἐπῄνεσε μὲν τὸν Σίμωνα διὰ τὸ ἐνδιαφέρον καὶ τὴν φροντίδα του ὑπὲρ τοῦ βασιλιᾶ, ὁ ἴδιος δέ, ἀφοῦ ἀνέβη γρήγορα εἰς τὸν Σέλευκον, τὸν ἐπληροφόρησε καὶ τοῦ ἐφανέρωσε τὸν πλούσιον ἐκεῖνον χρηματικὸν θησαυρόν.

Ἀφοῦ δὲ ἐν συνεχεῖᾳ ἐπῇρε τὴν σχετικὴν ἐξουσίαν, ἀνῆλθε ταχέως εἰς τὴν πατρίδα μας, συνοδευόμενος ἀπὸ τὸν ἐπικατάρατον Σίμωνα καὶ ὁδηγῶν πολὺν καὶ βαρέως ὡπλισμένον στρατόν.

Ἀφοῦ λοιπὸν ὁ Ἀπολλώνιος ἔλαβε τὴν σχετικὴν ἐξουσίαν διὰ νὰ χειρισθῇ τὸ ὅλον ζήτημα, ἐπροχώρησε ταχύτατα πρὸς τὴν πατρίδα μας (Ἰουδαίαν) συνοδευόμενος ἀπὸ τὸν καταραμένον Σίμωνα καὶ ἀπὸ πολὺ βαριὰ ὡπλισμένην στρατιωτικὴν δύναμιν.

Ἔλεγε δὲ ὅτι ἦλθε κατόπιν ἐντολῆς τοῦ βασιλέως, διὰ νὰ παραλάβῃ ἀπὸ τὸ θησαυροφυλάκιον τὰ ἰδιωτικὰ χρήματα.

Καὶ ὅταν ἐπλησίασεν, ἔλεγεν ὅτι ἔφθασεν εἰς τὴν Ἰουδαίαν κατόπιν ἐντολῆς καὶ ἐξουσιοδοτήσεως τοῦ βασιλιᾶ, διὰ νὰ παραλάβῃ ἀπὸ τὸ θησαυροφυλάκιον τοῦ Ναοῦ τὰ χρήματα τῶν ἰδιωτικῶν καταθέσεων.

Ὅλος ὁ λαὸς ἠγανάκτησεν ἐξ αἰτίας τοῦ γεγονότος αὐτοῦ καὶ προέβαλλεν ἀντιρρήσεις· καὶ ἐπειδὴ ἐθεώρησαν μέγα δεινόν, ἐὰν ἐστεροῦντο ἀπὸ τὰ χρήματά των, ὅσοι τὰ εἶχαν ἐμπιστευθῆ εἰς τὸ ἱερὸν θησαυροφυλάκιον, διὰ τοῦτο ἠμπόδιζαν ὅσον ἠμποροῦσαν τὸν Ἀπολλώνιον.

Ὁ λαὸς ὅμως μὲ ὀργὴν καὶ ἀγανάκτησιν διεμαρτύρετο καὶ προέβαλλεν ἀντιρρήσεις εἰς τὰ λόγια αὐτὰ τοῦ Ἀπολλωνίου· ἐπειδὴ δὲ ἐθεώρησαν ὡς πολὺ φοβερὸν κακόν, ἐκεῖνοι ποὺ εἶχαν ἐμπιστευθῆ τὶς καταθέσεις των εἰς τὸ θησαυροφυλάκιον τοῦ Ναοῦ νὰ στερηθοῦν τῶν χρημάτων των, ἐμπόδιζαν, ὅσον τοὺς ἦταν δυνατόν, τὴν προσπάθειαν τοῦ Ἀπολλωνίου.

Ὁ Ἀπολλώνιος παρ’ ὅλα αὐτὰ κατηυθύνθη μὲ ἀπειλὰς πρὸς τὸν ναόν.

Ἀλλ’ ὁ Ἀπολλώνιος ἐπροχώρησε κατευθυνόμενος πρὸς τὸν Ναὸν μὲ ἀπειλές.

Εἰς τὸν ναὸν ὅμως οἱ ἱερεῖς μαζῆ μὲ τὰς γυναῖκας καὶ τὰ παιδιὰ ἰκέτευαν τὸν Θεὸν νὰ ὑπερασπίσῃ τὸν καταφρονούμενον ἱερὸν τόπον.

Ἐν τῷ μεταξὺ οἱ ἱερεῖς μὲ γυναῖκες καὶ παιδιὰ ἱκετεῦσαν τὸν Θεὸν εἰς τὸν Ναὸν νὰ ὑπερασπίσῃ τὸν ἱερὸν τόπον, ὁ ὁποῖος κατεφρονεῖτο·

Ἐνῷ δὲ ἀνέβαινεν ὁ Ἀπολλώνιος μὲ τὴν πλήρως ἐξωπλισμένην στρατιάν του, πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ ἁρπάσῃ τὰ χρήματα, ἐφάνησαν ἀπὸ τὸν οὐρανὸν κατέμπροσθέν των ἄγγελοι ἔφιπποι ἀπαστράπτοντες μὲ τὰ ὅπλα των, οἱ ὁποῖοι ἐνέβαλον εἰς αὐτοὺς πολὺν φόβον καὶ τρόμον.

ἐνῷ δὲ ὁ Ἀπολλώνιος ἀνέβαινεν εἰς τὸν Ναὸν μὲ τὸν πλήρως ὡπλισμένον στρατόν του διὰ νὰ ἁρπάσῃ τὰ χρήματα τοῦ ἱεροῦ θησαυροφυλακίου, ἐφάνησαν ἀπὸ τὸν οὐρανὸν ἄγγελοι καθισμένοι ἐπάνω εἰς ἵππους, περιβαλλόμενοι μὲ λάμψιν, μὲ τὰ ὅπλα των, οἱ ὁποῖοι ἐνέβαλαν (ἐνέπνευσαν) εἰς αὐτοὺς πολὺν φόβον καὶ τρόμον.

Ἀφοῦ κατέπεσεν ἡμιθανὴς ὁ Ἀπολλώνιος εἰς τὴν αὐλὴν τοῦ ναοῦ, τὴν καλουμένην αὐλὴν ὅλων τῶν ἐθνῶν, ἤπλωσε τὰς χεῖρας εἰς τὸν οὐρανὸν καὶ παρακάλει μὲ δάκρυα τοὺς Ἑβραίους νὰ προσευχηθοῦν ὑπὲρ αὐτοῦ καὶ νὰ ἐξευμενίσουν τὸ οὐράνιον στράτευμα.

Τότε ὁ Ἀπολλώνιος, ἀφοῦ κατέπεσε μισοπεθαμένος εἰς τὴν αὐλὴν τοῦ Ναοῦ τὴν προωρισμένην δι’ ὅλα τὰ ἔθνη καὶ τὶς φυλές, ἄπλωσε τὰ χέρια του πρὸς τὸν οὐρανὸν καὶ παρακαλοῦσε μὲ δάκρυα τοὺς Ἑβραίους νὰ προσευχηθοῦν ὑπὲρ αὐτοῦ καὶ νὰ ἐξευμενίσουν τὸν οὐράνιον ἀγγελικὸν στρατόν.

Ὡμολογοῦσε δέ, ὅτι εἶχεν ἁμαρτήσει τόσον, ὥστε θὰ ἦτο ἄξιος ἀκόμη καὶ νὰ ἀποθάνῃ, καὶ ὅτι ἐὰν ἐσώζετο, θὰ διαλαλοῦσε εἰς ὅλους τοὺς ἀνθρώπους τὴν ἁγιότητα τοῦ ἱεροῦ χώρου.

Διότι ἔλεγεν ὅτι εἶχε τόσον πολὺ ἁμαρτήσει, ὥστε ἦταν ἄξιος ἀκόμη καὶ νὰ ἀποθάνῃ· καὶ ὅτι, ἐὰν ἐσώζετο, θὰ διαλαλοῦσε καὶ θὰ ἐγκωμίαζε ἐνώπιον ὅλων τῶν ἀνθρώπων τὴν ἁγιότητα τοῦ ἱεροῦ χώρου τοῦ Ναοῦ.

Πεισθεὶς εἰς τοὺς λόγους τούτους ὁ ἀρχιερεὺς Ὀνίας, φοβηθεὶς δὲ ἐξ ἄλλου μήπως ὁ βασιλεὺς Σέλευκος νομίσῃ ὅτι ὁ Ἀπολλώνιος δὲν ἐφονεύθη ἀπὸ τὴν θείαν δίκην ἀλλὰ ἀπὸ ἐπιβουλὴν ἀνθρώπων, προσηυχήθη δι’ αὐτόν.

Συγκινηθεὶς καὶ πεισθεὶς ἀπὸ τὰ λόγια αὐτά (τοῦ Ἀπολλωνίου) ὁ ἀρχιερεὺς Ὀνίας, παρ’ ὅλον ὅτι ἐφοβήθη μήπως ὁ βασιλιᾶς Σέλευκος νομίσῃ ὅτι ὁ Ἀπολλώνιος ἐφονεύθη ἀπὸ ἀνθρωπίνην ἐπιβουλὴν καὶ ὄχι ἀπὸ τὴν θείαν δικαιοσύνην, προσηυχήθη ὑπὲρ αὐτοῦ.

Καὶ ὁ στρατηγός, ὁ κατὰ παράδοξον τρόπον διασωθείς, ἔσπευσε νὰ καταστήσῃ γνωστὰ εἰς τὸν βασιλέα τὰ συμβάντα εἰς αὐτόν.

Καὶ ὁ μὲν Ἀπολλώνιος, ἀφοῦ διεσώθη μὲ αὐτὸν τὸν παράδοξον καὶ ἀπρόσμενον τρόπον, ἔσπευσε νὰ ἀναγγείλῃ εἰς τὸν βασιλιᾶ Σέλευκον τὰ ὅσα συνέβησαν εἰς αὐτόν.

Ὁταν ἀπέθανεν ὁ βασιλεὺς Σέλευκος, τὸν διεδέχθη εἰς τὴν ἀρχὴν ὁ υἱός του Ἀντίοχος ὁ Ἐπιφανής, ἄνθρωπος ὑπερήφανος καὶ σκληρός.

Ὅταν δὲ ἀπέθανεν ὁ βασιλιᾶς Σέλευκος Δ' Φιλοπάτωρ, τὸν διεδέχθη εἰς τὸν βασιλικὸν θρόνον ὁ υἱός του Ἀντίοχος Δ' Ἐπιφανής, ὁ ὁποῖος ἦταν ἄνθρωπος ἀλαζών, αὐθάδης καὶ τρομερός.

Αὐτὸς καθήρεσε τὸν Ὀνίαν ἀπὸ τὸ ἀξίωμα τῆς ἀρχιερωσύνης καὶ ἐγκατέστησεν ὡς ἀρχιερέα τὸν ἀδελφόν του Ἰάσωνα, ὁ ὁποῖος συνεφώνησεν

Αὐτὸς καθήρεσεν ἀπὸ τὸ ἀξίωμα τῆς ἀρχιερωσύνης τὸν ἀρχιερέα Ὀνίαν Γ' καὶ ἐγκατέστησεν εἰς τὴν θέσιν του ὡς ἀρχιερέα τὸν ἀδελφόν του (τοῦ Ὀνία) Ἰάσονα, ὁ ὁποῖος συνεφώνησεν ὅτι,

ὅτι, ἐὰν τοῦ ἀνέθετε τὴν ἀρχιερωσύνην, θὰ τοῦ ἔδιδε κάθε ἔτος τρεῖς χιλιάδας ἑξακόσια ἑξήκοντα τάλαντα.

ἐὰν (ὁ Ἀντίοχος Δ') τοῦ ἀνέθετε τὴν ἀρχιερωσύνην, θὰ τοῦ ἐπλήρωνε κάθε ἔτος τρεῖς χιλιάδες ἑξακόσια ἑξῆντα τάλαντα.

Ἐκεῖνος τοῦ ἀνέθεσε τὴν ἀρχιερωσύνην καὶ τὴν ἀρχηγίαν τοῦ ἔθνους.

Ὁ δὲ βασιλιᾶς (Ἀντίοχος Δ') τοῦ ἀνέθεσε καὶ τὴν ἀρχιερωσύνην καὶ τὴν ἀρχηγίαν τοῦ Ἰουδαϊκοῦ ἔθνους.

Αὐτὸς ἔβγαλε τότε τὸ ἰουδαϊκὸν ἔθνος ἀπὸ τὸν προηγούμενον τρόπον τῆς ζωῆς καὶ ἔγινε προαγωγὸς εἰς κάθε παρανομίαν,

Ὁ νέος ἀρχιερεὺς Ἰάσων μετέβαλε τὸν τρόπον ζωῆς τοῦ Ἰουδαϊκο ἔθνους, τὸ ἔβγαλεν ἀπὸ τὶς ἕως τότε συνήθειές του καὶ ἄλλαξε τὸ εἶδος τῆς διοικήσεως τοῦ λαοῦ, κάτι τὸ ὁποῖον ὡδήγησεν εἰς παντὸς εἴδους παρανομίες,

ὥστε ὀχι μόνον εἰς τὴν ἀκρόπολιν τῆς πατρίδος μας νὰ κατασκευάσουν γυμναστήρια, ἀλλὰ καὶ νὰ καταργήσῃ τὴν καθιερωμένην φροντίδα διὰ τὸν ναόν.

ὥστε ὄχι μόνον εἰς αὐτὴν ταύτην τὴν ἀκρόπολιν τῆς πατρίδος μας νὰ κατασκευάσῃ Γυμναστήριον, ἀλλὰ καὶ νὰ καταλύσῃ τὴν καθιερωμένην λατρείαν καὶ φροντίδα διὰ τὸν Ναόν.

Ἐξ αἰτίας αὐτῶν ἠγανάκτησεν ἡ θεία δίκη καὶ ἔκαμεν ἐχθρὸν των τὸν ἴδιον τὸν Ἀντίοχον.

Ἐξ αἰτίας τῶν ἀνοσίων αὐτῶν ἐνεργειῶν ἀγανάκτησε καὶ ὠργίσθη ἡ θεία δικαιοσύνη καὶ κατέστησε τὸν Ἀντίοχον Δ' ἐχθρόν των (τὸν ἔστρεψεν ἐναντίον των).

Ἐνῷ, δηλαδή, ὁ Ἀντίοχος ἐπολεμοῦσε κατὰ τοῦ Πτολεμαίου εἰς τὴν Αἴγυπτον καὶ ἐπληροφορήθη ὅτι Ἱεροσολυμῖται κατόπιν διαδόσεως φήμης περὶ τοῦ θανάτου του ἐχαίροντο καθ’ ὑπερβολήν, μετέβαλε πορείαν καὶ ἐστράφη ἐναντίον αὐτῶν.

Διότι, ἐνῷ ὁ Ἀντίοχος Δ' ἐπολεμοῦσε εἰς τὴν Αἴγυπτον ἐναντίον τοῦ Πτολεμαῖου ς' Φιλομήτορος καὶ ἐπληροφορήθη ὅτι οἱ κάτοικοι τῶν Ἱεροσολύμων ἐχάρησαν πάρα πολὺ κατόπιν διαδόσεως μιᾶς φήμης ὅτι ἀπέθανεν, ἄλλαξε πορείαν καὶ ἐστράφη ταχύτατα ἐναντίον των.

Ἀμέσως μόλις τοὺς ὑπέταξεν ἐξέδωκε διάταγμα, σύμφωνα μὲ τὸ ὁποῖον ἐτιμωροῦντο μὲ θάνατον ὅσοι ἀπὸ αὐτοὺς θὰ ἐτολμοῦσαν νὰ φανοῦν ὅτι ἐζοῦσαν σύμφωνα μὲ τὸν προγονικόν των Νόμον.

Καὶ ἀμέσως μόλις τοὺς ὑπέταξε καὶ τοὺς ἐλεηλάτησεν, ἐξέδωκε διάταγμα, σύμφωνα μὲ τὸ ὁποῖον ὅσοι ἀπὸ τοὺς Ἰουδαίους θὰ ἐτολμοῦσαν νὰ ἐμφανισθοῦν ὅτι ζοῦν σύμφωνα μὲ τὸν νόμον τῶν πατέρων των (τὸν Μωσαϊκὸν νόμον) θὰ ἐθανατώνοντο.

Καὶ ἀφοῦ δὲν ἠμπόρεσε μὲ κανένα τρόπον νὰ ἐξάλείψῃ τὴν ἀγάπην των πρὸς τὴν πατρίδα,

Ἐπειδὴ δὲ μὲ κανένα τρόπον δὲν κατώρθωσε νὰ ἐξαλείψῃ διὰ τῶν διαταγμάτων τὴν ἀγάπην τοῦ Ἰουδαϊκοῦ ἔθνους πρὸς τοὺς ἱεροὺς νόμους τῆς πατρίδος των,

ἀλλὰ ἀντιθέτως ἔβλεπε νὰ καταφρονοῦνται ὅλαι αἱ ἐξαγγελλόμενοι ὑπ’ αὐτοῦ ἀπειλαὶ καὶ τιμωρίαι εἰς βαθμόν, ὥστε καὶ γυναῖκες ἀκόμη νὰ κατακρημνισθοῦν μαζῆ μὲ τὰ βρέφη των, ἐπειδὴ ἐφήρμοζαν εἰς τὰ τέκνα των τὴν περιτομήν, ἂν καὶ ἐγνώριζαν ὅτι αὐτὸ θὰ πάθουν.

ἀλλ’ ἀντιθέτως διεπίστωνεν ὅτι κατεπατοῦντο καὶ ἐπεριφρονοῦντο ὅλες οἱ ἀπειλὲς καὶ οἱ τιμωρίες του, ὥστε ἀκόμη καὶ γυναῖκες νὰ ἔχουν κατακρημνισθῆ μαζὶ μὲ τὰ βρέφη των, διότι εἶχαν κάμει περιτομὴν εἰς τὰ παιδιά των, παρ’ ὅλον ὅτι ἐγνώριζαν ὅτι αὐτὸ ἐπρόκειτο νὰ πάθουν

Ἐπειδή, λοιπὸν αἱ διαταγαί του κατεφρονοῦντο ὑπὸ τοῦ λαοῦ, ἠνάγκαζε μὲ βασανιστήρια κάθε ἕνα Ἰουδαῖον νὰ γίνῃ ἐξωμότης, νὰ ἀπαρνηθῇ τὸν ἰουδαϊσμὸν τρώγων ἀπηγορευμένας τροφάς.

ἐπειδὴ λοιπὸν τὰ διατάγματά του ἐπεριφρονοῦντο ἀπὸ τὸν Ἰουδαϊκὸν λαόν, αὐτὸς ὁ ἴδιος ἐξηνάγκαζε μὲ βασανιστήρια κάθε Ἰουδαῖον πολίτην νὰ ἀπαρνηθῇ τὸν Ἰουδαϊσμόν, νὰ γίνῃ δηλαδὴ ἐξωμότης, μὲ τὸ νὰ τρώγῃ τροφές τις ὁποῖες ἀπηγόρευεν ὁ Μωσαϊκὸς νόμος.

Ἐγκατασταθείς, λοιπόν, ὁ τύραννος Ἀντίοχος εἰς τόπον ὑψηλὸν καὶ λαβὼν τὴν πρώτην θέσιν μεταξὺ τῶν συμβούλων του, περιστοιχιζόμενος δὲ ἀπὸ τὰ ἔνοπλα στρατεύματά του, ἔδωκεν ἐντολὴν εἰς τοὺς σωματοφύλακάς του,

Ἀφοῦ λοιπὸν ὁ τύραννος Ἀντίοχος Δ' ἐγκατεστάθη εἰς ὑψηλὸν τόπον, ἐκάθησεν ἐπὶ θρόνου μὲ ἐπίσημον τρόπον καὶ περιστοιχιζόμενος ἀπὸ τοὺς ἐνόπλους στρατιῶτες του ἔδιδεν ἐντολὴν εἰς τοὺς σωματοφύλακές του

νὰ τραβοῦν ἑνὸς ἑκάστου Ἰουδαίου τὸ δέρμα διὰ νὰ ἐξαφανίσουν τὴν περιτομήν των, καὶ νὰ τοὺς ἀναγκάζουν νὰ γεύωνται κρέατα χοιρινὰ καὶ κρέατα ἀπὸ ἐκεῖνα, ποὺ προσεφέρθησαν θυσία εἰς τὰ εἴδωλα.

νὰ σύρουν καθένα Ἑβραῖον πρὸς τὸ μέρος του, ἐνώπιον του (κατ’ ἄλλην ἑρμηνείαν: Νὰ τραβοῦν τὸ δέρμα κάθε Ἑβραίου διὰ νὰ καλύψουν τὴν περιτομήν του), καὶ νὰ τοὺς ἀναγκάζουν νὰ γεύωνται χοιρινὰ κρέατα καὶ κρέατα ζώων ποὺ εἶχαν προσφερθῆ ὡς θυσία εἰς τὰ εἴδωλα.

Ἐὰν δὲ μερικοὶ δὲν ἤθελαν νὰ φάγουν τροφὴν μολυσμένην, νὰ φονεύωνται μὲ τὸν βασανιστικὸν τροχόν.

Ἐὰν δὲ μερικοὶ δὲν ἤθελαν νὰ φάγουν φαγητὰ ποὺ ἐθεωροῦντο ἀκάθαρτα κατὰ τὸν Μωσαϊκὸν νόμον, καὶ ἑπομένως ἀπηγορευμένα, αὐτοὶ νὰ φονεύωνται μὲ τὸ βασανιστικὸν ὄργανον, τὸν τροχόν.

Ἀφοῦ δὲ πολλοὶ συνηρπάσθησαν βιαίως καὶ ὑπεχώρησαν, ὠδηγήθη πρὸς αὐτὸν κάποιος Ἑβραῖος, πρῶτος ἀπὸ τὸ πλῆθος, ὀνόματι Ἐλεάζαρος, ἱερατικοῦ γένους, νομικὸς ὡς πρὸς τὴν ἐπιστήμην, καὶ προχωρημένος εἰς τὴν ἡλικίαν, λόγῳ δὲ τῆς ἡλικίας του γνωστὸς εἰς πολλοὺς ἀπὸ ἐκείνους, ποὺ περιεστοίχιζαν τὸν τύραννον.

Καὶ ἀφοῦ πολλοὶ εἶχαν συρθῆ καὶ συναχθῆ βιαίως ἀπὸ παντοῦ καὶ εἶχαν ὑποχωρήσει εἰς τὶς ἀπειλὲς τὸν βασιλιᾶ, ὠδηγήθη ἐνώπιον τοῦ Ἀντιόχου Δ' κάποιος Ἑβραῖος, πρῶτος ἀπὸ τὸ πλῆθος (κατ’ ἄλλους: Ἡγέτης τοῦ ποιμνίου), ὀνομαζόμενος Ἐλεάζαρος, καταγόμενος ἀπὸ γένος ἱερατικόν, ὡς πρὸς τὴν ἐπιστήμην νομοδιδάσκαλος, καὶ προχωρημένος εἰς τὴν ἡλικίαν, γνωστὸς δὲ λόγῳ τῆς ἡλικίας του (κατ’ ἄλλην γραφήν: Διὰ τὴν φιλοσοφίαν του) εἰς πολλοὺς ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι περιεστοίχιζαν τὸν τύραννον (αὐλικούς).

Ὅταν τὸν ἀντίκρυσεν ὁ Ἀντίοχος τοῦ εἶπε·

Ὅταν λοιπὸν τὸν εἶδεν ὁ βασιλιᾶς Ἀντίοχος, τοῦ εἶπε:

«ἐγώ, γέροντα, πρὶν ἀρχίσουν ἐναντίον σου τὰ βασανιστήρια, θὰ ἤθελα νὰ σου δώσω τὴν ἑξῆς συμβουλήν: Νὰ γευθῇς τὸ χοιρινὸν κρέας καὶ νὰ σωθῇς. Σέβομαι τὴν ἡλικίαν σου καὶ τὰ ἄσπρα σου μαλλιά, τὰ ὁποῖα, καίτοι ἀπὸ τόσου χρόνου τὰ ἔχεις, δὲν μοῦ φαίνεται, ὅτι φιλοσοφεῖς ὀρθῶς, ἀφοῦ δέχεσαι τὴν Ἰουδαϊκὴν θρησκείαν.

«Γέροντα, πρὶν ἀρχίσω τὰ βασανιστήρια ἐναντίον σου, θὰ ἐπιθυμοῦσα νὰ σὲ συμβουλεύσω τὰ ἑξῆς: Νὰ σωθῇς, ἀφοῦ γευθῇς τὸ χοιρινὸν κρέας. Διότι σέβομαι καὶ εὐλαβοῦμαι τὴν ἡλικίαν σου καὶ τὰ ἄσπρα μαλλιά σου· ἐν τούτοις, παρ’ ὅλον ὅτι ἔχεις τὰ (ἄσπρα μαλλιά) ἐπὶ τόσον μακρὸν διάστημα, δὲν μοῦ φαίνεται ὅτι ἐνεργεῖς ὡς ἀληθινὸς καὶ γνήσιος φίλος τῆς σοφίας καὶ τῆς ἀρετῆς, ἐφ’ ὅσον ἀκολουθεῖς καὶ ἀσπάζεσαι τὴν θρησκείαν τῶν Ἰουδαίων.

Διατί, σὲ παρακαλῶ, ἐνῷ αὐτὴ αὕτη ἡ φύσις μᾶς ἔχει χαρίσει τὴν γευστικωτάτην τροφὴν τοῦ ζώου αὐτοῦ, σὺ τὴν ἀποστρέφεσαι μετὰ βδελυγμίας;

Διατί, ἐνῷ ἡ φύσις μᾶς ἔχει χαρίσει τὴν θαυμασιωτάτην τροφὴν τοῦ κρέατος αὐτοῦ τοῦ ζώου (τοῦ χοίρου), σὺ τὴν ἀηδιάσζεις καὶ τὴν σιχαίνεσαι;

Τοῦτο βεβαίως θεωρεῖται ἀνόητον, τὸ νὰ μὴ ἀπολαμβάνῃ, δηλαδή, κανεὶς κάτι εὐχάριστον, ποὺ δὲν τοῦ προσάπτει ἐντροπήν, ἀλλὰ εἶναι καὶ ἄδικον, νὰ δείχνῃ ἀποστροφὴν πρὸς τὰς δωρεὰς τῆς φύσεως.

Διότι τοῦτο φαίνεται ἀσφαλῶς ἀνόητον, τὸ νὰ μὴ ἀπολαμβάνῃ δηλαδὴ κανεὶς ἀπὸ τὰ γευστικώτατα καὶ εὐχάριστα ποὺ δὲν προκαλοῦν αἰσχύνην καὶ ἐντροπήν, εἶναι δὲ καὶ ἄδικον νὰ ἀηδιάζῃ καὶ νὰ ἀποστρέφεται κανεὶς τὰ δῶρα τῆς φύσεως.

Ἀλλὰ σύ, νομίζω, ὅτι θὰ κάμῃς κάτι περισσότερον ἀνόητον, ἐὰν ὑπερηφανευόμενος ὅτι κατέχεις, τάχα, τὴν ἀλήθειαν, περιφρονήσῃς ἀκόμη καὶ ἐμέ, μὲ συνέπειαν νὰ τιμωρηθῇς.

Εἰς ἐμὲ δὲ φαίνεται ὅτι σὺ θὰ κάμῃς κάτι πιὸ ἀνόητον, ἐάν, κυριαρχημένος ἀπὸ τὴν ματαίαν δόξαν ὅτι κατέχεις τὴν ἀλήθειαν, περιφρονήσῃς ἄκομη καὶ ἐμέ, πρᾶγμα ποὺ θὰ ἔχῃ ὡς συνέπειαν νὰ τιμωρηθῇς.

Δὲν θὰ ἐξυπνήσῃς ἀπὸ τὴν μωρολόγον θρησκείαν σας;

Δὲν θὰ ξυπνήσῃς ἀπὸ τὴν φιλοσοφίαν (θρησκείαν) σας, ἡ ὁποία λέγει μωρὰ καὶ ἀνόητα πράγματα;

Δὲν θὰ πετάξῃς μακρὰν τοὺς ἀνοήτους συλλογισμούς σου; Δὲν θὰ σκεφθῇς τὸ ἀληθινὸν συμφέρον σου δεικνύων σύνεσιν καὶ νοῦν ἄξιον τῆς ἡλικίας σου,

Δὲν θὰ ἀποδιώξῃς καὶ δὲν θὰ σκορπίσῃς μακριὰ τοὺς ματαίους καὶ ἀχρήστους συλλογισμούς σου; Ἀφοῦ δὲ ἀποδεχθῇς γνώμην καὶ ἄποψιν ἀντάξιες πρὸς τὴν μεγάλην ἡλικίαν σου, δὲν θὰ σκεφθῇς ὥριμα καὶ σοβαρὰ τὸ ἀληθινὸν συμφέρον σου;

καὶ δὲν θὰ λυπηθῇς τὰ γηρατεῖα σου, ὥστε νὰ ἀποδεχθῇς καὶ ὑποταχθῇς εἰς τὴν φιλάνθρωπον αὐτὴν προτροπήν μου;

Καὶ ἀκόμη, δὲν θὰ λυπηθῇς τὰ γηρατεῖα σου μὲ τὸ νὰ σεβασθῇς καὶ ἀποδεχθῇς αὐτὴν τὴν φιλάνθρωπον, τὴν παρήγορον συμβουλήν μου;

Στοχάσου ὅτι, καὶ ἂν ὑπάρχῃ ἐπιτέλους κάποια δύναμις, ποὺ ἐποπτεύει τὴν τήρησιν τῶν ὑπὸ τῆς θρησκείας σας διδασκομένων, αὐτὴ θὰ σὲ συγχωρήσῃ, διότι παρανομεῖς ἐξαναγκαζόμενος». -

Διότι σκέψου τοῦτο: Ἐὰν ὐπάρχῃ πράγματι κάποια δύναμις ἡ ὁποία ἐπιβλέπει καὶ ἐπιστατεῖ διὰ τὴν τήρησιν τῶν νόμων τῆς θρησκείας σας, ἡ δύναμις αὐτὴ θὰ σὲ συγχωρήσῃ διὰ κάθε παράβασιν τοῦ νόμου ποὺ ἔγινε κάτω ἀπὸ πίεσιν καὶ ἐξαναγκασμόν».

