Πρὸς Ῥωμαίους

Ἐγὼ ὁ Παῦλος, δοῦλος τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἀπόστολος κατόπιν κλήσεως, ξεχωρισμένος καὶ προωρισμένος γιὰ τὸ εὐαγγέλιο τοῦ Θεοῦ,

Παῦλος, δοῦλος καὶ διάκονος τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἀπόστολος καλεσμένος εἰς τὸ ἀξίωμα τοῦτο ἀπὸ αὐτὸν τὸν ἴδιον, ξεχωρισμένος ἀπὸ τὸν Θεὸν διὰ νὰ κηρύττω τὸ εὐαγγέλιον καὶ διαδίδω τὴν χαρμόσυνον ἀγγελίαν τῆς σωτηρίας, τὴν ὁποίαν ὁ Θεὸς παρέχει εἰς τοὺς ἀνθρώπους.

Ἐγώ ὁ Παῦλος εἶμαι δοῦλος τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἀφωσιωμένος ψυχῇ καὶ σώματι εἰς αὐτόν, κεκλημένος ἀπὸ τὸν ἴδιον εἰς τὸ ἀποστολικὸν ἀξίωμα, ξεχωρισμένος διὰ νὰ κηρύττω τὸ χαρμόσυνον μήνυμα τῆς σωτηρίας, τὴν ὁποίαν ὁ Θεὸς προσφέρει εἰς τοὺς ἀνθρώπους.

τὸ ὁποῖο προανήγγειλε δίνοντας ὑπόσχεσι διὰ τῶν προφητῶν του στὶς ἅγιες Γραφὲς

Τὸ κήρυγμα δὲ αὐτὸ τῆς σωτηρίας τὸ ὑπεσχέθη πρὸ πολλοῦ ὁ Θεὸς διὰ μέσου τῶν προφητῶν του μὲ προφητείας, ποὺ ὑπάρχουν γραμμέναι εἰς Γραφὰς ὄχι κοινὰς καὶ ἀνθρωπίνας, ἀλλὰ ἁγίας καὶ θεοπνεύστους.

Αὐτὸ τὸ κήρυγμα, ὅπως φαίνεται ἀπὸ τὰς προφητείας, ποὺ περιέχονται εἰς τὰς Ἁγίας Γραφάς, τὸ εἶχεν ὑποσχεθῆ ὁ Θεὸς καὶ προαναγγείλει μὲ τοὺς προφήτας του·

γιὰ τὸν Υἱό του, ποὺ προῆλθε ἀπὸ τὸ γένος τοῦ Δαβίδ ὡς ἄνθρωπος,

Ἔδωκε δὲ ὑπόσχεσιν ἔκτοτε ὁ Θεὸς διὰ τὸν Υἱόν του, ὁ ὁποῖος ἐγεννήθη ὡς ἄνθρωπος εἰς ὡρισμένον χρόνον ἀπὸ ἀπόγονον τοῦ Δαβίδ,

ἀφορᾷ δὲ τὸν μονογενῆ Υἱόν του, ὁ ὁποῖος ἐγεννήθη, κατὰ τὸ ἀνθρώπινον, ἀπὸ ἀπόγονον τοῦ Δαυΐδ,

ποὺ ἀποδείχθηκε Υἱὸς τοῦ Θεοῦ μὲ δύναμι ἀπὸ τὸ Πνεῦμα τῆς δυνάμεως μὲ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀνάστασι, ποὺ εἶναι ὁ Ἰησοῦς Χριστὸς ὁ Κύριός μας.

ἀπεδείχθη δὲ ὅτι εἶναι Υἱὸς τοῦ Θεοῦ διὰ δυνάμεως ὑπερφυσικῆς, ποὺ προήρχετο ἀπὸ τὸ Πνεῦμα, τὸ ὁποῖον μεταδίδει ἁγιασμόν· καὶ πρὸ πάντων ἀπεδείχθη διὰ τῆς ἐκ νεκρῶν ἀναστάσεώς του. Ὁμιλῶ περὶ τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Κυρίου μας.

ἀπεδείχθη δὲ σαφῶς, ὅτι οὗτος εἶναι Υἱὸς τοῦ Θεοῦ μὲ ὑπερφυσικὴν δύναμιν, ποὺ ἐπήγαζε ἀπὸ τὸ Πνεῦμα, τὸ ὁποῖον μεταδίδει ἁγιότητα· ἐπεδείχθη δὲ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς ἰδιαιτέρως μὲ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀνάστασίν του.

Ἀπ’ αὐτὸν λάβαμε χάρι καὶ ἀποστολὴ σ’ ὅλα τὰ ἔθνη, γιὰ νὰ ὑπακούσουν στὴν Πίστι (στὴ Χριστιανικὴ Θρησκεία· στὸ Χριστιανισμὸ) πρὸς δόξαν τοῦ ὀνόματός του.

Διὰ τοῦ Χριστοῦ δὲ ἔλαβον καὶ ἐγὼ τὸ δῶρον τῆς σωτηρίας, ἀλλὰ καὶ τὸ ἀποστολικὸν ἀξίωμα, διὰ νὰ διαδοθῇ ἡ πίστις καὶ ἡ ὑπακοή, ποὺ ἐπιβάλλει αὐτὴ μεταξὺ ὅλων τῶν ἐθνικῶν πρὸς δόξαν τοῦ ὀνόματός του.

Διὰ τοῦ Χριστοῦ ἐλάβομεν, ἐγὼ ὁ Παῦλος καὶ οἱ ἄλλοι Ἀπόστολοι, τὴν χάριν καὶ τὸ ἀποστολικὸν ἀξίωμα, διὰ νὰ κηρύττωμεν μεταξὺ ὅλων τῶν ἐθνῶν τὴν νέαν πίστιν καὶ τὴν εἰς αὐτὴν ὑποταγήν, πρὸς δόξαν τοῦ ὀνόματός του.

Μεταξὺ αὐτῶν εἶσθε καὶ σεῖς, καλεσμένοι ἀπὸ τὸν Ἰησοῦ Χριστό.

Μεταξὺ δὲ τῶν ἐθνικῶν τούτων εἶσθε καὶ σεῖς, προσκαλεσμένοι τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ.

Μεταξὺ δὲ τῶν ἐθνικῶν συγκαταλέγεσθε καὶ σεῖς, οἱ ὁποῖοι ἔχετε κληθῆ διὰ τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ.

Ἀπευθύνομαι σ’ ὅλους τοὺς ἀγαπημένους ἀπὸ τὸ Θεό, ποὺ βρίσκεσθε στὴ Ρώμη, τοὺς ἐκλεκτοὺς, τοὺς ἀφιερωμένους. Χάρι νὰ εἶναι σὲ σᾶς καὶ εὐλογία ἀπὸ τὸ Θεὸ πατέρα μας καὶ τὸν Κύριο Ἰησοῦ Χριστό.

Ἐγὼ λοιπὸν ὁ Παῦλος γράφω τὴν ἐπιστολὴν ταύτην εἰς ὅλους τοὺς πιστούς, ὅσοι εὑρίσκεσθε εἰς τὴν Ρώμην, οἱ ὁποῖοι εἶσθε ἰδιαιτέρως ἀγαπητοὶ εἰς τὸν Θεὸν καὶ προσκαλεσμένοι διὰ νὰ γίνετε ἅγιοι. Εὔχομαι δὲ νὰ εἶναι μαζί σας ἡ χάρις καὶ ἡ εἰρήνη ἀπὸ τὸν Θεὸν Πατέρα μας καὶ ἀπὸ τὸν Κύριον Ἰησοῦν Χριστόν.

Ἀπευθύνομαι μὲ τὴν ἐπιστολήν μου αὐτὴν εἰς ὅλους τοὺς πιστούς, ποὺ εὑρίσκεσθε εἰς τὴν Ρώμην καὶ οἱ ὁποῖοι εἶσθε ἰδαιαιτέρως ἀγαπητοὶ εἰς τὸν Θεὸν καὶ προσκεκλημένοι νὰ γίνετε ἅγιοι, καὶ εὔχομαι νὰ εἶναι μαζῆ σας πάντοτε ἡ χάρις καὶ ἡ εἰρήνη ἀπὸ τὸν Θεὸν πατέρα μας καὶ ἀπὸ τὸν Κύριον Ἰησοῦν Χριστόν.

Πρῶτα εὐχαριστῶ τὸ Θεὸ μου διὰ τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ γιὰ ὅλους ἐσᾶς, διότι ἡ πίστι σας διαλαλεῖται σ’ ὅλο τὸν κόσμο.

Πρῶτον μὲν εὐχαριστῶ τὸν Θεόν μου διὰ τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ δι’ ὅλους σας, ἐπειδὴ ἡ πίστις σας διαλαλεῖται καὶ εἶναι ξακουσμένη εἰς ὅλον τὸν κόσμον.

Πρῶτον μὲν εὐχαριστῶ τὸν Θεόν μου διὰ μέσου τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ δι’ ὅλους σας, ἐπειδὴ ἡ πίστις σας ἔχει διαλαληθῆ εἰς ὅλον τὸν κόσμον.

Καὶ μάρτυς μου εἶναι ὁ Θεὸς, τὸν ὁποῖο λατρεύω μὲ τὸ πνεῦμα μου κηρύττοντας τὸ εὐαγγέλιο τοῦ Υἱοῦ του, ὅτι συνεχῶς σᾶς ἐνθυμοῦμαι.

Διότι μάρτυς μου εἶναι ὁ Θεός, τὸν ὁποῖον λατρεύω ἀπὸ τὰ βάθη τῆς ψυχῆς μου μὲ τὰς ἀνωτέρας πνευματικὰς δυνάμεις μου, κηρύττων τὸ Εὐαγγέλιον τοῦ Υἱοῦ του, ὅτι σᾶς ἐνθυμοῦμαι διαρκῶς καὶ χωρὶς νὰ παραλείψω τοῦτο ποτέ,

Μάρτυς μου εἶναι ὁ Θεός, τὸν ὁποῖον λατρεύω μὲ ὅλην μου τὴν ψυχὴν καὶ τὴν καρδίαν, ὑπηρετῶν καὶ κηρύσσων τὸ εὐαγγέλιον τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ, ὅτι συνεχῶς καὶ ἀδιακόπως σᾶς ἐνθυμοῦμαι,

Καὶ πάντοτε στὶς προσευχές μου παρακαλῶ νὰ κατορθώσω μὲ τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ νὰ ἔλθω ἐπὶ τέλους κάποτε σὲ σᾶς.

παρακαλῶν πάντοτε τὸν Θεὸν εἰς τὰς προσευχάς μου, μήπως ἔστω καὶ τόσον ἀργὰ τώρα καταξιωθῶ μὲ τὸ θέλημά του νὰ ταξιδεύσω μὲ τὸ καλὸ καὶ νὰ ἔλθω πρὸς σᾶς.

παρακαλῶν πάντοτε τὸν Θεὸν εἰς τὰς προσευχάς μου, μήπως, ἔστω καὶ τώρα, εὐδοκήσῃ κατὰ τὸ ἅγιόν του θέλημα, καὶ κατευοδωθῶ καὶ ἔλθω εἰς ἐπίσκεψίν σας.

Ἔχω πολὺ πόθο νὰ σᾶς δῶ, γιὰ νὰ σᾶς μεταδώσω κάποιο χάρισμα πνευματικό, ὥστε νὰ στηριχθῆτε.

Διότι ἔχω μεγάλον πόθον νὰ σᾶς ἴδω,διὰ νὰ σᾶς μεταδώσω κανένα χάρισμα πνευματικόν, ὥστε νὰ στηριχθῆτε καὶ στερεωθῆτε πνευματικῶς.

Διότι ἔχω φλογερὸν πόθον νὰ σᾶς ἴδω, διὰ νὰ σᾶς μεταδώσω κάποιο πνευματικὸν χάρισμα καὶ πνευματικὴν ὠφέλειαν, ὥστε νὰ στηριχθῆτε ἀκόμη περισσότερον εἰς τὴν κατὰ Χριστὸν πίστιν καὶ ζωήν.

Τοῦτο δὲ σημαίνει νὰ ἐνισχυθῶ καὶ ἐγὼ, ὅταν θὰ εἶμαι ἀνάμεσά σας, μὲ τὸν ἀμοιβαῖο ζῆλο, καὶ τὸ δικό σας δηλαδὴ καὶ τὸ δικό μου.

Ἐννοῶ δὲ μὲ τοῦτο νὰ παρηγορηθῶ καὶ ἐγὼ εὑρισκόμενος μεταξύ σας καὶ βλέπων τὴν πίστιν σας, καθὼς καὶ σεῖς νὰ παρηγορηθῆτε ἀπὸ τὴν ἰδικήν μου πίστιν.

Ἀλλὰ τοῦτο σημαίνει ὅτι καὶ ἐγὼ αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην νὰ παρηγορηθῶ καὶ ἐνισχυθῶ μεταξύ σας, ὅπως καὶ σεῖς ἀπὸ ἐμέ, διὰ τῆς κοινῆς πίστεως καὶ ἡμῶν καὶ ἐμοῦ, ἡ ὁποία μᾶς συνδέει.

Δὲν θέλω δὲ νὰ ἀγνοῆτε, ἀδελφοί, ὅτι πολλὲς φορὲς ἀποφάσισα νὰ ἔλθω σὲ σᾶς, γιὰ νὰ δρέψω καὶ σὲ σᾶς κάποιο καρπό, ὅπως καὶ στὰ ἄλλα ἔθνη, ἀλλὰ μέχρι τώρα ἐμποδίσθηκα.

Δὲν θέλω δὲ νὰ ἀγνοῆτε σεῖς, ἀδελφοί, ὅτι πολλὰς φορὰς ἔβαλα εἰς τὸν νοῦν μου νὰ ἔλθω πρὸς σᾶς καὶ ἐμποδίσθηκα ἕως τώρα. Ἐπεθύμουν νὰ ἔλθω διὰ νὰ ἐπιτύχω καὶ μεταξύ σας κάποιον καρπόν, καθὼς ἐπέτυχα καὶ μεταξὺ τῶν ἄλλων ἐθνῶν.

Θέλω δὲ νὰ γνωρίζετε καλά, ἀδελφοί, ὅτι πολλὲς φορὲς ἐσκέφθην καὶ ἀπεφάσισα νὰ ἔλθω πλησίον σας, ἀλλὰ συνήντησα ἐμπόδια μέχρι τώρα. Ἤθελα δὲ νὰ ἔλθω, διὰ νὰ ἔχω κάποιον πνευματικὸν καρπὸν καὶ μεταξύ σας, ὅπως ἔχω καὶ μεταξὺ τῶν ἄλλων ἐθνῶν.

Καὶ σὲ Ἕλληνες καὶ σὲ βαρβάρους (πολιτισμένους δηλαδὴ καὶ ἀπολίτιστους), καὶ σὲ σοφοὺς καὶ σ’ ἀμαθεῖς εἶμαι ὀφειλέτης.

Καὶ εἰς Ἕλληνας καὶ εἰς βαρβάρους, καὶ εἰς σοφοὺς καὶ εἰς ἀμαθεῖς εἶμαι ὀφειλέτης καὶ ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ τοὺς κηρύξω τὸ εὐαγγέλιον.

Αἰσθάνομαι ὅτι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ κηρύξω τὸ Εὐαγγέλιον καὶ εἰς τοὺς Ἕλληνας καὶ εἰς τοὺς βαρβάρους, καὶ εἰς τοὺς σοφοὺς καὶ εἰς τοὺς ἀγραμμάτους.

Ἔτσι, ὅσον ἐξαρτᾶται ἀπὸ μένα, ὑπάρχει ἡ προθυμία νὰ κηρύξω τὸ εὐαγγέλιο καὶ σὲ σᾶς στὴ Ρώμη.

Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, ὅσον ἐξαρτᾶται ἀπὸ ἐμέ, εἶμαι πρόθυμος νὰ κηρύξω τὸ εὐαγγέλιον καὶ εἰς σᾶς, ποὺ εἶσθε εἰς τὴν Ρώμην.

Δι’ αὐτό, καθόσον ἐξαρτᾶται ἀπὸ ἐμέ, εἶμαι πρόθυμος νὰ κηρύξω τὸ Εὐαγγέλιον τῆς σωτηρίας καὶ εἰς σᾶς, ποὺ εὑρίσκεσθε εἰς τὴν Ρώμην.

Διότι δὲν ἐντρέπομαι γιὰ τὸ εὐαγγέλιο τοῦ Χριστοῦ, ἐπειδὴ εἶναι δύναμι Θεοῦ πρὸς σωτηρίαν γιὰ καθένα ποὺ πιστεύει, τὸν Ἰουδαῖο πρῶτα καὶ ὕστερα τὸν Ἕλληνα (δηλαδὴ τὸν εἰδωλολάτρη).

Καὶ ἔχω προθυμίαν εἰς τοῦτο, διότι δὲν ἐντρέπομαι νὰ κηρύττω τὸ εὐαγγέλιον, ποὺ ἔχει ὡς περιεχόμενον τὸν σταυρικὸν θάνατον τοῦ Χριστοῦ. Διότι τὸ εὐαγγέλιον εἶναι δύναμις Θεοῦ, ποὺ δίδει σωτηρίαν εἰς ὅλους ὅσοι πιστεύουν εἰς τὸν Χριστόν, εἰς κάθε Ἰουδαῖον κατὰ πρῶτον λόγον καὶ εἰς κάθε Ἕλληνα καὶ εἰδωλολάτρην.

Διότι δὲν ἐντρέπομαι ποτὲ τὸ Εὐαγγέλιον τοῦ Χριστοῦ, ἐπειδὴ εἶναι δύναμις τοῦ Θεοῦ, ἡ ὁποία χαρίζει σωτηρίαν εἰς κάθε ἕνα ποὺ πιστεύει εἰλικρινῶς, κατὰ πρῶτον λόγον εἰς κάθε Ἰουδαῖον, ἔπειτα δὲ εἰς κάθε Ἕλληνα καὶ εἰδωλολάτρην.

Διότι σ’ αὐτὸ ἀποκαλύπτεται, ὅτι ὁ Θεὸς δικαιώνει τὸν ἄνθρωπο ἀπὸ πίστι στὴν Πίστι (στὴ Χριστιανικὴ Θρησκεία· στὸ Χριστιανισμὸ), ὅπως εἶναι γραμμένο· Ὁ δὲ εὐσεβὴς ἀπὸ τὴν πίστι θὰ ζήσῃ (θὰ κληρονομήσῃ τὴν αἰώνια ζωή).

Εἶναι δὲ τέτοια δύναμις τὸ εὐαγγέλιον, διότι δι’ αὐτοῦ φανερώνεται ἡ δικαίωσις, τὴν ὁποίαν ὁ Θεὸς παρέχει εἰς κάθε πιστεύοντα ἁμαρτωλόν, τὸν ὁποῖον ἀνακηρύττει καὶ μεταβάλλει εἰς δίκαιον. Ἡ δικαίωσις δὲ αὐτὴ καὶ σωτηρία προέρχεται ὄχι ἀπὸ ἔργα, ἀλλ’ ἐκ πίστεως, καὶ παρέχεται εἰς καθένα ποὺ ἔχει πίστιν σύμφωνα μὲ ἐκεῖνο, ποὺ ἔχει γραφῆ ἀπὸ τὸν προφήτην Ἀββακούμ· ὁ δίκαιος ποὺ τηρεῖ τὸν νόμον, θὰ σωθῇ ἀπὸ τὴν πίστιν του.

Διότι φανερώνεται καὶ προσφέρεται διὰ τοῦ Εὐαγγελίου ἡ σωτηρία καὶ ἡ δικαίωσις ἐκ μέρους τοῦ Θεοῦ πρὸς τὸν ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος ἀρχίζει ἀπὸ τὴν πίστιν καὶ προχωρεῖ διὰ τῆς πίστεως, σύμφωνα ἄλλωστε καὶ μὲ ἐκεῖνο που ἔχει γραφῆ ἀπὸ τὸν προφήτην Ἀβακούμ. «Ὁ δίκαιος θὰ κερδήσῃ τὴν αἰώνιον ζωὴν διὰ τῆς πίστεώς του».

Ἐκδηλώνεται δὲ ὀργὴ Θεοῦ ἀπὸ τὸν οὐρανὸ ἐναντίον κάθε ἀσεβείας καὶ ἀνοσιότητος ἀνθρώπων, ποὺ γνωρίζουν τὴν ἀλήθεια ματαίως.

Καὶ ἦτο ἀναγκαία ἡ δικαίωσις διὰ τῆς πίστεως, διότι φανερώνεται ὀργὴ Θεοῦ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ἐναντίον κάθε ἀσεβοῦς προσβολῆς κατὰ τοῦ θείου μεγαλείου καὶ ἐναντίον κάθε παραβάσεως τοῦ ἠθικοῦ νόμου του, ποὺ διαπράττουν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι καταπατοῦν καὶ ἀδικοῦν τὴν ἀλήθειαν διὰ τῆς εἰδωλολατρείας καὶ τοῦ αἰσχροῦ των βίου.

Ηὐδόκησε δὲ ὁ Θεὸς νὰ δώσῃ τὴν ἐκ πίστεως δικαίωσιν, καθόσον τὰ ἔργα τοῦ κόσμου εἶναι τέτοια, ὥστε ἐξ αἰτίας των φανερώνεται καὶ ξεσπάει ἡ ὀργὴ τοῦ Θεοῦ ἀπὸ τὸν οὐρανὸν ἐναντίον κάθε ἀσεβείας καὶ κάθε ἀδικίας τῶν πονηρῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι, ἐνῶ γνωρίζουν καὶ κατέχουν τὴν ἀλήθειαν, ζοῦν μέσα εἰς τὴν ἀδικίαν.

Διότι ὅ,τι εἶναι δυνατὸ νὰ γίνῃ γνωστὸ περὶ Θεοῦ, εἶναι φανερὸ σ’ αὐτούς, ἐπειδὴ ὁ Θεὸς τὸ φανέρωσε σ’ αὐτούς.

Ἀδικοῦν δὲ καὶ καταπιέζουν τὴν ἀλήθειαν, διότι ἡ ἀληθὴς περὶ τοῦ Θεοῦ γνῶσις, ὅσην δύναται νὰ ἀποκτήσῃ ὁ πεπερασμένος νοῦς τοῦ ἀνθρώπου, εἶναι φανερὰ εἰς τὴν διάνοιάν τους, ἐπειδὴ ὁ Θεὸς τὴν ἔχει σαφῶς φανερώσει εἰς αὐτούς.

Ἐπειδὴ ἡ γνῶσις περὶ τοῦ Θεοῦ καὶ τοῦ θελήματός του (ὅσην ἠμπορεῖ νὰ χωρέσῃ ὁ ἄνθρωπος) εἶναι φανερὴ καὶ γνωστὴ εἰς αὐτούς· ὁ ἴδιος ὁ Θεὸς τὴν ἔχει φανερώσει εἰς αὐτούς.

Ἀπὸ τότε δηλαδή, ποὺ δημιουργήθηκε ὁ κόσμος, ἡ αἰώνια δύναμί του καὶ ἡ θεία μεγαλειότης, ἂν καὶ εἶναι πράγματα ἀόρατα, φαίνονται καθαρὰ διὰ μέσου τῶν δημιουργημάτων μὲ τὰ μάτια τῆς διανοίας, ὥστε νὰ εἶναι ἀναπολόγητοι.

Τὴν ἐφανέρωσε δὲ σαφῶς καὶ καθαρά, διότι αἱ μὴ βλεπόμεναι μὲ τὰ αἰσθητὰ μάτια ἄπειροι τελειότητες τοῦ Θεοῦ, ἀφ’ ὅτου ἐκτίσθη ὁ κόσμος, βλέπονται καθαρὰ διὰ μέσου τῶν δημιουργημάτων μὲ τὰ μάτια τῆς διανοίας, τόσον ἡ δύναμίς του, ποὺ δὲν ἔχει ἀρχὴν καὶ τέλος ἀλλ’ εἶναι αἰωνία, ὅσον καὶ κάθε τελειότης, ὥστε αὐτοὶ νὰ εἶναι ἀναπολόγητοι καὶ νὰ μὴ ἡμποροῦν νὰ προβάλουν καμμίαν δικαιολογίαν.

Διότι ἀπὸ τότε ποὺ ἐκτίσθη ὁ κόσμος, αἱ ἀόρατοι τελειότητες τοῦ Θεοῦ γίνονται καθαρὰ αἰσθηταὶ μὲ τὴν διάνοιαν διὰ μέσου τῶν δημιουργημάτων, τόσον ἡ αἰωνία αὐτοῦ παντοδυναμία, ὅσον καὶ κάθε θεία τελειότης του, εἰς τρόπον ὥστε νὰ μένουν αὐτοὶ ἀναπολόγητοι διὰ τὸν ἁμαρτωλὸν βίον των·

Διότι, ἐνῷ γνώρισαν τὸ Θεὸ (διὰ μέσου τῶν δημιουργημάτων), δὲν τὸν λάτρευσαν καὶ δὲν τὸν τίμησαν ὡς Θεό. Ἀλλὰ σκέφθηκαν ἀφρόνως, καὶ σκοτίσθηκε ἡ ἀσύνετη διάνοιά τους.

Εἶναι δὲ ἀδικαιολόγητοι, διότι ἐνῷ διὰ τῶν θαυμασίων τῆς δημιουργίας ἐγνώρισαν τὸν Θεόν, ὁ ὁποῖος μὲ πᾶσαν σοφίαν καὶ δύναμιν τὰ ἐδημιούργησε, δὲν τὸν ἐδόξασαν διὰ τὰς ἀπείρους τελειότητάς του ἢ δὲν τὸν ηὐχαρίστησαν διὰ τὰς τόσας εὐεργεσίας του, ὅπως ἁρμόζει εἰς αὐτόν, ἀλλὰ μὲ τοὺς ψευδεῖς καὶ πλανημένους συλλογισμούς των ἀπεδείχθησαν μωροὶ καὶ ἐσκοτίσθη ἡ ἀσύνετος καὶ ἀνίκανος νὰ καταλάβῃ τὰ ἀληθῆ καὶ τὰ πρέποντα διάνοιά τους.

διότι, ἐνῶ ἐγνώρισαν διὰ μέσου τῆς δημιουργίας τὸν πάνσοφον καὶ πανάγαθον Θεόν, δὲν τὸν ἐδόξασαν ὡς ἀληθινὸν Θεὸν διὰ τὰ μεγαλεῖα του καὶ δὲν τὸν εὐχαρίστησαν διὰ τὰς ἀναριθμήτους εὐεργεσίας του, ἀλλ’ ἐπλανήθησαν μὲ τοὺς μωροὺς καὶ ψευδεῖς συλλογισμούς των περὶ τῶν εἰδώλων καὶ τῆς ἁμαρτωλῆς ζωῆς καὶ ἐσκοτίσθη ἡ ἀσύνετος αὐτῶν διάνοια·

Ἐνῷ καυχῶνταν, ὅτι εἶναι σοφοί, κατάντησαν μωροί.

Καὶ ἐνῷ ἰσχυρίζονται, ὅτι εἶναι σοφοί, ἔγιναν μωροὶ καὶ ἀνόητοι.

καὶ ἐνῶ διακηρύττουν ὅτι εἶναι σοφοί, ἀπεδείχθησαν μωροὶ καὶ ἀνόητοι·

Καὶ ἀντικατέστησαν τὴν ἔνδοξη μορφὴ τοῦ ἀθανάτου Θεοῦ μὲ ὁμοίωμα τῆς μορφῆς τοῦ θνητοῦ ἀνθρώπου καὶ πετεινῶν καὶ τετραπόδων καὶ ἑρπετῶν (μὲ εἴδωλα δηλαδή).

Καὶ ἀντήλλαξαν τὸ ἔνδοξον μεγαλεῖον τοῦ Θεοῦ, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν πρὸς τὴν φθοράν, μὲ ὑλικὰ ἀγάλματα, ποὺ ἔχουν τὴν εἰκόνα φθαρτοῦ ἀνθρώπου καὶ πετεινῶν καὶ τετραπόδων καὶ ἑρπετῶν.

καὶ ἀντικατέστησαν τὴν ἄπειρον καὶ μεγαλειώδη δόξαν τοῦ ἀφθάρτου Θεοῦ μὲ ὑλικὰ ἀγάλματα, μὲ εἴδωλα, ποὺ εἰκονίζουν φθαρτοὺς ἀνθρώπους καὶ πτηνὰ καὶ τετράποδα καὶ ἑρπετά.

Γι’ αὐτὸ καὶ τοὺς ἄφησε ὁ Θεὸς νὰ παραδοθοῦν στὶς ἐπιθυμίες τῶν καρδιῶν τους γιὰ νὰ κάνουν βρωμερὲς πράξεις, ὥστε ν’ ἀτιμάζωνται τὰ σώματά τους ἀπ’ αὐτοὺς τοὺς ἰδίους,

Διότι δὲ ἔκαμαν τὴν ἀσεβῆ αὐτὴν ἀνταλλαγήν, δι’ αὐτὸ ὁ Θεὸς ἐπῆρε ἀπὸ αὐτοὺς τὴν χάριν του καὶ τοὺς ἀφῆκε νὰ παραδοθοῦν μὲ τὰς αἰσχρὰς ἐπιθυμίας τῶν καρδιῶν τους εἰς ἀκαθαρσίαν, ὥστε νὰ ἀτιμάζωνται τὰ σώματά τους ἀπὸ αὐτοὺς τοὺς ἰδίους.

Διὰ τὴν ἀσέβειαν δὲ καὶ τὴν ἀποστασίαν των αὐτὴν ἀπέσυρεν ὁ Θεὸς τὴν χάριν του καὶ ἔτσι παρεδόθησαν καὶ ὑπεδουλώθησαν εἰς τὰς ἁμαρτωλὰς ἐπιθυμίας τῶν καρδιῶν των, εἰς ἠθικὴν ἀκαθαρσίαν, ὥστε νὰ ἐξευτελίζωνται τὰ σώματά των ἀπὸ αὐτοὺς τοὺς ἰδίους.

ἀφοῦ τὴν ἀλήθεια γιὰ τὸ Θεὸ ἀντικατέστησαν μὲ τὸ ψεῦδος, καὶ προσκύνησαν καὶ λάτρευσαν τὴν κτίσι ἀντὶ τοῦ Κτίστου, ὁ ὁποῖος εἶναι δοξασμένος στοὺς αἰῶνες. Ἀμήν.

Αὐτοὶ ἀντικατέστησαν τὸν ἀληθινὸν Θεὸν μὲ τοὺς ψευδεῖς τῶν εἰδώλων θεοὺς καὶ ἀπέδωκαν τὸν σεβασμὸν τῆς καρδίας των καὶ τὴν ἐξωτερικὴν λατρείαν των εἰς τὴν κτίσιν, ἀντὶ νὰ σέβωνται καὶ νὰ λατρεύουν ἐκεῖνον ποὺ τὴν ἔκτισεν, ὁ ὁποῖος εἶναι πρέπον καὶ δίκαιον νὰ εὐλογῆται καὶ νὰ δοξάζεται εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν.

Αὐτοὶ ἀντήλλαξαν καὶ ἀντικατέστησαν τὴν ἀλήθειαν τοῦ Θεοῦ μὲ τὸ ψεῦδος τῆς εἰδωλολατρίας, ἐσεβάσθησαν δὲ καὶ ἐλάτρευσαν τὴν ἄψυχον καὶ ἄλογον καὶ πεπερασμένην κτίσιν, ἀντὶ τοῦ Δημιουργοῦ, ὁ ὁποῖος τὴν ἔκτισε καὶ πρέπει διὰ τοῦτο νὰ εὐλογῆται καὶ νὰ δοξάζεται εἰς ὅλους τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν.

Γι’ αὐτὸ καὶ τοὺς ἄφησε ὁ Θεὸς νὰ παραδοθοῦν σὲ ἀτιμωτικὰ πάθη. Καὶ ἔτσι οἱ γυναῖκες τους μετέβαλαν τὴ φυσικὴ χρῆσι στὴν παρὰ φύσι.

Ἐπειδὴ δὲ ἐλάτρευσαν τὴν κτίσιν ἀντὶ τοῦ Κτίστου, δι’ αὐτὸ ἐπέτρεψεν ὁ Θεὸς νὰ παραδοθοῦν εἰς ἀτιμωτικὰ πάθη. Διότι καὶ αἱ γυναῖκες των ἄλλαξαν τὴν φυσικὴν σχέσιν καὶ χρῆσιν εἰς τὴν παρὰ φύσιν καὶ ἐξευτελίσθησαν μὲ ἀκατονόμαστους ἀσελγείας.

Ἀκριβῶς δὲ διότι ἐλάτρευσαν ψευδεῖς καὶ φαύλους θεούς, παρεχώρησεν ὁ Θεὸς νὰ παραδοθοῦν καὶ ὑποδουλωθοῦν εἰς ἐξευτελιστικὰ πάθη. Διότι καὶ αἱ γυναῖκες των (χωρὶς νὰ ἐντραποῦν καὶ σεβασθοῦν οὔτε τὸν εὐατόν των) ἄλλαξαν τὴν φυσικὴν χρῆσιν τοῦ φύλου των εἰς τὴν παρὰ φύσιν καὶ ἐξετράπησαν εἰς ἀκατανομάστους πράξεις.

Ὁμοίως δὲ καὶ οἱ ἄνδρες ἄφησαν τὴ φυσικὴ χρῆσι τῆς γυναίκας, καὶ ἄναψαν ἀπὸ τὸ σφοδρὸ πάθος τους ὁ ἕνας γιὰ τὸν ἄλλο. Ἀρσενικοὶ μὲ ἀρσενικοὺς διαπράττουν τὴν ἀσχημία, καὶ ἔτσι γιὰ τὴν (εἰδωλολατρικὴ) πλάνη τους λαμβάνουν τὴν ἁρμόζουσα τιμωρία ἀπὸ τοὺς ἴδιους τοὺς ἑαυτούς τους (αὐτοτιμωροῦνται ἀτιμάζοντας τὰ σώματά τους).

Κατὰ τὸν ὅμοιον ἀκριβῶς τρόπον καὶ οἱ ἄρρενες ἄφησαν τὴν φυσικὴν σχέσιν καὶ χρῆσιν τῆς γυναικὸς καὶ ἐκάησαν ἀπὸ φλόγα ἀκρατήτου ἐπιθυμίας μεταξύ τους, πράττοντες ἀρσενικοὶ μὲ ἀρσενικοὺς ἀσχήμους καὶ ἀτίμους πράξεις καὶ λαμβάνοντες τὸν μισθόν, ποὺ τοὺς ἤξιζε διὰ τὴν πλάνην τῆς εἰδωλολατρείας των, ἀπὸ τὸν ἴδιον τὸν ἑαυτόν τους.