Ἔπειτα ἀπὸ μίαν τέτοιαν προτροπὴν τοῦ τυράννου πρὸς παράνομον κρεωφαγίαν, ἐζήτησε τὸν λόγον ὁ Ἐλεάζαρος.

Ἀφοῦ ὁ τύραννος παρώτρυνε τὸν Ἐλεάζαρον μὲ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ φάγῃ ἀπηγορευμένον κρέας, παραβαίνων τὸν Μωσαϊκὸν νόμον, ὁ Ἐλεάζαρος ἐζήτησε τὸν λόγον.

Καὶ ἀφοῦ ἔλαβε τὴν ἄδειαν ἤρχισε νὰ ὁμιλῇ ἐνώπιόν των ὡς ἐξῆς·

Ὅταν δὲ ἔλαβε τὴν ἄδειαν, ἄρχισε νὰ ὁμιλῇ ἀνοικτά, δημοσίως, ὡς ἑξῆς:

«Ἡμεῖς, Ἀντίοχε, εἴμεθα πεπεισμένοι, ὅτι πρέπει νὰ ζῶμεν σύμφωνα πρὸς τὸν θεῖον νόμον. Καὶ δὲν νομίζομεν ὅτι ὑπάρχει κανεὶς ἐξωτερικὸς καταναγκασμὸς ἰσχυρότερος ἀπὸ τὴν πρόθυμον ὑποταγήν μας εἰς τὸν θεῖον νόμον.

«Ἠμεῖς, Ἀντίοχε, πεπεισμένοι ὅτι πρέπει νὰ ζῶμεν καὶ νὰ ἀναστρεφώμεθα σύμφωνα μὲ τὸν θεῖον νόμον, πιστεύομεν ὅτι δὲν ὑπάρχει καμμία πίεσις καὶ κανεὶς ἐξαναγκασμὸς βιαιότερος ἀπὸ τὴν πρόθυμον ὑπακοήν μας εἰς τὸν ἰδικόν μας Νόμον (τὸν Μωσαϊκόν).

Διὰ τοῦτο κατ’ οὐδένα τρόπον δὲν κρίνομεν ἄξιον, νὰ παραβαίνωμεν τὸν Νόμον.

Δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς κατ’ οὐδένα τρόπον δὲν θεωροῦμεν ἄξιον νὰ παραβαίνωμεν τὸν θεῖον αὐτὸν Νόμον.

Καὶ ἂν ἀκόμη δὲν ἦτο πράγματι θεῖος ὁ ἰδικός μας νόμος, ὅπως σὺ νομίζεις, καὶ ἐκ πλάνης, τάχα, ἡμεῖς νομίζομεν ὅτι εἶναι θεῖος, καὶ πάλιν δὲν θὰ εἴχομεν τὴν ἐξουσίαν νὰ παραβῶμεν καὶ νὰ ἀκυρώσωμεν τὴν πίστιν μας αὐτὴν περὶ εὐσεβείας.

Ἀκόμη καὶ ἂν δὲν ἦταν πράγματι θεῖος ὁ ἰδικός μας Νόμος, ὅπως σὺ φρονεῖς (ἠμεῖς δὲ δῆθεν πλανωμένοι νομίζομεν ὅτι αὐτὸς εἶναι θεῖος), καὶ πάλιν δὲν θὰ μᾶς ἐπετρέπετο νὰ ἀθετήσωμεν καὶ νὰ καταργήσωμεν τὴν ὑπόληψιν καὶ τὸ φρόνημα αὐτὸ περὶ εὐσεβείας, περὶ σεβασμοῦ πρὸς τὸν Θεόν.

Μὴ νομίσῃς, λοιπόν, ὅτι ἐὰν γευθῶμεν μολυσμένην τροφήν, εἶναι τοῦτο μικρὰ ἁμαρτία.

Μὴ θεωρήσῃς λοιπὸν ὅτι εἶναι ἐλαχίστη ἁμαρτία τὸ νὰ φάγωμεν ἀκάθαρτα (κατὰ τὸν Μωσαϊκὸν νόμον) φαγητά.

Διότι τὸ νὰ παρανομῇ κανεὶς εἴτε εἰς μικρὰ εἴτε εἰς μεγάλα, εἶναι τὸ ἴδιον.

Διότι τὸ νὰ παραβαίνῃ κανεὶς τὸν Νόμον εἴτε εἰς τὰ μικρὰ εἴτε εἰς τὰ μεγάλα εἶναι τὸ ἴδιον πρᾶγμα,

Καὶ εἰς τὰς δύο περιπτώσεις ὁμοίως περιφρονεῖται ὁ Νόμος.

ἀφοῦ καὶ εἰς τὴν μίαν καὶ εἰς τὴν ἄλλην περίπτωσιν ὁ Νόμος περιφρονεῖται καὶ ἐξουθενώνεται.

Εἰρωνεύεσαι δὲ τὴν φιλοσοφίαν μας, ἐπειδὴ σύμφωνα μὲ αὐτὴν δὲν ζῶμεν τάχα μὲ ὀρθοψροσύνην.

Εἰρωνεύεσαι δὲ τὴν φιλοσοφίαν μας, ὡσὰν τὸ νὰ ζῶμεν σύμφωνα μὲ αὐτὴν εἶναι τρόπος ἀστόχαστος καὶ ἀνόητος.

Ἀλλὰ αὐτὴ ἡ φιλοσοφία μᾶς διδάσκει τὴν σωφροσύνην, ὥστε νὰ κυριαρχῶμεν ἐπάνω εἰς ὅλας τὰς ἡδονὰς καὶ ἐπιθυμίας, καὶ νὰ ἀσκῶμεν τὴν ἀνδρείαν, ὥστε νὰ ὑπομένωμεν θεληματικὰ κάθε ταλαιπωρίαν.

Καὶ ὅμως ἡ φιλοσοφία αὐτὴ μᾶς διδάσκει πλήρως τὴν σωφροσύνην (φρόνησιν, ἐγκράτειαν), ὥστε νὰ κυριαρχῶμεν ἐπάνω εἰς ὅλες τὶς ἠδονὲς καὶ τὶς ἐπιθυμίες, καὶ μᾶς γυμνάζει νὰ ἀσκῶμεν τὴν ἀνδρείαν, ὥστε νὰ ὑπομένωμεν θεληματικῶς καὶ προθύμως κάθε κόπον ἢ βάσανον.

Μᾶς ἐξασκεῖ ἐπίσης εἰς πράξεις δικαιοσύνης, ὥστε ἡ ὅλη συμπεριφορά μας νὰ εἶναι ἀπονομὴ τοῦ δικαίου. Μᾶς διδάσκει ἀκόμη τὴν εὐσέβειαν, ὥστε εἰς μόνον τὸν ἀληθινὸν Θεὸν νὰ ἀποδίδωμεν μεγαλοπρεπῆ λατρείαν.

Ἀκόμη μᾶς διδάσκει, μᾶς παιδαγωγεῖ καὶ μᾶς γυμνάζει εἰς τὴν ἄσκησιν τῆς δικαιοσύνης, ὥστε διὰ τῆς ὅλης συμπεριφορᾶς καὶ ἀναστροφῆς μας νὰ ἐνεργῶμεν μὲ ἀμεροληψίαν (ἤ: Ὥστε νὰ κρατῶμεν εἰς ἰσορροπίαν ὅλες τὶς συνήθεις κλίσεις καὶ ροπές μας)· ἐπίσης μᾶς διδάσκει πλήρως τὴν ἀρετὴν τῆς εὐσεβείας, ὥστε νὰ σεβώμεθα πρεπόντως, μὲ μεγαλοπρέπειαν καὶ λαμπρότητα μόνον τὸν ἕνα καὶ πραγματικὸν Θεόν.

Διὰ τοῦτο δὲν τρώγομεν τροφὰς μιαράς. Διότι πιστεύομεν, ὅτι ὁ νόμος ἔχει θεσπισθῆ ἀπὸ τὸν Θεὸν καὶ γνωρίζομεν ὅτι νομοθετῶν ὁ κτίστης τοῦ κόσμου τρέφει κατὰ φυσικὸν λόγον συμπάθειαν πρὸς ἡμᾶς

Διὰ τοῦτο δὲν θὰ φάγωμεν ἀκάθαρτα (κατὰ τὸν Μωσαϊκὸν νόμον) φαγητά. Διότι, ἐφ’ ὅσον πιστεύομεν ὅτι ὁ Νόμος ἔχει θεσπισθῆ ἀπὸ τὸν Θεόν, γνωρίζομεν ὅτι ὁ Κτίστης τοῦ κόσμου, νομοθετῶν, τρέφει κατὰ φυσικὸν λόγον συμπάθειαν πρὸς ἡμᾶς.

καὶ ἐπέτρεψε νὰ τρώγωμεν, ὅσα πρόκειται νὰ ὠφελήσουν τὰς ψυχάς μας, ἀπηγόρευσεν ὅμως νὰ δοκιμάζωμεν τὸ κρέας, ὅσων πρόκειται νὰ μας βλάψῃ

Διὰ τοῦτο μᾶς ἐπέτρεψε νὰ τρώγωμεν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ ἀποβοῦν περισσότερον ὠφέλιμα εἰς τὶς ψυχές μας (εἰς τὴν ζωήν μας)· ἀπηγόρευσεν ὅμως νὰ τρώγωμεν τὰ κρέατα ζώων ποὺ θὰ μᾶς προξενήσουν βλάβην.

Τυραννικὴ αὐθαιρεσία δὲν εἶναι μόνον νὰ μᾶς ἀναγκάζῃς νὰ παρανομοῦμεν, ἀλλὰ καὶ νὰ τρώγωμεν ἀπηγορευμένα κρέατα, μὲ τὸν σκοπὸν νὰ γελάσῃς ἐξευτελιστικῶς εἰς βάρος μας ἐξ αἰτίας τῆς μισητοτάτης εἰς ἡμᾶς αὐτῆς βρώσεως τῶν μιαρῶν.

Θὰ ἦταν δὲ ἐκ μέρους σου αὐθαίρετον, δεσποτικὸν καὶ τυραννικὸν ὄχι μόνον τὸ νὰ μᾶς ἐξαναγκάζῃς νὰ παραβαίνωμεν τὸν Νόμον, ἀλλὰ καὶ νὰ τρώγωμεν ἀπηγορευμένα κρέατα, ὥστε, ἐξ αἰτίας τῆς κατ’ ἐξοχὴν μισητῆς αὐτῆς βρώσεως τῶν ἀκαθάρτων (κατὰ τὸν Μωσαϊκὸν νόμον) φαγητῶν, νὰ μᾶς περιγελάσῃς ἐπίσης καὶ νὰ μᾶς περιπαίξῃς κατὰ πρόσωπον.

Ἀλλὰ βεβαίως δὲν θὰ γελάσῃς εἰς βάρος μου τὸν εἰρωνικὸν αὐτὸν γέλωτα, οὔτε ἐγὼ θὰ παραβῶ τοὺς ἱερούς ὅρκους τῶν προγόνων μου, τοὺς ἀναφερομένους, εἰς τὴν τήρησιν τοῦ Νόμου,

Ἀλλὰ δὲν θὰ ἔχῃς τὴν εὐκαιρίαν νὰ γελάσῃς εἰς βάρος μου τὸν χλευαστικὸν αὐτὸν γέλωτα, οὔτε θὰ παραβῶ τοὺς ἱεροὺς ὅρκους τῶν προγόνων μου, οἱ ὁποῖοι ἀφοροῦν εἰς τὴν πιστὴν τήρησιν τοῦ (Μωσαϊκοῦ) Νόμου,

ἀκόμη καὶ ἂν μοῦ βγάλῃς τὰ μάτια καὶ λυώσῃς τὰ σπλάγχνα μου.

ἀκόμη καὶ ἂν μοῦ βγάλης τὰ μάτια καὶ ἂν μοῦ λειώσῃς τὰ σπλάγχνα.

Δὲν εἶμαι τόσον γέρων καὶ ἄνανδρος, ὥστε νὰ μὴ ἔχω ἀκμαῖον τὸ φρόνημά μου.

Δὲν εἶμαι τόσον γέροντας καὶ δειλὸς καὶ ἄτολμος, ὥστε νὰ μὴ φέρωμαι γενναῖα, ὡς νέος, κατὰ τὸ φρόνημα (κατ’ ἄλλους: Κατὰ τὴν εὐσέβειαν).

Διὰ τοῦτο ἑτοίμαζε τοὺς τροχοὺς καὶ ἀναρρίπιζε τὸ πῦρ, ὥστε νὰ γίνῃ ἰσχυρότερον.

Διὰ τοῦτο λοιπόν, ἐμπρός· ἑτοίμαζε τὰ βασανιστικὰ ὄργανα τῶν τροχῶν καὶ διέγειρε μὲ περισσοτέραν σφοδρότητα τὴν φωτιά.

Δὲν ἀγαπῶ καὶ δὲν λυποῦμαι τόσον πολὺ τὸ γῆρας μου, ὥστε νὰ καταπατήσω ἐγὼ ὁ ἴδιος τὸν Νόμον τῶν πατέρων μου.

Δὲν λυποῦμαι καὶ δὲν εὐσπλαγχνίζομαι τόσον πολὺ τὰ γηρατεῖα μου, ὥστε μὲ ἰδικήν μου κίνησιν καὶ ἑκουσίαν ἐνέργειαν νὰ καταπατήσω καὶ ἀθετήσω τὸν πατροπαράδοτον (Μωσαϊκόν) Νόμον.

Δὲν θὰ σὲ διαψεύσω, ὦ νόμε διδάσκαλε. Δὲν θὰ σὲ ἐγκαταλείψω, ἀγαπητὴ ἐγκράτεια, οὔτε θὰ καταπατήσω τὸν ὅρκον, ποὺ ἔχω δώσει διὰ σέ!

Δὲν θὰ σὲ ἀποδείξω ψευδῆ ἢ ἀπατημένον, Νόμε, ὁ ὁποῖος μὲ διδάσκεις καὶ παιδαγωγεῖς· οὔτε θὰ σὲ ἐγκαταλείψω οὔτε θὰ ἀρνηθῶ τὸν ὅρκον ποὺ ἔδωκα διὰ σέ, προσφιλὴς καὶ ἀγαπημένη ἐγκράτεια!

Δὲν θὰ σὲ ἐξευτελίσω, φιλόσοφε λογισμέ, οὔτε θὰ σᾶς ἀρνηθῶ, σεμνὴ ἱερωσύνη καὶ ἐπιστήμη τῆς νομοθεσίας!

Δὲν θὰ σὲ κατεντροπιάσω, φιλόσοφε λογισμέ, οὔτε θὰ σὲ ἀπαρνηθῶ, σεβασμία καὶ ἀξία πάσης τιμῆς ἱερωσύνη καὶ ἐπιστήμη τῆς νομοθεσίας (τοῦ Νόμου)!

Σὺ δέ, στόμα μου, δὲν θὰ μολύνῃς τὴν σεμνὴν γεροντικήν μου ἡλικίαν, οὔτε καὶ τὸ τέλος μιᾶς ζωῆς ἀφιερωμένης εἰς τὸν θεῖον νόμον.

Σύ, βασιλιᾶ, δὲν θὰ λερώσῃς καὶ δὲν θὰ μολύνῃς τὸ σεμνὸν στόμα τῶν γηρατειῶν μου, οὔτε τὴν μακρὰν ζωήν μου, τὴν ὁποίαν ἔζησα μὲ ἀφιέρωσιν καὶ ὑπακοὴν εἰς τὸν Νόμον (κατ’ ἄλλους: Σὺ δέ, στόμα μου, δὲν θὰ μολύνῃς τὰ σεμνὰ γηρατεῖα μου, οὔτε τὴν μακρὰν ἡλικίαν, ποὺ ἔζησα μὲ ὑποταγὴν εἰς τὸν Νόμον).

Ἁγνὸν θὰ μὲ δεχθοῦν οἱ πατέρες, διότι δὲν θὰ ἔχω φοβηθῇ τὰ θανάσιμα βασανιστήριά σου.

Οἱ πατέρες θὰ μὲ δεχθοῦν πλησίον των εἰς τὴν πέραν τοῦ τάφου ζωὴν ἀμόλυντον καὶ καθαρόν, ὡς ἄνθρωπον ὁ ὁποῖος δὲν ἐφοβήθη τὰ μέχρι θανάτου βασανιστήριά σου.

Σύ, Ἀντίοχε, θὰ βασιλεύσῃς ἐπάνω εἰς ἀσεβεῖς· δὲν θὰ κατευθύνῃς ὅμως σὺ τὰς ἰδικάς μου πεποιθήσεις περὶ εὐσεβείας οὔτε μὲ τὰς ἀπειλὰς οὔτε μὲ τὰ βάσανα».

Σὺ μέν, βασιλιᾶ, ἠμπορεῖ νὰ βασιλεύσῃς ὡς τύραννος μεταξὺ τῶν ἀσεβῶν καὶ ἀθεοφόβων· ἀλλὰ δὲν θὰ ἐξουσιάσῃς ὡς ἀπόλυτος κύριος καὶ δεσπότης τὶς ἰδικές μου εὐσεβεῖς πεποιθήσεις οὔτε μὲ ἀπειλητικὰ λόγια οὔτε μὲ καταπιεστικὰ ἔργα (βασανιστήρια)»!

Ἔτσι ἀπήντησεν εἰς τὰς δολίας προτροπὰς τοῦ τυράννου ὁ Ἐλεάζαρος. Καὶ ἀφοῦ τὸν ἐπλησίασαν οἱ στρατιῶται, τὸν ἔσυραν βαναύσως εἰς τὰ βασανιστήρια.

Ἀφοῦ ὁ Ἐλεάζαρος ἐρρητόρευσε μὲ αὐτὸν τὸν εὔγλωττον τρόπον ἐναντίον τῶν δολίων συμβουλῶν τοῦ τυράννου (Ἀντιόχου Δ'), οἱ σωματοφύλακες στρατιῶται ποὺ ἐστέκοντο δίπλα εἰς τὸν βασιλιᾶ τὸν ἔσυραν μὲ βίαιον καὶ ἄγριον τρόπον εἰς τὰ βασανιστικὰ ὄργανα.

Καὶ πρῶτον μὲν ἀφῄρεσαν τὰ ἐνδύματα τοῦ γέροντος αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος ἐκοσμεῖτο μὲ τὸ εὐπρεπὲς ἔνδυμα τῆς εὐσεβείας.

Καὶ ἐν πρώτοις ἀφήρεσαν τὰ ἐνδύματα ἀπὸ τὸν γέροντα, ὁ ὁποῖος ὅμως συνέχιζε νὰ παραμένῃ στολισμένος μὲ τὴν εὐσχημοσύνην καὶ σεμνότητα τῆς εὐσεβείας.

Ἔπειτα, ἀφοῦ τοῦ ἔδεσαν τοὺς ἀγκῶνας ἑκατέρωθεν, τὸν ἐχτυποῦσαν δυνατὰ μὲ μάστιγας.

Ἔπειτα, ἀφοῦ τὸν ἔδεσαν ὀπισθάγκωνα, τὸν ἐκτυποῦσαν μὲ μαστίγια, εἰς τρόπον ὥστε κατήντησεν ὅλως διόλου ἀγνώριστος,

Ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος ὁ κῆρυξ ἐφώναζεν· «ὑπάκουσε εἰς τὰς ἐντολὰς τοῦ βασιλέως».

καθ’ ὃν χρόνον ἀπὸ τὴν ἀπέναντι πλευρὰν ἕνας κήρυκας ἐφώναζε μεγαλοφώνως: «Ὑπάκουσε εἰς τὶς ἐντολὲς τοῦ βασιλιᾶ»!

Ὁ μεγαλόψυχος ὅμως καὶ ἀληθινὰ γενναῖος Ἐλεάζαρος, σὰν νὰ ἐβασανίζετο μέσα σὲ ὄνειρον, κατ’ οὐδένα τρόπον ἐκάμπετο.

Ἀλλ’ ὁ μεγαλόψυχος, ὁ γενναιόφρων καὶ ἀληθινὰ εὐγενὴς Ἐλεάζαρος ἔμενεν ἀκλόνητος καὶ δὲν ἐκάμπτετο μὲ κανένα τρόπον, ὡσὰν νὰ ἐβασανίζετο μέσα εἰς ὄνειρον.

Ἀλλὰ ὕψωσεν ὁ γέρων θαρραλέους τοὺς ὀφθαλμοὺς πρὸς τὸν οὐρανόν, καθ’ ὅν χρόνον κατεξεσχίζοντο αἱ σάρκες μὲ τὰς μάστιγας, κατερραντίζετο μὲ τὸ αἷμα,

Ὅμως, ἐνῷ ὁ γέροντας εἶχεν ὑψώσει γεμάτους θάρρος τοὺς ὀφθαλμοὺς πρὸς τὸν οὐρανόν, οἱ σάρκες του κατεξεσχίζοντο μὲ τὰ μαστίγια καὶ τὸ αἷμα διεχέετο εἰς ὅλον τὸ σῶμα του

ἐγέμιζε πληγὰς εἰς τὰ πλευρὰ καί, ἐνῷ κατέπιπτεν εἰς τὸ ἔδαφος ἐκ τοῦ γεγονότος, ὅτι δὲν ἀντεῖχε πλέον τὸ σῶμα εἰς τοὺς πόνους, διετήρει τὸ φρόνημα ὀρθὸν καὶ ἀλύγιστον.

καὶ τὰ πλευρά του κατεπληγώνοντο καὶ παρ’ ὅλον ὅτι κατέπιπτεν εἰς τὸ ἔδαφος, διότι τὸ σῶμα του δὲν ἠμποροῦσε νὰ ὑποφέρῃ τοὺς πόνους, διατηροῦσε τὸ φρόνημά του ἀκμαῖον, ἀλύγιστον καὶ ἀκατάβλητον.

Μὲ ὁρμὴν τότε ἀποπηδῶν κάποιος ἀπὸ τοὺς σκληροὺς στρατιώτας τὸν ἐκτύπα μὲ λακτίσματα εἰς τὰς λαγόνας, διὰ νὰ σηκώνεται μετὰ τὴν πτῶσιν.

Τότε ἕνας ἀπὸ τοὺς σκληροὺς καὶ ὠργισμένους ἐνόπλους σωματοφύλακες τοῦ βασιλιᾶ ὥρμησεν ἐναντίον του καὶ τὸν ἐκτυποῦσε μὲ κλωτσιὲς εἰς τὸ μεταξὺ τῶν πλευρῶν καὶ τῶν λαγάνων μέρος τοῦ σώματος, διὰ νὰ τὸν ἀναγκάζῃ νὰ σηκώνεται πάλιν μετὰ τὴν πτῶσιν.

Ἐκεῖνος ὑπέμεινε τοὺς πόνους· καταφρονοῦσε τὴν βίαν

Ἀλλ’ ἐκεῖνος ὑπέμενε τὰ βασανιστήρια καὶ ἐπεριφρονοῦσε τὴν βίαν καὶ τὰ βάσανα

καὶ ὑπέφερε καρτερικῶς τὰς κακοποιήσεις καὶ ὡς ἐὰν αὐτὸς ὁ γέρων ἦτο ρωμαλέος ἀθλητής, ποὺ ἐκτυπᾶτο, κατανικοῦσεν ἐκείνους, ποὺ τὸν ἐβασάνιζαν.

καὶ ὑπέφερε μὲ ὑπομονὴν μέχρι τέλους τὰ κτυπήματα καὶ τοὺς δαρμοὺς καὶ ὡς γενναῖος ἀθλητὴς ὁ γέροντας, ποὺ ἐδέρετο, κατενικοῦσε ἐκείνους ποὺ τὸν ἐβασάνιζαν.

Μὲ ἰδρωμένον τὸ πρόσωπον καὶ ἐντόνως ἀσθμαίνων ἐθαυμάζετο καὶ ἀπὸ αὐτοὺς ἀκόμη τοὺς βασανιστάς του διὰ τὴν γενναιότητά του. -

Εἰς τὴν πραγματικότητα ὅμως, μὲ τὸ πρόσωπόν του λουσμένο εἰς τὸν ἱδρῶτα καὶ ἀσθμαίνοντας δυνατὰ καὶ βαθιά, ἐπροκαλοῦσε τὸν θαυμασμὸν καὶ εἰς αὐτοὺς τοὺς βασανιστάς του διὰ τὴν μεγαλοψυχίαν καὶ γενναιότητα τοῦ φρονήματος του.

Διὰ τοῦτο ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἀπὸ εὐσπλαγχνίαν πρὸς τὸ γῆρας του,

Διὰ τοῦτο, ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἀπὸ οἶκτον καὶ εὐσπλαγχνίαν πρὸς τὴν γεροντικήν του ἡλικίαν,

ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἀπὸ συμπάθειαν λόγῳ τῆς οἰκειότητος ἀλλὰ καὶ ἀπὸ θαυμασμὸν λόγῳ τῆς καρτερίας του, ἀφοῦ τὸν ἐπλησίασαν μερικοὶ ἀπὸ τοὺς συμβούλους τοῦ βασιλέως τοῦ ἐλεγαν·

ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἀπὸ συμπάθειαν λόγῳ τῆς γνωριμίας μαζί του καὶ ἐπὶ πλέον ἀπὸ θαυμασμὸν διὰ τὴν καρτερίαν εἰς τοὺς πόνους καὶ τὴν σταθερότητά του, ὡρισμένοι ἀπὸ τοὺς ἀκολούθους τοῦ βασιλιᾶ τὸν ἐπλησίασαν καὶ ἄρχισαν νὰ τοῦ λέγουν:

«διατί χάνεις ἀπερισκέπτως τὴν ζωήν σου ἐξ αἰτίας τῶν δεινῶν αὐτῶν, ὦ Ἐλεάζαρε;

«Διατί καταστρέφεις τὸν ἑαυτόν σου καὶ χάνεις τόσον ἀστόχαστα τὴν ζωήν σου μὲ ὅλα αὐτὰ τὰ μαρτύρια, Ἐλεάζαρε;

Ἡμεῖς θὰ σοῦ παραθέσωμεν ἀπὸ τὰ μαγειρευμένα διὰ σὲ κρέατα καὶ σὺ ὑποκρινόμενος ὅτι δοκιμάζεις τὸ χοιρινὸν σῶσε τὸν ἑαυτόν σου». -

Ἠμεῖς λοιπὸν θὰ βάλωμεν ἐμπρός σου ἀπὸ τὰ κρέατα ποὺ ἔχουν μαγειρευθῆ διὰ σέ, σὺ δὲ ὑποκρινόμενος ὅτι τρώγεις ἀπὸ τὰ χοιρινὰ αὐτὰ κρέατα σῶσε τὸν ἑαυτόν σου».

Καὶ ὁ Ἐλεαζαρος, ὡσὰν νὰ εἶχε κακοποιηθῆ ὀδυνηρότερα ἀπὸ τὴν συμβουλὴ αὐτήν, ἐκραύγασεν·

Ὁ Ἐλεάζαρος ὅμως, ὡσὰν νὰ εἶχε κτυπηθῆ καὶ πληγωθῆ ὀδυνηρότερα ἀπὸ τὴν συμβουλὴν αὐτήν, ἐφώναξε δυνατά:

«ἂς μὴ τυφλωθῶμεν τόσον πολὺ ἡμεῖς τὰ τέκνα τοῦ Ἀβραάμ, ὥστε ἀπὸ δειλίαν καὶ μικροψυχίαν νὰ ὑποκριθῶμεν καὶ νὰ παίξωμεν θέατρον, ποὺ δὲν ἁρμόζει εἰς ἡμᾶς.

«Ἂς μὴ σκεφθῶμεν μὲ τόσην εὐτέλειαν, ποταπότητα καὶ μικροπρέπειαν ἠμεῖς, οἱ ἀπόγονοι τοῦ Ἀβραάμ, ὥστε νὰ δειλιάσωμεν καὶ φερθῶμεν μὲ μικροψυχίαν καὶ ἔτσι νὰ παίξωμεν θέατρον καὶ νὰ προσποιηθῶμεν ἕνα ρόλον ὁ ὁποῖος δὲν μᾶς ταιριάζει.