Κατὰ παρόμοιον τρόπον καὶ οἱ ἄρρενες ἀφῆκαν τὴν φυσικὴν σχέσιν καὶ χρῆσιν τῆς γυναικὸς καὶ ἐφλογίσθησαν εἰς τὰς ἐμπαθεῖς ὀρέξεις μεταξύ των, ὥστε ἄνδρες εἰς ἄνδρας νὰ ἐνεργοῦν ἀναισχύντους καὶ ἐξευτελιστικὰς πράξεις καὶ νὰ λαμβάνουν τὸν μισθόν, ποὺ τοὺς ἔπρεπε διὰ τὴν πλάνην των, ἀπὸ τὸν ἴδιον τὸν εὐατόν των.

Ἐπὶ πλέον, ἐπειδὴ δὲν θεώρησαν ἄξιο νὰ ἔχουν ἐπίγνωσι Θεοῦ, τοὺς ἄφησε ὁ Θεὸς νὰ παραδοθοῦν σὲ ἀνάξιο νοῦ, γιὰ νὰ κάνουν τὰ ἀνάρμοστα.

Καὶ ὅπως ἀκριβῶς δὲν ἔκριναν καλὸν καὶ δὲν ἠθέλησαν νὰ κατέχουν τὴν πλήρη καὶ ἀληθῆ γνῶσιν τοῦ Θεοῦ, τοὺς ἐγκατέλιπεν ὁ Θεὸς καὶ παρεδόθησαν εἰς νοῦν ἀνίκανον νὰ διακρίνῃ τὸ ἀληθὲς καὶ τὸ ὀρθόν, καὶ ἀποτέλεσμα αὐτοῦ ὑπῆρξε τὸ νὰ πράττουν ἀπρεπῆ καὶ ἀνήθικα ἔργα.

Καὶ καθὼς δὲν ἔκριναν καλὸν καὶ δὲν ἠθέλησαν νὰ κατέχουν τὴν ἀληθῆ καὶ σοφὴν γνῶσιν περὶ τοῦ Θεοῦ, παρεχώρησεν ὁ Θεὸς νὰ παραδοθοῦν καὶ ὑποδουλωθοῦν εἰς νοῦν ἀνίκανον νὰ διακρίνῃ τὸ ὀρθόν, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ διαπράττουν αὐτὰ τὰ ἀπρεπῆ καὶ ἐπαίσχυντα.

Εἶναι γεμᾶτοι ἀπὸ κάθε ἁμαρτία, πορνεία, πονηρία, πλεονεξία, κακία. Εἶναι γεμᾶτοι ἀπὸ φθόνο, ἀντιπάθεια καὶ φονικὴ διάθεσι, ἔριδα, δόλο, κακοήθεια.

Καὶ ἔτσι ἐκυριεύθησαν καὶ ἐγέμισαν ἀπὸ κάθε εἶδος ἁμαρτίας, ἀπὸ πορνείαν, πονηρίαν, πλεονεξίαν, κακίαν, ἐγέμισαν ἀπὸ φθόνον, φόνον, φιλονεικίαν, δόλον, κακοτροπίαν.

Καὶ ἔτσι ἐγέμισαν καὶ διεποτίσθησαν, κατὰ τὴν ψυχὴν καὶ τὸ σῶμα, ἀπὸ κάθε ἀδικίαν, πορνείαν, πονηρίαν, πλεονεξίαν, κακίαν· ἐγέμισαν ἀπὸ φθόνον, φόνον, φιλόνεικον διάθεσιν, δολιότητα καὶ κάθε κακοήθειαν.

Εἶναι ψιθυρισταὶ, κακολογοῦν καὶ κατακρίνουν, μισοῦν τὸ Θεό, εἶναι ὑβρισταὶ, ὑπερήφανοι, ἀλαζόνες, ἐφευρέτες κακῶν, ἀνυπάκουοι στοὺς γονεῖς.

Καὶ κακολογοῦν μὲ κρυφομιλήματα, κατακρίνουν φανερά, μισοῦν τὸν Θεόν, ὑβρίζουν, εἶναι φαντασμένοι, προσβλέποντες εἰς τοὺς ἄλλους μὲ περιφρόνησιν, εἶναι καυχηματίαι εἰς τοὺς λόγους, ἐπινοοῦν καὶ ἐφευρίσκουν κακά, εἶναι ἀπειθεῖς εἰς τοὺς γονεῖς,

Ἔγιναν κρυφοὶ κατήγοροι σιγοψιθυρίζοντες μεταξύ των εἰς βάρος των ἄλλων, θρασεῖς συκοφάνται τῶν ἀπόντων, γεμᾶτοι μῖσος ἐναντίον τοῦ Θεοῦ, ὑβρισταί, φαντασμένοι καὶ κομπασταί, ἐπιδειξιομανεῖς, ἐπινοηταὶ κακῶν εἰς βάρος τῶν ἄλλων, ἀσεβεῖς καὶ ἀνυπάκοοι ἀπέναντι τῶν γονέων·

Δὲν ἔχουν σύνεσι, δὲν κρατοῦν τὸ λόγο τους, δὲν ἔχουν στοργή, δὲν εἶναι διαλλακτικοί, δὲν ἔχουν ἔλεος.

δὲν ἔχουν σύνεσιν, καταπατοῦν τὸν λόγον τους καὶ τὰς συμφωνίας ποὺ ἔκαμαν μὲ τοὺς ἄλλους, δὲν ἔχουν οὔτε αὐτὴν τὴν στοργήν, τὴν τόσον φυσικὴν καὶ εἰς αὐτὰ ἀκόμη τὰ ζῶα, εἶναι ἀδιάλλακτοι καὶ ξένοι πρὸς τὸν οἶκτον καὶ τὴν εὐσπλαγχνίαν.

ἄνθρωποι χωρὶς σύνεσιν, ποὺ χωρὶς ἐντροπὴν καταπατοῦν τὸν λόγον των καὶ τὰς συμφωνίας ποὺ ἔχουν κάμει, ἄστοργοι ἀπέναντι τῶν οἰκείων των, ἀδιάλλακτοι καὶ μνησίκακοι, σκληροὶ καὶ ἀνάλγητοι εἰς τὴν ξένην δυστυχίαν.

Αὐτοί, ἂν καὶ γνωρίζουν καλὰ (ἀπὸ τὸν ἔμφυτο ἠθικὸ νόμο) τὴ δικαιοκρισία τοῦ Θεοῦ, ὅτι ὅσοι δηλαδὴ πράττουν τέτοια ἔργα εἶναι ἄξιοι θανάτου, ὄχι μόνο πράττουν αὐτά, ἀλλὰ καὶ ἐπιδοκιμάζουν ὅσους πράττουν αὐτά (δεικνύοντας ἔτσι, ὅτι δὲν ἁμαρτάνουν ἀπὸ ἀδυναμία, ἀλλ’ ἀπὸ κακὴ θέλησι, καὶ εἶναι ἀναιδέστατοι καὶ ἀναισχυντότατοι).

Αὐτοί, μολονότι ἐγνώρισαν καλὰ ἐκεῖνο, ποὺ ὁ Θεὸς ἐπρόσταξεν ὡς δίκαιον, ὅτι δηλαδὴ ὅσοι πράττουν τέτοια ἔργα εἶναι ἄξιοι θανάτου, ὄχι μόνον πράττουν αὐτά, ἀλλὰ καὶ ἐπιδοκιμάζουν ἐκείνους ποὺ τὰ πράττουν καὶ δεικνύουν ἔτσι, ὅτι ὅχι ἀπὸ ἀδυναμίαν, ἀλλὰ ἀπὸ βαθεῖαν τῆς ψυχῆς τῶν διαφθορὰν τρέχουν πρὸς τὸ κακόν. Αὐτὰ περὶ τῶν ἐθνικῶν καὶ εἰδωλολατρῶν.

Αὐτοί, μολονότι ἐγνώρισαν καλὰ τὸ θέλημα καὶ τὴν δικαιοσύνην τοῦ Θεοῦ, ὅτι δηλαδὴ ὅσοι διαπράττουν τέτοια πονηρὰ ἔργα εἶναι ἄξιοι θανάτου, ὄχι μόνον πράττουν αὐτά, ἀλλὰ ἀπὸ ψυχικὴν πώρωσιν καὶ κακότητα ἐπιδοκιμάζουν μὲ ὅλην των τὴν καρδιὰ καὶ ἐκείνους ποὺ τὰ πράττουν.

Γι’ αὐτὸ (διότι γνωρίζεις δηλαδὴ τὴ δικαιοκρισία τοῦ Θεοῦ καὶ τὴν ὀργή του ἐναντίον τῶν ἁμαρτωλῶν) εἶσαι ἀναπολόγητος, ὦ ἄνθρωπε, ὁποιοσδήποτε καὶ ἂν εἶσαι σύ, ποὺ παίρνεις τὴ θέσι δικαστοῦ. Διότι καταδικάζοντας τὸν ἀλλο καταδικάζεις τὸν ἑαυτό σου, ἐπειδὴ σύ, ποὺ παίρνεις τὴ θέσι δικαστοῦ, πράττεις τὰ ἴδια.

Ἀλλὰ καὶ σὺ ὁ Ἰουδαῖος μὴ νομίσῃς ὅτι, ἐπειδὴ γνωρίζεις τὸν ἀληθινὸν Θεὸν καὶ φωτίζεσαι ἀπὸ τὸν νόμον του, θὰ ξεφύγῃς τὴν ὀργὴν τοῦ Θεοῦ. Ἀκριβῶς διότι γνωρίζεις, πόσον ὀργίζεται ὁ Θεὸς κατὰ τῶν ἁμαρτωλῶν, διὰ τοῦτο εἶσαι ἀναπολόγητος, ὦ ἄνθρωπε, σὺ ποὺ γίνεσαι δικαστὴς τῶν ἄλλων, ὁποιοσδήποτε καὶ ἂν εἶσαι. Διότι διὰ τῆς πράξεώς σου αὐτῆς τοῦ νὰ κατακρίνῃς τὸν ἄλλον, καταδικάζεις τὸν ἑαυτόν σου. Διότι καὶ σὺ ὁ Ἰουδαῖος, ποὺ παίρνεις τὴν θέσιν τοῦ δικαστοῦ, κάνεις τὰ ἴδια μὲ τὸν εἰδωλολάτρην, τὸν ὁποῖον κατακρίνεις.

Καὶ σὺ ὁ Ἰουδαῖος γνωρίζεις πόσον ὁ Θεὸς ὀργίζεται ἐναντίον ἐκείνων που καταπατοῦν τὸ θέλημά του). Διὰ τοῦτο εἶσαι ἀναπολόγητος, ὦ ἄνθρωπε, οἰοσδήποτε καὶ ἂν εἶσαι σύ, ὁ ὁποῖος καταδικάζεις τοὺς ἄλλους, διότι καθ’ ὃν χρόνον κρίνεις καὶ καταδικάζεις τὸν ἄλλον, κρίνεις καὶ καταδικάζεις τὸν ἑαυτόν σου. Ἐπειδὴ καὶ σὺ ὁ Ἰουδαῖος, ποὺ παρουσιάζεσαι ὡς αὐτόκλητος δικαστής, κάμνεις τὰ ἴδια μὲ τὸν εἰδωλολάτρην.

Γνωρίζουμε δὲ, ὅτι ἡ τιμωρία τοῦ Θεοῦ σ’ αὐτοὺς, ποὺ πράττουν τέτοια ἔργα, εἶναι πραγματική.

Γνωρίζομεν δὲ ὅλοι, ὅτι ἡ καταδικαστικὴ ἀπόφασις τοῦ Θεοῦ ἐναντίον ἐκείνων, ποὺ πράττουν τέτοια ἄτοπα ἔργα, δὲν εἶναι φανταστική, ἀλλὰ ἀληθὴς καὶ πραγματική.

Γνωρίζομεν δὲ πολὺ καλὰ ὅτι ἡ δικαία κρίσις καὶ καταδίκη ἐκ μέρους τοῦ Θεοῦ ἐναντίον ἐκείνων, ποὺ πράττουν τέτοια ἁμαρτωλὰ ἔργα, εἶναι βεβαία καὶ ἀληθινή.

Ἀλλ’, ὦ ἄνθρωπε, ποὺ δικάζεις αὐτοὺς, ποὺ κάνουν τέτοια πράγματα, ἐνῷ τὰ ἴδια κάνεις καὶ σύ! Νομίζεις αὐτό, ὅτι θὰ ξεφύγῃς ἀπὸ τὴν τιμωρία τοῦ Θεοῦ;

Φαντάζεσαι δὲ αὐτό, ὦ ἄνθρωπε, σὺ ποὺ κατακρίνεις μὲν ἐκείνους, ποὺ κάνουν τέτοια ἄτοπα ἔργα, καὶ ὅμως πράττεις καὶ σὺ αὐτά, φαντάζεσαι λοιπόν, ὅτι σὺ προνομιακῶς θὰ ἀποφύγῃς τὴν καταδικαστικὴν ἀπόφασιν τοῦ Θεοῦ;

Σύ, δέ, ὦ ἄνθρωπε, ὁ ὁποῖος καταδικάζεις τοὺς ἄλλους, ποὺ διαπράττουν αὐτά, ἐνῶ καὶ σὺ κάμνεις τὰ ἴδια, νομίζεις ὅτι θὰ ἀποφύγῃς τὴν καταδίκην σου ἐκ μέρους τοῦ Θεοῦ;

Ἢ καταφρονεῖς τὸν πλοῦτο τῆς ἀγαθότητός του καὶ τῆς ἀνοχῆς καὶ τῆς μακροθυμίας; Δὲν ξέρεις, ὅτι ἡ ἀγαθότης τοῦ Θεοῦ θέλει νὰ σὲ ὁδηγήσῃ σὲ μετάνοια;

Ἢ καταφρονεῖς τὸν πλοῦτον τῆς εὐεργετικῆς ἀγαθότητός του καὶ τῆς ἀνεκτικότητος καὶ τῆς μακροθυμίας, ποὺ δείχνει εἰς σέ, χωρὶς νὰ λαμβάνῃς ἐνδιαφέρον νὰ μάθῃς, ὅτι τὸ νὰ σὲ εὐεργετῇ ὁ Θεός, ἀντὶ νὰ ἑξαπολύσῃ τὴν ὀργήν του κατὰ σοῦ διὰ τὰς κακὰς πράξεις σου, πρέπει νὰ σὲ παρακινῇ καὶ νὰ σὲ ὁδηγῇ εἰς μετάνοιαν;

Ἢ δείχνεις περιφρόνησιν καὶ ἀχαριστίαν πρὸς τὸν πλοῦτον τῆς ἀγαθότητος τοῦ Θεοῦ καὶ τῆς ἀνεκτικότητός του καὶ τῆς μακροθυμίας του ἀπέναντί σου, θέλων ἔτσι νὰ ἀγνοῇς ὅτι ἡ στοργὴ καὶ ἡ ἀγαθότης τοῦ Θεοῦ σὲ ὁδηγεῖ εἰς μετάνοιαν καὶ διόρθωσιν;

Ἀλλ’ ἐξ αἰτίας τῆς σκληρότητὸς σου καὶ ἀμετανόητης καρδιᾶς ἐπισωρεύεις γιὰ τὸν ἑαυτό σου ὀργὴ γιὰ τὴν ἡμέρα τῆς ὀργῆς καὶ τῆς ἀποκαλύψεως καὶ τῆς δικαιοκρισίας τοῦ Θεοῦ,

Σύμφωνα δὲ μὲ τὴν σκληρότητά σου καὶ τὴν ἀμετανόητον καρδίαν σου, ποὺ δὲν συγκινεῖται ἀπὸ τὴν τόσην καλωσύνην τοῦ Θεοῦ, μαζεύεις κατὰ τοῦ ἑαυτοῦ σου θησαυροὺς ὀργῆς, ποὺ θὰ ἑξαπολυθοῦν ἐναντίον σου κατὰ τὴν ἡμέραν, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐκσπάσῃ ἡ θεία ὀργὴ καὶ θὰ ἀποκαλυφθῇ ἡ δικαία κρίσις τοῦ Θεοῦ,

Σύμφωνα δὲ μὲ τὴν σκληρότητά σου, μὲ τὴν ἀμετανόητον καὶ ἀναίσθητον καρδίαν σου, ποὺ δὲν μαλάσσεται ἀπὸ τὴν τόσην στοργὴν τοῦ Θεοῦ, συσσωρεύεις ἐναντίον τοῦ εὐατοῦ σου θησαυροὺς ὀργῆς, ποὺ θὰ ἐκσπάσουν κατὰ τὴν ἡμέραν, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐκδηλωθῇ ἡ ὀργὴ τοῦ Θεοῦ καὶ θὰ φανερωθῇ ἡ δικαία κρίσις αὐτοῦ,

ὁ ὁποῖος θ’ ἀποδώσῃ στὸν καθένα συμφώνως πρὸς τὰ ἔργα του.