Διότι εἶναι ἀπερίσκεπτον καὶ παράλογον, ἀφοῦ ἐζήσαμεν τὴν ζωήν μας σύμφωνα πρὸς τὴν ἀλήθειαν μέχρι τῆς γεροντικῆς ἡλικίας καὶ διετηρήσαμεν διὰ τοῦτο νομίμως τὴν ὑπόληψίν μας,

Διότι θὰ ἦταν ἀστόχαστον καὶ ἀνόητον, ἠμεῖς, ποὺ ἔχομεν ζήσει σύμφωνα μὲ τὴν ἀλήθειαν μέχρι τῆς γεροντικῆς ἡλικίας καὶ διετηρήσαμεν σύμφωνα μὲ τὸν Νόμον τὴν καλὴν ἰδέαν, τὴν ἐκτίμησιν καὶ τὸν σεβασμὸν ποὺ ἔχουν οἱ ἄλλοι δι’ ἡμᾶς,

νὰ ἀλλάξωμεν τώρα συμπεριφαρὰν καὶ ἡμεῖς οἱ ἴδιοι νὰ γίνωμεν πρότυπα ἀσεβείας διὰ τοὺς νέους, μὲ τὸ νὰ δώσωμεν τὸ παράδειγμα τῆς βρώσεως μολυσμένων κρεάτων.

τώρα νὰ ἀλλάξωμεν συμπεριφοράν· καὶ ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἡμεῖς οἱ ἴδιοι νὰ γίνωμεν πρότυπον ἀσεβείας εἰς τοὺς νέους, μὲ τὸ νὰ δώσωμεν παράδειγμα βρώσεως ἀκαθάρτων (σύμφωνα μὲ τὶς διατάξεις τοῦ Μωσαϊκοῦ νόμου) κρεάτων·

Εἶναι δὲ ἐντροπὴ νὰ ζήσωμεν ἐπὶ ὀλίγον ἀκόμη ὕστερα ἀπὸ αὐτὰ καὶ μάλιστα ἐμπαιζόμενοι ἀπὸ ὅλους διὰ τὴν δειλίαν μας,

ἀφ’ ἑτέρου δὲ θὰ ἦταν καὶ ἐντροπή, ἐάν, ὕστερα ἀπὸ αὐτά, ἐζούσαμε ὀλίγον ἀκόμη χρόνον κατὰ τὴν διάρκειαν δὲ τοῦ χρόνου αὐτοῦ νὰ ζήσωμεν χλευαζόμενοι καὶ ἐμπαιζόμενοι ἀπὸ ὅλους διὰ τὴν ἀνανδρίαν καὶ δειλίαν μας·

καὶ ὡς ἄνανδροι νὰ καταφρονηθῶμεν ἀπὸ τὸν τύραννον καὶ νὰ μὴ ὑπερασπισῶμεν τὸν θεῖον νόμον μας μέχρι θανάτου.

καὶ ἀπὸ μὲν τὸν τύραννον (βασιλιᾶ Ἀντίοχον Δ') νὰ περιφρονηθῶμεν ὡς ἄνανδροι καὶ δειλοί, τὸν δὲ θεῖον Νόμον μας (ποὺ μᾶς ἐδόθη διὰ τοῦ Μωϋσέως) νὰ μὴ τὸν ὑπερασπισθῶμεν μέχρι θανάτου.

Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους, τέκνα τοῦ Ἀβραάμ, γενναίως νὰ ἀποθνήσκετε πρὸ χάριν τῆς εὐσεβοῦς πίστεώς σας.

Δι’ ὅλα αὐτά, λοιπόν, σεῖς μέν, ἀπόγονοι τοῦ Ἀβραάμ, νὰ ἀποθνήσκετε μὲ γενναιότητα χάριν τῆς εὐσεβοῦς πίστεώς σας.

Σεῖς δέ, στρατιῶται τοῦ τυράννου, διατί βραδύνετε;» -

Σεῖς δέ, σωματοφύλακες τοῦ τυράννου, διατί καθυστερεῖτε νὰ προχωρήσετε εἰς τὰ μαρτύρια;»

Ὅταν τὸν εἶδαν νὰ ἐπιδεικνύῃ τόσην μεγαλοψυχίαν πρὸ τὸ βασανιστηρίων καὶ νὰ μὴ κάμπτεται, ἀκόμη καὶ μετὰ τὴν ἐκδήλωσιν τῆς εὐσπλαγχνίας πρὸ αὐτόν, τὸν ὡδήγησαν εἰς τὸ πῦρ.

Ὅταν οἱ δήμιοι εἶδαν τὸν Ἐλεάζαρον νὰ ἀντιμετωπίζῃ μὲ τόσον νψηλὸν καὶ γενναῖον φρόνημα τὰ βασανιστήρια καὶ νὰ μὴ νποχωρῇ καὶ μεταβάλλῃ γνώμην μετὰ τὴν συμπάθειαν καὶ τὴν εὐσπλαγχνίαν ποὺ τοῦ ἔδειξαν, τὸν ὡδήγησαν εἰς τὴν φωτιὰ ποὺ εἶχαν ἑτοιμάσει.

Τὸν ἔρριπτον ὀλίγον κατ’ ὀλίγον εἰς αὐτὸ κατακαίοντες αὐτὸν μὲ ὄργανα κατασκευασθέντα μὲ πολλὴν κακότητα· ἔχυναν δὲ εἰς τοὺς ρώθωνάς του καὶ βρωμερὰ ὑγρά.

Εἰς τὴν φωτιὰ ἐκείνην τὸν ἔρριπταν σιγά - σιγὰ κατακαίοντάς τον μὲ ὄργανα ποὺ εἶχαν σχεδιάσει καὶ κατασκευάσει μὲ κακίαν καὶ πονηρίαν· ταυτοχρόνως δὲ ἔχυναν μέσα εἰς τὰ ρουθούνια του βρωμερὰ καὶ δυσώδη ὑγρά.

Ὁ δὲ Ἐλεάζαρος, ἐνῷ αἱ φλόγες εἶχαν πλέον φθάσει μέχρι καὶ τῶν ὄστῶν του καὶ θὰ ἐλιποθυμοῦσε ἀπὸ στιγμὴ σὲ στιγμή, ὕψωσε τὰ μάτια πρὸς τὸν Θεὸν καὶ εἶπε·

Αὐτὸς δὲ (ὁ Ἐλεάζαρος), κατακαμένος μέχρι καὶ τὰ κόκκαλα καὶ ἕτοιμος νὰ λιποθυμήσει, ὕψωσε τὰ μάτια πρὸς τὸν Θεὸν καὶ εἶπε:

«Σύ Θεέ μου, γνωρίζεις ὅτι, ἐνῷ ἠμποροῦσα νὰ σωθῶ, ἀποθνήσκω χάριν τοῦ Νόμου σου μὲ τὸ βασανιστήριον τοῦ πυρός.

«Σὺ γνωρίζεις, Θεέ μου, ὅτι, ἐνῷ ἠμποροῦσα νὰ σωθῶ, ἐν τούτοις ἀποθνήσκω χάριν τοῦ Νόμου μὲ τὰ βασανιστήρια τῆς φωτιᾶς.

Διὰ τοῦτο, λοιπόν, γίνε σπλαγχνικὸς εἰς τὸ ἔθνος σου, ἀρκεσθεὶς εἰς τὴν ἰδικήν μας χάριν αὐτῶν τιμωρίαν.

Ἕνεκα τούτου, λοιπόν, γίνε εὐσπλαγχνικὸς εἰς τὸ (Ἰουδαϊκόν) ἔθνος σου, ἀρκούμενος εἰς τὴν ἰδικήν μου ὑπὲρ αὐτῶν τιμωρίαν.

Κάμε ἰδικόν των καθαρτήριον τὸ αἷμα μου καὶ σὰν ἀντίτιμον τῆς ζωῆς των πάρε τὴν ἰδικήν μου ζωήν».

Κάμε τὸ αἷμα μου ἰδικόν των καθαριστικὸν καὶ ἐξιλεωτικόν, καὶ λάβε τὴν ἰδικήν μου ψυχὴν ὡς ἀντίδωρον, ἀντίτιμον καὶ ἀντάλλαγμα ἰσότιμον τῆς ψυχῆς (ζωῆς) των».

Ὅταν εἶπε τὰ λόγια αὐτὰ ὁ ἅγιος ἄνθρωπος, ἐξεψύχησε γενναίως ἐν μέσῳ τῶν βασανιστηρίων.

Καὶ ἀφοῦ εἶπε τὰ λόγια αὐτὰ ὁ σεβαστὸς καὶ ἅγιος ἄνθρωπος, ἀπέθανε μὲ γενναιότητα μέσα εἰς τὰ φρικτὰ βασανιστήρια.

Καὶ εἰς αὐτὰ τὰ θανάσιμα βασανιστήρια ἀντεστάθη χάριν τοῦ Νόμου μὲ τὴν δύναμιν τοῦ εὐσεβοῦς λογισμοῦ. - Εἶναι, λοιπόν, ἀναντιρρήτως κύριος τῶν παθῶν ὁ εὐσεβὴς λογισμός.

Εἰς αὐτὰ δὲ τὰ θανάσιμα βασανιστήρια εἶχεν ἀντισταθῆ χάριν τοῦ (Μωσαϊκοῦ) Νόμου μὲ τὴν δύναμιν τοῦ εὐσεβοῦς λογισμοῦ. Προφανῶς λοιπὸν καὶ ἀναντιρρήτως ὁ εὐσεβὴς λογισμὸς εἶναι ἐξουσιαστὴς καὶ κύριος τῶν παθῶν.

Διότι, ἐὰν τὰ πάθη εἶχαν κυριαρχήσει ἐπάνω εἰς τὸν λογισμόν, τότε θὰ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ὁμολογήσωμεν καὶ νὰ μαρτυρήσωμεν τὴν κυριαρχίαν των αὐτήν.

Διότι, ἐὰν τὰ πάθη εἶχαν κυριαρχήσει ἐπάνω εἰς τὸν εὐσεβῆ λογισμόν, τότε θὰ ὡμολογούσαμε καὶ θὰ ἀπεδίδαμε εἰς αὐτὰ τὴν κυριαρχίαν ἐπάνω εἰς τὸν λογισμόν.

Τώρα ὅμως, ἀφοῦ ὁ λογισμὸς ἐνίκησε τὰ πάθη, εἰς αὐτὸν ἀπονέμομεν, ὅπως ἁρμόζει, τὴν ἐξουσίαν νὰ ἡγεμονεύῃ.

Τώρα ὅμως ποὺ ὁ εὐσεβὴς λογισμὸς ἐνίκησε τὰ πάθη, εἰς αὐτὸν πρεπόντως ἀπονέμομεν τὴν ἐξουσίαν νὰ ἠγεμονεύῃ καὶ νὰ κυριαρχῇ.

Καὶ εἶναι δίκαιον νὰ ὁμολογῶμεν, ὅτι ἡ δύναμις ἀνήκει εἰς τὸν εὐσεβῆ λογισμόν, ἀφοῦ κυριαρχεῖ καὶ ἐπὶ τῶν προκαλουμένων ἀπὸ ἐξωτερικὰς αἰτίας πόνων.

Καὶ εἶναι δίκαιον νὰ ὁμολογῶμεν ἡμεῖς ὅτι ἡ δύναμις καὶ ἡ ἐξουσία ἀνήκουν εἰς τὸν εὐσεβῆ λογισμόν, ὅταν αὐτὸς κυριαρχῇ καὶ ἐπάνω εἰς τοὺς πόνους οἱ ὁποῖοι προκαλοῦνται ἀπὸ ἐξωτερικὲς αἰτίες.

Τὸ ἀντίθέτον θὰ ἦτο γελοῖον. Καὶ δὲν ἀποδεικνύουν μόνον ὅτι ὁ λογισμὸς ἔχει κυριαρχήσει ἐπάνω εἰς τοὺς πόνους, ἀλλ’ ὅτι κυριαρχεῖ καὶ ἐπὶ τῶν ἡδονῶν καὶ ὅτι δὲν ὑποχωρεῖ καθόλου εἰς αὐτάς.

Ἄλλωστε τὸ νὰ φρονῶμεν τὸ ἀντίθετον εἶναι καὶ γελοῖον. Καὶ δὲν ἀποδεικνύω ὅτι ὁ εὐσεβὴς λογισμὸς ἔχει κυριαρχήσει μόνον ἐπάνω εἰς τοὺς πόνους, ἀλλ’ ὅτι ἐξουσιάζει καὶ ἐπάνω εἰς τὶς ἡδονὲς καὶ ὅτι δὲν ὑποχωρεῖ οὔτε ὑποτάσσεται καθόλου εἰς αὐτές.

Καθὼς ὁ εὐσεβὴς λογισμὸς ὑπῆρξεν ἐξαίρετος κυβερνήτης τοῦ πατρὸς ἡμῶν Ἐλεαζάρου κατευθύνων τὸ πλοῖον τῆς εὐσεβείας μέσα εἰς τὸ πέλαγος τῶν παθῶν,

Ὁ εὐσεβὴς λογισμὸς τοῦ πατέρα μας Ἐλεαζάρου ὡσὰν ἄριστος κυβερνήτης ἐκράτησε τὸ τιμόνι καὶ κατηύθυνε τὸ πλοῖον τῆς εὐσεβείας μέσα εἰς τὸ πέλαγος τῶν παθῶν·

αὐτὸς δεχόμενος τὰς ἀπειλὰς τοῦ τυράννου καὶ καταταλαιπωρούμενος ἀπὸ τὸν κατακλυσμὸν τῶν βασανιστηρίων,

καὶ μολονότι ἐδέχετο τὴν κακομεταχείρισιν καὶ τὴν πολλὴν ταλαιπωρίαν τοῦ τυράννου εἰς τρόπον ὥστε νὰ καταντήσῃ ὅλως διόλου ἀγνώριστος, καὶ παρ’ ὅλον ὅτι κατεκλύζετο καὶ κυριολεκτικῶς ἐπνίγετο ἀπὸ τὰ πελώρια ἀφρισμένα κύματα τῶν βασανιστηρίων,

κατ’ οὐδένα τρόπον μετέτρεψε τὸ πηδάλιον τῆς εὐσεβείας, ἕως ὅτου ἔφθασεν εἰς τὸν λιμένα τῆς ἀθανάτου νίκης.

δὲν ἐγύρισε κατ’ οὐδένα τρόπον πρὸς ἄλλην κατεύθυνσιν τὸ τιμόνι τῆς εὐσεβείας, μέχρις ὅτου ὡδήγησε τὸ πλοῖον του εἰς τὸ λιμάνι τῆς ἀθανάτου νίκης.

Ποτὲ δὲν ἔδειξε τόσην ἀντοχὴν μία πόλις, ὅταν ἐπολιορκεῖτο μὲ πολυποικίλους πολιορκητικὰς μηχανάς, ὅσην ἔδειξεν ὁ ἁγιώτατος Ἐλεάζαρος. Καὶ μολονότι ἡ ἱερὰ ψυχή του κατεκαίετο ἀπὸ τὰς κακοποιήσεις καὶ τὰς στρεβλώσεις, ἐνίκησεν ἐν τούτοις τοὺς πολιορκητάς του χάρις εἰς τὸν ὑπέρμαχον τῆς εὐσεβείας λογισμόν.

Οὐδέποτε πόλις πολιορκουμένη ἀπὸ πολλὲς καὶ διάφορες πολιορκητικὲς μηχανὲς ἔδειξε τόσην ἀντοχήν, ὅσην ἔδειξεν ὁ ἐντελῶς, ὁ κατὰ πάντα ἅγιος Ἐλεάζαρος. Καὶ παρ’ ὅλον ὅτι ἡ ἱερὰ ψυχή του κυριολεκτικῶς ἐπυρπολεῖτο ἀπὸ τοὺς δαρμούς, τὶς πληγὲς καὶ τὰ φοβερὰ τιμωρητικὰ ὄργανα, τὶς στρέβλες, ἐν τούτοις ἐνίκησεν ἐκείνους ποὺ τὸν ἐπολιορκοῦσαν, χάρις εἰς τὸν λογισμὸν τῆς εὐσεβείας, ὁ ὁποῖος τὸν ὑπερήσπιζεν ὡσὰν ἄλλη προστατευτικὴ ἀσπίδα.

Ἀφοῦ ἐξέτεινε γύρω ἀπὸ τὸν ἑαυτόν του τὸν νοῦν, ὡσὰν ἀπόκρημνον καὶ ἀπόρθητον ἀκρόπολιν, συνέτριψε τὰς λυσσαλέας ἐφόδους τῶν παθῶν.

Διότι ὁ πατὴρ Ἐλεάζαρος, ἀφοῦ ἄπλωσε καὶ ἐστερέωσε σταθερὰ τὸν νοῦν του ὡσὰν κρημνώδη καὶ ἀπόρθητον ἀκρόπολιν, συνέτριψε τὴν βιαίαν ὁρμὴν τῶν κυμάτων τῶν παθῶν.

Ὦ ἄξιε λειτουργὲ τῆς ἱερωσύνης, δὲν ἐμόλυνες τοὺς ἱεροὺς ὀδόντας σου οὔτε προσέφερες εἰς τὴν μικροφαγίαν τὴν κοιλίαν σου, ποὺ εἶχε δεχθῇ τὴν θεοσέβειαν μὲ τὸν καθαρμὸν τοῦ Νόμου.

Ὦ ἱερέα, ἄξιε λειτουργὲ τῆς ἱερωσύνης, δὲν ἐμόλυνες τὰ ἱερὰ δόντιά σου, οὔτε ἐβεβήλωσες μὲ τὴν μιαροφαγίαν τὴν κοιλίαν σου, ἡ ὁποία εἶχε χῶρον (ἦταν δεκτικὴ) μόνον διὰ τὴν θεοσέβειαν καὶ τὴν σύμφωνα μὲ τὸν Μωσαϊκὸν νόμον καθαρότητα.

Ὦ ἀκόλουθε καὶ τηρητὰ τοῦ νόμου καὶ φιλόσοφε τοῦ θείου βίου,

Ὦ ἄνθρωπε, ὁ ὁποῖος εὑρέθης ἐν ἁρμονίᾳ μὲ τὸν Νόμον (τοῦ Θεοῦ), φιλόσοφε τῆς θείας ζωῆς!

τέτοιοι λοιπὸν πρέπει νὰ εἶναι οἱ ἱεροὶ λειτουργοί, νὰ ὑπερασπίζουν τὸν Νόμον μὲ τὸ ἴδιόν των αἷμα καὶ τὸν γενναῖον ἱδρῶτα των διὰ πάθους μέχρι θανάτου.

Τέτοιοι λοιπὸν πρέπει νὰ εἶναι ὅσοι ἐπιτελοῦν ὡς ἕνα εἶδος θυσίας πρὸς τὸν Θεὸν τὸ ἱερὸν ἔργον τῆς διδασκαλίας καὶ ἑρμηνείας τοῦ Νόμου νὰ ὑπερασπίζωνται τὸν Νόμον μὲ τὸ ἰδικόν των αἷμα, μὲ τὸν εὐγενῆ καὶ ἀνδρεῖον ἱδρῶτα των, πάσχοντες καὶ θυσιαζόμενοι μέχρι θανάτου.

Σύ, πάτερ, μὲ τὴν πολὴν καρτερίαν σου ἔδωκες τὸ κῦρος τῆς δόξης εἰς τὸν σεβααμόν μας πρὸς τὸν Νόμον καὶ ἀγωνισθεὶς διὰ τὴν εὐσέβειαν μὲ σεμνότητα λόγων δὲν κατέλυσες τὴν πατροπαράδοτον εὐσέβειαν, ἀλλὰ τουναντίον διὰ τῶν ἔργων σου ἐπεσφράγισες τοὺς λόγους τῆς θείας φιλοσοφίας.

Σύ, πατέρα (Ἐλεάζαρε), μὲ τὴν πολλὴν καὶ συνεχῆ ὑπομονήν σου εἰς τὰ μαρτύρια ἔκαμες ὥστε νὰ δοθῇ κῦρος δόξης καὶ δυνάμεως εἰς τὸν Νόμον καί, ἀφοῦ ἠγωνίσθης μὲ σοβαρότητα καὶ σεμνότητα, δὲν κατέλυσες τὴν ἁγιότητα, τὴν εὐλάβειαν καὶ τὴν πρὸς τὸν Θεὸν λατρείαν· ἀλλ’ ἀντιθέτως κατέστησες πιστευτοὺς καὶ ἐπεσφράγισες διὰ τῶν ἔργων (τοῦ μαρτυρίου σου) τοὺς λόγους τῆς θείας φιλοσοφίας.

Ὦ γέρον, ἰσχυρότερε ἀπὸ τὰ βασανιστήρια! Πρεσβύτα, ὀρμητικώτερε ἀπὸ τὸ πῦρ! Βασιλεῦ μέγιστε ἐπὶ τῶν παθῶν, Ἐλεάζαρε!

Ὦ γέροντα ἰσχυρότερε ἀπὸ τὰ βασανιστήρια! Ὦ πρεσβῦτα νευρωδέστερε καὶ ρωμαλεώτερε ἀπὸ τὴν φωτιά! Ὦ ἰσχυρότατε, μέγιστε, ἔνδοξε κατὰ τῶν παθῶν Ἐλεάζαρε!

Ὅπως ὁ πρόγονος ἡμῶν ὁ Ἀαρών, ὡπλισμένος ἀσφαλῶς μὲ τὸ θυμιατήριον, καταδιώκων διὰ μέσου τοῦ πλήθους τοῦ λαοῦ μας, ἐνίκησε τὸν πυρπολητὴν ἄγγελον,

Ὅπως δηλαδὴ ὁ προπάτοράς μας Ἀαρὼν πλήρως ἐξωπλισμένος μὲ τὸ θυμιατήριον περιήρχετο τρέχων ὁλοτρόγυρα μεταξὺ τοῦ πλήθους τοῦ Ἰσραηλιτικοῦ λαοῦ καὶ ἔτσι ἐνίκησε τὸν πυρπολητὴν ἄγγελον,

ἔτσι καὶ ὁ ἀπόγονος τοῦ Ἀαρών, ὁ Ἐλεάζαρος, ἐνῷ ἔλυωνε ἀπὸ τὸ πῦρ, δὲν μετέβαλε τὸν λογισμόν του.

κατὰ παρόμοιον τρόπον καὶ ὁ ἀπόγονος τοῦ Ἀαρών, ὁ Ἐλεάζαρος· παρ’ ὅλον ὅτι ἔλειωνε ἐντελῶς ἀπὸ τὴν φωτιὰ τῶν βασανιστηρίων, δὲν μετέβαλε τὸν εὐσεβῆ λογισμόν, ἀλλ’ ἔμεινεν ἀνένδοτος.

Τὸ δὲ ὑπεροχώτερον, ἐνῷ ἦτο γέρων καὶ εἶχον ἤδη ἐξασθενήσει αἱ σωματικαί του δυνάμεις, αἱ σάρκες εἶχαν χαλαρωθῆ καὶ τὰ νεῦρα του εἶχαν κουρασθῆ, ἔδειξε νεανικὸν φρόνημα

Τὸ δὲ πλέον θαυμαστὸν ἦταν αὐτό· ἂν καὶ ἦταν γέρων καὶ εἶχαν πλέον ἑξασθενήσει οἱ σωματικές του δυνάμεις, οἱ δὲ σάρκες του εἶχαν ὅλως διόλου χαλαρωθῆ ἀπὸ παντοῦ, καὶ τὰ νεῦρα του εἶχαν ἀποκάμει καὶ κουρασθῆ πολύ, ἔγινε καὶ πάλιν νέος κατὰ τὸ φρόνημα

καὶ κατὰ τὸ πνεῦμα διὰ τοῦ λογισμοῦ, καὶ μὲ τὸν ἰσάξιον τοῦ πνεύματος λογισμὸν ἠχρήστευσε τὴν πολυκέφαλον στρέβλαν τοῦ μαρτυρίου.

καὶ κατὰ τὸ πνεῦμα μὲ τὴν δύναμιν τοῦ εὐσεβοῦς λογισμοῦ· καὶ μὲ τὸν ἐπίσης ἴσον κατὰ τὴν ἀξίαν τοῦ πνεύματος λογισμὸν ἀχρήστευσε καὶ κατήργησε τὴν στρέβλαν, τὸ πολυκέφαλον τιμωρητικὸν ὄργανον τοῦ μαρτυρίου.

Ὦ μακάριον γῆρας, σεβαστὴ λευκότης καὶ ζωή, σύμφωνος πρὸς τὸν Νόμον, ποὺ τὸν ὠλοκλήρωσε πιστὴ σφραγὶς θανάτου!

Ὦ ἄνθρωπε μακαρίου γήρατος καὶ σεβαστῆς λευκότητος καὶ ζωῆς συμφώνου πρὸς τὸν Μωσαϊκὸν νόμον, τὴν ὁποίαν (ζωήν) κατέστησε τελείαν ἡ πιστὴ σφραγῖδα τοῦ μαρτυρικοῦ θανάτου!

Ἐάν, λοιπόν, ἐνας ἀνὴρ γέρων κατεφρόνησε τὰ μέχρι θανάτου βασανιστήρια διὰ τὴν θεοσέβειαν, πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι ὁ εὐσεβὴς λογισμὸς εἶναι κύριος τῶν παθῶν. -

Ἐὰν λοιπὸν ἕνας γέροντας ἄνθρωπος ἐπεριφρόνησε τὰ μέχρι θανάτου βασανιστήρια διὰ τὸν βαθὺν σεβασμὸν πρὸς τὸν Θεόν, τότε ἀναντιρρήτως ὁ εὐσεβὴς λογισμὸς εἶναι κυρίαρχος καὶ ἐξουσιαστὴς τῶν παθῶν.

Θὰ εἶχαν, ἴσως, μερικοὶ τὴν ἐξῆς ἀντίρρησιν· δὲν γίνονται ὅλοι κύριοι ἐπὶ τῶν παθῶν, διότι δὲν ἔχουν ὅλοι σώφρονα τὸν λογισμόν.

Ἴσως ὅμως μερικοὶ θὰ ἠμποροῦσαν νὰ εἰποῦν: «Δὲν ἐπικρατοῦν, δὲν ὑπερισχύουν ὅλοι ἐπὶ τῶν παθῶν, διότι δὲν ἔχουν ὅλοι γνωστικὸν καὶ συνετὸν τὸν λογισμόν».

Ἀλλὰ ὅσοι μὲ ὅλην τὴν ψυχήν των κάμνουν ἀντικείμενον τῆς φροντίδος των τὴν εὐσέβειαν, μόνον αὐτοὶ ἔχουν τὴν δύναμιν νὰ κυριαρχήσουν ἐπὶ τῶν παθῶν τῆς σαρκός,

Ὅσοι ὅμως προσέχουν καὶ φροντίζουν μὲ ἐπιμέλειαν τὴν εὐσέβειαν καὶ ὁσίαν ζωὴν μὲ ὅλην τὴν δύναμιν τῆς καρδίας των, μόνον αὐτοὶ ἔχουν τὴν δύναμιν νὰ κυριαρχοῦν καὶ νὰ ἐξουσιάζουν ἐπὶ τῶν παθῶν τῆς σαρκός,

μὲ τὴν πίστιν, ὅτι δὲν ἀποθνήσκουν ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ ὅπως δὲν ἀπέθανον οὔτε οἱ πατριάρχαι ἡμῶν Ἀβραάμ, Ἰσαὰκ καὶ Ἰακώβ, ἀλλὰ εἶναι ζῶντες ἐν τῷ Θεῷ.

καθ’ ὅσον πιστεύουν ὅτι ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ δὲν ἀποθνήσκουν, ὅπως δὲν ἀπέθαναν οἱ πατριάρχαι μας Ἀβραάμ, Ἰσαὰκ καὶ Ἰακώβ, ἀλλὰ διὰ τὸν Θεὸν εἶναι ζωντανοί.

Δὲν ἀποτελεῖ λοιπὸν ἀντίθετον ἀπόδειξιν τὸ γεγονὸς ὅτι μερικοὶ κυριαρχοῦνται ἀπὸ τὰ πάθη ἐξ αἰτίας ἀσθενοῦς λογισμοῦ.

Δὲν ὑπάρχει λοιπὸν καμμία ἀντίφασις, ὅταν ὡρισμένοι ἐμφανίζωνται νὰ κυριαρχοῦνται ἀπὸ τὰ πάθη ἕνεκα τῆς ἀδυναμίας τοῦ λογισμοῦ των.

Ἂς σκεφθῶμεν τοῦτο· ποιός, ἐνῷ ζῇ εὐσεβῶς μὲ τοὺς ὀφθαλμοὺς ἐστραμμένους πρὸς ὅλην τὴν κλίμακα τῆς φιλοσοφίας τῆς ζωῆς,

Ἐπειδὴ ποῖος ἄνθρωπος ποὺ ζῇ ὁσίως καὶ εὐσεβῶς, μὲ ὅλην τὴν ψυχὴν καὶ τὴν διάθεσίν του στραμμένην πρὸς ὅλες τὶς διατάξεις τοῦ νόμου τῆς θεοσεβείας,

ἐὰν ἔχῃ πίστιν εἰς τὸν Θεὸν καὶ γνωρίζῃ ὅτι μακαριότης εἶναι τὸ νὰ ὑπομένῃ κάθε τόσον χάριν τῆς ἀρετῆς, ποιὸς δὲν θὰ ἀποδειχθῇ κύριος τῶν παθῶν ἐξ αἰτίας τοῦ σεβασμοῦ του πρὸς τὸν Θεόν;

πιστεύει δὲ σταθερὰ καὶ χωρὶς δισταγμὸν εἰς τὸν Θεὸν καὶ γνωρίζει ὅτι εἶναι εὐλογία καὶ εὐτυχία τὸ νὰ ὑπομένῃ χάριν τῆς ἀρετῆς κάθε εἶδος βασάνων καὶ κακοπαθειῶν, (ποιὸς τέτοιος ἄνθρωπος) δὲν θὰ ἀποδειχθῇ ἄξιος καὶ ἱκανὸς νὰ ἐπικρατήσῃ ἐπὶ τῶν παθῶν χάριν τοῦ βαθυτάτου σεβασμοῦ πρὸς τὸν Θεόν;

Μόνος ὁ σοφὸς καὶ σώφρων εἶναι ἀνδρεῖος καὶ κύριος τῶν παθῶν.

Διότι μόνον ὁ σοφὸς καὶ φρόνιμος καὶ σεμνὸς καὶ ἐγκρατὴς τῶν ἐπιθυμιῶν εἶναι ἄφοβος, ἀνδρειωμένος καὶ κύριος τῶν παθῶν.

Διὰ τοῦτο ἀκριβῶς καὶ νεαρὰ ἀκόμη παλληκάρια, ἐμπνεόμενα ἀπὸ τὸν εὐσεβῆ λογισμόν, ἐνίκησαν πολὺ βαρύτερα βασανιστήρια.

Αὐτὸς εἶναι, βέβαια καὶ ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον καὶ πολὺ νεαρὰ ἀκόμη παλληκάρια, συμμορφούμενα καὶ ἐμπνεόμενα ἀπὸ τὸν εὐσεβῆ λογισμόν, ὑπερίσχυσαν καὶ ἐνίκησαν πολὺ βαρυτέρα καὶ ὀδυνηρότερα βασανιστήρια.

Ἐπειδὴ κατὰ τὴν πρώτην δοκιμὴν ἐνικήθη ὁλοφάνερα ὁ τύραννος, ἀφοῦ δὲν ἠμπόρεσε νὰ ἐξαναγκάσῃ τὸν γέροντα εἰς μιαροφαγίαν, τότε πλέον μὲ πολλὴν ἐμπάθειαν διέταξε νὰ φέρουν ἐμπρός του ἄλλους ἀπὸ τὴν τάξιν τῶν Ἑβραίων· καὶ ἐὰν μὲν ἐδέχοντο νὰ φάγουν ἀπὸ τὰς μιαρὰς τροφὰς νὰ τοὺς ἀπολύσουν, ἀφοῦ θὰ ἔτρωγαν προηγουμένως. Ἐὰν ὅμως ἀνθίσταντο, νὰ τοὺς βασανίζουν σκληρότερα.

Ἐπειδὴ κατὰ τὴν πρώτην ἀπόπειραν ὁ τύραννος (Ἀντιόχος Δ') ἐνικήθη μὲ τρόπον περιφανῆ, ἀφοῦ δὲν κατόρθωσε νὰ ἑξαναγκάσῃ ἕνα γέροντα νὰ φάγῃ ἀκάθαρτα κατὰ τὸν Μωσαϊκὸν νόμον κρέατα, τότε λοιπὸν διέταξε μὲ βιαίαν λύσσαν καὶ μανίαν νὰ φέρουν ἐμπρός του ἄλλα πρόσωπα ἀπὸ τὴν Ἑβραϊκὴν νεότητα· καὶ ἐὰν μὲν αὐτοὶ ἐδέχοντο νὰ φάγουν ἀπὸ τὶς ἀκάθαρτες κατὰ τὸν Μωσαϊκὸν νόμον τροφές, μετὰ τὸ φαγητὸν νὰ τοὺς ἀπολύσουν ἐὰν ὅμως ἠρνοῦντο καὶ ἀνθίσταντο, νὰ τοὺς βασανίζουν σκληρότερα.

Ἔπειτα ἀπὸ τὴν διαταγὴν αὐτὴν τοῦ τυράννου, ὠδηγήθησον ἐμπρός του συνοδευόμενοι ὑπὸ τῆς γηραιᾶς μητρός των ἑπτὰ ἀδελφοί, ὡραῖοι, σεμνοί, ρωμαλέοι καὶ κοσμημένοι μὲ κάθε χάριν.

Μετὰ τὶς διαταγὲς αὐτὲς τοῦ τυράννου ὠδηγήθησαν ἐνώπιόν του μαζὶ μὲ τὴν ἠλικιωμένην μητέρα των ἑπτὰ ἀδελφοί, ὡραῖοι, εὔμορφοι, σεμνοί, ἐντροπαλοί, εὐγενεῖς καὶ ἀνδρεῖοι κατὰ τὴν ψυχὴν καὶ καθ’ ὅλα χαριτωμένοι.

Ὅταν τοὺς εἶδεν ὁ τύραννος νὰ περιβάλλουν εἰς τὸ μέσον τὴν μητέρα των, ὅπως γίνεται εἰς τὸν χορόν, ἠσθάνθη εὐχαρίστηση καὶ ἔκπληκτος ἀπὸ τὴν κοσμιότητα καὶ τὴν εὐγένειαν ἐμειδίασε πρὸς αὐτοὺς καί, ἀφοῦ τοὺς ἐκάλεσε πλησίον του, εἶπε·

Ὅταν ὁ τύραννος εἶδεν αὐτοὺς νὰ ἔχουν εἰς τὸ μέσον τὴν μητέρα των καὶ νὰ τὴν περιβάλλουν ὅπως γίνεται εἰς τὸν χορόν, εὐχαριστήθη ἀπὸ τὸ θέαμα ποὺ ἀντίκρυσε, καί, γεμᾶτος ἔκπληξιν ἀπὸ τὴν εὐσχημοσύνην, εὐταξίαν καὶ εὐγένειαν, τοὺς ἐκύτταξε μὲ χαμόγελο καὶ ἀφοῦ τοὺς ἐκάλεσε κοντά του, εἶπεν:

«παλληκάρια μου, μὲ πολλὴν χαρὰν θαυμάζω τὸν καθένα ἀπὸ σᾶς. Ὑπερεκτιμῶν τὴν ὡραιότητα καὶ τὸ πλῆθος τόσον πολλῶν ἀδελφῶν, ὅχι μόνον σᾶς συμβουλεύω νὰ μὴ παρασυρθῆτε ἀπὸ τὴν μανίαν τοῦ προηγουμένως βασανισθέντος γέροντος, ἀλλὰ καὶ σᾶς προτρέπω νὰ δεχθῆτε τὴν συμβουλήν μου καὶ νὰ ἀπολαύσετε τὴν φιλίαν μου.

«Ὦ παλληκάρια, ἐγὼ μὲ καλὴν καὶ φιλικὴν διάθεσιν θαυμάζω τὸν καθένα ἀπὸ σᾶς. Τιμῶν δὲ ὑπερβολικῶς τὸ κάλλος καὶ τὸ πλῆθος τόσον πολλῶν ἀδελφῶν, σᾶς συμβουλεύω ὄχι μόνον νὰ μὴ κυριευθῆτε ἀπὸ τὴν ἰδίαν τρέλλαν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἦταν κυριευμένος ὁ γέροντας ποὺ ἐβασανίσθη προηγουμένως, ἀλλὰ καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ ἀποδεχθῆτε τὴν συμβουλήν μου καὶ νὰ ἀπολαύσετε τὴν φιλίαν μου.

Ὅπως δὲ ἠμπορῶ νὰ τιμωρῶ ἐκείνους, ποὺ δεικνύουν ἀνυπακοὴν εἰς τὰς διαταγάς μου, ἔτσι ἠμπορῶ καὶ νὰ εὐεργετῶ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὑποτάσσονται εἰς ἐμέ.

Καὶ ὅπως ἔχω τὴν δύναμιν νὰ τιμωρῷ αὐτοὺς οἱ ὁποῖοι δὲν ὑπακούουν εἰς τὶς διαταγές μου, ἔτσι ἠμπορῶ νὰ εὐεργετῶ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ὑπακούουν προθύμως εἰς ἐμέ.

Ἐάν, λοιπόν, ὑπακούσετε εἰς ἐμέ, θὰ λάβετε εἰς τὴν διοίκησίν μου καὶ ἀρχὰς καὶ ἀξιώματα, ἀφοῦ ἀρνηθῆτε τοὺς θεσμοὺς τῆς πατροπαραδότου πολιτείας σας.

Ἐὰν λοιπὸν ὑπακούσετε καὶ ἐμπιστευθῆτε εἰς ἐμέ, θὰ λάβετε καὶ ἐξουσίες εἰς τὴν κυβέρνησίν μου καὶ ἀξιώματα, ἀφοῦ προηγουμένως ἀρνηθῆτε τοὺς θεσμοὺς καὶ τὶς διατάξεις τῆς πολιτείας ποὺ σᾶς παρέδωσαν οἱ προπάτορές σας.

Ἀφοῦ δὲ δεχθῆτε νὰ ζήσετε σύμφωνα μὲ τὸν ἑλληνικὸν τρόπον τῆς ζωῆς καὶ μεταβάλετε τὸν ἰδικόν σας τρόπον ζωῆς, ἠμπορεῖτε νὰ χαρῆτε τὰς ἀπολαύσεις τῆς νεότητός σας.

Ἀφοῦ δὲ ἀποφασίσετε νὰ ἀποδεχθῆτε καὶ νὰ υἱοθετήσετε τὸν Ἑλληνικὸν τρόπον ζωῆς καὶ ἀλλάξετε τὸν ἰδικόν σας (Ἰουδαϊκόν), νὰ ἀπολαύσετε καὶ χαρῆτε τὰ νιάτα σας.

Ἂν ὅμως μὲ κάμετε νὰ ὀργισθῶ ἐναντίον σας ἐξ αἰτίας τῆς ἀνυπακοῆς σας, θὰ μὲ ἀναγκάσετε νὰ θανατώσω τὸν καθένα σας μὲ σκληρὰς τιμωρίας καὶ μὲ βασανιστήρια.

Ἐὰν ὅμως μὲ τὴν ἄρνησιν καὶ τὴν ἀπειθαρχίαν σας μὲ προκαλέσετε νὰ ἐξοργισθῶ ἐναντίον σας, θὰ μὲ ἀναγκάσετε νὰ θανατώσω τὸν καθένα ἀπὸ σᾶς μὲ τρομερὲς καὶ σκληρὲς τιμωρίες καὶ βασανιστήρια.

Λυπηθῆτε, λοιπόν, τὸν ἑαυτόν σας, ἀφοῦ καὶ ἐγὼ ἀκόμη σᾶς λυποῦμαι, ἐγὼ ὁ διώκτης σας, λόγῳ τῆς νεότητος καὶ τῆς ὡραιότητός σας.

Λυπηθῆτε, λοιπόν, ἀπὸ καρδίας τοὺς ἑαυτούς σας, ἀφοῦ καὶ ἐγὼ ἀκόμη ὁ ἐχθρὸς καὶ διώκτης σας εὐσπλαγχνίζομαι καὶ συμπονῶ τὴν νεανικὴν ἡλικίαν καὶ τὸ κάλλος σας.

Λοιπόν, δὲν θὰ λάβετε ὑπ’ ὄψιν σας καὶ τοῦτο, ὅτι ἐὰν ἀπειθήσετε εἰς τὴν ἐντολήν μου τίποτε ἄλλο δὲν σᾶς περιμένει, εἰμὴ μόνον, ὁ θάνατος μὲ βασανιστήρια;» -

Συνεπῶς, δὲν θὰ λάβετε ὑπ’ ὄψιν σας τοῦτο· ὅτι δηλαδή, ἐὰν ἀπειθήσετε εἰς τὴν προσταγήν μου, δὲν σᾶς ἀπομένει τίποτε ἄλλο παρὰ τὸ νὰ ἀποθάνετε μὲ τὰ βασανιστήρια τῶν στρεβλῶν, τῶν τιμωρητικῶν αὐτῶν ὀργάνων;»

Ἐνῷ δὲ ἔλεγεν αὐτὰ διέταξε νὰ ἐκτεθοῦν ἐκεῖ ἐμπρὸς εἰς αὐτοὺς τὰ ὄργανα τοῦ βασανισμοῦ, ὥστε καὶ διὰ τοῦ φόβου νὰ τοὺς πείσῃ, νὰ φάγουν μολυσμένας τροφάς.

Ἐνῷ ὁ βασιλιᾶς Ἀντίοχος Δ' ἔλεγεν αὐτά, ἐπρόσταξε νὰ ἐκτεθοῦν ἐμπρός των τὰ ὄργανα τῶν βασανιστηρίων, ὥστε καὶ διὰ τοῦ φόβου νὰ τοὺς πείσῃ νὰ φάγουν ἀπὸ τὰ ἀκάθαρτα κατὰ τὸν Μωσαϊκὸν νόμον κρέατα.

Ὅταν δὲ οἱ στρατιῶται ἐτοποθέτησαν ἐκεῖ ἐμπρὸς τοὺς τροχούς, τὰ ὄργανα ἐξαρθρώσεως τῶν μελῶν, τὰ στρεβλωτήρια, τοὺς βασανιστικοὺς τροχαντῆρας, τοὺς καταπέλτας, τὰς χύτρας, τὰ τηγάνια, τὰς δακτυλήθρας, τὰ σιδερένια χέρια, τὰς σφῆνας, τὰ ἐναύσματα τοῦ πυρός, ὁ τύραννος αὐτὸν τὸν λόγον εἶπε·

Ὅταν δὲ οἱ φρουροὶ τοῦ βασιλιᾶ ἔβαλαν ἐμπρός των (τὰ ὄργανα τοῦ βασανισμοῦ, δηλαδή) τοὺς τροχούς, τὰ βασανιστήρια ὄργανα διὰ τὴν ἐξάρθρωσιν τῶν μελῶν καὶ παραλύσιν τοῦ σώματος, τὰ ὄργανα μὲ τὰ ὁποῖα ἐστραγγάλιζαν τοὺς βασανιζομένους, τὰ βασανιστικὰ ὄργανα τροχαντῆρες, τοὺς καταπέλτες, τοὺς λέβητες (τὰ καζάνια), τὰ τηγάνια, τὶς δακτυλῆθρες (βασανιστικὸν ὄργανον διὰ τὴν ἐξάρθρωσιν τῶν δακτύλων), τὰ σιδερένια χέρια (σιδερένια νύχια, μὲ τὰ ὁποῖα ἐξέσχιζαν τὶς σάρκες), τὶς σφῆνες καὶ τοὺς φυσητῆρες (ἤ: Τὰ προσανάμματα) διὰ νὰ διατηροῦν ἄσβηστη τὴν φωτιά, ὁ τύραννος ἔλαβε τὸν λόγον καὶ εἶπε:

«φοβηθῆτε, νέοι, καὶ ἡ θεία δίκη, τὴν ὁποίαν σεῖς σέβεσθε, θὰ γίνῃ ἵλεως εἰς σᾶς, ἐπειδὴ θὰ ἔχετε παραβῂ τὸν νόμον λόγῳ ἀνάγκης».

«Παλληκαράκια, φοβηθῆτε, καὶ ἡ θεία δίκη (ὁ Θεός) τὴν ὁποίαν εὐλαβεῖσθε καὶ λατρεύετε θὰ φανῇ εὐμενὴς καὶ συμπαθητικὴ ἀπέναντί σας, διότι θὰ ἔχετε παραβῆ τὸν Νόμον ἕνεκα πιέσεως καὶ ἐξαναγκασμοῦ».

Ἐκεῖνοι ὅμως, ἂν καὶ ἤκουσαν τὰς προτροπὰς καὶ ἔβλεπαν τὰ φοβερὰ βασανιστικὰ ὄργανα, ὅχι μόνον δὲν ἐφοβήθησαν, ἀλλὰ καὶ ἀντέταξαν τὰς ἰδικάς των σοφὰς ἀντιλήψεις εἰς τὸν τύραννον καὶ μὲ τὴν ὀρθότητα τῶν συλλογισμῶν των ἐξεμηδένισαν τὴν τυραννικὴν δύναμίν του.

Ἐκεῖνοι ὅμως, ἂν καὶ ἄκουσαν τὶς προτροπές, ἂν καὶ ἔβλεπαν ἐμπρώς των τὰ φοβερὰ βασανιστικὰ ὅργανα, ὄχι μόνον δὲν ἐφοβήθησαν, ἀλλ’ ἀντέταξαν εἰς τὸν τύραννον τὸ ἰδικόν των «πιστεύω» καὶ τὶς ἰδικές των ἀντιλήψεις, καὶ μὲ τὸν ἰδικόν των ὀρθόν, φρόνιμον καὶ στοχαστικὸν λόγον ἀνέτρεψαν ἐκ θεμελίων τὶς θέσεις του καὶ κατήργησαν ὅλως διόλου τὴν τυραννικήν του δύναμιν.

Ἂς ἐξετάσωμεν λοιπὸν τὸ γεγονός. Ἂν ἦσαν μερικοὶ δειλοὶ κατὰ τὴν ψυχὴν καὶ ἄνανδροι μεταξὺ αὐτῶν, ποίους λόγους θὰ ἐχρησιμοποιοῦσαν; Δὲν θὰ ἐχρησιμοποιοῦσαν τοὺς παρακάτω;

Καὶ ὅμως, ἂς σκεφθῶμεν καὶ ἂς ἐξετάσωμεν ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος τοῦτο: Ποῖα ἐπιχειρήματα θὰ ἐχρησιμοποιοῦσαν, ἐὰν ἦσαν τίποτε δειλοί, μικρόψυχοι καὶ χωρὶς ἀνδρικὸν φρόνημα; Δὲν θὰ ἐχρησιμοποιοῦσαν τὰ ἀκόλουθα λόγια; Δὲν θὰ ἐξεφράζοντο μὲ αὐτὸν τὸν τρόπον;

«Ὦ δυστυχεῖς καὶ ἀνόητοι ἠμεῖς, ἂν δὲν πεισθῶμεν εἰς τὸν βασιλέα, ποὺ μᾶς προτρέπει καὶ μᾶς καλεῖ, διὰ νὰ μᾶς εὐεργετήσῃ,

«Ὦ ταλαίπωροι, ἄθλιοι καὶ κατ’ ἐξοχὴν μωροὶ καὶ ἀσυλλόγιστοι ἐμεῖς· ὁ βασιλιᾶς νὰ μᾶς προτρέπῃ καὶ νὰ μᾶς καλὴ διὰ νὰ μᾶς εὐεργετήσῃ, καὶ ἐμεῖς νὰ μὴ πειθώμεθα

ἀλλὰ θελήσωμεν νὰ εὐχαριστηθῶμεν μὲ ματαίας ἐπιθυμίας καὶ νὰ ἀναλάβωμεν τὸ τόλμημα θανασίμου ἀνυπακοῆς!

παρὰ νὰ εὐχαριστούμεθα μὲ μάταια, κούφια θελήματα καὶ ἐπιθυμίες, καὶ νὰ ριψοκινδυνεύωμεν μὲ ἀνυπακοήν, ἡ ὁποία ὁδηγεῖ εἰς θάνατον;

Λοιπόν, ἀδελφοί, δὲν θὰ φοβηθῶμεν τὰ βασανιστήρια; Δὲν θὰ ἀναλογισθῶμεν τὰς ἀπειλὰς τῶν φοβερῶν βασάνων; Δὲν θὰ ἀποφύγωμεν τὴν κενόδοξον αὐτὴν καὶ θανατηφόρον ἀλαζονείαν;

Δὲν θὰ φοβηθῶμεν, ἄνδρες ἀδελφοί, τὰ βασανιστήρια καὶ δὲν θὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὶς ἀπειλὲς τῶν βασάνων καὶ δὲν θὰ ἀποφύγωμεν αὐτὴν τὴν κενοδοξίαν, τὴν ματαιοφροσύνην καὶ τὴν ψευδοϋπερηφάνειαν, ἡ ὁποία προξενεῖ φθορὰν καὶ ἀφανισμόν;

Ἂς λυπηθῶμεν τὴν νεότητά μας καὶ τὸν σπαραγμὸν τῆς γηραιᾶς μητρός μας

Ἂς λυπηθῶμεν τὸ νεαρὸν τῆς ἡλικίας μας καὶ ἂς εὐσπλαγχνισθῶμεν τὸ γῆρας τῆς μητέρας μας·

καὶ ἂς λάβωμεν ὑπ’ ὅψιν, ὅτι ἀπὸ μίαν τέτοιαν ἀνυπακοήν μας μᾶς περιμένει ὁ θάνατος.

ἂς λάβωμεν δὲ σοβαρῶς ὑπ’ ὄψιν ὅτι, ἐὰν παρακούσωμεν (εἰς τὸν βασιλιᾶ), θὰ ἀποθάνωμεν.

Ἂς σημειωθῇ δὲ καὶ τοῦτο, ὅτι θὰ μᾶς συγχωρήσῃ ἡ θεία δίκη, διότι ἐφοβήθημεν τὸν βασιλέα ἐκ λόγων ἀνάγκης.

Θὰ μᾶς συγχωρήσῃ δὲ καὶ ἡ θεία δίκη (ὁ Θεός), διότι ἐφοβηθήκαμε τὸν βασιλιᾶ ἐπειδὴ ἐπιεσθήκαμε καὶ ἑξαναγκασθήκαμε πρὸς τοῦτο.

Διατί ἀπομακρυνόμεθα ἀπὸ τὴν γλυκύτητα τῆς ζωῆς καὶ στερούμεθα ἀπὸ τὸν γεμᾶτον ἡδονὰς κόσμον;

Διατί βγάζομεν (ἀποκλείομεν) τοὺς ἑαυτούς μας ἀπὸ αὐτὴν τὴν πάρα πολὺ γλυκεῖαν ζωὴν καὶ τοὺς στεροῦμεν ἀπὸ τὸν γεμᾶτον ἀπολαύσεις καὶ ἠδονὲς κόσμον;

Ἂς μὴ προκαλοῦμεν τὴν βίαν ἐναντίον μας καὶ ἃς μὴ κεντρίσωμεν τὴν κενοδοξίαν μας μὲ ἀντίτιμον τὸν βασανισμόν μας.

Ἂς μὴ προκαλῶμεν ἐναντίον μας τὴν βίαν, τὸν ἑξαναγκασμόν, καὶ ἂς μὴ ἀγαπήσωμεν τὴν κενὴν δόξαν τοῦ νὰ ὑποβάλωμεν τὸν ἑαυτόν μας εἰς τὸ μαρτύριον τοῦ βασανιστικοῦ ὀργάνου τῆς στρέβλης.

Οὔτε αὐτὸς οὗτος ὁ Νόμος δὲν θὰ μᾶς καταδικάσῃ εἰς θάνατον, ἐπειδὴ ἡμεῖς ἀκουσίως ἐξ αἰτίας τοῦ φόβου ἐκείνων τῶν βασανιστηρίων ὑπεχωρήσαμεν.

Ἄλλωστε οὔτε αὐτὸς ὁ Νόμος θὰ μᾶς καταδικάσῃ αὐθαιρέτως εἰς θάνατον, ἐπειδὴ ἐφοβηθήκαμε τὰ βασανιστήρια καὶ ὑπεχωρήσαμεν χωρὶς νὰ τὸ θέλωμεν.

Πῶς ἔχει εἰσχωρήσει ἐντὸς ἡμῶν ἡ τόσον μεγάλη ἀγάπη πρὸς νίκην καὶ μᾶς εὐχαριστεῖ ἡ θανατηφόρος καρτερία, ἐνῷ εἶναι δυνατὸν νὰ ζήσωμεν μὲ γαλήνην ὑπακούοντες εἰς τὸν βασιλέα;»

Ἀπὸ ποὺ ἐφυτεύθη μέσα μας ἡ τόσον μεγάλη καὶ ἐπίμονος αὐτὴ ἐριστικὴ διάθεσις καὶ πῶς μᾶς εὐχαριστεῖ ἡ καρτερία ἡ ὁποία ὁδηγεῖ εἰς τὸν ὄλεθρον καὶ τὸν θάνατον, ἐνῷ ἠμποροῦμεν νὰ ζήσωμεν ἥσυχα καὶ γαλήνια, ἐὰν ὑπακούσωμεν εἰς τὸν βασιλιᾶ;»

Ἀλλὰ τίποτε ἀπὸ αὐτὰ δὲν εἶπαν οἱ νέοι, ἐνῷ ἐπρόκειτο νὰ βασανισθοῦν, οὔτε κἂν καὶ τὰ ἐσκέφθησαν.

Ὅμως τίποτε ἀπὸ αὐτὰ δὲν εἶπαν οἱ νέοι, ἂν καὶ ἐπρόκειτο νὰ βασανισθοῦν, ἀλλ’ οὔτε κἀν ἐσκέφθησαν κάτι τέτοιο.

Ἦσαν καταφρρνηταὶ τῶν παθῶν, κύριοι τῶν πόνων,

Διότι ἦσαν περιφρονηταὶ καὶ καταφρονηταὶ τῶν παθῶν καὶ ἐξουσιασταί, κύριοι τῶν πόνων,

ὥστε εὐθὺς ὡς ἔπαυσεν ὁ τύραννος νὰ τοὺς συμβουλεύῃ, νὰ γευθοῦν τὰ μιαρὰ φαγητά, ὅλοι μαζῆ μὲ μίαν φωνήν, ὡς ἐὰν ὠμιλοῦσαν ἀπὸ τὴν ἰδίαν ψυχήν, εἶπαν πρὸς αὐτόν.

ἔτσι ὥστε, ὅταν ἔπαυσεν ὁ τύραννος νὰ τοὺς συμβουλεύει νὰ φάγουν ἀπὸ τὰ ἀκάθαρτα κατὰ τὸν Νόμον κρέατα, ὅλοι μαζὶ μὲ μίαν φωνήν, ὡσὰν νὰ ὡμιλοῦσαν ἀπὸ μίαν καὶ τὴν ἰδίαν ψυχήν, εἶπαν πρὸς αὐτὸν τὰ ἑξῆς:

Διατί βραδύνεις, τύραννε; Εἴμεθα ἕτοιμοι νὰ ἀποθάνωμεν, παρὰ νὰ παραβῶμεν τὰς προγονικάς μας ἐντολάς.

Διατί ἀναβάλλεις καὶ καθυστερεῖς νὰ προχωρήσεις, τύραννε; Διότι ἠμεῖς εἴμεθα ἕτοιμοι νὰ ἀποθάνωμεν μᾶλλον παρὰ νὰ παραβῶμεν τὶς ἐντολὲς ποὺ παρελάβαμε ἀπὸ τοὺς προπάτορές μας.

Διότι ἐντρεπόμεθα, εὐλόγως, τοὺς προγόνους μας, ἐὰν δὲν ἐπιδείξωμεν ὑπακοὴν εἰς τὸν Νόμον καὶ δὲν ἔχωμεν σύμβουλόν μας τὸν Μωϋσέα.

Διότι εὐλόγως καὶ δικαίως ἐντρεπόμεθα τοὺς προγόνους μας, ἐὰν τυχὸν δὲν πειθαρχήσωμεν εἰς τὸν Νόμον καὶ ἐὰν δὲν ἔχωμεν ὡς σύμβουλόν μας τὸν Μωϋσῆν.

Τύραννε, σύμβουλε τῆς παρανομίας, ἐνῷ εἰς τὴν πραγματικότητα μᾶς μισεῖς, μὴ δείχνῃς πρὸς ἡμᾶς, εὐσπλαγχνίαν περισσοτέραν, ἀπὸ ὅσην δείχνομεν ἡμεῖς εἰς τὸν ἑαυτόν μας.

Τύραννε καὶ σύμβουλε τῆς παρανομίας, ἐνῷ οὐσιαστικῶς μᾶς μισεῖς, μὴ μᾶς εὐσπλαγχνίζεσαι περισσότερον ἀπὸ ὅ,τι εὐσπλαγχνιζόμεθα ἐμεὶς τοὺς ἑαυτούς μας.

Εἶναι περισσότερον ἐπιβλαβὴς καὶ ἀπὸ αὐτὸν τὸν θάνατον, ναμίζομεν, ἡ συμπάθειά σου διὰ τὴν παράνομον σωτηρίαν μας.

Διότι θεωροῦμεν τὴν ἰδικήν σου συμπάθειαν διὰ τὴν σωτηρίαν μας, τὴν ὄχι σύμφωνον μὲ τὸν Νόμον, περισσότερον σκληρὰν καὶ ἐπικίνδυνον ἀπὸ τὸν θάνατον.

Θέλεις νὰ μᾶς ἐκφοβίσῃς ἀπειλῶν ἡμᾶς μὲ τὸν διὰ βασανιστηρίων θάνατον, ὡσὰν νὰ μὴ ἔχῃς διδαχθῇ πρὸ ὀλίγου ἀπὸ τὸν Ἐλεάζαρον.