ὁ ὁποῖος θὰ ἀποδώσῃ εἰς τὸν καθένα σύμφωνα μὲ τὰ ἔργα του·

ὁ ὁποῖος καὶ «θὰ ἀποδώσῃ εἰς τὸν καθένα κατὰ τὰ ἔργα του»·

Σ’ ἐκείνους μὲν, ποὺ μὲ ὑπομονὴ ἐργάζονται τὸ καλό, καὶ ζητοῦν δόξα καὶ τιμὴ καὶ μεγαλεῖο, θ’ ἀποδώσῃ ζωὴ αἰὠνια.

εἰς ἐκείνους μέν, ποὺ μὲ ὑπομονὴν ἐργάζονται κάθε ἔργον ἀγαθὸν καὶ ζητοῦν ἀπὸ τὸν Θεὸν δόξαν καὶ τιμὴν καὶ ἀφθαρσίαν, θὰ ἀποδώσῃ ζωὴν αἰώνιον·

εἰς ἐκείνους μέν, οἱ ὁποῖοι μὲ ὑπομονὴν καὶ ἐπιμονὴν πράττουν τὰ ἀγαθὰ καὶ ἐνάρετα ἔργα, ζητοῦν δὲ ἀπὸ τὸν Θεὸν τὴν δόξαν τοῦ οὐρανοῦ καὶ τὴν ἀφθαρσίαν καὶ τὴν ἀθανασίαν, θὰ δώσῃ ὁ Θεὸς ζωὴν αἰωνίαν πλησίον του.

Σ’ ἐκείνους δὲ, ποὺ ἔχουν κακὴ καὶ ἀντιδραστικὴ διάθεσι, καὶ ἀπειθοῦν μὲν στὸ καλό, ὑπακούουν δὲ στὸ κακό, θ’ ἀποδωθῇ θυμὸς καὶ ὀργή.

εἰς ἐκείνους δέ, ποὺ εἶναι κυριευμένοι ἀπὸ πνεῦμα φατριαστικὸν καὶ ἀπειθοῦν μὲν εἰς τὴν ἀλήθειαν, πείθονται δὲ εἰς τὴν ἀδικίαν καὶ δὲν ἀποφεύγουν αὐτήν, θὰ ἐπιπέσῃ θυμὸς καὶ ὀργή.

Ἐναντίον δὲ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ πνεῦμα ἀντιλογίας καὶ φιλονεικίας δὲν πείθονται μὲν καὶ δὲν ὑποτάσσονται εἰς τὴν ἀλήθειαν, πείθονται δὲ καὶ ὑποδουλώνονται εἰς τὴν ἀδικίαν, θὰ ἐκσπάσῃ θυμὸς καὶ ὀργή.

Θλῖψι καὶ στενοχώρια σὲ κάθε ἀνθρώπινη ὕπαρξι, ποὺ κάνει τὸ κακό, τὸν Ἰουδαῖο πρῶτα καὶ ὕστερα τὸν Ἕλληνα (τὸν εἰδωλολάτρη).

Ναί· θλῖψις καὶ στενοχώρια θὰ ἐπιπέσῃ εἰς κάθε ἄνθρωπον, ποὺ ἐπιμένει να ἐργάζεται τὸ κακόν, τόσον εἰς τὸν Ἰουδαῖον κατὰ πρῶτον λόγον, ὅσον καὶ εἰς τὸν εἰδωλολάτρην.

Θλῖψις καὶ στενοχωρία θὰ κυριεύσῃ καὶ θὰ πλημμυρίσῃ κάθε ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος ἀμετανόητα ἐπιμένει νὰ ἐργάζεται τὸ κακόν, τὸν Ἰουδαῖον κατὰ πρῶτον λόγον, ἀλλὰ καὶ τὸν ἐθνικόν·

Ἀντιθέτως δόξα καὶ τιμὴ καὶ μεγαλεῖο σὲ κάθε ἄνθρωπο, ποὺ πράττει τὸ καλό, στὸν Ἰουδαῖο πρῶτα καὶ ὕστερα στὸν Ἕλληνα (τὸν εἰδωλολάτρη).

Δόξα δὲ καὶ τιμὴ καὶ εἰρήνη θὰ ἀποδοθῇ εἰς καθένα, ποὺ ἐργάζεται τὸ ἀγαθόν, εἰς τὸν Ἰουδαῖον πρῶτον καὶ εἰς τὸν εἰδωλολάτρην Ἕλληνα.

δόξα δὲ ἀπὸ τὸν Θεόν, τιμὴ καὶ ἔπαινος, εἰρήνη καὶ χαρὰ θὰ δοθῇ εἰς καθένα, ποὺ ἐργάζεται τὸ ἀγαθόν, εἰς τὸν Ἰουδαῖον πρῶτον, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸν εἰδωλολάτρην·

Διότι στὸ Θεὸ δὲν ὑπάρχει προσωποληψία.

Θὰ συμβοῦν δὲ τὰ ἴδια εἰς τοὺς Ἰουδαίους καὶ εἰς τοὺς εἰδωλολάτρας, διότι δεν χαρίζεται εἰς πρόσωπα ὁ Θεός.

διότι δὲν εἶναι προσωπολήπτης ὁ Θεός· (δὲν λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν τὴν φυλὴν καὶ τὴν τάξιν τῶν ἀνθρώπων, ἀλλὰ τὴν πίστιν καὶ τὰ ἔργα των).

Ὅσοι δὲ ἁμάρτησαν χωρὶς νὰ ἔχουν τὸ νόμο (τὸ μωσαϊκὸ νόμο), χωρὶς τὸ νόμο ὡς κριτήριο καὶ θ’ ἀπωλεσθοῦν. Καὶ ὅσοι ἁμάρτησαν ἔχοντας τὸ νόμο, μὲ τὸ νόμο ὡς κριτήριο θὰ καταδικασθοῦν.

Καὶ δι’ αὐτὸ ὅσοι ἡμάρτησαν, χωρὶς νὰ ἔχουν λάβει νόμον γραπτόν, αὐτοὶ θὰ καταδικασθοῦν εἰς ἀπώλειαν χωρὶς νὰ ἔχουν κατήγορον τὸν νόμον τοῦτον. Καὶ ὅσοι ἡμάρτησαν, ἐνῷ εἶχε δοθῇ εἰς αὐτοὺς νόμος γραπτός, αὐτοὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου τούτου θὰ κριθοῦν.

Δι’ αὐτό, ὅσοι ἡμάρτησαν, χωρὶς νὰ ἔχουν γνωρίσει τὸν μωσαϊκὸν Νόμον, θὰ καταδικασθοῦν εἰς ἀπώλειαν, χωρὶς νὰ χρησιμοποιηθῇ ὁ Νόμος ὡς μέτρον τῆς κρίσεως ἐναντίον των· καὶ ὅσοι ἡμάρτησαν, ἐνῶ εἶχαν λάβει καὶ ἐγνώριζαν τὸν γραπτόν, τὸν μωσαϊκὸν Νόμον, θὰ κριθοῦν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Νόμου.

Διότι καλοὶ ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ δὲν εἶναι οἱ ἀκροαταὶ τοῦ νόμου, ἀλλ’ οἱ ἐφαρμοσταὶ τοῦ νόμου θὰ θεωρηθοῦν καλοί.

Διότι δίκαιοι ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ εἶναι ὄχι ὅσοι ἀκούουν ἁπλῶς τὸν θεῖον νόμον ἀναγινωσκόμενον, ἀλλ’ ὅσοι φυλάττουν τὸν νόμον, αὐτοὶ θὰ ἀναγνωρισθοῦν δίκαιοι.

Διότι δίκαιοι καὶ ἄξιοι ἀμοιβῆς ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ δὲν εἶναι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι ἁπλῶς ἀκούουν καὶ γνωρίζουν τὸν Νόμον, ἀλλ’ ὅσοι τὸν τηροῦν καὶ τὸν ἐφαρμόζουν.

Ὅταν δὲ οἱ ἐθνικοί, ποὺ δὲν ἔχουν νόμο, κάνουν ἐκ φύσεως τὰ τοῦ νόμου, αὐτοί, ἂν καὶ δὲν ἔχουν νόμο, εἶναι οἱ ἴδιοι νόμος γιὰ τοὺς ἑαυτοὺς τους.

Διότι ὅταν θεοσεβεῖς ἄνθρωποι ἀπὸ τοὺς ἐθνικούς, ποὺ δὲν τοὺς ἐδόθη ἀπὸ τὸν Θεὸν νόμος γραπτός, ὁδηγούμενοι ἀπὸ τὸν ἔμφυτον ἠθικὸν νόμον πράττουν ὅ,τι ὁ γραπτὸς νόμος διατάσσει, εἰς τοὺς τοιούτους ἀνθρώπους, καίτοι δὲν ἔχουν γραπτὸν νόμον, νόμος εἶναι ὁ ἴδιος ὁ ἑαυτός των, δηλαδὴ ἡ συνείδησίς των.

Ὅταν λοιπὸν ἐθνικοὶ καὶ εἰδωλολάτραι, ποὺ δὲν ἔχουν λάβει τὸν γραπτὸν Νόμον τοῦ Θεοῦ, πράττουν δὲ ἀπὸ ἔμφυτον ἠθικὴν παρόρμησιν ὅσα λέγει ὁ Νόμος, αὐτοὶ καίτοι δὲν ἔχουν νόμον εἶναι οἱ ἴδιοι διὰ τὸν εὐατόν των νόμος (ἐπειδὴ ἔχουν ὁδηγὸν τὴν συνείδησίν των).

Αὐτοὶ δείχνουν, ὅτι τὸ ἔργο τοῦ νόμου εἶναι γραμμένο στὶς ψυχές τους, ἀφοῦ ἡ συνείδησί τους δίνει ἔντονη μαρτυρία (γιὰ τὸ καλὸ καὶ τὸ κακό), καὶ οἱ διάνοιές τους στέκονται μεταξύ αὐτῶν κατήγοροι ἢ καὶ συνήγοροι στὶς μεταξύ τους σχέσεις

Οἱ ἐθνικοὶ αὐτοὶ τὸ ἔργον, ποὺ κάνει ὁ νόμος νὰ διαφωτίζῃ τοὺς ἀνθρώπους εἰς τὸ νὰ διακρίνουν τὸ ἀγαθὸν ἀπὸ τὸ κακόν, ἀποδεικνύουν, ὅτι τὸ ἔχουν γραμμένον εἰς τὰς καρδίας των, ὅταν ἡ συνείδησίς των δίδῃ μαρτυρίαν εἰς αὐτοὺς διὰ κάθε πράξιν, καὶ οἱ ἐσωτερικοί των λογισμοὶ ἀναμεταξύ των κατηγοροῦν ἢ καὶ καμμιὰ φορὰ ἀπολογοῦνται.

Αὐτοὶ ἀποδεικνύουν καὶ φανερώνουν μὲ τὴν συμπεριφοράν των, ὅτι ἔχουν γραπτὸν τὸ ἔργον τοῦ Νόμου μέσα εἰς τὰς καρδίας των, ὅταν ἡ συνείδησίς των δίδῃ μαρτυρίαν καὶ ἐπιβεβαίωσιν εἰς αὐτοὺς διὰ τὰς πράξεις των, ἂν εἶναι καλαὶ ἢ κακαί, ἡ δὲ διάνοια ἐκ παραλλήλου πρὸς τὴν συνείδησιν ἀναπτύσσει λογισμούς, οἱ ὁποῖοι κατηγοροῦν ὁ ἔνας τὸν ἄλλον ἢ καὶ ἀπολογοῦνται, διὰ τὴν ἐξακρίβωσιν τοῦ καλοῦ.

γιὰ τὴν ἡμέρα, ποὺ ὁ Θεός, συμφώνως μὲ τὸ εὐαγγέλιό μου, θὰ κρίνῃ τὶς κρυφὲς σκέψεις καὶ πράξεις τῶν ἀνθρώπων διὰ τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ.

Θὰ ἀνακηρυχθοῦν δὲ δίκαιοι οἱ τηρηταὶ τοῦ νόμου κατὰ τὴν ἡμέραν, ποὺ θὰ κρίνῃ ὁ Θεὸς τὰς ἀποκρύφους πράξεις τῶν ἀνθρώπων σύμφωνα μὲ τὸ εὐαγγέλιον, τὸ ὁποῖον κηρύττω. Θὰ τὰς κρίνῃ δὲ διὰ τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ ὡς ὑπερτάτου κριτοῦ.

Αὐτοί, λοιπόν, οἱ εἰδωλολάτραι, οἱ τηρηταὶ τοῦ ἐμφύτου ἠθικοῦ νόμου, θὰ ἀνακηρυχθοῦν δίκαιοι ἐκ μέρους τοῦ Θεοῦ κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ δίκαιος Θεὸς θὰ κρίνῃ τὰς φανερὰς καὶ κρυφὰς πράξεις τῶν ἀνθρώπων διὰ τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, σύμφωνα μὲ τὸ Εὐαγγέλιον, τὸ ὁποῖον ἐγὼ κηρύττω.

Ἰδοὺ σὺ φέρεις τὸ τιμημένο ὄνομα Ἰουδαῖος, καὶ ἐπαναπαύεσαι στὸ νόμο, καὶ καυχᾶσαι γιὰ τὴ σχέσι σου μὲ τὸ Θεό,

Ἰδοὺ σὺ φέρεις ὑπερήφανα τὸ ὄνομα Ἰουδαῖος καὶ ἐπαναπαύεσαι ἐπάνω εἰς τὸν νόμον, σὰν νὰ κάθησαι ἐπὶ στηρίγματος ἀσφαλοῦς καὶ ἀναπαυτικοῦ, καὶ καυχᾶσαι θεωρῶν τὸν Θεὸν ὡς ἰδικόν σου.

Ἰδού, λοιπόν, σὺ ἔχεις ὡς τιμητικὸν τίτλον τὸ ὄνομα τοῦ Ἰουδαίου (ὄνομα ποὺ τὸ ἐτίμησαν πατριάρχαι καὶ προφῆται) καὶ ἐπαναπαύεσαι εἰς τὸν Νόμον, ποὺ ἔχεις λάβει, καὶ καυχᾶσαι διὰ τὸν Θεόν, ποὺ ἔχεις γνωρίσει ὡς ἰδικόν σου.

καὶ γνωρίζεις τὸ θέλημά του, καὶ καταλαβαίνεις τὶς διαφορές (διακρίνεις τὸ καλὸ ἀπὸ τὸ κακό, καὶ τὸ ἀνώτερο ἀπὸ τὸ κατώτερο), διότι διδάσκεσαι ἀπὸ τὸ νόμο.

Καὶ γνωρίζεις θεωρητικῶς τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ καὶ διακρίνεις τὴν διαφορὰν μεταξὺ καλοῦ καὶ κακοῦ, διότι διδάσκεσαι ἀπὸ τὸν νόμον.

Καὶ γνωρίζεις τουλάχιστον θεωρητικῶς, τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ καὶ εἶσαι εἰς θέσιν νὰ διακρίνῃς τὴν διαφορὰν μεταξὺ καλοῦ καὶ κακοῦ, διότι διδάσκεσαι ἀπὸ τὸν Νόμον·

Καὶ ἔχεις τὴν πεποίθησι, ὅτι εἶσαι ὁδηγὸς τυφλῶν, φῶς ὅσων βρίσκονται στὸ σκότος,

Καὶ ἔχεις διὰ τὸν ἑαυτόν σου τὴν ἀλαζονικὴν πεποίθησιν, ὅτι εἶσαι ὁδηγὸς τῶν τυφλῶν εἰδωλολατρῶν, φῶς ἐκείνων ποὺ εὑρίσκονται εἰς τὸ σκότος τῆς ἀγνοίας καὶ τῆς εἰδωλολατρικῆς πλάνης,

καὶ ἔχεις σχηματίσει διὰ τὸν εὐατόν σου τὴν πεποίθησιν ὅτι εἶσαι ἀδηγὸς τῶν τυφλῶν, δηλαδὴ τῶν εἰδωλολατρῶν, φῶς δι’ ἐκείνους ποὺ εὑρίσκονται εἰς τὸ σκοτάδι τῆς πλάνης,

παιδαγωγὸς ἀνοήτων, διδάσκαλος νηπίων, ποὺ ἔχεις ἀπὸ τὸ νόμο τὴν κατάρτισι στὴ γνῶσι καὶ στὴν ἀλήθεια.

παιδαγωγὸς ἱκανὸς νὰ συνετίζῃς τοὺς ἀνοήτους, διδάσκαλος ἐκείνων ποὺ εἶναι εἰς νηπιώδη πνευματικὴν κατάστασιν, ἔχων τὴν ἀκριβῆ γνῶσιν καὶ ἀλήθειαν, ποὺ εὑρίσκεται μέσα εἰς τὸν νόμον.

παιδαγωγὸς κατὰ Θεὸν τῶν ἀφρόνων, διδάσκαλος αὐτῶν ποὺ εἶναι νήπιοι κατὰ τὴν γνῶσιν καὶ τὴν ἀρετήν, ἄνθρωπος γενικῶς, ποὺ ἔχεις ἀπὸ τὸν Νόμον τὴν μόρφωσιν τῆς γνώσεως καὶ τῆς ἀληθείας.

Ἀλλὰ σὺ, ποὺ διδάσκεις τὸν ἄλλο, τὸν ἑαυτό σου δὲν διδάσκεις; Σύ, ποὺ κηρύττεις νὰ μὴ κλέβουν, κλέβεις;

Σὺ λοιπόν, ποὺ διδάσκεις τὸν ἄλλον, δὲν διδάσκεις καλύτερα τὸν ἑαυτόν σου; Σὺ, ποὺ κηρύττεις νὰ μὴ κλέπτουν οἱ ἄλλοι, κλέπτεις;

Σὺ λοιπόν, ποὺ διδάσκεις τὸν ἄλλον, δὲν διδάσκεις καὶ δὲν συνετίζεις τὸν εὐατόν σου; Σύ, ποῦ κηρύττεις εἰς τοὺς ἄλλους νὰ μὴ κλέπτουν, κλέπτεις;

Σύ, ποὺ λέγεις νὰ μὴ μοιχεύουν, μοιχεύεις; Σύ, ποὺ σιχαίνεσαι καὶ ἀποστρέφεσαι τὰ εἴδωλα, κλέβεις τοὺς εἰδωλολατρικοὺς ναοὺς;

Σύ, ποὺ λέγεις εἰς τοὺς ἄλλους νὰ μὴ μοιχεύουν, μοιχεύεις; Σύ, ποὺ δεικνύεις βδελυγμίαν καὶ ἀποστροφὴν πρὸς τὰ εἴδωλα, κλέπτεις τὰ χρήματα τῶν εἰδωλολατρικῶν ναῶν;

Σύ, ποὺ συμβουλεύεις τοὺς ἄλλους νὰ μὴ καταπατοῦν τὴν συζυγικὴν πίστιν, διαπράττεις μοιχείαν; Σύ, ποὺ ἀποστρέφεσαι μὲ ἀηδίαν τὰ εἴδωλα, διαπράττεις ἱεροσυλίας, κλέπτων χρήματα ἀπὸ τοὺς εἰδωλολατρικοὺς ναούς;

Σύ, ποὺ καυχᾶσαι γιὰ τὸ νόμο, μὲ τὴν παράβασι τοῦ νόμου προσβάλλεις τὸ Θεό;

Σύ, ποὺ καυχᾶσαι διότι κατέχεις τὸν νόμον, διὰ τῆς παραβάσεως τοῦ νόμου ἀτιμάζεις τὸν Θεόν, ὁ ὁποῖος σοῦ τὸν ἔδωσε;

Σύ, ποὺ καυχᾶσαι διὰ τὴν γνῶσιν τοῦ Νόμου, μὲ τὴν παράβασιν αὐτοῦ τοῦ Νόμου προσβάλλεις καὶ ἀτιμάζεις τὸν Θεόν;

Διότι ἐξ αἰτίας σας τὸ ὄνομα τοῦ Θεοῦ διασύρεται μεταξὺ τῶν ἐθνικῶν, ὅπως εἶναι γραμμένο.

Πράγματι δὲ τὸν ἀτιμάζεις, διότι ἐξ αἰτίας σας καὶ λόγῳ τῶν ἀσυστόλων παραβάσεών σας τὸ ὄνομα τοῦ Θεοῦ κακοσυσταίνεται καὶ βλασφημεῖται καὶ μεταξὺ τῶν ἐθνικῶν, καθὼς εἶναι γραμμένον ἀπὸ τὸν Ἡσαΐαν.

Διότι πράγματι, «ἐξ αἰτίας τῶν ἰδικῶν σας ἀναισχύντων παραβάσεων ὑβρίζεται καὶ βλασφημεῖται τὸ ὄνομα τοῦ Θεοῦ μεταξὺ τῶν εἰδωλολατρῶν», ὅπως ἔχει γραφῆ ἀπὸ τὸν προφήτην Ἡσαΐαν.

Ἡ Περιτομὴ βεβαίως ὠφελεῖ, ἐὰν ἐφαρμόζῃς τὸ νόμο. Ἐὰν ὅμως εἶσαι παραβάτης τοῦ νόμου, ἡ περιτομή σου ἔγινε ἀπεριτμησία.

Καὶ ἔτσι, καίτοι σὺ ἔχεις περιτμηθῇ, τίποτε δὲν σὲ ὠφελεῖ τοῦτο. Διότι ἡ περιτομὴ ὠφελεῖ μέν, ἐὰν τηρῇς τὰ προστάγματα τοῦ νόμου. Ἐὰν ὅμως εἶσαι παραβάτης τοῦ νόμου, ἡ περιτομή σου ἔχασε κάθε ἀξίαν ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ καὶ ἔγινε σὰν τὴν ἀκροβυστίαν, καὶ συνεπῶς εἶσαι καὶ σὺ ὡσὰν νὰ μὴ περιετμήθης.

Ἔτσι δὲ σοῦ εἶναι ἐντελῶς ἄχρηστος ἡ περιτομή. Διότι ἡ περιτομὴ σὲ ὠφελεῖ, ἐὰν τηρῇς τὸν Νόμον. Ἐὰν ὅμως εἶσαι παραβάτης τῶν διατάξεων τοῦ Νόμου, ἡ περιτομή σου ἔχασε κάθε ἀξίαν καὶ ἔγινε σὰν τὴν ἀκροβυστίαν τῶν εἰδωλολατρῶν.

Ἐὰν δὲ ὁ ἀπερίτμητος τηρῇ τὶς ἐντολὲς τοῦ νόμου, ἡ ἀπεριτμησία του δὲν θὰ θεωρηθῇ ὡς περιτομή;

Ἐὰν λοιπὸν ὁ ἀπερίτμητος ἐθνικὸς τηρῇ ἐπακριβῶς τὰς ἐντολὰς τοῦ νόμου, δὲν θὰ λογαριασθῇ ἡ ἀκροβυστία του σὰν νὰ ἦτο περιτομή;

Ἐὰν τώρα ὁ ἀπερίτμητος εἰδωλολάτρης τηρῇ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου καὶ συμμορφώνεται πρὸς αὐτόν, τότε ἡ ἀκροβυστία του δὲν θὰ θεωρηθῇ ἀπὸ τὸν Θεὸν ὡς περιτομή;

Καὶ ὁ ἐκ φύσεως ἀπερίτμητος, ποὺ ἐκτελεῖ τὸ νόμο, θὰ καταδικάσῃ ἐσἐνα, ποὺ ἔχεις τὸ γραπτὸ νόμο καὶ τὴν περιτομὴ, ἀλλ’ εἶσαι παραβάτης τοῦ νόμου.

Καὶ ὁ ἐθνικός, ποὺ ἔχει μὲν ἐκ φύσεως τὴν ἀκροβυστίαν, ἀλλὰ φυλάσσει τὰς ἠθικὰς ἐντολὰς τοῦ νόμου, θὰ καταδικάσῃ σέ, ὁ ὁποῖος, μολονότι ἔλαβες ὡς προνόμιον τὸν γραπτὸν νόμον καὶ τὴν περιτομήν, εἶσαι παραβάτης τοῦ νόμου.

Ἔτσι δέ, ὁ ἐθνικός, ποὺ ἔχει φυσικὴν τὴν ἀκροβυστίαν, τηρεῖ ὅμως τὸν νόμον τοῦ Θεοῦ, θὰ καταδικάσῃ σέ, ὁ ὁποῖος, καίτοι ἔλαβες ἀπὸ τὸν Θεὸν τὸν γραπτὸν Νόμον καὶ τὴν περιτομήν, παραβαίνεις ἐν τούτοις τὸν Νόμον.

Διότι ἀληθινὸς Ἰουδαῖος δὲν εἶναι αὐτὸς, ὁ ὁποῖος φαίνεται. Οὔτε ἀληθινὴ περιτομὴ εἶναι αὐτή, ἡ ὁποία φαίνεται στὴ σάρκα.

Διότι πραγματικὸς Ἰουδαῖος δὲν εἶναι ἐκεῖνος, ποὺ ἀπ’ ἔξω φαίνεται Ἰουδαῖος, οὔτε ἡ περιτομή, ποὺ εἶναι φανερὰ μόνον εἰς τὴν σάρκα, εἶναι πραγματικὴ περιτομή.

Διότι Ἰουδαῖος ἀληθινὸς καὶ ἄξιος τῶν δωρεῶν τοῦ Θεοῦ δὲν εἶναι ἐκεῖνος, ποὺ ἐξωτερικῶς φαίνεται ὡς Ἰουδαῖος οὔτε ἀληθινὴ περιτομὴ εἶναι ἐκείνη, ποὺ ἔχει γίνει καὶ φαίνεται εἰς τὴν σάρκαν.

Ἀλλ’ ἀληθινὸς Ἰουδαῖος εἶναι αὐτὸς, ὁ ὁποῖος δὲν φαίνεται (ὁ ἐσωτερικὸς δηλαδὴ ἄνθρωπος ὁ ἀφωσιωμένος στὸ Θεό). Καὶ πραγματικὴ περιτομὴ εἶναι ἡ περιτομὴ τῆς καρδιᾶς, ποὺ γίνεται ἀπὸ τὸ Πνεῦμα, ὄχι ἀπὸ τὸ γράμμα τοῦ νόμου. Τοῦ ἀληθινοῦ αὐτοῦ Ἰουδαίου ὁ ἔπαινος δὲν προέρχεται ἀπὸ ἀνθρώπους, ἀλλ’ ἀπὸ τὸ Θεό.

Ἀλλὰ πραγματικὸς Ἰουδαῖος εἶναι ὁ ἀφωσιωμένος εἰς τὸν Θεὸν μὲ τὸ ἐσωτερικόν του, ποὺ εἶναι ἀπόκρυφον, καὶ εἰς μόνον τὸν Θεὸν φανερόν. Καὶ ἀληθινὴ περιτομὴ εἶναι ἡ περιτομὴ τῆς καρδίας, ποὺ γίνεται διὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, ὄχι διὰ τοῦ γράμματος τοῦ Μωσαϊκοῦ νόμου, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει τὴν δύναμιν νὰ μεταβάλῃ τὴν καρδίαν. Τοῦ γνησίου δὲ αὐτοῦ Ἰουδαίου ὁ ἔπαινος δὲν προέρχεται ἀπὸ ἀνθρώπους, ποὺ ὑποκινεῖται εἰς πλάνην, ἀλλ’ ἀπὸ τὸν Θεόν.

Ἀλλὰ πραγματικὸς καὶ εὐάρεστος εἰς τὸν Θεὸν Ἰουδαῖος εἶναι ἐκεῖνος, ποὺ μὲ τὸ ἄγνωστος εἰς τοὺς ἀνθρώπους καὶ κρυφὸ ἐσωτερικόν του λατρεύει καὶ ὑπακούει εἰς τὸν Θεόν. Καὶ ἀληθινὴ περιτομὴ εἶναι ἡ ἀποκοπὴ πάσης κακίας καὶ ἐνοχῆς ἀπὸ τὴν καρδίαν, ἡ ὁποία γίνεται μὲ τὴν χάριν τοῦ Ἁγίου Πνεύματος καὶ ὄχι μὲ τὴν τυπικὴν καὶ νεκρὰν πλέον διάταξιν τοῦ μωσαϊκοῦ Νόμου. Αὐτὸς δέ, ὁ ἀληθινὰ γνήσιος Ἰουδαῖος θὰ λάβῃ τὸν ἔπαινόν του, ὄχι ἐκ μέρους ἀνθρώπων, ἀλλὰ ἀπὸ τὸν ἴδιον τὸν Θεόν.

Ποιό εἶναι τότε τὸ πλεονέκτημα τοῦ Ἰουδαίου; Ἢ ποιά εἶναι ἡ ὠφέλεια τῆς περιτομῆς; [Σημ.: Ἢ, τῶν περιτετμημένων, τῶν Ἰσραηλιτῶν]

Ἀλλ’ ἐὰν τὰ προσόντα, ποὺ ζητεῖ ὁ Θεός, εἶναι ἐσωτερικά, καὶ ἡμπορῇ νὰ ἔχῃ ταῦτα καὶ ἕνας ἐθνικὸς εὐσυνείδητος, τότε λοιπὸν ποῖον εἶναι τὸ πλεονέκτημα, κατὰ τὸ ὁποῖον ὁ Ἰουδαῖος ὑπερτερεῖ τὸν ἐθνικόν, ἢ ποίαν ὠφέλειαν φέρει ἡ περιτομή;

Τότε λοιπόν, ἀφοῦ εὐάρεστος ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ εἶναι καὶ ὁ ἀπερίτμητος, ἀλλ’ εὐσεβὴς ἐθνικός, ποῖον εἶναι τὸ πλεονέκτημα τοῦ Ἰουδαίου ἢ ποία εἶναι ἡ ὠφέλεια ἀπὸ τὴν περιτομήν;

Πολὺ τὸ κέρδος ἀπὸ κάθε ἄποψι. Πρῶτα δὲ, διότι στοὺς Ἰουδαίους ἐμπιστεύθηκαν τὰ λόγια τοῦ Θεοῦ.

Τὸ πλεονέκτημα εἶναι πολὺ ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν. Πρῶτον μὲν καὶ κυριώτερον πλεονέκτημα εἶναι ὅτι οἱ Ἰουδαῖοι ἐκρίθησαν ἄξιοι νὰ τοὺς ἐμπιστευθῇ ὁ Θεὸς τὰς ὑποσχέσεις του.

Τὸ πλεονέκτημα εἶναι πολὺ καὶ ἀπὸ ὅλας τὰς ἀπόψεις. Πρῶτον μέν, διότι εἰς τοὺς Ἰουδαίους ἐνεπιστεύθη ὁ Θεὸς τὸν Νόμον του, τὰς προφητείας καὶ τὰς ὑποσχέσεις του.

Τί καὶ ἂν μερικοὶ δὲν ἔμειναν πιστοί; Μήπως ἡ ἀπιστία τους θὰ καταργήσῃ τὴν πιστότητα τοῦ Θεοῦ;

Τὸ προνόμιον δὲ αὐτὸ τοῦ νὰ κατέχουν αὐτοὶ τὰς ἐπαγγελίας καὶ ὑποσχέσεις τοῦ Θεοῦ δὲν ἐξεμηδενίσθη. Διότι τί σημαίνει, ἐὰν μερικοὶ ἀπὸ τοὺς Ἰουδαίους ἔδειξαν ἀπιστίαν; Μήπως ἡ ἀπιστία των θὰ καταργήσῃ τὴν ἀξιοπιστίαν καὶ τὴν φιλαλήθειαν τοῦ Θεοῦ;

Τί σημασίαν δὲ ἔχει, ἐὰν μερικοὶ ἐφάνησαν ἄπιστοι; Μήπως ἡ ἀπιστία αὐτῶν εἶναι δυνατόν ποτὲ νὰ καταργήσῃ τὴν ἀξιοπιστίαν καὶ τὴν φιλαλήθειαν τοῦ Θεοῦ;

Μή γένοιτο νὰ σκεφθῇ κανεὶς τέτοιο πρᾶγμα! Ἄς ἀναγνωρίζεται δὲ ὁ Θεὸς ἀξιόπιστος, κάθε δὲ ἄνθρωπος ψεύτης, ὅπως εἶναι γραμμένο· Ἔτσι θὰ δικαιωθῇς στὰ λόγια σου, καὶ θὰ νικήσῃς, ὅταν σ’ ἐπικρίνουν.

Μὴ γένοιτο νὰ εἴπῃ κανείς, ὅτι εἶναι ποτὲ δυνατὸν νὰ φανῇ ὁ Θεὸς ἀναξιόπιστος καὶ ἀθετητὴς τῶν ὑποσχέσεών του. Ἂς ἀποδεικνύεται δὲ ἀπὸ τὰ πράγματα ὁ Θεὸς ἀξιόπιστος εἰς τοὺς λόγους του, κάθε ἄνθρωπος δὲ ἀσυνεπὴς καὶ ψεύστης σύμφωνα μὲ ἐκεῖνο, ποὺ ἔχει γραφῆ εἰς τοὺς ψαλμούς: Διὰ νὰ ἀποδειχθῇς, ὦ Θεέ, δίκαιος εἰς τοὺς λόγους σου καὶ τὰς ὑποσχέσεις σου, καὶ νὰ νικήσῃς ὅταν οἱ ἄνθρωποι σὲ κρίνουν.

Μὴ γένοιτο νὰ εἴπῃ κανείς ποτὲ τέτοιον λόγον· ἂς ἀποδεικνύεται δέ, ὅπως καὶ εἶναι πάντοτε, ὁ Θεὸς ἀληθινὸς καὶ ἀξιόπιστος εἰς ὅλα ὅσα λέγει, κάθε δὲ ἄνθρωπος ἀντιθέτως φαίνεται ψεύστης καὶ ἀσυνεπὴς εἰς τὰς ὑποσχέσεις καὶ ὑποχρεώσεις του, ὅπως ἄλλωστε εἶναι γραμμένον καὶ εἰς τοὺς ψαλμούς· «διὰ νὰ ἀποδειχθῇς, σὺ ὦ Θεέ, δίκαιος καὶ ἀληθινὸς εἰς τοὺς λόγους σου καὶ νὰ νικήσῃς, ἐὰν ποτὲ τολμήσουν οἱ ἄνθρωποι νὰ σὲ κρίνουν».

Ἀφοῦ δὲ τὸ ἰδικό μας ψεῦδος ἀναδεικνύει τὴ δικαίωσι τοῦ Θεοῦ (ὡς ἀξιοπίστου), τἰ θὰ εἰποῦμε; Μήπως εἶναι ἄδικος ὁ Θεός, ποὺ τιμωρεῖ; Ἀνθρωπίνως ὁμιλῶ.