Προσπαθεῖς νὰ μᾶς τρομοκρατήσῃς ἀπειλῶντας μας μὲ τὸν διὰ βασανιστηρίων θάνατον, ὡσὰν νὰ μὴ ἔχῃς τίποτε διδαχθῇ πρὶν ἀπὸ ὀλίγον ἀπὸ τὸν Ἐλεάζαρον.

Ἐὰν δὲ οἱ γέροντες Ἑβραῖοι ὑπέστησαν λόγῳ τῆς εὐσεβείας των καρτερικῶς τὰ βασανιστήρια, θὰ ἦτο πολὺ περισσότερον δίκαιον ἡμεῖς οἱ νεώτεροι νὰ ἀποθάνωμεν περιφρονοῦντες τὰ βασανιστήρια, ποὺ ἀναγκαστικῶς μᾶς ἐπιβάλλεις καὶ τὰ ὁποῖα καὶ ὁ γέρων διδάσκαλός μας ἐνίκησε.

Ἐὰν δὲ οἱ γέροντες τῶν Ἑβραίων, ἀφοῦ ὑπέμειναν μὲ καρτερίαν λόγῳ τῆς εὐσεβείας βασανιστήρια, ἔμειναν σταθεροὶ εἰς τὴν πίστιν, θὰ ἦταν περισσότερον ὀρθὸν καὶ πρέπον νὰ ἀποθάνωμεν ἐμεῖς οἱ νέοι, ἀφοῦ περιφρονήσωμεν τὰ βασανιστήρια εἰς τὰ ὁποῖα καταναγκαστικῶς καὶ ἐκβιαστικῶς μᾶς ὑποβάλλεις, τὰ ὁποῖα καὶ ὁ γέρων διδάσκαλός μας Ἐλεάζαρος ὑπερενίκησε.

Ἠμπορεῖς, λοιπόν, νὰ μᾶς δοκιμάζῃς, τύραννε. Καὶ ἂν ἀφαιρέσῃς τὴν ζωήν μας ἐξ αἰτίας τῆς εὐσεβείας μας, μὴ νομίσῃς, ὅτι μᾶς βλάπτεις μὲ τὸ νὰ μᾶς βασανίζῃς.

Δοκίμαζέ μας, λοιπόν, τύραννε· καὶ ἂν ἀκόμη μᾶς θανατώσῃς ἕνεκα τῆς ἐμμονῆς μας εἰς τὴν θρησκείαν μας, μὴ νομίσῃς ὅτι ἠμπορεῖς νὰ μᾶς βλάψῃς μὲ τὸ νὰ μᾶς βασανίζῃς.

Διότι ἡμεῖς μὲ μίαν τέτοιαν κακοπάθειαν καὶ ὑπομονὴν θὰ ἀποκτήσωμεν τὰ βραβεῖα τῆς ἀρετῆς καὶ θὰ ζήσωμεν πλησίον τοῦ Θεοῦ, πρὸς χάριν τοῦ ὁποίου καὶ θὰ ὑποφέρωμεν.

Διότι ἐμεῖς δι’ αὐτῆς τῆς ταλαιπωρίας, τοῦ βασανισμοῦ καὶ τῆς ὑπομονῆς θὰ λάβωμεν καὶ θὰ ἐξασφαλίσωμεν τὰ βραβεῖα τῆς ἀρετῆς καὶ θὰ εἴμεθα πάντοτε πλησίον τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ, χάριν τὸν ὁποίου καὶ ὑποφέρομεν.

Σὺ ὅμως ἐξ αἰτίας αὐτοῦ του ἀδίκου φόνου μας θὰ ὑποστῇς ἀπὸ ἰδικήν σου ὑπαιτιότητα αἰώνιον βασανισμὸν διὰ πυρὸς ἐκ μέρους τῆς θείας δίκης».

Σὺ ὅμως ἐξ αἰτίας τοῦ ἰδικοῦ μας ἀδίκου φόνου θὰ ὑποστῇς ἐπαξίως αἰώνια βασανιστήρια διὰ πυρὸς ἀπὸ τὴν θείαν Δικαιοσύνην».

Ὅταν εἶπαν αὐτά, ὁ τύραννος δὲν ἐξέσπασεν ἁπλῶς ἐναντίον των διὰ τὴν ἀπείθειάν των, ἀλλὰ ἐξωργίσθη ἐναντίον αὐτῶν ὡς ἀχαρίστων.

Ὅταν οἱ ἑπτὰ νέοι εἶπαν τὰ λόγια αὐτά, ὁ τύραννος δὲν ἐθύμωσεν ἁπλῶς ἐναντίον των, ὡς ἀνθρώπων ποὺ ἀπείθησαν εἰς τὰ λόγια του, ἀλλὰ καὶ ἐξωργίσθη ἐναντίον των, ὡς ἀνθρώπων ποὺ ἐφάνησαν ἀγνώμονες καὶ ἀχάριστοι.

Δι’ αὐτὸ ἀμέσως οἱ στρατιῶται λαβόντες διαταγὴν ἔφεραν ἐμπρὸς τὸν μεγαλύτερον ἀπὸ αὐτοὺς καὶ ἀφοῦ ἐξέσχισαν τὸν χιτῶνα του, ἔδεσαν μὲ λουριὰ τὰ χέρια καὶ τοὺς ἀγκῶνας του ἀπὸ τὸ ἕνα εἰς τὸ ἄλλο μέρος.

Διὰ τοῦτο, λοιπόν, οἱ στρατιῶται - ὑπασπισταὶ κατὰ διαταγήν του ὡδήγησαν ἐνώπιόν του τὸν μέγαλύτερον ἀπὸ τοὺς ἑπτὰ ἀδελφοὺς καί, ἀφοῦ ἐξέσχισαν τὸν χιτῶνα του, ἔδεσαν μὲ λουριὰ καὶ ἀπὸ τὶς δύο πλευρὲς σφικτὰ τὰ χέρια του καὶ τοὺς ἀγκῶνες του.

Ἀφοῦ δὲ ἐκουράσθησαν νὰ τὸν κτυποῦν καὶ νὰ μὴ ἐπιτυγχάνουν τίποτε, τὸν ἔδεσαν ἐπάνω εἰς τὸν τροχόν.

Ἀφοῦ δὲ ἐκουράσθηκαν νὰ τὸν μαστιγώνουν μὲ τὰ λουριά, χωρὶς τίποτε νὰ κατορθῶνουν μὲ τὶς μαστιγώσεις, τὸν ἔβαλαν καὶ τὸν ἔδεσαν ἐπάνω εἰς τὸν τροχόν (τὸ βασανιστικὸν ὄργανον).

Εἰς αὐτὸν βασανιζόμενος ὁ εὐγενὴς νέος ὑπέστη ἐξαρθρώσεις τῶν μελῶν

Τὸ σῶμα τοῦ εὐγενοῦς νέου, καθὼς ἐτεντώνετο τελείως γύρω ἀπὸ τὸν τροχόν, ἄρχισε νὰ ἑξαρθρώνεται: Τὰ μέλη ἔφευγαν ἀπὸ τοὺς ἁρμοὺς καὶ τις κλειδώσεις των.

καὶ καθ’ ὃν χρόνον συνετρίβετο κάθε μέλος του, δὲν ἔπαυε νὰ κατηγορῇ μὲ θάρρος τὸν τύραννον. Ἔλεγε·

Αὐτὸς δέ, ἐνῷ τὸ κάθε μέλος του ἐτσακίζετο, κατηγοροῦσε καὶ ἀπεκήρυσσε τὸν τύραννον μὲ τὰ ἀκόλουθα λόγια:

«Μιαρώτατε τύραννε, ἐχθρὲ τῆς θείας δικαιοσύνης καὶ σκληρόψυχε, μὲ τυραννεῖς κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ὄχι διότι εἶμαι δολοφόνος ἢ ἀσεβής, ἄλλα διότι εἶμαι ὑπερασπιστὴς τοῦ θείου Νόμου».

«Ἀπαίσιε, ἀκάθαρτε, σιχαμερώτατε τύραννε, ἐχθρὲ τῆς οὐρανίου δικαιοσύνης καὶ ἀγριοψυχε, μὲ καταβασανίζεις καὶ μὲ καταξεσχίζεις μὲ αὐτὸν τὸν τρόπον, ὄχι διότι ἐφόνευσα ἄνθρωπον, οὔτε διότι ἀσέβησα, ἀλλὰ διότι ὑπερασπίζομαι τὸν θεῖον Νόμον».

Καὶ εἰς τοὺς δορυφόρους, ποὺ τὸν συνεβούλευαν, «παραδέξου, ὅτι θὰ φάγῃς, διὰ νὰ ἀπαλλαγῇς ἀπὸ τὰ βασανιστήρια»,

Ὅταν δὲ οἱ στρατιῶται - ὑπασπισταὶ τοῦ βασιλιᾶ τοῦ ἔλεγαν «ὁμολόγησε, συμφώνησε ὅτι θὰ φάγῃς ἀπὸ τὰ ἀκάθαρτα κατὰ τὸν Νόμον κρέατα, διὰ να ἀπαλλαγῇς ἀπὸ τὰ βασανιστήρια».

αὐτὸς ἀπήντησε· «δὲν εἶναι τόσον σκληρὸς ὁ βασανιστικὸς τροχός σας, ρυπαροὶ ὑπηρέται, ὥστε νὰ συμπνίξῃ τὸ λογικόν μου. Κομματιάσατε τὰ μέλη μου, καύσατε τὰς σάρκας μου, συστρέψατε τὰς ἀρθρώσεις μου.

αὐτὸς τοὺς ἀπάντησε: «Δὲν εἶναι τόσον πολὺ σκληρὸς ὁ τροχός (τὸ βασανιστικὸν ὄργανόν) σας, ἀκάθαρτοι, δουλοπρεπεῖς ὑπηρέται, ὥστε νὰ στραγγαλίσετε, νὰ πνίξετε καὶ νὰ φιμώσετε τὸ λογικόν μου. Κατακομματιάσετε τὰ μέλη μου, κάψετέ τις σάρκες μου, στραγγαλίσατε καὶ τυραννήσατε τὶς ἀρθρώσεις μου.

Μὲ ὅλα αὐτὰ τὰ βασανιστήρια θὰ σᾶς πείσω, ὅτι μόνον τὰ τέκνα τῶν Ἑβραίων δὲν νικῶνται εἰς τὸν ἀγῶνα ὑπὲρ τῆς ἀρετῆς».

Μὲ ὅλα αὐτὰ τὰ βασανιστήρια θὰ σᾶς ἀποδείξω ὅτι μόνον τὰ παιδιὰ τῶν Ἑβραίων εἶναι ἀνίκητα, ὅταν ἀγωνίζωνται ὑπὲρ τῆς ἀρετῆς».

Ἐνῷ ἔλεγεν αὐτά, ἔστρωσαν ἐκεῖνοι ἀναμμένους ἄνθρακας κάτω ἀπὸ αὐτὸν καὶ ἔδωκαν περισσοτέραν ἔντασιν εἰς τὸν τροχόν, τεντώνοντες τὸν νέον ἐπάνω εἰς αὐτόν.

Ἐνῷ ὁ πρεσβύτερος ἀδελφὸς ἔλεγε τὰ λόγια αὐτά, οἱ στρατιῶται - δήμιοι ἔστρωσαν κάτω ἀπὸ αὐτὸν φωτιά (ἀναμμένα κάρβουνα) καὶ ἀνερρίπισαν τὶς φλόγες της, ταυτυχρόνως δὲ ἐτέντωσαν τὸ σῶμα τοῦ νέου ἀκόμη περισσότερον ἐπάνω εἰς τὸν τροχόν (τὸ βασανιστικὸν ὄργανον).

Ἐγέμισεν ὁλόγυρα ἀπὸ τὸ αἷμα του ὁ τροχὸς καὶ ὁ σωρὸς τῆς ἀνθρακιᾶς ἔσβησεν ἀπὸ τοὺς σταλαγμοὺς τῶν ἰχώρων. Ἔλυωναν καὶ ἔπεφταν αἱ σάρκες του ἀπὸ τοὺς ἄξονας τοῦ βασανιστικοῦ ὀργάνου,

Ὁ δὲ τροχὸς εἶχεν ἀλειφθῇ καὶ λερωθῆ ἀπὸ παντοῦ μὲ τὸ αἷμα τοῦ μάρτυρος, καὶ ὁ σωρὸς ἀπὸ τὰ ἀναμμένα κάρβουνα ἔσβηνε ἀπὸ τὶς σταλαγματιὲς τοῦ πηχτοῦ αἵματος, τὰ δὲ κομμάτια ἀπὸ τὶς σάρκες τοῦ μάρτυρος ἔλειωναν καὶ ἔπεφταν ἀπὸ τοὺς ἄξονες τοῦ βασανιστικοῦ ὀργάνου.

καὶ ἐνῷ εἶχε πλέον ἀφαιρεθῇ ἀπὸ τὰ ὀστᾶ τὸ περίβλημα τῶν σαρκῶν, ὁ μεγαλόψυχος καὶ Ἀβραμιαῖος ἐκεῖνος νέος δὲν ἀφῆκεν οὔτε στεναγμόν.

Καὶ παρ’ ὅλον ὅτι εἶχε πλέον ἀποκοπῆ καὶ πέσει ἀπὸ τὰ ὀστᾶ τὸ περίβλημα τῶν σαρκῶν (κατ’ ἄλλην ἑρμηνείαν: Παρ’ ὅλον ὅτι οἱ σύνδεσμοι τῶν ὀστῶν μὲ τὰ ὀστᾶ εἶχαν ἤδη διαχωρισθῇ καὶ ἀποκοπῆ), ὁ μεγαλόψυχος, γενναιόφρων καὶ ἄξιος ἐκεῖνος νέος ἀπόγονος τοῦ Ἀβραὰμ δὲν ἐγόγγυσεν οὔτε ἀφῆκε βαθὺν ἀναστεναγμόν.

Ἀλλά, ὡσὰν νὰ μετεμορφώνετο εἰς ἄφθαρτον, ὑπέμεινε μὲ γενναιότητα τὰς στρεβλώσεις.

Ἀλλ’ ὡσὰν νὰ μετεμορφώνετο διὰ τῆς φωτιᾶς καὶ νὰ ἐλάμβανε νέαν ἄφθαρτον μορφήν, ὑπέμεινε μὲ γενναιοφροσύνην τὰ βασανιστήρια τῶν στρεβλώσεων.

«Μιμηθῆτε με, ἔλεγεν, ἀδελφοί μου· μὴ λιποτακτήσετε προδίδοντες τὸν ἀγῶνα μου καὶ μὴ καταπατήσετε τὸν ὅρκον τῆς ἀδελφοσύνης μας, ποὺ ἐδώσαμεν διὰ τὴν γενναιότητα. Ἀναλάβετε ἱερὰν καὶ εὐγενῆ ἐκστρατείαν χάριν τῆς εὐσεβείας,

«Μιμηθῆτε με, ἀδελφοί μου», ἔλεγε, «μὴ λιποτακτήσετε προδίδοντες τὸν ἀγῶνα μου καὶ μὴ ἀπαρνηθῆτε τὸν ὅρκον τῆς οἰκογενειακῆς (ἤ: Τῆς ἐθνικῆς) ἀδελφοσύνης μας, τὸν ὁποῖον ἐδώκαμεν διὰ τὴν γενναιοψυχίαν. Ἀναλάβετε ἱερὸν καὶ εὐγενῆ ἀγῶνα χάριν τῆς πρὸς τὸν ζωντανὸν Θεὸν ἀληθινῆς θρησκείας,

διὰ τῆς ὁποίας, ἀφοῦ φανῆ εὐσπλαγχνικὴ πρὸς τὸ ἔθνος μας ἡ δικαία καὶ πατροπαράδοτος πρόνοια, εἶθε νὰ τιμωρήσῃ τὸν ὑπερφίαλον τύραννον».

διὰ τῆς ὁποίας ἡ δικαία καὶ πατροπαράδοτος Πρόνοια, ἀφοῦ γίνῃ εὐσπλαγχνικὴ πρὸς τὸ ἔθνος μας, εἴθε νὰ τιμωρήσῃ τὸν ἀσεβῆ, κακοῦργον καὶ ἀποτρόπαιον τύραννον».

Μὲ τοὺς λόγους αὐτοὺς ὁ ἱεροπρεπὴς νέος παρέδωκε τὴν ψυχήν του. -

Καὶ ὅταν ὁ ἱεροπρεπὴς νέος εἶπε τὰ λόγια αὐτά, παρέδωκε τὴν ψυχήν του.

Προεκάλεσε τὸν θαυμασμὸν ὅλων ἡ δύναμις τῆς ψυχῆς του. Ἔφεραν ἐν συνεχείᾳ οἱ στρατιῶται τὸν δεύτερον κατὰ τὴν ἡλικίαν καί, ἀφοῦ προσήρμοσαν σιδηρᾶς χεῖρας μὲ ὀξεῖς ὄνυχας, τὸν προσέθεσαν εἰς καταπέλτην.

Ἀφοῦ δὲ ὅλοι ἐθαύμασαν τὴν καρτερίαν καὶ γενναιοψυχίαν τοῦ πρεσβυτέρου ἀδελφοῦ, οἱ στρατιῶται - φρουροὶ τοῦ Ἀντιόχου Δ' ἔφεραν τὸν κατὰ τὴν ἡλικίαν δεύτερον τοῦ προηγουμένου ἀδελφόν, καὶ ἀφοῦ προσήρμοσαν εἰς τὰ χέρια των σιδερένια γάντια, ποὺ εἶχαν μυτερά, σουβλερὰ νύχια, τὸν προσέδεσαν εἰς τὸ βασανιστικὸν ὄργανον, τὸν καταπέλτην.

Ὅταν δὲ τὸν ἠρώτησαν, ἐὰν θέλῃ πρὶν βασανισθῇ νὰ φάγῃ ἀπὸ τὰ μολυσμένα φαγητὰ καὶ ἔμαθαν τὴν εὐγενῆ γνώμην του,

Ὅταν δὲ τὸν ἐρώτησαν ἐὰν θέλῃ νὰ φάγῃ ἀπὸ τὰ ἀπαγορευμένα κατὰ τὸν Νόμον φαγητὰ καὶ ἐπληροφορήθησαν τὴν εὐγενῆ γνώμην του (ὅτι δηλαδὴ ἀρνεῖται νὰ φάγῃ),

ἀμέσως αἱ αἱμοδιψεῖς παρδάλεις τὸν ἐξέσχισαν, ἀρχίζοντες ἀπὸ τοὺς τένοντας, μὲ τὰ σιδηρᾶ χέρια καὶ ἀφῄρεσαν τὴν σάρκα του μέχρι τῶν γενείων καὶ τῆς κεφαλῆς.

οἱ ὅμοιοι μὲ ἄγριες παρδάλεις ἐκεῖνοι δήμιοι τὸν ἐξέσχισαν μὲ τὰ μυτερὰ νύχια τῶν σιδερένιων γαντιῶν ποὺ ἐφοροῦσαν εἰς τὰ χέρια, ἀρχίζοντας ἀπὸ τοὺς τένοντες, καὶ ἀφήρεσαν ὅλην τὴν σάρκα τοῦ νέου μέχρι τῶν γενείων καὶ τοῦ δέρματος τῆς κεφαλῆς του.

Ὁ δὲ νέος ὑπομένων τὴν ὀξύτητα τόσου μεγάλου πόνου ἔλεγε μετὰ καρτερίας· «πόσον γλυκὺς εἶναι κάθε τρόπος θανάτου διὰ τὴν πίστιν τῶν προγόνων μας!» Προσέθεσε δὲ ἀπευθυνθεὶς πρὸς τὸν τύραννον·

Αὐτὸς δέ, ὑποφέρων μὲ γενναιότητα καὶ ὑπομονὴν τὴν ἀγωνίαν καὶ τοὺς ὀξεῖς καὶ ἰσχυροὺς πόνους τοῦ μαρτυρίου, ἔλεγε: «Πόσον γλυκὺ εἶναι κάθε εἶδος θανάτου διὰ τὴν πρὸς τὸν ζωντανὸν Θεὸν ἀληθινὴν θρησκείαν τῶν πατέρων μας»! Καὶ ἀπευθυνόμενος πρὸς τὸν τύραννον (Ἀντίοχον Δ') εἶπε:

«δὲν νομίζεις, τύραννε ὠμότατε περισσότερον ἀπὸ ὅλους, ὅτι τὴν στιγμὴν αὐτὴν ὑποφέρεις περισσότερον ἀπὸ ἐμὲ βλέπων ὅτι νικᾶται τὸ ὑπερήφανον φρόνημα τοῦ τυραννικοῦ ἀξιώματός σου ὑπὸ τῆς ὑπομονῆς, ποὺ ἐμπνέει εἰς ἡμᾶς ἡ θρησκεία μας;

«Δὲν νομίζεις, τύραννε σκληρέ, ἀπάνθρωπε καὶ ἄγριε περισσότερον ἀπὸ ὅλους τοὺς ἀνθρώπους, ὅτι τώρα βασανίζεσαι σὺ περισσότερον ἀπὸ ἑμέ, καθὼς βλέπεις νὰ νικᾶται ὁ ἀλαζονικὸς καὶ αὐθάδης συλλογισμός (τὰ ὑπερήφανα σχέδια) τῆς ἀπολύτου καὶ δυναστικῆς μοναρχίας σου ἀπὸ τὴν γενναίαν ὑπομονὴν ποὺ δείχνουμε διὰ τὴν πρὸς τὸν ζωντανὸν Θεὸν ἀληθινὴν θρησκείαν μας;

Διότι ἐγὼ μὲν αἰσθάνομαι ἐλαφρότερον τὸν πόνον μου ἐξ αἰτίας τῆς εὐχαριστήσεως, ποὺ ἀπολαμβάνω ἀγωνιζόμενος διὰ τὴν ἀρετήν.

Διότι ἐγὼ μὲν ἀνακουφίζομαι καὶ ἐγκαρδιώνομαι ἀπὸ τοὺς πόνους τοῦ μαρτυρίου ἐξ αἰτίας τῆς χαρᾶς καὶ εὐχαριστήσεως ποὺ δοκιμάζω ἀγωνιζόμενος διὰ τὴν ἀρετήν·

Σὺ ὅμως βασανίζεσαι μέσα εἰς τὰς ἀπειλάς, ποὺ περικλείει ἡ ἀσέβειά σου, καὶ βεβαίως δὲν θὰ διαφύγῃς, μιαρώτατε τύραννε, τὴν δικαίαν τιμωρίαν τῆς θείας ὀργῆς».

σὺ ὅμως βασανίζεσαι μέσα εἰς τὶς ἀπειλὲς ποὺ προέρχονται ἀπὸ τὴν ἀσέβειάν σου. Καὶ ὁπωσδήποτε δὲν θὰ γλυτώσῃς, ἀπαίσιε, ἀκάθαρτε καὶ κατ’ ἐξοχὴν σιχαμερὲ τύραννε, τὶς τιμωρίες τῆς θείας ὀργῆς».

Ἀφοῦ καὶ ὁ δεύτερος ἀδελφὸς ἐκέρδισε διὰ τῆς καρτερίας του τὸν ἔνδοξον θάνατον, ὠδηγήθη ὁ τρίτος. Πολλὰς προτροπὰς ἤκουσεν ἀπὸ πολλοὺς νὰ γευθῇ τὰ μολυσμένα φαγητὰ καὶ νὰ σωθῇ.

Ἀφοῦ καὶ ὁ δεύτερος ἀδελφὸς ὑπέμεινε καρτερικῶς τὸν ἔνδοξον καὶ ἀξιύμνητον θάνατον, ὡδηγήθη ἐνώπιον τοῦ βασιλιᾶ ὁ τρίτος ἀδελφός. Ἐνῷ δὲ ὠδηγεῖτο, ἐδέχθη πολλὲς παρακλήσεις καὶ προτροπὲς ἀπὸ πολλοὺς νὰ σώσῃ τὸν ἑαυτόν του γευόμενος κρέατα ποὺ ἐθεωροῦντο ἀκάθαρτα ἀπὸ τὸν Μωσαϊκὸν νόμον.

Αὐτὸς ὅμως μὲ μεγάλην κραυγὴν εἶπεν· «ἀλλὰ ἀγνοεῖτε πράγματι, ὅτι ὁ ἴδιος πατέρας μὲ ἔσπειρε καὶ ἡ ἴδια μητέρα μὲ ἐγέννησε, ὅπως τοὺς πρὸ ὀλίγου μαρτυρήσαντας ἀδελφούς μου, καὶ μὲ τὴν αὐτὴν πίστιν ἀνετράφημεν ὅλοι;

Αὐτὸς ὅμως εἶπε μὲ δυνατὴν φωνήν: «Ἀληθῶς ἀγνοεῖτε ὅτι ὁ ἴδιος πατέρας μὲ ἔσπειρεν, ὅπως καὶ τοὺς ἄλλους δύο ἀδελφούς μου, ποὺ ἤδη ἀπέθαναν μὲ μαρτυρικὸν θάνατον, καὶ ὅτι ἡ ἰδία μητέρα μὲ ἐγέννησεν, ὅπως καὶ αὐτούς, καὶ ἀκόμη ὅτι μὲ τὴν ἰδίαν διδασκαλίαν καὶ πίστιν ἀνατραφήκαμε καὶ ἐκεῖνοι καὶ ἐγώ;

Δὲν ἀπορρίπτω τὸν εὐγενῆ δεσμὸν τῆς ἀδελφωσύνης.

Δὲν ἀπαρνοῦμαι τὸν εὐγενῆ δεσμὸν τῆς ἀδελφοσύνης, ποὺ μὲ συνδέει μὲ τοὺς ἀδελφούς μου.

Ἐὰν ἔχετε κανένα ἄλλο βασανιστήριον, ἐκτὸς ἀπὸ αὐτὰ ἐδῶ, φέρετέ τα διὰ τὸ σῶμα μου. Διότι τὴν ψυχήν μου, καὶ ἐὰν ἀκόμη θέλετε, δὲν ἠμπορεῖτε οὔτε κἂν νὰ τὴν ἐγγίσετε».

Ἐὰν ἔχετε κανένα ἄλλο βασανιστικὸν ὄργανον, ἐκτὸς ἀπὸ αὐτὰ ποὺ ἔχετε ἐδῶ, φέρετε τὸ διὰ τὸν βασανισμὸν τοῦ σώματός μου. Διότι τὴν ψυχήν μου, καὶ ἂν ἀκόμη θελήσετε νὰ τὴν ἐγγίσετε, δὲν θὰ ἠμπορέσετε».

Ἐκεῖνοι τότε μὲ μοχθηρὰν δυσαρέσκειαν ἀνεχθέντες τὸ θάρρος τοῦ νέου ἐξήρθρωσαν τὰς χεῖρας καὶ τοὺς πόδας του μὲ ὄργανα στρεβλωτικὰ τῶν ἀρθρώσεων καὶ ἐκβάλλοντες τὰ ὀστᾶ ἀπὸ τοὺς ἁρμοὺς των ἠχρήστευαν τὰ μέλη του,

Οἱ δὲ δήμιοι, ἐξαγριωμένοι καὶ μαινόμενοι ἕνεκα τοῦ ἀφόβου καὶ γενναίου θάρρους τοῦ ἀνδρός, ἐξήρθρωναν τὰ χέρια καὶ τὰ πόδια του μὲ τὰ βασανιστήρια ὄργανα ποὺ ἐχρησιμοποιοῦντο διὰ τὴν παράλυσιν τῶν ἁρμῶν τοῦ σώματος, βγάζοντας δὲ καὶ ξερριζώνοντας τὰ ὀστᾶ ἀπὸ τὶς ἀρθρώσεις καὶ τὶς κλειδώσεις των τὸν ἀκρωτηρίαζαν·

καὶ ἐτσάκιζαν τὰ δάκτυλα, τοὺς βραχίονας, τὰ σκέλη καὶ τοὺς ἀγκῶνας.

λυγίζοντες δὲ ἐτσάκιζαν τὰ δάκτυλα καὶ τοὺς βραχίονες καὶ τὰ σκέλη καὶ τοὺς ἀγκῶνες.

Ἐπειδὴ ὅμως μὲ κανένα τρόπον δὲν ἦσαν τόσον ἰσχυροί, ὥστε νὰ δημιουργήσουν ἀπόγνωσιν, ἀφοῦ ἐτράβηξαν τὸ δέρμα γύρω ἀπὸ τὸ σῶμα μαζῆ μὲ τὰς κορυφὰς τῶν δακτύλων, ἤρχισαν νὰ τὸν γδέρνουν καὶ ἔτσι τὸν ὡδήγησαν ἀμέσως εἰς τὸν τροχόν.

Ἐπειδὴ ὅμως μὲ κανένα τρόπον δὲν ἠμποροῦσαν να τὸν βιάσουν καὶ νὰ τοῦ δημιουργήσουν στενοχωρίαν καὶ ἀπόγνωσιν, ἀφοῦ ἀπέσπασαν τραβώντας ἀπὸ ἐδῶ καὶ ἀπὸ ἐκεῖ τὸ δέρμα μὲ τὰ ἄκρα τῶν σιδιρένιων δακτύλων (σιδερένιων γαντιῶν μὲ μυτερὰ νύχια), τὸν ἔγδερναν, ὅπως ἔκαμναν οἱ βάρβαροι Σκύθαι εἰς τοὺς αἰχμαλώτους των. Καὶ ἀμέσως τὸν ὡδήγησαν εἰς τὸ βασανιστικὸν ὄργανον ποὺ ἐλέγετο τροχός.

Καθὼς δὲ τὸν περιέστρεφαν, ἤρχισεν αὐτὸς νὰ σπαράσσεται ἀπὸ τῆς σπονδυλικὴς στήλης καὶ ἔβλεπε τὰς σάρκας του νὰ διασκορπίζωνται εἰς μικρὰ κομμάτια καὶ ἀπὸ τὰ σπλάγχνα του νὰ ρέουν σταγόνες αἵματος.

Ἐνῷ δὲ τὸν περιέστρεφαν καὶ οἱ σπόνδυλοί του ἐξηρθρώνοντο καὶ τὸ σῶμα του ἠκρωτηριάζετο, ἔβλεπεν ὁ μάρτυς τὶς σάρκες του νὰ καταξεσχίζωνται καὶ νὰ κατακομματιάζωνται καὶ ἀπὸ τὰ σπλάγχνα του νὰ τρέχουν καὶ νὰ χύνωνται σταγόνες αἵματος.

Ὅταν ἐπρόκειτο νὰ ἀποθάνῃ, εἶπεν·

Ὅταν δὲ ἐπρόκειτο νὰ ἀποθάνῃ, εἶπεν:

«ἡμεῖς, μιαρώτατε τύραννε, ὑποφέρομεν τὰ δεινὰ αὐτὰ ὡς δοκιμασίαν ἀπὸ τὸν Θεὸν χάριν τῆς ἰδικῆς μας τελειώσεως εἰς τὴν ἀρετήν.

«Ἐμεῖς μέν, ἀπαίσιε, ἀκάθαρτε, σιχαμερώτατε τύραννε, ὑποφέρομεν τὰ δεινὰ αὐτὰ βασανιστήρια ἕνεκα τῆς θεοσεβοῦς παιδαγωγίας καὶ ἀρετῆς·

Σὺ ὅμως ἐξ αἰτίας τῆς ἀσεβείας σου καὶ τῶν ἀνιέρων φόνων, ποὺ διαπράττεις, θὰ ὑποστῇς αἰώνια βασανιστήρια». -

σὺ ὅμως ἕνεκα τῆς ἀσεβείας καὶ τοῦ φόνου ἀθώων ἀνθρώπων θὰ ὑποστῇς ἀτελείωτα, αἰώνια βασανιστήρια».

Ὅταν δὲ καὶ αὐτὸς ἀπέθανεν ἀνταξίως τῶν ἀδελφῶν του, ἔσυραν τὸν τέταρτον ἐκεῖ πλησίον καὶ τοῦ ἐλεγαν·

Ὅταν ἀπέθανε καὶ αὐτὸς κατὰ τρόπον ἀντάξιον μὲ ἐκεῖνον τῶν ἀδελφῶν του, οἱ δήμιοι ἄρχισαν νὰ σύρουν τὸν τέταρτον ἀδελφόν, εἰς τὸν ὁποῖον ἔλεγαν:

«μὴ θελήσῃς νὰ συμμερισθῇς καὶ σὺ τὴν ἰδίαν μανίαν μὲ τοὺς ἀδελφούς σου. Ὑπάκουσε εἰς τὸν βασιλέα καὶ σῶσε τὸν ἑαυτόν σου».

«Μὴ κυριευθῇς καὶ σὺ ἀπὸ τὴν ἰδίαν μανίαν ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐκυριεύθησαν καὶ οἱ ἀδελφοί σου, ἀλλὰ σῶζε τὸν ἑαυτόν σου, ἀφοῦ ὑπακούσῃς εἰς τὸν βασιλιᾶ».

Ἐκεῖνος ὅμως ἀπήντησεν εἰς αὐτούς· «δὲν ἔχει τόσον μεγαλυτέραν καυστικὴν ἐνέργειαν τὸ πῦρ ἐναντίον μου, παρ’ ὅσον εἰς τοὺς ἀδελφούς μου, ὥστε νὰ μὲ κάμετε νὰ δείξω δειλίαν.

Ἐκεῖνος ὅμως τοὺς ἀπάντησε: «Ἡ φωτιὰ δὲν ἔχει καυστικωτέραν ἐνέργειαν ἐναντίον μου ἀπὸ ἐκείνην ποὺ εἶχεν εἰς τοὺς ἀδελφούς μου, ὥστε νὰ μὲ κάμῃ νὰ δειλιάσω καὶ φανῶ ἄνανδρος.

Ὁρκίζομαι εἰς τὸν μακάριον θάνατον τῶν ἀδελφῶν μου καὶ εἰς τὸν αἰώνιον ὄλεθρον τοῦ τυράννου, ὅπως ἐπίσης καὶ εἰς τὴν αἰωνίαν ζωὴν τῶν εὐσεβῶν, ὅτι δὲν θὰ ἀρνηθῶ τὸν εὐγενῆ ἀδελφικόν μου σύνδεσμον.

Ὄχι· μὰ τὸν μακάριον, εὐτυχῆ καὶ εὐλογημένον μαρτυρικὸν θάνατον τῶν ἀδελφῶν μου καὶ τὸν αἰώνιον ὄλεθρον τοῦ τυράννου (βασιλιᾶ Ἀντιόχον Δ') καὶ τὴν αἰωνίαν ζωὴν τῶν εὐσεβῶν, δὲν θὰ ἀρνηθῶ τὸν εὐγενῆ ἀδελφικόν μας σύνδεσμον.

Ἐπινόησε, τύραννε, καὶ ἄλλα βασανιστήρια, διὰ νὰ μάθῃς καὶ μὲ τὸν τρόπον αὐτὸν ὅτι εἶμαι ἀδελφὸς ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι προηγουμένως ἐβασανίσθησαν.

Σχεδίαζε καὶ ἐφεύρισκε, τύραννε, βασανιστήρια, ὥστε καὶ δι’ αὐτῶν νὰ μάθῃς ὅτι εἶμαι ἀδελφὸς ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐβασανίσθησαν πρὶν ἀπὸ ἐμέ.

Ὅταν ἤκουσε τοὺς λόγους αὐτοὺς ὁ αἱμοβόρος καὶ ἐγκληματικὸς καὶ παμμιαρώτατος Ἀντίοχος, διέταξε νὰ τοῦ ἀποκόψουν τὴν γλῶσσαν.

Ὅταν ἄκουσε τὰ λόγια αὐτὰ ὁ αἱμοβόρος, φονικὸς καὶ κατ’ ἐξοχὴν ἀπαίσιος, ἀκάθαρτος καὶ μιαρὸς Ἀντίοχος Δ', διέταξε νὰ τοῦ ἀποκόψουν τὴν γλῶσσαν.

Ἐκεῖνος ὅμως ἐπρόφθασε νὰ εἴπῃ· «καὶ ἐὰν μοῦ ἀφαίρεσῃς τὸ ὄργανον τῆς ὁμιλίας, ὁ Θεὸς μὲ ἀκούει, ὅπως ἀκούει καὶ ὅσους σιωποῦν.

Ὁ νεαρὸς ὅμως μάρτυς (πρὶν τοῦ κόψουν τὴν γλῶσσαν) εἶπεν: «Ἔχε ὑπ’ ὄψιν σου ὅτι, καὶ ἂν ἀκόμη μου ἀφαιρέσῃς τὸ ὄργανον τοῦ λόγον, ὁ Θεὸς μὲ ἀκούει, διότι Ἐκεῖνος ἀκούει καὶ ὅσους σιωποῦν.

Ἰδού, ἔχει βγῆ ἔξω ἡ γλῶσσα μου καὶ κόψε αὐτήν. Δὲν ἠμπορεῖς βεβαίως μαζῆ μὲ αὐτὴν νὰ κόψῃς σὰν τὴν γλῶσσαν καὶ τὸν λογισμόν.

Ἰδού, ἡ γλῶσσα μου ἔχει βγῆ ἔξω, κόψε την! Διότι καὶ ἂν τὴν κόψῃς, δὲν σημαίνει ὅτι μὲ αὐτὸ θὰ κόψῃς καὶ τὸν λογισμόν μου.

Μὲ πολλὴν εὐχαρίστησιν δεχόμεθα ἀκρωτηριασμὸν τῶν μελῶν τοῦ σώματός μας χάριν τοῦ θείου νόμου.

Μὲ πολλὴν εὐχαρίστησιν δεχόμεθα νὰ ἀκρωτηριασθοῦν τὰ μέλη τοῦ σώματός μας χάριν τοῦ νόμου τοῦ Θεοῦ.

Σὲ ὅμως ταχέως θὰ καταδιώξῃ ὁ Θεός, διότι ἀποκόπτεις τὴν γλῶσσαν, ἡ ὁποία ψάλλει τὰς μελῳδίας τῶν θείων ὕμνων».

Ἐσένα ὅμως γρήγορα θὰ σὲ ἐπισκεφθῇ (τιμωρήσῃ) ὁ Θεός, διότι ἀποκόπτεις τὴν γλῶσσαν, ἡ ὁποία ψάλλει μελωδικῶς τοὺς θείους ὕμνους».

Ἀμέσως μόλις καὶ αὐτὸς ἀπέθανεν ἐν μέσῳ σκληροτάτου βασανισμοῦ, ὥρμησεν ὁ πέμπτος εἰς τὸν χῶρον τοῦ μαρτυρίου λέγων·

Μόλις δὲ ἀπέθανε καὶ αὐτός (ὁ τέταρτος ἀδελφός), ἀφοῦ προηγουμένως ἐβασανίσθη σκληρὰ μέχρι σημεῖον νὰ καταντήσῃ ὅλως διόλου ἀγνώριστος, ὁ πέμπτος ἀδελφὸς ἐπήδησεν αὐθορμήτως, μὲ ὁρμὴν εἰς τὸν χῶρον τοῦ μαρτυρίου λέγων:

«δὲν πρόκειται, τύραννε, νὰ παραιτηθῶ ἀπὸ τόν, χάριν τῆς ἀρετῆς, βασανισμόν.

«Δὲν πρόκειται, τύραννε, νὰ παραιτηθῶ ἀπὸ τὰ χάριν τῆς ἀρετῆς βασανιστήρια·

Ἦλθον ἐδῶ ὁ ἴδιος αὐτοπροαιρέτως, διὰ νὰ φονεύσῃς καὶ ἐμὲ καὶ νὰ γίνῃς ἔτσι ἔνοχος τιμωρίας ἀπὸ τὴν θεῖαν δίκην διὰ περισσότερα ἀδικήματα.

ἦλθα ἐδῶ μὲ τὴν ἰδικήν μου θέλησιν καὶ ἀπόφασιν, ὥστε θανατώνοντας καὶ ἐμὲ νὰ γίνῃς ὀφειλέτης καὶ νὰ καταστῇς ἔνοχος περισσοτέρων ἐγκλημάτων ἐνώπιον τῆς θείας Δικαιοσύνης.

Ἐχθρὲ τῆς ἀρετῆς καὶ τὰ ἀνθρώπων, τί ἐπράξαμεν καὶ μᾶς φονεύεις κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον;

Ὦ ἄνθρωπε ποὺ μισεῖς τὴν ἀρετὴν καὶ τοὺς ἀνθρώπους, τί ἔχομεν κάμει καὶ μᾶς ἀφανίζεις μὲ αὐτὸν τὸν τρόπον;

Θεωρεῖς κακὸν ὅτι ἀποδίδομεν λατρείαν εἰς τὸν κτίστην τῶν ὅλων καὶ ρυθμίζομεν τὴν ζωή μας σύμφωνα μὲ τὸν ἠθικὸν νόμον του;

Ἢ μήπως σοῦ φαίνεται κακὸν τὸ ὅτι λατρεύομεν καὶ εὐλαβούμεθα βαθύτατα τὸν Δημιουργὸν τοῦ παντὸς καὶ ζῶμεν σύμφωνα μὲ τὸν γεμᾶτον ἀρετὴν Νόμον του;

Τοῦτο ὅμως εἶναι ἄξιον τιμῆς καὶ ὄχι βασανισμῶν.

Ἀλλ’ ἡ διαγωγὴ καὶ ἡ στάσις μας αὐτὴ εἶναι ἄξιαι τιμῶν καὶ ὄχι βασανιστηρίων.

Ἐὰν εἶχες ἀνθρώπινα αἰσθήματα, θὰ εἶχες πόθον καὶ ἐλπίδαν νὰ εὕρῃς σωτηρίαν ἐκ μέρους τοῦ Θεοῦ.

Ἐὰν εἶχες ἀνθρώπινα αἰσθήματα, τότε θὰ εἶχες πόθον καὶ ἐλπίδα νὰ σωθῇς ἀπὸ τὸν Θεὸν

Σὺ ὅμως εἶσαι ἐχθρὸς τοῦ Θεοῦ καὶ πολεμεῖς τοὺς ἀποδίδοντας εἰς αὐτὸν σεβασμόν».

τώρα ὅμως, ἐπειδὴ εἶσαι ξένος πρὸς τὸν ἀληθινὸν καὶ ζῶντα Θεόν, πολεμεῖς καὶ διώκεις ὅσους λατρεύουν καὶ φέρονται μὲ βαθύτατον σεβασμὸν πρὸς τὸν Θεόν».

Ἐνῷ ὠμιλοῦσε κατ’ αὐτόν τὸν τρόπον, οἱ στρατιῶται τὸν ἔδεσαν καὶ τὸ ἔσυραν πρὸς τὸν καταπέλτην.

Ἐνῷ δὲ ὁ νέος ἔλεγε τὰ λόγια αὐτά, οἱ στρατιῶται - σωματοφύλακες τοῦ βασιλιᾶ τὸν ἔδεσαν καὶ τὸν ἔσυραν πρὸς τὸ βασανιστήριον ὄργανον, τὸν καταπέλτην.

Ἀφοῦ τὸν ἔδεσαν ἐπάνω εἰς αὐτόν, τὸν ἠνάγκασαν νὰ κάμψῃ τὰ γόνατα προσαρμόζοντες τοὺς πόδας του εἰς σιδηρᾶς ποδάγρας. Ἐλύγισαν δὲ καὶ τὴν μέσην του γύρω ἀπὸ τὸν ἄξονα τοῦ τροχοῦ. Αὐτὸ λυγισμένος γύρω ἀπὸ τὸν ἄξονα κατ’ τὸν τρόπον τοῦ σκορπιοῦ, ᾐσθάνθη νὰ ἀποκόπτωνται τὰ μέλη του.

Ἀφοῦ δὲ τὸν ἔδεσαν ἐπάνω εἰς αὐτόν, τὸν ὑπεχρέωσαν νὰ κάμψῃ τὰ γόνατα, προσαρμόζοντες τὰ πόδια του σὲ σιδερένιες θηλειές· ἐλύγισαν δὲ τὴν μέσην (κατ’ ἄλλο χειρόγραφον: Τὴν πλάτην) του γύρω ἀπὸ τὸν ἄξονα τοῦ τροχοῦ, ἔτσι ὥστε γυρισμένος, κουλουριασμένος ὁλόκληρος ὅπως ὁ σκορπιός, ἠκρωτηριάζετο κατατεμαχιζόμενος.

Εἰς αὐτὴν τὴν ὀδυνηρὰν καὶ ἀγχώδη τόσον διὰ τὸ πνεῦμα ὅσον καὶ διὰ τὸ σῶμα θέσιν εἶχε τὴν δύναμιν νὰ λέγῃ·

Ὁ μάρτυς ὅμως εὑρισκόμενος εἰς αὐτὴν τὴν σκληρὰν καὶ ὀδυνηρὰν κατάστασιν, ἀσθμαίνων καὶ ἀδημονῶν κατὰ τὸ πνεῦμα καὶ σφιγγόμενος κατὰ τὸ σῶμα,

«χωρὶς νὰ θέλῃς, τύραννε, μᾶς προσφέρῃς ὠραίαν ἐκδούλευσιν, διότι παρέχεις εἰς ἡμᾶς εὐκαιρίαν νὰ δείξωμεν τὴν καρτερίαν καὶ τὴν ἀφοσίωσίν μας εἰς τὸν Νόμον μας διὰ μέσου πόνων ἰσχυροτέρων». -

ἔλεγε «Τύραννε χωρὶς νὰ τὸ θέλῃς, μᾶς προσφέρειs θαυμάσιες χάριτες, διότι διὰ τῶν ἰσχυροτέρων αὐτῶν πόνων τοῦ μαρτυρίου μᾶς δίδεις τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐπιδείξωμεν τὴν σταθερότητα καὶ ἐμμονήν μας εἰς τὸν Νόμον».

Ἔπειτα ἀπὸ τὸ τέλος καὶ τούτου ἐφέρετο ὁ ἕκτος νεανίσκος, ὁ ὁποῖος εἰς ἐρώτησιν τοῦ τυράννου, ἂν ἤθελε νὰ φάγῃ καὶ ἐλευθερωθῇ ἀπήντησεν·

Ἀφοῦ δὲ ἀπέθανε καὶ αὐτός, ἐφέρετο (ἀπὸ τοὺς στρατιῶτες) τὸ ἕκτον παλληκαράκι, τὸ ὁποῖον, ὅταν ὁ τύραννος ἐρώτησε ἐὰν ἤθελε νὰ φάγῃ ἀπὸ τὰ ἀκάθαρτα κατὰ τὸν Νόμον κρέατα καὶ νὰ ἀφεθῇ ἐλεύθερος, ἀπάντησε:

«ὡς πρὸς τὴ ἡλικίαν εἶμαι βεβαίως ἐγὼ νεώτερος ἀπὸ τοὺς ἀδελφούς μου, κατὰ τὰς πεποιθήσεις ὅμως εἶμαι συνηλικιώτης των.

«Ἐγὼ ὡς πρὸς τὴν ἡλικίαν τῶν ἀδελφῶν μου εἶμαι νεώτερος, ὡς πρὸς τὸ «πιστεύω» ὅμως καὶ τὶς πεποιθήσεις εἶμαι συνομήλικός των·

Καὶ ἀφοῦ ἐγεννήθημεν καὶ ἀνετράφημεν μὲ τὰς αὐτὰς ἀρχάς, πρὸς χάριν αὐτῶν τῶν ἀρχῶν ὀφείλομεν ἐξ ἴσου καὶ νὰ ἀποθάνωμεν.

διότι, ἐφ’ ὅσον ἐγεννηθήκαμε καὶ ἀνατραφήκαμε μὲ τὶς ἴδιες ἀρχές, ἔχομεν χρέος νὰ ἀποθάνωμεν καὶ κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον διὰ τὶς ἴδιες πεποιθήσεις καὶ ἀρχές.

Ὥστε ἂν θεωρῇς καλὸ νὰ μὲ βασανίζῃς, ἐπειδὴ δὲν τρώγω ἀκάθαρτα, βασάνιζέ με».

Ἑπομένως, ἐὰν σοῦ φαίνεται καλὸν νὰ μὲ βασανίζῃς, ἐπειδὴ ἀρνοῦμαι νὰ φάγω ἀκάθαρτα κατὰ τὸν Νόμον κρέατα, βασανίζέ με».

Ὅταν εἶπεν αὐτοὺς τοὺς λόγους, τὸν ὁδήγησαν εἰς τὸ τροχὸν

Ἀφοῦ τὰ εἶπεν αὐτά, τὸν ὡδήγησαν εἰς τὸ βασανιστικὸν ὄργανον, τὸν τροχόν,

καὶ ἐπάνω εἰς αὐτὸν τὸν ἐτέντωσαν μέχρι ἐξαρθρώσεως τῶν μελῶν καὶ ἀποσπάσεως τῶν σπονδύλων, ἐνῷ συγχρόνως ἐκαίετο ἀπὸ τὸ κάτωθεν αὐτοῦ πῦρ.

ἐπὶ τοῦ ὁποίου, ἐνῷ ἐτεντώνετο μέχρις ἐξαρθρώσεως τῶν μελῶν καὶ ἐξαρθρώσεως τῶν σπονδύλων, ταυτοχρόνως ἐκαίετο καὶ ἐψήνετο ἀπὸ τὴν ἀναμμένην φωτιὰ ποὺ εὑρίσκετο ἀπὸ κάτω.

Ἀφοῦ δὲ ἐπύρωσαν καὶ σοῦβλες αἰχμηρὲς ἔκαιον τὰ νῶτα του καὶ διαπεράσαντες τὰς πλευράς του μὲ αὐτὰς κατέκαια τὰ σπλάγχνα του.

Ἀφοῦ δὲ ἐπυράκτωσαν καὶ σιδερένιες αἰχμηρὲς σοῦβλες, τὶς ἔβαλαν εἰς τὴν ράχην του, καὶ ἀφοῦ ἐσούβλισαν μὲ αὐτὲς τὰ πλευρά του, κατέκαιαν τὰ σπλάγχνα του.

Ἐν τῷ μέσῳ ὁ τῶν βασάνων του ἔλεγεν· «ὦ ἱερώτατε ἀγών, εἰς αὐτὸν διὰ τὴν πίστιν μας πόσο ἀδελφοὶ ἐκλήθημεν νὰ δοκιμασθῶμεν εἰς τοὺς πόνους καὶ δὲν ἐνικήθημεν!

Αὐτὸς δέ, ἐνῷ ἐβασανίζετο τόσον σκληρά, ἔλεγεν: «Ὦ ἀγῶνα ποὺ ἁρμόζεις εἰς ἱερὰν ὑπόθεσιν, εἰς τὸν ὁποῖον ἐκλήθημεν τόσον πολλοὶ ἀδελφοὶ διὰ τὴν πρὸς τὸν ζωντανὸν Θεὸν ἀληθινὴν θρησκείαν, ὥστε νὰ γυμνασθῶμεν εἰς τοὺς πόνους τῶν βασανιστηρίων, καὶ εἰς τὸν ὁποῖον δὲν ἐνικηθήκαμε!

Διότι εἶναι ἀνίκητον, τύραννε, τὸ εὐσεβὲς φρόνημα.

Διότι εἶναι ἀνίκητος, ὦ τύραννε, ἡ εὐσεβὴς γνῶσις, ἐμπειρία καὶ φρόνημα.

Ὡπλισμένος μὲ τὴν ἀρετὴν θὰ ἀποθάνω καὶ ἐγὼ μαζῆ μὲ τοὺς ἀδελφούς μου.

Ἐγὼ μὲν ὡπλισμένος τελείως μὲ τὴν ἀρετὴν θὰ ἀποθάνω μαζὶ μὲ τοὺς ἀδελφούς μου

Σὺ ὅμως, τύραννε, ἐφευρέτα βασανιστηρίων καὶ ἐχθρὲ τῶν γνησίων πιστῶν, θὰ ἀποθάνῃς ἐπισύρων σὺ ὁ ἴδιος διὰ τὸν ἑαυτόν σου μέγαν τιμωρόν.

σὺ ὅμως, ὦ τύραννε, ἐφευρέτα τῶν βασανιστηρίων καὶ ἐχθρὲ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι εἶναι γνήσιοι πιστοὶ καὶ λάτρεις τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ, θὰ ἀποθάνῃς, ἀφοῦ πάρῃς μαζί σου μέγαν τιμωρόν.

Ἓξ μικροὶ νέοι ἔχομεν καταλύσει καὶ ἐξευτελίσει τὴν τυραννιικὴν ἐξουσίαν σου.

Ἕξι παλληκαράκια ἔχομεν διαλύσει ὅλως διόλου τὴν ἐξουσίαν καὶ δεσποτείαν σου.

Διότι τὸ γεγονὸς ὅτι δὲν ἠμπόρεσες νὰ μεταπείσῃς τὸν λογισμόν μας καὶ νὰ μᾶς ἀναγκάσῃς εἰς τὴν γεῦσιν τῶν ἀκαθάρτων τροφῶν δὲν ἀποτελεῖ τοῦτο κατάλυσιν τῆς ἐξουσίας σου;

Διότι τὸ γεγονὸς ὅτι δὲν κατώρθωσες νὰ μεταπείσῃς τὴν γνώμην καὶ τὸν λογισμόν μας καὶ νὰ μᾶς ἐξαναγκάσῃς νὰ φάγωμεν ἀπὸ τὰ ἀκάθαρτα κατὰ τὸν Νόμον κρέατα, δὲν ἀποτελεῖ τοῦτο κατάλυσιν καὶ διάλυσιν τῆς ἀπολύτου ἐξουσίας σου;

Τὸ πῦρ, ποὺ ἄναψες ἐναντίον μας, εἶναι δροσερὸν δι’ ἡμᾶς, ἀνώδυνοι εἶναι οἱ καταπέλται σου, ἀνίσχυρη ἡ βία σου.

Ἡ φωτιά σου, ποὺ ἄναψες διὰ νὰ μᾶς κάψης, εἶναι δι’ ἡμᾶς δροσερή, καὶ τὰ βασανιστήρια ὄργανα, οἱ καταπέλται, εἶναι ἀνώδυνοι, ἡ δὲ βία ποὺ ἀσκεῖς ἐναντίον μας ἀνύσχυρος.

Δὲν μᾶς ἀπειλοῦν οἱ δορυφόροι τοῦ τυράννου, διότι παραστέκουν κοντά μας οἱ δορυφόροι τοῦ θείου Νόμου. Διὰ τοῦτο ἔχομεν ἀνίκητον τὸ φρόνημα».

Διότι δὲν μᾶς συμπαρίστανται ὡς προστάται οἱ σωματοφύλακες - στρατιῶται τυράννου, ἀλλὰ σωματοφύλακες θείου Νόμου. Δι’ αὐτὸ ἔχομεν ἀκατάβλητον τὸ φρόνημα.

Ὅταν δὲ καὶ αὐτὸς ἔλαβε μακάριον θάνατον ριφθεὶς εἰς λέβητα, ἔφθασεν ὁ ἕβδομος, ὁ νεώτερος ἀπὸ ὅλους.

Ὅταν δὲ καὶ ὁ ἕκτος ἀδελφὸς ἀπέθανε μὲ εὐλογημένον θάνατον, ἀφοῦ ἐρρίφθη εἰς ἕνα λέβητα (μεγάλο καζάνι), ἔφθασεν εἰς τὸν χῶρον τοῦ μαρτυρίου ὁ νεώτερος ὅλων τῶν ἀδελφῶν.

Ἠσθάνθη ὅμως ὁ τύραννος δι’ αὐτὸν μεγάλην εὐσπλαγχνίαν, μολονότι εἶχεν ὑποστῇ ἐκ μέρους τῶν ἀδελφῶν του φοβερὸν ἐξευτελισμόν.

Παρ’ ὅλον ὅτι ὁ τύραννος (Ἀντίοχος Δ') εἶχε περιφρονηθῇ καὶ ἐξευτελισθῇ ὑπερβολικῶς ἀπὸ τοὺς προηγουμένους ἀδελφοὺς τοῦ νεωτέρου, ἐν τούτοις ἐδοκίμασε συμπάθειαν καὶ εὐσπλαγχνίαν, ὅταν τὸν εἶδε νὰ φορῇ ἤδη τὰ δεσμά.

Καὶ βλέπων αὐτὸν δεμένον τὸν ἑκάλεσε πιὸ κοντά του καὶ προσπαθοῦσε νὰ τὸν πείσῃ λέγων·

Ἡ συμπάθεια αὐτὴ ἔκαμε τὸν Ἀντίοχον Δ' ὥστε νὰ τὸν καλέσῃ πιὸ κοντά του· ἐπροσπαθοῦσε δὲ νὰ τὸν μεταστρέψῃ μὲ τὰ ἑξῆς λόγια:

«βλέπεις, ποῖον ὑπῆρξε τὸ τέλος τῆς ἀνοησίας τῶν ἀδελφῶν σου. Ἐξ αἰτίας τῆς ἀνυπακοῆς των ἀπέθαναν βασανισθέντες. Ἀλλὰ καὶ σύ, δυστυχισμένε, ἂν δὲν ὑπακούσῃς, θὰ ἀποθάνῃς καὶ ὁ ἴδιος, πρὶν ἔλθῃ ἡ ὥρα σου, ἀφοῦ προηγουμένως βασανισθῇς.

«Τὸ μὲν ἀποτέλεσμα τοῦ παραλογισμοῦ καὶ τῆς θρασύτητος τῶν ἀδελφῶν σου τὸ βλέπεις· διότι ἀπέθαναν, ἀφοῦ προηγουμένως ἐβασανίσθησαν, ἕνεκα τῆς ἀνυπακοῆς των. Καὶ σὺ ὅμως, δυστυχισμένε, ἐὰν δὲν ὑπακούσῃς, θὰ βασανισθῇς ἐπίσης καὶ θὰ ἀποθάνῃς πρόωρα.

Ἂν ὅμως ὑπακούσῃς, θὰ γίνῃς, ἀγαπητός μου καὶ θὰ λάβῃς ἡγεμονικὸν ἀξίωμα εἰς τὴν διοίκησιν τοῦ κράτους μου».

Ἐὰν ὅμως ὑπακούσῃς καὶ πεισθῇς, θὰ γίνης φίλος μου καὶ ἕνας ἄρχοντας καὶ ἡγέτης εἰς τὴν διακυβέρνησιν τοῦ βασιλείου».