Ἐὰν ὅμως σύμφωνα μὲ τοὺς λόγους αὐτοὺς τοῦ Δαβὶδ ἡ ἰδική μας ἀπιστία καὶ ἀδικία ἀναδεικνύῃ περιφανῶς τὴν ἀλήθειαν καὶ τὸ φιλοδίκαιον τοῦ Θεοῦ, τί θὰ εἴπωμεν; Μήπως εἶναι ἄδικος ὁ Θεός, ὁ ὁποῖος ὀργίζεται ἐναντίον μας διὰ τὴν ἀδικίαν μας ταύτην; Ὁμιλῶ ὅπως θὰ ἐσκέπτετο καὶ θὰ ὡμίλει ἄνθρωπος.

Ἐὰν δὲ ἡ ἰδική μας ἀδικία καὶ ἀσυνέπεια καταδεικνύῃ καὶ ἐξαίρῃ τὴν δικαιοσύνην τοῦ Θεοῦ, τί θὰ εἴπωμεν; Μήπως εἶναι ἄδικος ὁ Θεός, ὁ ὁποῖος ἐκδηλώνει τὴν ὀργήν του ἐναντίον μας διὰ τὴν ἀδικίαν μας αὐτήν; Αὐτὰ τὰ λέγω, σὰν ἄνθρωπος ποὺ σκέπτεται καὶ κρίνει μὲ τὸν ἰδικόν του νοῦν.

Μή γένοιτο νὰ σκεφθῇ κανεὶς τέτοιο πρᾶγμα! Διότι πῶς τότε θὰ κρίνῃ ὁ Θεὸς τὸν κόσμο;

Μὴ γένοιτο ποτὲ νὰ εἴπωμεν ἄδικον τὸν Θεόν. Διότι, ἐὰν ὁ Θεὸς ἀδίκως ὀργίζεται ἐναντίον τῆς ἀπιστίας καὶ ἀδικίας μας, τότε πῶς θὰ κρίνῃ καὶ θὰ δικάσῃ τὴν ὅλην ἀνθρωπότητα;

Μὴ γένοιτο νὰ εἴπωμεν ποτὲ τὸν Θεὸν ἄδικον· διότι πῶς εἶναι δυνατὸν τότε νὰ κρίνῃ μὲ δικαιοσύνην ὅλον τὸν κόσμον;

Ἐπίσης, ἀφοῦ ἡ ἀξιοπιστία τοῦ Θεοῦ λόγῳ τοῦ δικοῦ μου ψεύδους ἔλαμψε περισσότερο γιὰ τὴ δόξα του, γιατὶ πλέον ἐγὼ καταδικάζομαι ὡς ἁμαρτωλός;

Διότι τότε κάθε ἁμαρτωλὸς θὰ ἠμποροῦσε νὰ εἴπῃ: Ἐὰν ἡ φιλαλήθεια καὶ ἀξιοπιστία τοῦ Θεοῦ ἀπεδείχθη πρὸς δόξαν του μεγάλη μὲ τὴν ἰδικήν μου ἁμαρτίαν καὶ ἀσυνέπειαν, διατί πλέον καὶ ἐγὼ δικάζομαι ὡς ἁμαρτωλός;

Κάθε δὲ ἁμαρτωλὸς θὰ ἠμποροῦσε πάλιν νὰ εἴπῃ· Ἐὰν ἡ φιλαλήθεια τοῦ Θεοῦ ἔλαμψε καὶ ἐπλεόνασε, πρὸς δόξαν τοῦ ἁγίου του ὀνόματος χάρις εἰς τὴν ἰδικήν μου ψευδολογίαν καὶ ἀσυνέπειαν, διατί τότε ἐγὼ κρίνομαι καὶ δικάζομαι ὡς ἁμαρτωλός, ἀφοῦ ἔτσι ἔχω συντελέσει εἰς τὴν δόξαν τοῦ Θεοῦ;

Μήπως, λοιπόν, πρέπει νὰ κάνωμε τὰ κακὰ γιὰ νὰ ἔλθουν τὰ καλὰ, ὅπως συκοφαντούμεθα, καὶ ὅπως μερικοὶ ἰσχυρίζονται, ὅτι λέγουμε ἐμεῖς; Αὐτοὶ δικαίως θὰ καταδικασθοῦν.

Καὶ μήπως (καθὼς μᾶς συκοφαντοῦν καὶ καθὼς ἰσχυρίζονται μερικοί, ὅτι δῆθεν λέγομεν ἡμεῖς, ὅτι) θὰ κάμωμεν τὰ κακὰ διὰ νὰ ἔλθουν τὰ ἀγαθά; Ἀλλα τῶν συκοφαντῶν αὐτῶν ἡ καταδίκη καὶ ἡ κόλασις εἶναι δικαία.

Καὶ μήπως, ὅπως μερικοὶ μᾶς συκοφαντοῦν ὅτι τάχα πιστεύομεν καὶ λέγομεν, θὰ πράξωμεν τὰ κακά, διὰ νὰ ἔλθουν εἰς ἡμᾶς τὰ ἀγαθά; Αὐτῶν ὅμως, ποὺ μᾶς συκοφαντοῦν, ἡ καταδίκη ἐκ μέρους τοῦ Θεοῦ εἶναι δικαία.

Τί λοιπόν; Ὑπερέχουμε (ἠθικῶς ἐμεῖς οἱ Ἰουδαῖοι); Ὄχι βεβαίως. Ἤδη δὲ κατηγορήσαμε τοὺς Ἰουδαίους καὶ τοὺς Ἕλληνες (τοὺς εἰδωλολάτρες), ὅτι ὅλοι εἶναι κάτω ἀπὸ τὴν ἁμαρτία,

Ποῖον λοιπὸν εἶναι τὸ συμπέρασμα; Ὑπερτεροῦμεν ἀπὸ ἠθικὴν ἔποψιν ἡμεῖς οἱ Ἰουδαῖοι τοὺς ἐθνικούς; Καθόλου. Διότι κατηγορήσαμεν προηγουμένως καὶ Ἰουδαίους καὶ Ἕλληνας, ὅτι ὅλοι εἶναι ὑπὸ τὸ κράτος τῆς ἁμαρτίας·

Λοιπόν, ὑπερέχομεν ἡμεῖς οἱ Ἰουδαῖοι ἀπὸ τοὺς ἐθνικούς; Καθόλου καὶ κατὰ κανένα τρόπον. Διότι κατηγορήσαμεν προηγουμένως καὶ ἐπεδείξαμεν ὅτι ὅλοι, Ἰουδαῖοι καὶ Ἕλληνες, εὑρίσκονται ὑπὸ τὴν κυριαρχίαν τῆς ἁμαρτίας.

ὅπως εἶναι γραμμένο· Δὲν ὑπάρχει καλὸς οὔτε ἕνας.

καθὼς ἔχει γραφῆ εἰς τοὺς ψαλμούς, ὅτι δὲν ὑπάρχει δίκαιος οὔτε ἕνας·

Ὅπως ἀκριβῶς ἔχει γραφῆ εἰς τοὺς ψαλμούς, ὅτι «δὲν ὑπάρχει μεταξὺ τῶν ἀνθρώπων οὔτε ἔνας δίκαιος,

Δὲν ὑπάρχει κανεὶς μὲ σύνεσι. Δὲν ὑπάρχει κανείς, ποὺ ν’ ἀναζητῇ τὸ Θεό.

δὲν ὑπάρχει κανείς, ποὺ νὰ ἔχῃ διάνοιαν καθαρὰν ἀπὸ τὸν σκοτισμὸν τῆς ἁμαρτίας καὶ ἱκανὴν νὰ ἐννοῇ τὴν ἠθικὴν καὶ θρησκευτικὴν ἀλήθειαν· δὲν ὑπάρχει κανεὶς ποὺ νὰ ζητῇ μὲ πόθον νὰ γνωρίσῃ τὸν Θεόν.

δὲν ὑπάρχει κανένας μὲ φωτισμένον νοῦν καὶ καθαράν τὴν σκέψιν, ποὺ νὰ γνωρίζῃ τὸν Θεόν, κανένας, ποὺ νὰ ἀναζητῇ μὲ πόθον εἰλικρινῆ τὸν Θεόν.

Ὅλοι ἐξετράπησαν καὶ ἐξαχρειώθηκαν. Δὲν ὑπάρχει κανείς, ποὺ νὰ κάνῃ τὸ καλό, δὲν ὑπάρχει οὔτε ἕνας.

Ὅλοι παρεξετράπησαν ἀπὸ τὸν δρόμον τῆς ἀρετῆς, συγχρόνως δὲ καὶ ἑξαχρειώθησαν. Δὲν ὑπάρχει κανείς, ποὺ νὰ ἐνεργῇ τὸ ἀγαθόν. Δὲν ὑπάρχει οὔτε ἕνας.

Ὅλοι παρεξέκλιναν ἀπὸ τὸν δρόμον τοῦ Θεοῦ καὶ συγχρόνως διεφθάρησαν· δὲν ὑπάρχει κανείς, ποὺ νὰ πράττῃ τὸ ἀγαθόν, τὸ σύμφωνον μὲ τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ καὶ τὸ χρήσιμον εἰς τοὺς ἀνθρώπους. Δὲν ὑπάρχει οὔτε ἔνας.

Ὁ λάρυγγάς τους εἶναι τάφος ἀνοικτός. Μὲ τὶς γλῶσσες τους ἔλεγαν λόγια δόλια. Δηλητήριο ἀπὸ τὰ φαρμακερὰ φίδια ἀσπίδες εἶναι κάτω ἀπὸ τὰ χείλη τους.

Τάφος ἀνοικτός, ἕτοιμος νὰ καταπίῃ ὡς ἄλλον νεκρὸν τὸν πλησίον, εἶναι ὁ λάρυγξ τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν· μὲ τὰς γλώσσας των ὡμίλουν δολίως καὶ ἔκρυπταν εἰς γλυκεῖς λόγους κακούργους σκοπούς· δηλητήριον τοῦ φιδιοῦ, ποὺ λέγεται ἀσπίς, εἶναι κάτω ἀπὸ τὰ χείλη των.

Τὸ στόμα των ὁμοιάζει μὲ ἀνοικτὸν τάφον, ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἀναδίδονται δηλητηριώδεις ἀναθυμιάσεις. Μὲ τὰς γλώσσας των ὠμιλοῦσαν κατὰ ἕνα τρόπον πανοῦργον καὶ δόλιον· δηλητήριον ὀχιᾶς ὑπάρχει κάτω ἀπὸ τὰ χείλη των· εἶναι ἕτοιμοι μὲ τὰ λόγια των νὰ πλήξουν κατὰ θανάσιμον τρόπον τοὺς ἄλλους.

Τὸ στόμα τους εἶναι γεμάτο κατάρα καὶ φαρμάκι.

Τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν τὸ στόμα εἶναι γεμᾶτον ἀπὸ λόγους κατάρας κατὰ τοῦ Θεοῦ καὶ ἀπὸ δηλητήριον πικρίας κατὰ τῶν ἄλλων.

Τὸ στόμα τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν εἶναι γεμᾶτο ἀπὸ λόγους κατάρας καὶ πικρίας.

Τὰ πόδια τους τρέχουν γρήγορα γιά νὰ κάνουν φόνο.

Καθὼς δὲ καὶ ὁ Ἡσαΐας λέγει· Τὰ πόδια των τρέχουν γρήγορα διὰ νὰ φονεύσουν καὶ νὰ χύσουν αἷμα·

Εἶναι πολὺ γρήγορα τὰ πόδια των, διὰ νὰ φονεύσουν καὶ χύσουν αἷμα.

Συντρίμματα καὶ δυστυχία εἶναι στοὺς δρόμους τους.

εἰς τοὺς δρόμους των καὶ εἰς τὰς πράξεις των σπείρουν συντρίμματα καὶ δυστυχίαν διὰ τὸν πλησίον·

Εἰς τοὺς δρόμους τῆς ζωῆς των σκορπίζουν συντρίμματα καὶ σωρεύουν δυστυχίας καὶ θλίψεις ἐναντίον τοῦ πλησίον των.

Καὶ τὸ δρόμο τοῦ καλοῦ δὲν γνώρισαν.

βίον δὲ εἰρηνικὸν καὶ διὰ τὸν ἑαυτόν τους καὶ διὰ τοὺς ἄλλους δὲν ἐγνώρισαν.

Τὸν δρόμον τῆς εἰρήνης, δηλαδὴ ζωὴν εἰρήνης διὰ τὸν εὐατόν των καὶ τοὺς ἄλλους, δὲν ἐγνώρισαν καὶ δὲν ἐδοκίμασαν.

Φόβος Θεοῦ δὲν ὑπάρχει σ’ αὐτοὺς.

Δὲν ὑπάρχει φόβος Θεοῦ ἐμπρὸς εἰς τὰ μάτια τῆς ψυχῆς των.

Δὲν ὑπάρχει καθόλου φόβος τοῦ Θεοῦ εἰς τὰ μάτια τῆς ψυχῆς των, εἰς τὰ βάθη τῆς καρδίας των».

Γνωρίζουμε δὲ, ὅτι, ὅσα λέγει ὁ νόμος (ἡ Παλαιὰ Διαθήκη), τὰ λέγει γι’ αὐτοὺς, ποὺ ὑπόκεινται στὸ νόμο (τοὺς Ἰουδαίους), ὥστε κάθε στόμα νὰ κλεισθῇ, καὶ ὅλος ὁ κόσμος νὰ καταστῇ ὑπόδικος ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ.

Γνωρίζομεν δέ, ὅτι καὶ αὐτὰ καὶ ὅσα ἄλλα λέγει ὁ νόμος τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης, τὰ λέγει εἰς ἐκείνους, ποὺ διετέλουν ὑπὸ τὸν νόμον καὶ διηυθύνοντο ἀπὸ αὐτόν, δηλαδὴ εἰς τοὺς Ἰουδαίους. Διὰ νὰ βουλωθῇ ἔτσι κάθε στόμα καὶ διὰ νὰ γίνῃ ὅλος ὁ κόσμος ὑπόλογος καὶ ὑπόδικος ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ.

Γνωρίζομεν, ὅτι ὅσα ὁ Νόμος τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης λέγει, τὰ λέγει πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκοντο ὑπὸ τὸν Νόμον καὶ εἶχον αὐτὸν ὡς ὁδηγόν των, δηλαδὴ πρὸς τοὺς Ἰουδαίους. Καὶ τοῦτο διὰ νὰ φράξῃ καὶ κλείσῃ κάθε στόμα καὶ διὰ νὰ γίνῃ ὅλος ὁ κόσμος ὑπεύθυνος καὶ ὑπόδικος ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ.

Διότι ἀπὸ τὰ ἔργα, ποὺ ἀπαιτεῖ ὁ νόμος, δὲν θὰ κριθῇ δίκαιος ἐνώπιόν του κανεὶς ἄνθρωπος (ἀφοῦ ὅλοι παραβαίνουν τὸ νόμο), ἀλλὰ μὲ τὸ νόμο ἀποκτᾶται συνείδησι τῆς ἁμαρτίας.

Εἶναι δὲ ὑπόδικος ὅλος ὁ κόσμος, διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ τηρήσῃ ὁ ἄνθρωπος ἐπακριβῶς ὅλον τὸν νόμον, χωρὶς νὰ παραβῇ τοῦτον, ἔστω καὶ μίαν φοράν. Συνεπῶς ἀπὸ ἔργα ὑπακοῆς εἰς τὸν νόμον δὲν θὰ ἀναγνωρισθῇ δίκαιος κανεὶς θνητὸς ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ. Διότι μὲ τὸν νόμον ἐπιτυγχάνεται μόνον τὸ νὰ γνωρίσῃ καλὰ ὁ ἄνθρωπος τὴν ἁμαρτωλήν του κατάστασιν.

Διότι ἀπὸ τὰ ἔργα τοῦ Νόμου «δὲν θὰ λάβῃ τὴν δικαίωσιν καὶ τὴν σωτηρίαν ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ καμμία ἀνθρωπίνη ὕπαρξις». Ἐπειδὴ διὰ μέσου τοῦ Νόμου ἐπιτυγχάνεται τοῦτο μόνον· νὰ γνωρίσῃ καλὰ ὁ ἄνθρωπος τὴν ἁμαρτωλήν του κατάστασιν καὶ τὴν ἐνοχήν του.

Τώρα ὅμως ἔχει φανερωθῇ δικαίωσι, ποὺ παρέχει ὁ Θεὸς ἀνεξαρτήτως τοῦ νόμου, καὶ μαρτυρεῖται ἀπὸ τὸ νόμο καὶ τοὺς προφῆτες.

Τώρα ὅμως, χωρὶς ὁ παλαιὸς νόμος να συντελέσῃ εἰς τίποτε ἄλλο, ἔχει φανερωθῇ δικαίωσις, τὴν ὁποίαν παρέχει ὁ Θεός, καὶ ἡ δικαίωσις αὐτὴ μαρτυρεῖται καὶ προφητεύεται ἀπὸ τὸν νόμον καὶ τοὺς Προφήτας.

Τώρα δὲ χωρὶς τὸν παλαιὸν Νόμον, καὶ ὡς ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν ὁ Νόμος αὐτός, ἔχει πλέον φανερωθῇ καὶ ἔγινε πραγματικότης ἡ δικαίωσις, τὴν ὁποίαν δίδει ὁ Θεός. Αὐτὴ δὲ ἡ δικαίωσις μαρτυρεῖται καὶ προφητεύεται ἀπὸ τὸν Νόμον καὶ τοὺς προφήτας.