Καὶ ἐνῷ τὸν συνεβούλευεν ἔτσι, ἐκάλεσε τὴν μητέρα τοῦ παιδιοῦ μὲ τὴν ἐλπίδα, ὅτι αὐτὴ θὰ λυπηθῇ τὸν ἑαυτόν της, ποὺ ἔχασε τόσα τέκνα, καὶ θὰ παρορμήσῃ τὸ ἀπομένον εἰς αὐτὴν τέκνον νὰ ὑπακούσῃ, διὰ νὰ σωθῇ ἀπὸ τὸν βασανισμόν.

Ἐνῷ τὸν συνεβούλευε μὲ αὐτὰ τὰ λόγια, ἔστειλε καὶ ἐκάλεσε τὴν μητέρα τοῦ παιδίου, ὥστε, ἀφοῦ δείξῃ συμπάθειαν εἰς αὐτήν, ἡ ὁποία ἐστερήθη τόσον πολλῶν υἱῶν, νὰ τὴν ἐπηρεάσῃ ὥστε νὰ πείσῃ τὸν υἱὸν ποὺ τῆς εἶχεν ἀπομείνει νὰ ὑπακούσῃ καὶ ἔτσι νὰ σωθῇ ἀπὸ τὰ βασανιστήρια.

Αὐτὸς ὅμως ἔπειτα ἀπὸ τὴν προτροπήν, τὴν ὁποίαν τοῦ ἔκαμε ἡ μητέρα του εἰς τὴν ἑβραϊκὴν γλῶσσαν, (καὶ διὰ τὴν ὁποίαν θὰ ὁμιλήσωμεν ἀμέσως κατόπιν), εἶπε· «λύσατε τὰ δεσμά μου,

Ὁ νεώτερος ὅμως ὅλων τῶν ἀδελφῶν του μετὰ τὴν προτροπὴν ποὺ τοῦ ἔκαμεν ἡ μητέρα του εἰς τὴν ἑβραϊκὴν γλῶσσαν (ὅπως θὰ ἀναφέρωμεν εἰς τὴν συνέχειαν, μετ’ ὀλίγον) εἶπεν: «Ἀπαλλάξετέ με ἀπὸ τὰ δεσμά·

διότι ἔχω νὰ ἀναφέρω κάτι εἰς τὸν βασιλέα καὶ εἰς ὅλους τοὺς φίλους, ποὺ εἶναι κοντά του».

ἔχω κάτι νὰ εἰπῶ εἰς τὸν βασιλιᾶ καὶ εἰς ὅλους τοὺς φίλους ποὺ εἶναι μαζί του».

Ὁ βασιλεὺς καὶ οἱ γύρω του ἐχάρησαν πάρα πολὺ διὰ τὴν δήλωσιν αὐτὴν τοῦ παιδίου καὶ τὸν ἔλυσαν ἀμέσως.

Τόσον ὁ βασιλιᾶς, ὅσον καὶ ὅλοι ὅσοι ἦσαν μαζί του, ἐχάρησαν ὑπερβολικὰ διὰ τὴν δήλωσιν αὐτὴν τοῦ παιδιοῦ καὶ τὸ ἀπήλλαξαν ἀμέσως ἀπὸ τὰ δεσμά.

Ἀφοῦ τότε αὐτὸς ἔτρεξε πλησίον εἰς τὰ τηγάνια τοῦ βασανισμοῦ ἐφώναξε·

Αὐτὸ δέ, ἀφοῦ ἔτρεξε γρήγορα κοντὰ εἰς τὰ τηγάνια (ὅπου ἐτηγανίζοντο οἱ βασανιζόμενοι), εἶπεν:

«ἀνόητε καὶ ἀπὸ ὅλους τοὺς φαύλους ἀσεβέστατε τύραννε, δὲν ᾐσθάνθης ἐντροπὴν μολονότι ἔλαβες παρὰ τοῦ Θεοῦ τὰ πλοῦτη καὶ τὴν βασιλείαν, νὰ φονεύσῃς τοῦ ὑπηρέτας του καὶ νὰ ὑποβάλῃς εἰς μαρτύρια τοὺς τηρητὰς τῆς εὐσεβείας;

«Ἀνίερε τύραννε, βέβηλε καὶ ἀσεβέστατε ἀπὸ ὅλους τοὺς ἀχρείους καὶ κακοήθεις, ἂν καὶ ἔλαβες ἐκ μέρους τοῦ Θεοῦ τὰ ὑλικὰ ἀγαθὰ καὶ τὴν βασιλείαν, δὲν ἔνιωσες ἐντροπὴν νὰ φονεύσῃς τοὺς δούλους του καὶ νὰ βασανίσῃς μὲ τὸ μαρτύριον τοῦ τροχοῦ καὶ τῶν στρεβλωτικῶν ὀργάνων τοὺς ἀθλητὰς τῆς πρὸς τὸν ζωντανὸν Θεὸν ἀληθινῆς θρησκείας;

Διὰ τοῦτο σὲ προορίζει ἡ θεία δίκη διὰ σφοδρότερον πῦρ καὶ αἰώνιον καὶ διὰ βασανιστήρια, ποὺ δὲν θὰ σὲ ἀφήσουν εἰς ὅλους τοὺς αἰῶνας.

Δι’ ὅλα αὐτὰ ἡ θεῖα Δικαιοσύνη θὰ ἀποταμιεύσῃ διὰ σὲ σφοδροτέραν καὶ αἰωνίαν φωτιὰ καὶ βασανιστήρια, ποὺ δὲν θὰ σὲ ἀφήσουν ποτὲ ἐλεύθερον εἰς ὅλους τοὺς αἰῶνας.

Σύ, πού, ἐνῷ εἶσαι ἄνθρωπος, ἔγινες ἀγριώτατον θηρίον δὲν ἠσθάνθης ἐντροπὴν νὰ κόψῃς τῇ γλῶσσαν, νὰ βασανίσῃς καὶ νὰ κακοποιήσῃς κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἀνθρώπους ὁμοίους σου, ποὺ ἔχουν πλασθῆ μὲ τὸ αὐτὰ ὑλικὰ στοιχεῖα;

Ὡς ἄνθρωπος ποὺ εἶσαι, δὲν ἐντράπηκες, κατ’ ἐξοχὴν ἄγριε καὶ κτηνώδη, νὰ κόψῃς τὶς γλῶσσες ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὰ ἴδια αἰσθήματα μὲ τὰ ἰδικά σου καὶ ἔχουν πλασθῆ ἀπὸ τὰ ἴδια ἀσθενῇ, θνητά, ὑλικὰ στοιχεῖα, μὲ τὰ ὁποῖα ἐδημιουργήθης καὶ σύ, καὶ νὰ τοὺς βασανίσῃς, ἀφοῦ τοὺς κακομετεχειρίσθης εἰς τρόπον ὥστε νὰ καταντήσουν ὅλως διόλου ἀγνώριστοι;

Ἀλλ’ ἐκεῖνο μὲν ὠλοκλήρωσαν τὴν εὐσέβειαν πρὸς τὸ Θεὸν μὲ τὸν εὐγενῆ θάνατόν των.

Καὶ ἐκεῖνοι μέν, ἀφοῦ ἀπέθαναν μὲ εὐγενῆ θάνατον, ὡλοκλήρωσαν καὶ ἐξεπλήρωσαν τὴν πρὸς τὸν Θεὸν εὐσέβειαν

Σὺ ὅμως, κακὸς καθὼς εἶσαι, θὰ θρηνήσῃς κακῶς, διότι ἐφόνευσες ἀδίκως τοὺς ἀδελφοὺς τοὺς ἀθλητὰς τῆς ἀρετῆς».

σὺ δέ, ὡς κακοήθης, κακότροπος καὶ ἄγριος, θὰ θρηνήσῃς πικρῶς, μὲ πόνον ψυχῆς καὶ ἀναστεναγμούς, διότι ἐφόνευσες χωρὶς λόγον καὶ χωρὶς αἰτίαν τοὺς ἀγωνιστὰς τῆς ἀρετῆς».

Τέλος ἐνῷ ἐπρόκειτο νὰ ἀποθάνῃ καὶ αὐτὸς συνεπλήρωσε·

Κατόπιν, ἐπειδὴ ἐπρόκειτο καὶ αὐτὸς νὰ ἀποθάνῃ, εἶπε:

«δὲν θὰ γίνω λιποτάκτης εἰς τὸν ἀγῶνα, εἰς τὸν ὁποῖον ἡρίστευσαν οἱ ἀδελφοί μου·

«Δὲν λιποτακτῶ ἀπὸ τὸν ἀγῶνα, εἰς τὸν ὁποῖον ἀνδραγάθησαν κατὰ τρόπον ἄριστον οἱ ἀδελφοί μου.

παρακαλῶ ἐπὶ πλέον τὸν Θεὸν τῶν πατέρων μου νὰ φανῇ εὔσπλαγχνος εἰς τὸ ἔθνος μου.

Παρακαλῶ δὲ τὸν Θεὸν τῶν πατέρων μου νὰ φανῇ εὐσπλαγχνικὸς εἰς τὸ ἔθνος μου·

Σὲ ὅμως καὶ εἰς τὴν παροῦσαν καὶ εἰς τὴν μέλλουσαν ζωὴν θὰ τιμωρήσῃ ὁ Θεός».

ἐσένα δὲ καὶ εἰς αὐτὴν τὴν ζωὴν καὶ μετὰ θάνατον θὰ σὲ τιμωρήσῃ».

Καὶ ἀφοῦ διετύπωσε τοὺς βαρεῖς αὐτοὺς λόγους ἐρρίφθη μόνος του εἰς τὰ τηγάνια βασανισμοῦ καὶ ἔτσι παρέδωκε τὴν ψυχήν.

Ἀφοῦ δὲ ἐξεφώνησε τοὺς βαρεῖς αὐτοὺς λόγους, ἔρριψε μόνος του τὸν ἑαυτόν του εἰς τὰ τηγάνια τοῦ βασανισμοῦ καὶ μὲ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐξεψύχησεν.

Ἀν λοιπὸν οἱ ἑπτὰ ἀδελφοὶ περιεφρόνησαν τοὺς θανασίμους αὐτοὺς ἀγῶνας, συνάγεται αὐτὸ ὅλα αὐτὰ τὰ στοιχεῖα ὅτι ὁ εὐσεβὴς λογισμὸς εἶναι κυρίαρχος ἐπὶ τῶν παθῶν.

Ἐάν, κατὰ συνέπειαν, οἱ ἑπτὰ ἀδελφοὶ ἐπεριφρόνησαν ἀκόμη καὶ μέχρι θανάτου τὶς φρικτὲς ταλαιπωρίες καὶ ὀδύνες τῶν βασανιστηρίων, μαρτυρεῖται ἐκ συμφώνου ἀπὸ παντοῦ ὅτι ὁ εὐσεβὴς λογισμὸς εἶναι δεσπότης ἀπόλυτος, αὐτεξούσιος, ἀπεριόριστος ἐπὶ τῶν παθῶν.

Διότι, ἐὰν ἔτρωγαν ἀκαθάρτους τροφὰς ὑποδουλούμενοι εἰς τὰ πάθη, θὰ ἐλέγαμεν ὅτι αὐτοὶ εἶχαν νικηθῆ ἀπὸ αὐτά.

Διότι ἐὰν ἔτρωγαν ἀπὸ τὰ ἀκάθαρτα κατὰ Νόμον κρέατα, ἀφοῦ εἶχαν ὑποδουλωθῇ εἰς τὰ πάθη, θὰ ἐλέγαμε ὅτι οἱ νέοι αὐτοὶ εἶχαν νικηθῇ ἀπὸ αὐτά.

Εἰς τὴν πραγματικὸτητα ὅμως δὲν συμβαίνει αὐτό, ἀλλὰ μὲ τὸν λογισμόν, τὸν ὁποῖον ἐπαινεῖ ὁ Θεὸς ἐνίκησαν τὰ πάθη.

Τώρα ὅμως δὲν συμβαίνει κάτι τέτοιο. Ἀντιθέτως, μὲ τὸν λογισμόν, ὁ ὁποῖος ἐπαινεῖται ἀπὸ τὸν Θεόν, ὑπερίσχυσαν καὶ ἐνίκησαν τὰ πάθη.

Εἰς τὴν περίπτωσι τῶν ἑπτὰ ἀδελφῶν εἶναι ἀδύνατον νὰ παραβλέψωμεν τὴν ἡγεμονίαν τῆς διανοίας. Ἀνεδείχθησαν αὐτοὶ νικηταὶ καὶ τοῦ πάθους καὶ τῶν βασάνων.

Εἰς τὴν περίπτωσιν τῶν ἑπτὰ ἀδελφῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραβλέψωμεν τὴν ὑπεροχὴν καὶ ἡγεμονίαν τῆς διανοίας. Διότι οἱ νέοι αὐτοὶ ἐνίκησαν, ὑπερίσχυσαν καὶ τοῦ πάθους καὶ τῶν φρικτῶν κακώσεων καὶ ὀδυνῶν τῶν βασανιστηρίων.

Πῶς, λοιπὸν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἀναγνωρίσωμεν εἰ αὐτοὺς κυριαρχίαν τοῦ ὀρθοῦ λογισμοῦ ἐπὶ τῶν παθῶν, εἰς αὐτούς, οἱ ὁποῖοι δὲ ἀπέφυγον τοὺς πόνους, ποὺ προκαλεῖ τὸ πῦρ;

Πῶς εἶναι λοιπὸν δυνατὸν νὰ μὴ ὁμολογήσωμεν καὶ νὰ μὴ παραδεχθῶμεν τὴν κυριαρχίαν τοῦ ὀρθοῦ, φρονίμου καὶ στοχαστικοῦ λογισμοῦ ἐπὶ τῶν παθῶν εἰς τοὺς νέους αὐτούς, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀπέφυγαν τοὺς ὀδυνηροὺς πόνους ποὺ προκαλεῖ ἡ φωτιά;

Ὅπως οἱ κυματοθραῦσται εἰς τοὺς λιμένας ἀνακόπτουν τὰς ἀπειλὰς τῆς θαλάσσης καὶ ἐξασφαλίζουν γαλήνιον προσόρμησιν εἰς ὅσους εἰσέρχονται,

Διότι, ὅπως ἀκριβῶς οἱ κυματοθραῦσται εἰς τὰ λιμάνια ἀναχαιτίζουν τὶς ἀπειλὲς τῶν θαλασσίων κυμάτων καὶ ἑξασφαλίζουν γαλήνιον καὶ ἥσυχον τὸ λιμάνι εἰς ὅσους προσορμίζονται εἰς αὐτό,

ἔτσι καὶ ὁ ἑπτάπυργος καλὸς λογισμὸς αὐτῶν τῶν νέων, ἀφοῦ ἐξησφάλισε τὸν λιμένα τῆς εὐσεβείας, ἐνίκησε τὴν ἀκολασίαν τῶν παθῶν.

κατὰ παρόμοιον τρόπον καὶ ὁ ἑπτάπυργος ὀρθός, φρόνιμος καὶ στοχαστικὸς λογισμὸς τῶν νέων αὐτῶν, ἀφοῦ ὠχύρωσε τὸ λιμάνι τῆς εὐσεβείας, ἐνίκησε τὴν αὐθάδειαν καὶ θρασύτητα τῶν παθῶν.

Ἀφοῦ, δηλαδή, ἔστησαν τὸν ἱερὸν χορὸν τῆς πίστεως, ἐνεθάρρυναν ὁ ἔνας τὸν ἄλλον λέγοντες·

Διότι οἱ ἑπτὰ ἀδελφοί, ἀφοῦ συνεκρότησαν ἱερὸν χορὸν εὐσεβείας, ἐνεθάρρυναν καὶ ἐνεψύχωναν ὁ ἕνας τὸν ἄλλον λέγοντες:

«Ἂς ἀποθάνωμεν, ἀδελφοί, ἀδελφικῶς, πρὸς χάριν τοῦ Νόμου, ἂς μιμηθῶμεν τοὺς τρεῖς παῖδας, ποὺ ἤθλησαν εἰς τὴν Ἀσσυρίαν. Ἐκεῖνοι περιεφρόνησαν τὴν ἰδίαν φοβερὰν κάμινον.

«Ἀδελφοί, εἴθε νὰ ἀποθάνωμεν μὲ τρόπον ποὺ ἁρμόζει εἰς ἀδελφούς, χάριν τοῦ Νόμου· ἂς μιμηθῶμεν τοὺς Τρεῖς Νέους, οἱ ὁποῖοι ἤθλησαν εἰς τὴν Ἀσσυρίαν καὶ οἱ ὁποῖοι ἐπεριφρόνησαν τὴν ἰσοδύναμον βασανιστικὴν φλόγα τῆς καμίνου.

Ἂς μὴ φανῶμεν ἄνδρες δειλοὶ εἰς τὴν διακήρυξιν τῆς εὐσεβείας»!

Ἂς μὴ φανῶμεν ἄνανδροι καὶ δειλοὶ εἰς τὴν ὁμολογίαν καὶ διακήρυξιν τῆς πίστεως».

Ὁ ἔνας ἔλεγε· «θάρρος, ἀδελφέ»· ὁ ἄλλος ὑπόμενεν ὡς γενναῖος.

Καὶ ὁ μὲν ἕνας ἔλεγεν: «Ἔχε θάρρος, ἀδελφέ»· ὁ δὲ ἄλλος: «Ὑπόμενε μὲ γενναιότητα».

Ὁ τρίτος ἔφερε ζωηρὰ εἰς τὴν μνήμην του προγονικὰ ἆθλα καὶ ἔλεγεν· «ἐνθυμηθῆτε ἀπὸ ποίους κατάγεσθε καὶ ἀπὸ ποίου πατρὸς χέρι εἶχε δεχθῆ, διὰ λόγους εὐσεβείας νὰ σφαγιασθῇ ὁ Ἰσαάκ»!

Καὶ ὁ ἄλλος, ἐνθυμούμενος πάλιν ἐντόνως ἡρωϊκὰ παραδείγματα προγόνων, ἔλεγεν: «Ἐνθυμηθῆτε ἀπὸ ποίους προγόνους κατάγεσθε καὶ ἀπὸ τὸ χέρι τίνος πατέρα εἶχε δεχθῇ νὰ σφαγιασθῇ ὁ Ἰσαὰκ χάριν τῆς εὐσεβείας!»

Ὁ καθένας δὲ καὶ ὅλοι μαζῆ παρατηροῦντες τοὺς ἀδελφούς των, χαρούμενοι καὶ γεμᾶτοι θάρρος ἔλεγαν· «ἂς ἀφιερώσωμεν τὰς ψυχάς μας εἰς τὸν Θεόν, ποὺ μᾶς τὰς ἔδωσε. Καὶ ἂς διαθέσωμεν τὰ σώματά μας διὰ τὴν τήρησιν τοῦ Νόμου.

Ὁ καθένας δὲ ἀπὸ αὐτοὺς καὶ ὅλοι μαζὶ ἀτενίζοντες ὁ ἕνας τὸν ἄλλον, ἱλαροί, λαμπροί, χαρούμενοι καὶ κατ’ ἐξοχὴν θαρραλέοι, ἔλεγαν: «Εἰς τὸν Θεὸν ἂς ἀφιερώσωμεν ἀπὸ ὅλην τὴν καρδία μας τοὺς ἑαυτούς μας· εἰς τὸν Θεόν, ὁ ὁποῖος μᾶς ἔδωσε τὶς ψυχές (τὴν ζωήν) μας, καὶ ἂς διαθέσωμεν τὰ σώματά μας ὡς ἀμυντικὸν τεῖχος διὰ τὸν Νόμον.

Ἂς μὴ φοβηθῶμεν ἐκεῖνον, ποὺ ἔχει πάρει τὴν ἀπόφασιν νὰ θανατώσῃ τὸ σῶμα.

Ἂς μὴ φοβηθῶμεν ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος νομίζει ὅτι φονεύει τὸ σῶμα μας.

Διότι εἶναι μέγας ὁ ἀγὼν διὰ τὴν ψυχήν, ὅπως ἐπίσης μέγας εἶναι καὶ ὁ κίνδυνος, ποὺ ἀναμένει εἰς τὰ αἰώνια βασανιστήρια αὐτούς, ποὺ παραβαίνουν τὴν ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ.

Διότι εἶναι μεγάλος ὁ ἀγῶνας τῆς ψυχῆς, μεγάλος δὲ καὶ ὁ κίνδυνος ὁ ὁποῖος ἀναμένει εἰς τὰ αἰώνια βασανιστήρια ἐκείνους ποὺ παρέβησαν τὴν ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ.

Ἂς ὁπλισθῶμεν, λοιπόν, μὲ τὴν κυριαρχίαν τοῦ θείου λογισμοῦ ἐπάνω εἰς τὰ πάθη.

Λοιπόν, ἂς ὁπλισθῶμεν ἐντελῶς μὲ τὴν κυριαρχίαν τοῦ θείου λογισμοῦ ἐπάνω εἰς τὰ πάθη.

Διότι ὅταν ἀποθάνωμεν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, θὰ μᾶς ὑποδεχθοῦν εἰς τοὺς κόλπους των ὁ Ἀβραάμ, ὁ Ἰσαὰκ καὶ ὁ Ἰακὼβ καὶ θὰ μᾶς ἐπαινέσουν ὅλοι οἱ πρόγονοί μας».

Διότι, ἐὰν ἀποθάνωμεν μὲ τὸν τρόπον αὐτόν, θὰ μᾶς ὑποδεχθοῦν εἰς τὶς ἀγκάλες των ὁ Ἀβραάμ, ὁ Ἰσαὰκ καὶ ὁ Ἰακώβ, ὅλοι δὲ οἱ προπάτορές μας θὰ μᾶς ἐπαινέσουν».

Εἰς τὸν καθένα δὲ ἀπὸ τοὺς ἀδελφούς, ὁ ὁποῖος ἀπεσπᾶτο ἀπὸ τὸ σύμπλεγμά των, ἔλεγαν ὅσοι ἀπέμεναν ζωντανοί· «ἀδελφέ μας, μὴ μᾶς, ἐντροπιάσῃς, μήτε νὰ ἀρνηθῇς τοὺς ἀδελφούς μας, ποὺ ἀπέθανον πρὸ ὀλίγου».

Καὶ εἰς καθένα ἀπὸ τοὺς ἀδελφούς των, ὁ ὁποῖος ἀπεσπᾶτο καὶ ἀπεχωρίζετο βιαίως ἀπὸ τὸν ὅμιλον τῶν ἑπτὰ ἀδελφῶν, ὅσοι ἀπέμεναν πίσω, ἀναμένοντες τὴν σειράν των, ἔλεγαν: «Μὴ μᾶς ἐντροπιάσῃς, ἀδελφέ, μήτε νὰ προδώσῃς τοὺς ἀδελφούς μας ποὺ ἀπέθαναν πρὶν ἀπὸ ἡμᾶς».

Δὲν σᾶς εἶναι βεβαίως ἄγνωστον τὸ ἀδελφικὸν φίλτρον, τὸ ὁποῖον ἡ θεία καὶ πάνσοφος πρόνοια ἐμοίρασε διὰ τῶν πατέρων εἰς τὰ τέκνα καὶ ἐφύτευσεν ἕντος τῶν ψυχῶν των διὰ μέσου τῶν μητρικῶν σπλάγχνων.

Δὲν ἀγνοεῖτε δὲ τὴν στοργήν, τὴν τρυφερὰν ἀγάπην μεταξὺ τῶν ἀδελφῶν, τὶς ὁποῖες ἡ πάνσοφος καὶ θεία πρόνοια ἐκληροδότησε διὰ τῶν πατέρων εἰς τοὺς ἀπογόνους των καὶ οἱ ὁποῖες ἐφυτεύθησαν εἰς τὶς ψυχές τους διὰ τῶν μητρικῶν σπλάγχνων.

Εἰς αὐτὰ οἱ ἑπτὰ ἀδελφοὶ εἶχον ἀλληλοδιαδόχως κατανοήσει ἐπὶ ἴσον χρονικὸν διάστημα καὶ ἐμορφοποιήθησαν καὶ ηὐξήθησαν ἀπὸ τὸ ἴδιον αἷμα καὶ ἐτελειοποιήθησαν, ἀφοῦ ἔλαβαν τὴν ἰδίαν ψυχήν.

Ἐκεῖ εἰς τὴν κοιλίαν τῆς μητέρας των καθένας ἀπὸ τοὺς ἑπτὰ ἀδελφοὺς ἑκατοίκησε ἐπὶ ἴσον χρονικὸν διάστημα (ἐννέα μηνῶν) καὶ κατὰ τὴν ἰδίαν χρονικὴν περίοδον ἐμορφοποιήθη· αὐξήθηκαν δὲ καὶ οἱ ἑπτὰ ζωοποιούμενοι ἀπὸ τὸ ἴδιον αἷμα καὶ ὠρίμασαν καὶ ἐγεννήθησαν κατὰ τὸν ὡρισμένον καιρόν, ἀφοῦ ἔλαβαν τὴν ἰδίαν ψυχήν.

Ἐγεννήθησαν ἔπειτα ἀπὸ ἴσον χρόνον κυοφορίας καὶ ἐθήλασαν τὸ γάλα ἀπὸ τὰς αὐτὰς πηγάς, ἀπὸ τὰς ὁποίας τρέφονται σφικταγκαλιασμέναι φιλάδελφοι ὑπάρξεις.

Καὶ ἀφοῦ ἐγεννήθησαν ἔπειτα ἀπὸ ἴσον χρόνον κυοφορίας, ἐτράφησαν μὲ γάλα, ποὺ ἐθήλασαν ἀπὸ τὶς ἴδιες πηγές (μαζοὺς) ἀπὸ τὶς ὁποῖες τρέφονται μαζὶ κρατούμενες σφικτὰ εἰς τὶς μητρικὲς ἀγκάλες φιλάδελφες ψυχές.

Καὶ ἀκόμη περισσότερον ἐμεγάλωσαν καὶ ἐμορφώθησαν μὲ τὴν συντροφιάν, μὲ τὴν καθημερινὴν συναναστροφήν, μὲ τὴν ἄλλην ἀγωγὴν καὶ μόρφωσιν, ὅπως καὶ μὲ τὴν ἰδιαιτέραν γνωστὴ εἰς ἡμᾶς ἄσκησιν εἰς τὸν Νόμον τοῦ Θεοῦ.

Καὶ ἐμεγάλωσαν γινόμενοι ἰσχυρότεροι μὲ αὐτὴν τὴν κοινὴν ἀνατροφὴν καὶ τὴν καθημερινὴν συντροφιὰ καὶ μὲ τὴν ἄλλην γενικωτέραν ἀγωγὴν καὶ ἐκπαίδευσιν καὶ μὲ τὴν ἰδικήν μας πειθαρχίαν καὶ παιδαγωγίαν εἰς τὸν Νόμον τοῦ Θεοῦ.

Ἀφοῦ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐδέθη ἀκόμη στενώτερον ἡ ἀγάπη των ὡς ἀδελφῶν, οἱ ἑπτὰ ἀδελφοὶ ἠσθάνθησαν περισσότερον ἀλληλέγγυον τὴν μεταξύ των ὁμόνοιαν.

Ἀφοῦ λοιπὸν ἐκαλλιεργήθη καὶ ἐστερεοποιήθη ἡ μεταξύ των συμπάθεια καὶ φιλαδελφία, οἱ ἑπτὰ ἀδελφοὶ ἠσθάνθησαν περισσότερον τὸν μεταξύ των σύνδεσμον καὶ τὴν μεταξύ των ὁμοφροσύνην καὶ ὁμογνωμοσύνην.

Ἐπειδὴ ἐπαιδαγωγήθησαν δηλαδή, μὲ τὸν αὐτὸν Νόμον καὶ ἤσκησαν τὰς αὐτὰς ἀρετὰς καὶ ἀνετράφησα μαζῆ εἰς ἀτμόσφαιραν δικαίου βίου, ἀγαποῦσαν περισσότερον ὁ ἔνας τὸν ἄλλον.

Διότι, ἐφ’ ὅσον ἐπαιδαγωγήθησαν μὲ τὸν ἴδιον Νόμον τοῦ Θεοῦ καὶ ἐγυμνάσθησαν πλήρως καὶ μὲ ἀκρίβειαν εἰς τὶς ἴδιες ἀρετὲς καὶ ἀνετράφησαν μαζὶ εἰς τὸν ὀρθόν, ἀκριβῆ, φιλαλήθη καὶ φιλοδίκαιον βίον, ἀγαποῦσαν ὁ ἕνας τὸν ἄλλον ἀκόμη περισσότερον.

Ὁ κοινὸς ζῆλος διὰ τὴν ἀρετὴν ἐνίσχυε τὴν μεταξύ των ἀγάπην καὶ ὁμόνοιαν.

Καὶ τοῦτο, ἐπειδὴ ὁ κοινός, ὁμότροπος ζῆλος διὰ τὴν ἀρετήν, γενναιότητα καὶ τιμιότητα ἰχυροποιοῦσε τὴν μεταξύ των ἀγάπην καὶ ὁμόνοιαν.