Αὐτὴ δὲ ἡ δικαίωσι ἐκ μέρους τοῦ Θεοῦ παρέχεται διὰ τῆς πίστεως στὸν Ἰησοῦ Χριστό. Καὶ προορίζεται γιὰ ὅλους, ἀλλὰ παρέχεται σὲ ὅλους ὅσοι πιστεύουν (Ἰουδαίους καὶ ἐθνικούς). Δὲν γίνεται διάκρισι.

Ἡ δικαίωσις δὲ αὐτὴ δίδεται ἀπὸ τὸν Θεὸν διὰ μέσου τῆς πίστεως εἰς τὸν Ἰησοῦν Χριστὸν εἰς ὅλους καὶ πίπτει ἀφθόνως ἐπάνω εἰς ὅλους ὅσοι πιστεύουν. Διότι δὲν ὑπάρχει διάκρισις Ἰουδαίων καὶ ἐθνικῶν.

Παρέχεται δὲ ἡ δικαίωσις ἀπὸ τὸν Θεὸν διὰ μέσου τῆς πίστεως εἰς τὸν Ἰησοῦν Χριστὸν πρὸς ὅλους καὶ ἀπλώνεται πλουσία ἐπάνω εἰς ὅλους τοὺς πιστεύοντας ἀνεξαιρέτως. Διότι δὲν ὑπάρχει καμμία διάκρισις μεταξὺ Ἰουδαίων καὶ ἐθνικῶν.

Διότι ὅλοι ἁμάρτησαν καὶ στεροῦνται τῆς δόξης, ποὺ δίνει ὁ Θεός.

Δὲν ὑπάρχει δὲ διάκρισις, διότι ὅλοι ἀνεξαιρέτως ἡμάρτησαν καὶ στεροῦνται τὴν δόξαν, ποὺ κατέχει καὶ παρέχει ὁ Θεός.

Καὶ τοῦτο, διότι ὅλοι ἀνεξαιρέτως ἠμάρησαν καὶ ἔχουν στερηθῇ ἀπὸ τὴν δόξαν, ποὺ ἔχει καὶ μεταδίδει ὁ Θεός.

Καὶ δικαιώνονται δωρεὰν λόγῳ τῆς εὐσπλαχνίας του μὲ τὴν ἀπολύτρωσι (ἀπὸ τὴν ἁμαρτία), ποὺ ἐνήργησε ὁ Ἰησοῦς Χριστός.

Καὶ συνεπῶς γίνονται ὅλοι δίκαιοι καὶ σώζονται δωρεὰν μὲ τὴν χάριν, τὴν ὁποίαν ὁ Θεὸς ὡς βασιλεὺς πανάγαθος δίδει εἰς ἡμᾶς τοὺς καταδίκους. Μᾶς ἀπηλευθέρωσεν ὁ Θεὸς ἀπὸ τὴν ἁμαρτίαν διὰ τῆς ἑξαγορᾶς, τὴν ὁποίαν μὲ τὸ λύτρον τοῦ αἵματός του ἔκαμεν ὁ Ἰησοῦς Χριστός,

Γίνονται δὲ ὅλοι δίκαιοι καὶ παίρνουν τὴν σωτηρίαν δωρεὰν μὲ τὴν χάριν τοῦ Θεοῦ, διὰ τῆς ἐξαγορᾶς ἀπὸ τὴν ἁμαρτίαν, ὅπως αὐτὴ ἐπραγματοποιήθη μὲ τὴν θυσίαν τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ.

Αὐτὸν ὁ Θεὸς προώρισε νὰ γίνῃ μὲ τὸ αἷμα του μέσον ἐξιλασμοῦ κατόπιν πίστεως. Ἔκανε τοῦτο (γιὰ τὶς ἁμαρτίες μας δηλαδὴ θυσίασε τὸν Υἱό του) γιὰ νὰ ἀποδειχθῇ ἡ δικαιοσύνη του (ποὺ ἦταν δυνατὸ νὰ ἀμφισβητηθῇ), ἐπειδὴ ἔμειναν ἀτιμώρητα τὰ ἁμαρτήματα τοῦ παρελθόντος

τὸν ὁποῖον ὁ Θεὸς πρὸ πάντων τῶν αἰώνων ὥρισε νὰ γίνῃ μέσον ἐξιλασμοῦ καὶ συμφιλιώσεως τῶν ἀνθρώπων μετὰ τοῦ Θεοῦ διὰ μέσου τῆς πίστεως. Καὶ ὥρισεν ὁ Θεὸς νὰ γίνῃ ὁ ἐξιλασμὸς αὐτὸς μὲ τὸ αἷμα τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, διὰ νὰ δειχθῇ ἡ δικαιοσύνη τοῦ Θεοῦ, τὴν ὁποίαν ὑπῆρχε κίνδυνος νὰ παραγνωρίσουν οἱ ἄνθρωποι ἕνεκα τῆς ἀτιμωρησίας τῶν ἁμαρτημάτων, τὰ ὁποῖα εἶχον κάμει προτοῦ ἔλθῃ ὁ Χριστός,

Αὐτὸν ὁ Θεὸς τὸν προώρισε πρὸ πάντων τῶν αἰώνων ὡς ἀτίμητον μέσον ἐξιλασμοῦ διὰ τοῦ τιμίου του αἵματος πρὸς σωτηρίαν τῶν ἀνθρώπων καὶ συμφιλίωσίν των μὲ τὸν Θεὸν διὰ μέσου τῆς ὀρθῆς πίστεως. Καὶ τοῦτο, διὰ νὰ δειχθῇ καὶ φανερωθῇ ἡ δικαιοσύνη τοῦ Θεοῦ, ἡ τιμωροῦσα τὸ κακόν, ἐπειδὴ ἧτο ἐνδεχόμενον νὰ τὴν παραθεωρήσουν οἱ ἄνθρωποι, ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι ὁ Θεὸς ἕνεκα τῆς μακροθυμίας καὶ ἀνοχῆς του δὲν εἶχε τιμωρήσει, ὅπως θὰ ἔπρεπε, τὰ ἁμαρτήματα ποὺ εἶχαν διαπραχθῆ πρὶν ἔλθῃ ὁ Χριστός.

λόγῳ τῆς ἀνοχῆς τοῦ Θεοῦ. Ἔκανε τοῦτο γιὰ νὰ ἀποδειχθῇ ἡ δικαιοσύνη του στὸν παρόντα καιρό, ὥστε νὰ εἶναι δίκαιος, ἀλλὰ καὶ νὰ δικαιώνῃ ἐκεῖνον, ποὺ πιστεύει στὸν Ἰησοῦ.

καταχρώμενοι τὴν ἀνοχήν, ποὺ ἐδείκνυεν ὁ Θεός. Ἔδωκε δηλαδὴ τὸ αἷμα του ὁ Χριστὸς ὡς θυσίαν ἐξιλασμοῦ διὰ νὰ δείξῃ ὁ Θεὸς τὴν δικαιοσύνην του εἰς τὸν παρόντα καιρόν, ὥστε νὰ εἶναι αὐτὸς δίκαιος, ἰκανοποιημένος μὲ τὴν θυσίαν τοῦ Υἱοῦ του διὰ τὰς ἁμαρτίας μας, καὶ συγχρόνως νὰ ἀναγνωρίζῃ καὶ νὰ καθιστᾷ δίκαιον κάθε ἁμαρτωλόν, ποὺ εἰς τὸ ἑξῆς ἐλατήριον καὶ κυριαρχοῦσαν δύναμιν μέσα του θὰ ἔχῃ τὴν πίστιν εἰς τὸν Ἰησοῦν.

Ἐθυσιάσθη δηλαδὴ ὁ Χριστός, διὰ νὰ δείξῃ ὁ Θεὸς τὴν δικαιοσύνην του εἰς τὸν παρόντα καιρόν, ὥστε μὲ τὸ νὰ εἶναι αὐτὸς δίκαιος νὰ καθιστᾷ δίκαιον καὶ κάθε ἁμαρτωλόν, ποὺ θὰ ἔχῃ ἀληθινὴν καὶ ζωντανὴν πίστιν εἰς τὸν Ἰησοῦν.

Ποῦ λοιπὸν ἡ καύχησι; Ἀποκλείσθηκε. Μὲ ποιό τρόπο; Μὲ τὸν τρόπο τῶν ἔργων; Ὄχι, ἀλλὰ μὲ τὸν τρόπο τῆς πίστεως. (Ἐὰν κάναμε δηλαδὴ ἔργα, δὲν θὰ ἀποκλειόταν ἡ καύχησι. Ἀλλ’ ἀφοῦ δὲν κάναμε τὰ ἔργα καὶ δικαιωνόμεθα μὲ τὴν πίστι, ἡ πίστι ἀποκλείει τὴν καύχησι. Διότι μὲ τὴν πίστι ἐξαρτώμεθα γιὰ τὴ σωτηρία μας ἀπὸ τὸ ἔργο τοῦ Χριστοῦ, ὄχι ἀπὸ δικά μας ἔργα).

Ποὺ εἶναι λοιπὸν ἡ καύχησις, τὴν ὁποίαν θὰ εἶχαν οἱ ἄνθρωποι, ἐὰν ἐδικαιοῦντο μὲ τὰ ἔργα τους καὶ τὴν ἀρετήν τους; Ἀπεκλείσθη ὁλοτελῶς. Μὲ ποῖον νόμον; Μὲ τὸν νόμον τῶν ἔργων; Ὄχι. Ἀλλὰ μὲ τὸν νόμον τῆς πίστεως εἰς τὸν Χριστόν.

Ἐάν, λοιπὸν οἱ ἄνθρωποι ἐπετύγχανον τὴν δικαίωσιν καὶ τὴν σωτηρίαν μὲ τὰ ἔργα των, ποῦ εὑρίσκεται τώρα ἡ καύχησίς των; Ἔχει ἀποκλεισθῆ ἐντελῶς. Βάσει ποίου νόμου; Μὲ τὸν νόμον τῶν ἔργων; Ὄχι, ἀλλὰ μὲ τὸν νόμον τῆς πίστεως εἰς τὸν Ἰησοῦν Χριστόν.

Καταλήγουμε λοιπὸν στὸ βέβαιο συμπέρασμα, ὅτι ὁ ἄνθρωπος δικαιώνεται μὲ τὴν πίστι, ὄχι μὲ τὰ ἔργα τοῦ νόμου.

Μὲ συλλογισμὸν λοιπὸν ἀλάνθαστον καταλήγομεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ὁ ἄνθρωπος δικαιοῦται διὰ πίστεως δωρεάν, χωρὶς τὰ ἔργα ποὺ ἐπιβάλλει ὁ νόμος.

Ἔτσι, λοιπόν, ὀρθῶς σκεπτόμενοι, συμπεραίνομεν μὲ βεβαιότητα ὅτι κάθε ἄνθρωπος δικαιώνεται διὰ τῆς πίστεως χωρὶς τὰ ἔργα τοῦ παλαιοῦ Νόμου.

Ἢ μήπως ὁ Θεὸς εἶναι μόνο τῶν Ἰουδαίων; Δὲν εἶναι ἐπίσης καὶ τῶν ἐθνικῶν; Ναί, εἶναι καὶ τῶν ἐθνικῶν.

Ἂς μὴ φανῇ δὲ εἰς κανένα ἄτοπον, ὅτι διὰ τῆς δικαιώσεως ταύτης παρέχεται ἡ σωτηρία καὶ εἰς τοὺς ἐθνικούς. Μήπως ὁ Θεὸς εἶναι Θεὸς τῶν Ἰουδαίων μόνον, ὄχι δὲ καὶ τῶν ἐθνικῶν; Ναί· εἶναι καὶ Θεὸς τῶν ἐθνικῶν.

Ἢ μήπως τάχα ὁ Θεὸς εἶναι μόνον τῶν Ἰουδαίων Θεός, ὄχι δὲ καὶ τῶν ἐθνικῶν; Ναί, εἶναι Θεὸς καὶ τῶν ἐθνικῶν,

Ἀφοῦ ἕνας εἶναι ὁ Θεός. Καὶ αὐτὸς θὰ δικαιώσῃ τόσο τοὺς περιτετμημένους (τοὺς Ἰουδαίους) ἀπὸ τὴν πίστι, ὅσο καὶ τοὺς ἀπεριτμήτους (τοὺς ἐθνικοὺς) διὰ τῆς πίστεως.

Ἐπειδὴ βέβαια ἕνας εἶναι ὁ Θεός, ὁ ὁποῖος θὰ δώσῃ τὴν δικαίωσιν τόσον εἰς τοὺς ἔχοντας περιτομὴν Ἰουδαίους διὰ τῆς πίστεως καὶ ὄχι διὰ τῶν ἔργων, ὅσον καὶ εἰς τοὺς ἀπεριτμήτους ἐθνικοὺς πάλιν διὰ μέσου τῆς πίστεως.

ἐπειδὴ ἀκριβῶς ἕνας εἶναι ὁ Θεός, ὁ ὁποῖος θὰ σώσῃ τὴν δικαίωσιν καὶ τὴν σωτηρίαν διὰ τῆς πίστεως εἰς τοὺς Ἑβραίους ποὺ ἔχουν τὴν περιτομήν, ὅπως ἐπίσης διὰ τῆς πίστεως καὶ εἰς τοὺς ἀπεριτμήτους ἐθνικούς.

Ἐξ αἰτίας τῆς πίστεως καταργοῦμε λοιπὸν τὸ νόμο; Μή γένοιτο! Ἀλλ’ ἀναγνωρίζουμε τὴν ἰσχὺ (τὸ κῦρος) τοῦ νόμου.

Καταργοῦμεν λοιπὸν διὰ τῆς πίστεως τὸ κῦρος καὶ τὴν ἰσχὺν τοῦ νόμου; Μὴ γένοιτο νὰ ὑποθέσῃ κανεὶς τοῦτο. Ὄχι μόνον δὲν καταργοῦμεν τὸν νόμον, ἀλλ’ ἀντιθέτως στηρίζομεν τὸ κῦρος τοῦ νόμου, ἀφοῦ ὁ νόμος προλέγει τὰς ἐπαγγελίας, ποὺ ἐπραγματοποίησεν ὁ Χριστός, καὶ ἀφοῦ διὰ νὰ μᾶς συγχωρηθοῦν αἱ παραβάσεις τοῦ νόμου ἐσταυρώθη ὁ Χριστός.

Λοιπόν, θὰ ἐρωτήσῃ κανείς, καταργοῦμεν τὸν Νόμον ἐν ὀνόματι τῆς πίστεως; Μὴ γένοιτο! Ὄχι μόνον δὲν καταργοῦμεν τὸν Νόμον, ἀλλ’ ἀντιθέτως τὸν στηρίζομεν καὶ τοῦ δίδομεν κῦρος (διότι ἀκριβῶς διὰ τοῦ Χριστοῦ ἐπραγματοποιήθησαν πρὸς σωτηρίαν μας αἱ προφητεῖαι καὶ αἱ ἐπαγγελίαι τοῦ Νόμου καὶ ἀπεδείχθη ἔτσι αὐτὸς ἀληθής).

Τί θὰ εἰποῦμε τότε, ὅτι ἐπέτυχε ἀνθρωπίνως ὁ πατέρας μας ὁ Ἀβραὰμ;

Τί θὰ εἴπωμεν λοιπόν, ὅτι ἐπέτυχεν ὁ πατήρ μας Ἀβραὰμ μὲ τὰς φυσικάς του δυνάμεις, χωρὶς δηλαδὴ νὰ βοηθῆται ἀπὸ τὴν χάριν τοῦ Θεοῦ;

Λοιπὸν τί θὰ εἴπωμεν, πὼς ὅ,τι κατώρθωσεν ὁ πατέρας μας ὁ Ἀβραὰμ τὸ κατώρθωσε μὲ τὰς φυσικὰς δυνάμεις καὶ ἱκανότητάς του, χωρὶς τὴν βοήθειαν τοῦ Θεοῦ; Ἀσφαλῶς ὄχι.

Λοιπόν, ἂν ὁ Ἀβραὰμ θεωρήθηκε δίκαιος ἀπὸ ἔργα, θὰ μποροῦσε νὰ καυχηθῇ, ἀλλ’ ὄχι ἀπέναντι στὸ Θεό (ἀλλ’ ἀπέναντι στοὺς ἀνθρώπους).

Δὲν ἐπέτυχε τίποτε. Διότι, ἐὰν ὁ Ἀβραὰμ ἐτιμήθη ὡς δίκαιος ἀπὸ τοὺς συγχρόνους του ἀνθρώπους λόγῳ τῶν ἀγαθῶν του ἔργων, ἔχει λόγον καὶ ἀφορμὴν νὰ καυχᾶται ἀπέναντι τῶν ἀτελεστέρων τοῦ ἀνθρώπων, ὄχι ὅμως καὶ ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ.

Διότι, ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι ὁ Ἀβραὰμ ἐδικαιώθη ἀπὸ τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα αὐτὸς ἔκαμε, ἔχει καύχημα ἀπὸ τὸν ἑυατόν του καὶ εἰς τὸν ἑαυτόν του διὰ τὰ ἔργα του. Ἀλλὰ δὲν ἔχει κανένα καύχημα πρὸς τὸν Θεόν; Ἀφοῦ δὲν ἔλαβε τὴν τελείαν δικαίωσιν ἀπὸ τὴν πίστιν πρὸς Ἐκεῖνον.