Διότι μαζῆ μὲ τὴν εὐσέβεια ἡ περισσότερον ποθητὴ ἀρετὴ δι’ αὐτοὺς ἦτο ἡ ἀδελφικὴ ἀγάπη.

Διότι μαζὶ μὲ τὴν βοήθειαν τῆς εὐσεβείας τῶν καθιστοῦσαν περισσότερον ποθητὴν τὴν μεταξύ των ἀδελφικὴν ἀγάπην.

Ἀλλά, μολονότι ἡ φύσις καὶ ἡ συναναστροφὴ καὶ ὁ ἐνάρετος βίος ἐνίσχυαν τὰ φίλτρα τῆς ἀδελφοσύνης των, εὔρισκαν τὴν δύναμιν, ὥστε ὅσοι κάθε φορὰν ἀπέμεναν νὰ βλέπουν μὲ ἐγκαρτέρησιν τοὺς ἀκρωτηριασμένους ἀδελφούς των νὰ βασανίζωνται μέχρι θανάτου.

Ὅμως, παρ’ ὅλον ὅτι ἡ φύσις, ἡ συναναστροφὴ καὶ ἡ ζωὴ τῆς ἀρετῆς εἶχαν αὐξήσει τὴν στοργὴν τῆς ἀδελφοσύνης των, ἐν τούτοις ὅσοι ἀπέμεναν μετὰ τὸ μαρτύριον τῶν ἄλλων χάρις εἰς τὴν εὐσέβειάν των ὑπέμεναν καρτερικὰ βλέποντες τοὺς ἀδελφούς των νὰ ἀκρωτηριάζωνται καὶ νὰ βασανίζωνται μέχρι θανάτου.

Καὶ ὄχι μόνον αὐτό· ἀλλὰ καὶ τοὺς παρότρυναν εἰς μαρτύριον, ὥστε ὄχι μόνον νὰ περιφρονήσουν αὐτὸ καὶ τὰς ἀλγηδόνας, ἄλλα καὶ νὰ κυριαρχήσουν· καὶ ἐπὶ τοῦ συναισθήματος τῆς στοργῆς πρὸς τοὺς ἀδελφούς.

Ὅσοι ἀπὸ τοὺς μάρτυρας ἀπέμεναν ἀναμένοντες τὴν σειράν των, δὲν παρακολουθοῦσαν μόνον μὲ ἐγκαρτέρησιν τὰ βασανιστήρια τῶν ἀδελφῶν των, ἀλλ’ ἀκόμη τοὺς παρακινοῦσαν καὶ τοὺς ἐνεθάρρυναν εἰς τὸ μαρτύριον τοῦ ἀκρωτηριασμοῦ, ὥστε ὄχι μόνον να περιφρονήσουν τοὺς φρικτοὺς πόνους, ἀλλὰ καὶ νὰ κυριαρχήσουν ἐπάνω εἰς τὰ συναισθήματα τῆς ἀγάπης πρὸς τοὺς ἀδελφούς.

Ὦ σκέψεις, βασιλικώτεραι ἀπὸ σκέψεις Βασιλέως καὶ πλέον ἐλεύθεραι ἀπὸ ἐλευθέρους ἀνθρώπους!

Ὦ σκέψεις καὶ στοχασμοὶ βασιλικώτεροι τῶν στοχασμῶν καὶ τῶν σκέψεων τοῦ βασιλιᾶ καὶ ἐλευθερώτεροι τῶν ἐλευθέρων ἀνθρώπων!

Ὦ ἱερὰ καὶ εὐάρμοστος συμφωνία περὶ εὐσεβείας τῶν ἑπτὰ ἀδελφῶν!

Ὦ ἱερά, ἁρμονικὴ καὶ καλὰ ἁρμοσμένη συμφωνία περὶ εὐσεβείας (κατ’ ἄλλους: Χάριν εὐσεβείας) τῶν ἑπτὰ ἀδελφῶν!

Κανεὶς ἀπὸ τοὺς ἑπτὰ μικροὺς νέους δὲν ἐδείλιασεν, οὔτε ἐδίστασε πρὸ τοῦ θανάτου.

Κανεὶς ἀπὸ τὰ ἑπτὰ ἐκεῖνα παλληκαράκια δὲν ἐδείλιασεν οὔτε ἐδίστασεν ἢ συνεστάλη προκειμένου νὰ βαδίσῃ πρὸς τὸν θάνατον.

Ἀλλὰ ὅλοι, ὡσὰν νὰ ἔτρεχαν ἐπάνω εἰς τὴν ὁδὸν τῆς ἀθανασίας, ἔσπευδαν πρὸς τὸν μαρτυρικὸν θάνατον.

Ἀλλ’ ὅλοι των, ὡσὰν νὰ ἔτρεχαν εἰς τὸν δρόμον πρὸς τὴν ἀθανασίαν, ἐβάδιζαν μὲ σπουδὴν καὶ βίαν εἰς τὸν μαρτυρικὸν θάνατον.

Ὅπως τὰ χέρια καὶ τὰ πόδια κινοῦνται σύμφωνα μὲ τὰ παρορμήματα τῆς ψυχῆς, ἔτσι καὶ οἱ ἱεροὶ ἐκεῖνοι νέοι, ὡσὰν νὰ ἐκινοῦντο ἀπὸ μίαν ψυχήν, ἀπὸ ἕνα κοινὸν φρόνημα τῆς ἀθανάτου πίστεως, ἀπεδέχθησαν ὅλοι ὁμοφώνως τὸν πρὸς χάριν αὐτῆς θάνατον.

Διότι, ὅπως τὰ χέρια καὶ τὰ πόδια κινοῦνται ἁρμονικὰ μὲ τὰ παραγγέλματα καὶ τὶς ἐντολὲς τῆς ψυχῆς, κατὰ παρόμοιον τρόπον καὶ οἱ ἱεροὶ ἐκεῖνοι νέοι, ὡσὰν νὰ ἐκινοῦντο ἀπὸ μίαν ἀθάνατον ψυχήν, ἀπὸ ἕνα κοινὸν φρόνημα εὐσεβείας, συνεφώνησαν νὰ βαδίσουν ὅλοι πρὸς τὸν θάνατον χάριν αὐτῆς.

Ὦ παναγία ἑπτὰς ὁμοφώνων ἀδελφῶν! Ὅπως ἀναφέρονται εἰς τὴν πίστιν μας ἑπτὰ ἡμέραι τῆς δημιουργίας,

Ὦ παναγία ἑπτάδα συμφώνων ἀδελφῶν! Διότι, ὅπως οἱ ἑπτὰ ἡμέρες τῆς δημιουργίας τοῦ κόσμου κινοῦνται ἐν εἴδει κυκλικοῦ χοροῦ γύρω ἀπὸ τὴν εὐσέβειαν,

ἔτσι καὶ οἱ νέοι ἐχόρευαν γύρω ἀπὸ τὴν ἑπτάδα κύκλειον χορὸν καὶ ἀπεδίωκον τὸν φόβον τῶν βασάνων!

κατὰ παρόμοιον τρόπον καὶ οἱ ἑπτὰ αὐτοὶ νέοι, ἀποτελοῦντες ἕνα χορόν, ἐχόρευαν κυκλικὰ γύρω ἀπὸ τὸν ἑπταπλάσιον φόβον τῶν βασανιστηρίων καὶ τὸν κατέλυαν (ἀφάνιζαν).

Ἡμεῖς ἀκούοντες τώρα τὸ φρικτὸν μαρτύριον τῶν νέων ἐκείνων αἰσθανόμεθα φρίκην. Ἐκεῖνοι ὅμως ἐδείκνυον ἐγκαρτέρησιν ὄχι μόνον βλέποντες, ὄχι μόνον ἀκούοντες τὴν διαταγήν, ποὺ τὴν στιγμὴν ἐκείνην τοὺς ἀπειλοῦσε, ἀλλὰ καὶ ὑποφέροντες αὐτὴν καὶ μάλιστα τὰς ὀδύνας τοῦ πυρός,

Ἀκόμη καὶ τώρα ἐμεῖς, ὅταν ἀκούωμεν διὰ τὰ ἀνατριχιαστικὰ μαρτύρια τῶν νέων ἐκείνων, κυριευόμεθα ἀπὸ φρίκην καὶ τρόμον. Ἐκεῖνοι ὅμως ὄχι μόνον βλέποντες τὰ ὅσα διεδραματίζοντο, ὄχι μόνον ἀκούοντες τὸν ἄμεσον ἀπειλητικὸν λόγον τοῦ τυράννου, ἀλλὰ καὶ ὑφιστάμενοι τὰ μαρτύρια, τὰ ὑπέφεραν μὲ γενναιότητα, μάλιστα δὲ τοὺς φρικτοὺς πόνους καὶ τὶς ἀγωνίες τῆς φωτιὰᾶς·

ἀπὸ τὰς ὁποίας τί ἄλλο ἀλγεινότερον ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ; Διότι ἡ δύναμις τοῦ πυρός, ὅπως εἶναι σφοδρὰ καὶ σύντομος, διέλυε ταχέως τὰ σώματα. -

ἀπὸ τὶς ὅποῖες τί ἄλλο εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ περισσότερον ἐπώδυνον καὶ βασανιστικόν; Διότι ἡ δύναμις τῆς φωτιᾶς, μὲ τὸ νὰ εἶναι ἔντονη, κατ’ ἐξόχην δυνατὴ καὶ ταχυτάτη, διέλυε μέσα εἰς ἐλάχιστον χρόνον τὰ σώματά των.

καὶ μὴ θεωρεῖτε ἄξιον θαυμασμοῦ, ἐὰν ὁ λογισμὸς ἐστήριξε τοὺς ἄνδρας ἐκείνους ἐν τῷ μέσῳ τῶν μαρτυρίων, ὅπου καὶ γυναικὸς καρδία περιεφρόνησε ποικιλωτέρους πόνους.

Καὶ μὴ τὸ θεωρήσετε ἄξιον θαυμασμοῦ ἐὰν ὁ εὐσεβὴς λογισμὸς ὑπερίσχυσε καὶ ἐστήριξε τοὺς ἄνδρες ἐκείνους κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν βασανιστηρίων, ἀφοῦ καὶ ὁ νοῦς (ἡ εὐαίσθητος καρδία) γυναικὸς ἐπεριφρόνησε πόνους, ποὺ ἐπροκαλοῦντο κατὰ πολλοὺς καὶ ποικίλους τρόπους.

Ἡ μητέρα, δηλαδή, τῶν ἑπτὰ ἐκείνων νέων ὑπέφερε τὰς στρεβλώσεις, ποὺ ἐφηρμόζοντο εἰς τὸ καθένα ἀπὸ τὰ τέκνα της.

Ἡ μητέρα δηλαδὴ τῶν ἑπτὰ ἐκείνων νέων ὑπέφερε τοὺς φρικτοὺς πόνους τῶν στρεβλώσεων, τοὺς ὁποίους ἐδοκίμαζε καθένα ἀπὸ τὰ παιδιά της.

Βλέπετε, λοιπόν, πόσον πολυμερὴς εἶναι ἡ πρὸς τὰ τέκνα φιλοστοργία, ἡ χρησιμοποιοῦσα τὰ πάντα ἀπὸ συμπάθειαν πρὸς τοὺς καρποὺς τῶν σπλάγχνων.

Παρατηρήσατε δὲ πόσον πολυσύνθετος καὶ πολυειδὴς εἶναι ἡ μητρικὴ ἀγάπη καὶ στοργὴ πρὸς τὰ παιδιά· μία ἀγάπη ἡ ὁποία ἕλκει καὶ σύρει τὰ πάντα πρὸς συμπάθειαν τῶν καρπῶν τῶν σπλάγχνων (παιδιῶν) της.

Ἔτσι καὶ τὰ ἄλογα ζῶα ἔχουν ἀγάπην καὶ στοργὴν πρὸς τὰ τέκνα των ὁμοίαν πρὸς τὴν τῶν ἀνθρώπων.

Ἀκόμη καὶ αὐτὰ τὰ ζῶα, ποὺ δὲν ἔχουν λογικόν, τρέφουν συμπάθειαν καὶ στοργὴν πρὸς τὰ τέκνα των ὁμοίαν πρὸς ἐκείνην τῶν λογικῶν ἀνθρώπων.

Ἐκ τῶν πτηνῶν π. χ. τὰ ἥμερα, ποὺ ζοῦν εἰς τὰς κατοικίας τῶν ἀνθρώπων, ὑπερασπίζονται τοὺς νεοσσούς των.

Ἀπὸ τὰ πτηνὰ π.χ. τὰ μὲν ἥμερα προστατεύουν τοὺς νεοσσούς των μὲ τὸ νὰ φωλιάζουν εἰς τὶς ὀροφὲς τῶν κατοικιῶν τῶν ἀνθρώπων,

Ὅσα δὲ ζοῦν εἰς τὰς κορυφὰς τῶν ὀρέων, εἰς τὰς σχισμὰς τῶν βράχων, εἰς τῶν δένδρων τὰς ὀπὰς ἢ τὰς κορυφάς, κάμνουν ἐκεῖ τὰς φωλεάς των. Γεννοῦν καὶ ἐμποδίζουν, ὅποιον θέλει νὰ πλησίασῃ ἐκεῖ.

τὰ ἄλλα δὲ μὲ τὸ νὰ γεννοὺν εἰς φωλιὲς ποὺ κτίζουν εἰς τὶς κορυφὲς τῶν βουνῶν καὶ εἰς ἀπότομα καὶ κρημνώδη φαράγγια καὶ εἰς τὶς τρύπες κορμῶν δένδρων (ἤ: Εἰς τὶς κορυφὲς δένδρων)· ἐκεῖ γεννοῦν (κλωσσοῦν) τοὺς νεοσσούς των καὶ (ἀπὸ ἐκεῖ) ἐμποδίζουν ὅποιον ἐπιχειρεῖ νὰ πλησιάσῃ τὴν φωλιά των.

Ἂν δὲ τύχῃ καὶ δὲν ἠμποροῦν νὰ τὸν ἐμποδίσουν, πετοῦν γύρω-γύρω ἀπὸ τὰ μικρά των ὑποφέροντα ἐξ αἰτίας τῆς στοργῆς των. Τὰ καλοῦν μὲ τὰς φωνάς των καὶ βοηθοῦν τὰ τέκνα των μὲ ὁποιονδήποτε τρόπον ἠμποροῦν.

Ἐὰν δὲ τύχῃ καὶ δὲν ἠμποροῦν νὰ τὸν ἐμποδίσουν, πετοῦν γύρω-γύρω ἀπὸ τοὺς νεοσσούς των, καθ’ ὃν χρόνον ὑποφέρουν καὶ πονοῦν ἐξ αἰτίας τῆς στοργῆς ποὺ τοὺς τρέφουν· τοὺς εἰδοποιοῦν δὲ καὶ τοὺς καλοῦν μεγαλοφώνως μὲ τὶς ἰδικές των φωνὲς διὰ τὸν κίνδυνον ποὺ τοὺς ἀπειλεῖ, καὶ γενικῶς βοηθοῦν τὰ τέκνα των μὲ ὅποιον τρόπον ἠμποροῦν.

Καὶ τί χρειάζεται νὰ παρουσιάζωμεν τὴν πρὸς τὰ τέκνα συμπάθειαν τῶν ἀλόγων ζώων;

Καὶ διατί εἶναι ἀναγκαῖον νὰ προβάλλωμεν καὶ νὰ δείχνουμε τὴν πρὸς τὰ τέκνα στοργὴν καὶ συμπάθειαν τῶν ζώων, ποὺ δὲν διαθέτουν λογικόν;

Ὅταν καὶ αἱ μέλισσαι κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς κατασκευῆς τῶν κηρήθρων ἀποκρούουν τοὺς πλησιάζοντας, καὶ σὰν μὲ σιδερένιο ὅπλον, μὲ τὸ κεντρί των, κτυποῦν τοὺς προσερχομένους εἰς τὴν κυψέλην των καὶ ἀμύνονται μέχρι θανάτου;

Ὅταν καὶ αὐτὲς οἱ μέλισσες, κατὰ τὴν περίοδον ποὺ κατασκευάζουν τὶς κηρῆθρες, ἀποκρούουν καὶ ἀποτρέπουν ὅσους πλησιάζουν, καὶ ὡσὰν μὲ σιδερένιο ἀκόντιον κτυποῦν μὲ τὸ κεντρί των ὅσους πλησιάζουν εἰς τὴν κυψέλην των καὶ τὴν ὑπερασπίζουν μέχρι θανάτου;

Τὴν ἰσόψυχον πρὸς τὸν Ἀβραὰμ μητέρα τῶν νέων δὲν ἐκλόνισεν ἡ πρὸς τὰ τέκνα ἀγάπη, ὥστε νὰ καμφθῇ πρὸ τοῦ μαρτυρίου των.

Ἀλλὰ τὴν ὁμόφρονα καὶ ἰσόψυχον πρὸς τὴν εὐσέβειαν καὶ τὴν πίστιν τοῦ Ἀβραὰμ μητέρα τῶν νέων δὲν τὴν μετέβαλεν οὔτε τὴν ἐπηρέασεν ἡ στοργὴ πρὸς τὰ παιδιά της, ὥστε νὰ λυγίσῃ καὶ νὰ κλονισθῇ.

Ὦ λογισμέ, ποὺ κυριαρχεὶς ἐπὶ τοῦ μητρικοῦ πάθους πρὸς τὰ τέκνα, καὶ ᾧ εὐσέβεια, περισσότερον ποθητὴ εἰς τὴν μητέρα ἀπὸ τὰ τέκνα!

Ὦ λογισμέ, ποὺ κυριαρχεῖς ἐπάνω εἰς τὸ ἰσχυρὸν φίλτρον τῆς μητέρας πρὸς τὰ τέκνα! Ὦ εὐσέβεια, ποὺ εἶσαι περισσότερον ποθητὴ εἰς τὴν μητέρα ἀπὸ τὰ τέκνα!

Δύο πράγματα εἶχεν ἐμπρός της ἡ μητέρα, τὴν εὐσέβειαν καὶ τὴν, πρόσκαιρον ἄλλως τε, σωτηρίαν τῶν ἑπτὰ παιδιῶν της, σύμφωνα μὲ τὴν ὑπόσχεσιν τοῦ τυράννου.

Δύο πράγματα (ἤ: Δύο δρόμους) εἶχεν ἐμπρός της ἡ μητέρα αὐτή: Τὴν πρὸς τὸν ζωντανὸν Θεὸν ἀληθινὴν θρησκείαν καὶ τὴν προσωρινὴν σωτηρίαν τῶν ἑπτὰ υἱῶν της, σύμφωνα μὲ τὴν ὑπόσχεσιν τοῦ τυράννου (Ἀντιόχου Δ').

Ἠγάπησεν ὅμως περισσότερον τὴν εὐσέβειαν, ποὺ σώζει εἰς τὴν κατὰ Θεὸν αἰωνίαν ζωήν.

Αὐτὴ ὅμως ἀγάπησε περισσότερον τὴν πρὸς τὸν ζωντανὸν Θεὸν ἀληθινὴν θρησκείαν· τὴν θρησκείαν ἡ ὁποία ὁδηγεῖ καὶ σώζει εἰς τὴν αἰώνιον ζωήν, σύμφωνα μὲ τὴν ὑπόσχεσιν τοῦ Θεοῦ.

Πῶς νὰ ἐμβαθύνω εἰς τὸ ἦθος καὶ νὰ ἑρμηνεύσω τὸ πάθος τῆς φιλοστοργίας τῶν γονέων πρὸς τὰ τέκνα; Τὴν ὁμοιότητα τῆς ψυχῆς ἀλλὰ καὶ τοῦ σώματος ἐγχαράττομεν καὶ ἀποθέτομεν κατὰ θαυμάσιον τρόπον εἰς τοῦ μικροῦ παιδιοῦ τὸν χαρακτῆρα. Ἀλλὰ αἱ μητέρες γίνονται εἰς τῶν παιδιά των συμπαθέστεραι ἀπὸ τοὺς πατέρας διὰ τὴν ἔντασιν ἀκριβῶς τῆς συμπαθείας των πρὸς αὐτά.

Ὦ, μὲ ποῖον τρόπον νὰ παραστήσω τὸν χαρακτῆρα καὶ νὰ ἐκφράσω τὸ ἦθος καὶ τὰ δυνατὰ αἰσθήματα τῶν γονέων, οἱ ὁποῖοι ἀγαποῦν τὰ παιδιά των; Σφραγίζομεν, χαράσομεν, ἀποτυπώνομεν ἐπάνω εἰς τὴν ὅλην προσωπικότητα τοῦ μικροῦ παιδιοῦ μίαν θανμασίαν ὁμοιότητα τῆς ψυχῆς (τῶν ἐσωτερικῶν ψυχικῶν καὶ διανοητικῶν χαρισμάτων) καὶ τοῦ σώματος (τῆς ἐξωτερικῆς μορφῆς). Ἰδιαιτέρως δὲ τοῦτο εἶναι ἀληθινὸν εἰς τὴν περίπτωσιν τῶν μητέρων, οἱ ὁποῖες λόγῳ τῶν πόνων τοῦ τοκετοῦ εἶναι πολὺ περισσότερον συμπαθεῖς εἰς τὰ παιδιά των ἀπὸ ὅ,τι οἱ πατέρες.

Διότι ὅσον περισσότερον συνδυάζουν τὴν ψυχικὴν εὐαισθησίαν καὶ τὴν πολυτεκνίαν αἱ μητέρες, τόσον περισσότερον εἶναι καὶ φιλότεκνοι.

Διότι ὅσον περισσότερον εὐαίσθητες καὶ περισσότερον πολύτεκνες εἶναι οἱ μητέρες, τόσον καὶ περισσότερον πόθον καὶ ἀγάπην ἔχουν διὰ τὰ παιδιά των.

Ἀπὸ ὅλας ὅμως τὰς μητέρας ἡ μητέρα τῶν ἑπτὰ αὐτῶν νέων ἀνεδείχθη περισσότερον φιλότεκνος, ἡ ὁποία μὲ ἑπτὰ κυοφορίας ἐπηύξησε τὴν ἔμφυτον φιλοστοργίαν της πρὸς αὐτοὺς

Ὅμως ἀπὸ ὅλες τὶς μητέρες περισσότερον φιλότεκνος ἀνεδείχθη ἡ μητέρα τῶν ἑπτὰ νέων, ἡ ὁποία μὲ ἑπτὰ κυοφορίες ἐφύτευσε βαθύτερα καὶ αὔξησε περισσότερον τὴν ἀγάπην πρὸς τὰ τέκνα της·

καὶ τρὸπον τινὰ ἠναγκάσθη νὰ τρέφῃ συμπάθειαν πρὸς αὐτοὺς καὶ διὰ τοὺς πόνους τοῦ τοκετοῦ, ποὺ ἐδοκίμασε διὰ τὸν καθένα ἀπὸ αὐτούς.

ἕνεκα δὲ τῶν πολλῶν ὠδίνων τοῦ τοκετοῦ ποὺ ὑπέφερε κατὰ τὴν γέννησιν καθενὸς ἀπὸ αὐτά, ὑποχρεωτικῶς ἔτρεφε συμπάθειαν καὶ δυνατὴν στοργὴν πρὸς αὐτά.

Ἔδειξεν ἐν τούτοις ἀδιαφορίαν διὰ τὴν πρόσκαιρον σωτηρία τῶν παιδιῶν της, ἐξ αἰτίας τῆς εὐλαβείας της πρὸς τὸν Θεόν.

Παρ’ ὅλα αὐτά, ἐξ αἰτίας τοῦ βαθυτάτου σεβασμοῦ ποὺ ἔτρεφε πρὸς τὸν Θεόν, παρέβλεψε καὶ ἐπεριφρόνησε τὴν προσωρινὴν σωτηρίαν τῶν παιδιῶν της.

Ἐπὶ πλέον δὲ καὶ διὰ τὴν ἀρετήν, ποὺ εἶχαν τὰ παιδιά της καὶ διὰ τὴν ὑπακοήν των εἰς τοὺς νόμους ἀπέκτησε μεγαλυτέραν τὴν πρὸς αὐτοῦ φιλοστοργίαν.

Ἀλλ’ ἀκόμη καὶ διὰ τὸν καλοκάγαθον χαρακτῆρα, τὴν ἐν γένει ἀρετὴν ποὺ εἶχαν οἱ υἱοί της, καὶ διὰ τὴν πρόθυμον ὑπακοὴν πρὸς τὸν Νόμον τοῦ Θεοῦ ᾐσθάνετο καὶ ἔτρεφε μεγαλυτέραν ἀγάπην καὶ τρυφερότητα πρὸς αὐτούς.

Διότι ἦσαν δίκαιοι σώφρονες, γενναῖοι, μεγαλόψυχοι, φιλάδελφοι, φιλομήτορες τόσον πολύ, ὥστε νὰ ὑπακούουν εἰς αὐτὴν μέχρι θανάτου καὶ νὰ φυλάσσουν τὰς ἐντολὰς τοῦ Νόμου.

Διότι οἱ υἱοί της ἦσαν δίκαιοι καὶ σώφρονες καὶ ἀνδρεῖοι καὶ μεγαλόψυχοι, ἀγαποῦσαν τοὺς ἀδελφούς των, ἀγαποῦσαν δὲ καὶ τὴν μητέρα των τόσον πολύ, ὥστε νὰ πειθαρχοῦν εἰς αὐτὴν ἀκόμη καὶ μέχρι θανάτου, φυλάσσοντες τὶς προσταγὲς τοῦ Μωσαϊκοῦ νόμου.

Ἀλλ’ ὅμως, ἐνῷ ἦσαν τόσον πολλὰ τὰ κίνητρα τῆς φιλοστοργίας ποὺ ὡδήγησαν τὴν μητέρα εἰς τὸ νὰ συμπάσχῃ μαζῆ μὲ τὰ παιδιά της, διὰ κανένα ἀπὸ αὐτὰ δὲν ἠμπόρεσαν τὰ πολυειδῆ βασανιστήρια μεταβάλουν τὸν λογισμόν της.

Ἐν τούτοις, παρ’ ὅλον ὅτι τόσοι πολλοὶ παράγοντες ἐπιδροῦσαν καὶ ἐπηρέαζαν τὴν μητέρα ὥστε νὰ συμπάσχῃ μαζί των ἕνεκα τῆς ἀγάπης ποὺ τοὺς ἔτρεφε, διὰ κανένα ἀπὸ αὐτοὺς δὲν ἠμπόρεσαν τὰ πολυποίκιλα βασανιστήρια νὰ μεταβάλουν τὸν λογισμόν της.

Ἀλλὰ κάθε παιδὶ ἰδιαιτέρως καὶ ὅλα μαζῆ τὰ προέτρεπεν ἡ μητέρα εἰς τὸν θάνατον ὑπὲρ τῆς εὐσεβείας.

Ἀντ’ αὐτοῦ ἡ μητέρα προέτρεπε κάθε ἕνα παιδί της καὶ ὅλα μαζὶ εἰς τὸν μαρτυρικὸν θάνατον ὑπὲρ τῆς εὐσεβείας (τῆς ἀληθινῆς πρὸς τὸν ζωντανὸν Θεὸν θρησκείας).

Ὦ ἱερὰ φύσις φίλτρον τῶν γονέων, γέννησις διαποτισμένη ἀπὸ στοργήν, ἀνατροφὴ καὶ συναισθήματα ἀδάμαστα τῶν μητέρων!

Ὦ ἱερὰ φύσις καὶ φίλτρα γονέων καὶ γέννησις πλήρης στοργῆς καὶ ἀγάπης καὶ ἀνατροφὴ καὶ ἀνίκητα, ἀκαταδάμαστα μητρικὰ συναισθήματα καὶ πόνοι.

Ἔβλεπε τὸ καθένα ἀπὸ τὰ παιδιά της, νὰ ὑφίσταται στρεβλώσεις καὶ νὰ καίεται καὶ ἐν τούτοις δὲν μετέβαλλε τρόπον· καὶ τοῦτο χάριν τῆς εὐσεβείας.

Ἡ μητέρα ἔβλεπε τὸ κάθε παιδί της νὰ στραγγαλίζεται καὶ νὰ κατακαίεται, ἕνεκα ὅμως τῆς εὐσεβείας της δὲν μετέβαλλε τὴν στάσιν της.

Ἔβλεπε τὰς σάρκας τῶν παιδιῶν της νὰ λυώνουν εἰς τὰς φλόγας τοῦ πυρός, τὰ δάκτυλα τῶν χειρῶν καὶ τῶν ποδῶν νὰ ἀσπαίρουν κατὰ γῆς καὶ τὰς σάρκας ἀπὸ τὴν κόμην μέχρι τῶν γενείων νὰ προεξέχουν ὡς προσωπεῖον.

Ἔβλεπε τὶς σάρκες τῶν παιδιῶν της νὰ λειώνουν μέσα εἰς τὴν φωτιὰ καὶ τὰ κομμένα δάκτυλα τῶν ποδιῶν καὶ τῶν χεριῶν νὰ σπαρταροῦν εἰς τὸ χῶμα καὶ τὶς σάρκες ἀπὸ τὴν κορυφὴν τῆς κεφαλῆς μέχρι τὰ γένεια νὰ εἶναι ἐκτεθειμένες ὡσὰν προσωπίδες.