Διότι τί λέγει ἡ Γραφή; Πίστευσε δὲ ὁ Ἀβραὰμ στὸ Θεό, καὶ ἡ πίστι του λογαριάσθηκε γιὰ τὴ δικαίωσί του.

Διότι τί λέγει ἡ Ἁγία Γραφή; Ἐπίστευσε δὲ ὁ Ἀβραὰμ εἰς τὸν Θεὸν καὶ ἡ πίστις αὐτὴ τοῦ ἐλογαριάσθη, σὰν νὰ ἐτήρησε κάθε νόμον καὶ ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ, καὶ ἔτσι ὁ Θεὸς τὸν ἀνεκήρυξε δίκαιον.

Ἀλλὰ τί λέγει ἡ Γραφὴ εἰς τὸ θέμα αὐτό; «Ἐπίστευσεν ὁ Ἀβραὰμ εἰς τὸν Θεὸν καὶ ἡ πίστις αὐτὴ ἐθεωρήθη ὡς ἀξιόμισθος ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, ἀπὸ τὸν ὁποῖον καὶ ἔλαβε τὴν δικαίωσιν».

Στὸν ἐργαζόμενο δὲ ὁ μισθὸς δὲν λογαριάζεται ὡς χάρι, ἀλλ’ ὡς ὀφειλή.

Ἀντιθέτως ὅμως εἰς κάθε ἐργαζόμενον δὲν λογαριάζεται ἡ ἀνταμοιβὴ τῆς ἐργασίας του ὡς χάρις, ἀλλ’ ὡς χρέος ποὺ τοῦ ὀφείλεται.

Εἰς κάθε ἕνα δὲ ποὺ ἐργάζεται, ἡ ἀμοιβὴ διὰ τὴν ἐργασίαν του δὲν θεωρεῖται ὡς χάρις καὶ δωρεά, ἀλλ’ ὡς χρέος, ποὺ πρέπει νὰ καταβληθῇ.

Ἐνῷ σ’ ἐκεῖνον, ποὺ δὲν κάνει ἔργα, ἀλλὰ πιστεύει στὸ Θεό, ποὺ δικαιώνει ἀκόμη καὶ τὸν ἀσεβῆ, γιὰ τὴ δικαίωσί του λογαριάζεται ἡ πίστι του.

Εἰς ἐκεῖνον ὅμως, ποὺ δὲν ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ ἔργα, πιστεύει ὅμως εἰς τὸν Θεόν, ὁ ὁποῖος δικαιώνει καὶ αὐτὸν ἀκόμη τὸν ἀσεβῆ, ἡ πίστις του λογαριάζεται τόσον πολύ, ὥστε αὐτὸς γίνεται διὰ τῆς πίστεως του δίκαιος ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ.

Εἰς ἐκεῖνον ὅμως ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει νὰ παρουσιάσῃ ἔργα, ἀλλὰ πιστεύει εἰς τὸν Θεόν, ποὺ δίδει δικαίωσιν καὶ εἰς αὐτὸν ἀκόμη τὸν ἀσεβῆ, ἐὰν μετανοήσῃ, λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν ἡ πίστις του αὐτή, ὥστε νὰ πάρῃ τὴν δικαίωσιν ἐκ μέρους τοῦ Θεοῦ.

Ἔτσι καὶ ὁ Δαβὶδ μακαρίζει τὸν ἄνθρωπο, ποὺ ὁ Θεὸς τοῦ λογαριάζει δικαίωσι χωρὶς ἔργα·

Καθὼς καὶ ὁ Δαβὶδ διακηρύττει τὸ ἐγκώμιον τῆς μακαριότητος τοῦ ἀνθρώπου, εἰς τὸν ὁποῖον ὁ Θεὸς λογαριάζει δικαίωσιν, χωρὶς νὰ ἀποβλέπῃ εἰς ἔργα·

Καθὼς ἀκριβῶς καὶ ὁ Δαυῒδ προλέγει τὸν μακαρισμὸν τοῦ ἀνθρώπου, εἰς τὸν ὁποῖον ὁ Θεὸς καταλογίζει καὶ δίδει τὴν δικαίωσιν, χωρὶς νὰ τὴν ἐξαρτᾷ πλέον ἀπὸ τὰ ἔργα τοῦ Νόμου.

Μακάριοι (εὐτυχεῖς) ἐκεῖνοι, τῶν ὁποίων συγχωρήθηκαν οἱ ἀνομίες, καὶ τῶν ὁποίων σκεπάσθηκαν οἱ ἁμαρτίες.

Πανευτυχεῖς, λέγει, εἶναι ἐκεῖνοι, τῶν ὁποίων ἐσυγχωρήθησαν αἱ παρανομίαι καὶ τῶν ὁποίων ἐσκεπάσθησαν αἱ ἁμαρτίαι.

«Μακάριοι, λέγει, εἶναι ἐκεῖνοι, εἰς τοὺς ὁποίους ἔχουν συγχωρηθῆ αἱ ἀνομίαι καὶ ἔχουν σκεπασθῆ, ὥστε νὰ μὴ καταλογίζωνται καθόλου, αἱ ἁμαρτίαι.

Μακάριος ὁ ἄνθρωπος, ποὺ ὁ Κύριος δὲν θὰ τοῦ λογαριάσῃ ἁμαρτία.

Πανευτυχὴς εἶναι ὁ ἄνθρωπος, εἰς τὸν ὁποῖον ὁ Κύριος δὲν θὰ λογαριάσῃ καμμίαν ἁμαρτίαν.

Μακάριος εἶναι ὁ ἄνθρωπος, εἰς τὸν ὁποῖον ὁ Θεὸς δὲν θὰ καταλογίσῃ καμμίαν ἁμαρτίαν».

Ὁ μακαρισμὸς λοιπὸν αὐτὸς ἀναφέρεται στοὺς περιτμημένους (τοὺς Ἰουδαίους) ἢ στοὺς ἀπεριτμήτους (τοὺς ἐθνικοὺς); Λέγουμε βεβαίως, ὅτι στὸν Ἀβραὰμ λογαριάσθηκε ἡ πίστι γιὰ δικαίωσι.

Ὁ μακαρισμὸς λοιπὸν αὐτὸς ἀνήκει μόνον εἰς τοὺς ἔχοντας περιτομὴν Ἰουδαίους ἢ καὶ εἰς τοὺς ἀπεριτμήτους ἐθνικούς; Καὶ εἰς τοὺς ἐθνικούς. Διότι λέγομεν διδασκόμενοι ἀπὸ τὴν Ἁγίαν Γραφήν, ὅτι ἐλογαριάσθη εἰς τὸν Ἀβραὰμ ἡ πίστις ὡς δικαιοσύνη.

Ὁ μακαρισμός, λοιπόν, αὐτὸς εἰς ποίους ἀναφέρεται; Εἰς τοὺς Ἰουδαίους, ποὺ ἔχουν τὴν περιτομὴν ἢ καὶ εἰς τοὺς ἀπεριτμήτους ἐθνικούς; Λοιπὸν σᾶς λέγομεν, ὅπως μᾶς διδάσκει ἡ Ἁγία Γραφή, ὅτι «ἡ πίστις κατελογίσθη εἰς τὸν Ἀβραὰμ ὡς μέγιστον πλεονέκτημα, χάρις εἰς τὸ ὁποῖον τοῦ ἐδόθη ἡ δικαίωσις».

Ἀλλὰ πότε λογαριάσθηκε; Ὅταν ἦταν περιτμημένος, ἢ ὅταν ἦταν ἀπερίτμητος; Ὄχι ὅταν ἦταν περιτμημένος, ἀλλ’ ὅταν ἦταν ἀπερίτμητος.

Πότε λοιπὸν τοῦ ἐλογαριάσθη; Ὅταν εἶχε περιτμηθῇ ἢ ὅταν ἦτο ἀκόμη ἀπερίτμητος; Τοῦ ἐλογαριάσθη ὡς δικαιοσύνη ἡ πίστις του ὄχι ὅταν εἶχε περιτμηθῇ, ἀλλ’ ὅταν ἦτο ἀπερίτμητος.

Πότε λοιπὸν καὶ πῶς τοῦ κατελογίσθη αὐτὴ ἡ πίστις; Ὅταν εἶχε λάβει τὴν περιτομὴν ἢ ὅταν ἀκόμη ἦτο ἀπερίτμητος; Τοῦ κατελογίσθη ὡς δικαιοσύνη αὐτὴ ἡ πίστις, ὄχι ὅταν εἶχε περιτμηθῆ, ἀλλ’ ὅταν ἦτο ἀκόμη ἀπερίτμητος.

Καὶ ἔλαβε τὸ σημάδι τῆς περιτομῆς ὡς πιστοποίησι τῆς δικαιώσεως ἀπὸ τὴν πίστι, τὴν ὁποία εἶχε λάβει, ὅταν ἦταν ἀπερίτμητος. Ἔτσι εἶναι πατέρας ὅλων, ὅσοι πιστεύουν, ἐνῷ εἶναι ἀπερίτμητοι (ἐθνικοί), γιὰ νὰ λογαριασθῇ καὶ σ’ αὐτοὺς ἡ δικαίωσι.

Καὶ ἔλαβε σημάδι ἐξωτερικὸν τὴν περιτομὴν σὰν σφραγῖδα, ἡ ὁποία ἐβεβαίωνε τὴν δικαίωσίν του ἀπὸ τὴν πίστιν ποὺ ἔδειξεν, ὅταν ἦτο ἀκόμη εἰς κατάστασιν ἀκροβυστίας. Καὶ ἔγινεν ἔτσι αὐτὸς πατέρας πνευματικὸς ὅλων ἐκείνων, ὅσοι εἶναι ἀπερίτμητοι καὶ πιστεύουν, διὰ νὰ λογαριασθῇ καὶ εἰς αὐτοὺς ἡ δικαίωσις.

Καὶ ἐπῆρε τὴν περιτομὴν ἐξωτερικὸν σημεῖον, σὰν σφραγῖδα, ἡ ὁποία ἐπιμαρτυροῦσε καὶ ἐπεβεβαίωνε τὴν δικαίωσίν του ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, ὅταν ἀκόμη ἦτο ἀπερίτμητος, διὰ νὰ εἶναι αὐτὸς ὁ πνευματικὸς πατέρας ὅλων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι καίτοι θὰ ἦσαν ἀπερίτμητοι, θὰ εἶχαν φωτεινὴν καὶ ζωντανὴν πίστιν, ὥστε νὰ καταλογισθῇ καὶ εἰς αὐτούς, χάρις εἰς τὴν πίστιν των, ἡ δικαίωσις ἐκ μέρους τοῦ Θεοῦ.

Ἐπίσης εἶναι πατέρας τῶν περιτμημένων (τῶν Ἰουδαίων), οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν μόνο τὴν περιτομὴ, ἀλλὰ καὶ βαδίζουν στὰ ἴχνη τῆς πίστεως, ποὺ εἶχε ὁ πατέρας μας ὁ Ἀβραάμ, ὅταν ἦταν ἀπερίτμητος.

Ἀλλ’ ἔγινε καὶ πατέρας ἐκείνων τῶν Ἰουδαίων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ὄχι μόνον τὴν σαρκικὴν περιτομήν, ἀλλὰ καὶ ἀκολουθοῦν τὰ ἀχνάρια τῆς πίστεως, τὴν ὁποίαν, ὅταν ἦτο ἀκόμη ἀπερίτμητος, ἔδειξεν ὁ πατέρας μας Ἀβραάμ.

Ἔγινε ἀκόμη καὶ ὁ πατέρας τῶν Ἰουδαίων, ποὺ ἔχουν τὴν περιτομὴν τὴν σαρκικήν, οἱ ὁποῖοι ὅμως δὲν ἐπαναπαύονται εἰς αὐτήν, ἀλλὰ ἀκολουθοῦν καὶ τὰ ἴχνη τῆς πίστεως, τὴν ὁποίαν εἶχε καὶ ἔδειξεν ὁ πατέρας μας ὁ Ἀβραάμ, ὅταν ἀκόμη ἦτο ἀπερίτμητος.

Ἡ ὑπόσχεσι στὸν Ἀβραὰμ ἢ στοὺς ἀπογόνους του, ὅτι θὰ κληρονομήσῃ τὸν κόσμο, δὲν δόθηκε ἐξ αἰτίας τοῦ νόμου, ἀλλ’ ἐξ αἰτίας τῆς δικαιώσεως ἀπὸ τὴν πίστι.

Διότι ἡ ἐπαγγελία εἰς τὸν Ἀβραὰμ ἢ εἰς τοὺς ἀπογόνους του, ὅτι διὰ τῆς πνευματικῆς κυριαρχίας τοῦ ἀπογόνου του Ἰησοῦ Χριστοῦ θὰ γίνῃ ὁ Ἀβραὰμ κληρονόμος τοῦ κόσμου, δὲν ἐδόθη διὰ μέσου οἰουδήποτε νόμου, ἀλλὰ διὰ μέσου τῆς δικαιώσεως, τὴν ὁποίαν ἐκ πίστεως ἔλαβε.

Διότι ἡ ὑπόσχεσις, ποὺ ἐδόθη εἰς τὸν Ἀβραάμ, ὅτι μὲ τὴν πνευματικὴν βασιλείαν τοῦ κατὰ σάρκα ἀπογόνου τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, θὰ γίνῃ αὐτὸς κληρονόμος τοῦ κόσμου, δὲν τοῦ ἐδόθη διὰ μέσου κανενὸς νόμου, ἀλλὰ διὰ μέσου τῆς δικαιώσεως, ποὺ ἔλαβε ἀπὸ τὴν πίστιν.

Διότι, ἐὰν τὸ νὰ γίνουν κληρονόμοι ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸ νόμο, τότε ἡ πίστι χάνει τὴν ἀξία της καὶ ἡ ὑπόσχεσι χάνει τὴν ἰσχύ της.

Διότι, ἐὰν ἐκεῖνοι, ποὺ ἔλαβον τὸν νόμον, γίνωνται καὶ δικαιωματικῶς διὰ τῆς τηρήσεως αὐτοῦ κληρονόμοι τοῦ κόσμου, τότε ἔγινεν ἀνωφελῆς καὶ ματαία ἡ πίστις καὶ δὲν ἐπραγματοποιήθη, ἀλλὰ κατηργήθη ἡ ὑπόσχεσις τοῦ Θεοῦ, ἡ βεβαιοῦσα ὅτι δωρεὰν διὰ τοῦ Χριστοῦ θὰ δοθῇ ἡ κληρονομία αὐτή.

Διότι, ἐὰν κληρονόμοι τοῦ πνευματικοῦ κόσμου γίνωνται αὐτοὶ μόνον ποὺ ἔλαβαν καὶ τηροῦν τὸν Νόμον, τότε ἔχει γίνει ἀδειανὴ καὶ ἀνωφελὴς ἡ πίστις καὶ ἔχει καταργηθῆ πλέον ἡ ὑπόσχεσις τοῦ Θεοῦ, ὅτι ἡ κληρονομία αὐτὴ θὰ δοθῇ δωρεὰν διὰ τῆς πίστεως εἰς τὸν Χριστόν.

Διότι ὁ νόμος (ἐπειδὴ παραβαίνεται) φέρει ὀργὴ (τιμωρία). Ἀλλ’ ὅπου δὲν ὑπάρχει νόμος, οὔτε παράβασι ὑπάρχει.

Ἀλλ’ ὄχι. Ἡ κληρονομία αὐτὴ δὲν ἐδόθη διὰ νόμου. Διότι ὁ νόμος, ἐπειδὴ οἱ ἄνθρωποι παραβαίνουν αὐτόν, φέρει ὡς ἀποτέλεσμα ὀργὴν καὶ συνεπῶς τοὺς ἀποξενώνει ἀπὸ τὰ ἀγαθὰ τῆς ἐπαγγελίας. Τουναντίον δὲ ὅπου δὲν ὑπάρχει νόμος, ἐκεῖ οὔτε παράβασις ὑπάρχει.

(Ἡ παράβασις τοῦ Νόμου τοῦ Θεοῦ εἶναι ἁμαρτία. Ὡς τοιαύτη δὲ συνεπάγεται τὴν ὀργὴν τοῦ Θεοῦ καὶ τὴν καταδίκην τοῦ ἁμαρτωλοῦ). Ὁ Νόμος, ἐπειδὴ βέβαια δὲν τηρεῖται ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους, ἐπιφέρει ὡς συνέπειαν τὴν ὀργὴν τοῦ Θεοῦ ἐναντίον τῶν παραβατῶν, τοὺς ὁποίους φυσικὰ καὶ ἀποξενώνει ἀπὸ τὰς πνευματικὰς δωρεάς, Ὅπου ὅμως δὲν ὑπάρχει νόμος, ἐκεῖ φυσικὸν εἶναι νὰ μὴ ὑπάρχῃ οὔτε παράβασις.

Γι’ αὐτὸ ἡ κληρονομία ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν πίστι, γιὰ νὰ δίνεται δωρεάν, ὥστε ἡ ὑπόσχεσι νὰ πραγματοποιῆται σ’ ὅλους τοὺς ἀπογόνους (τοῦ Ἀβραὰμ), ὄχι μόνο ἐκείνους, ποὺ ἔχουν τὸ νόμο, ἀλλὰ καὶ ἐκείνους, ποὺ ἔχουν τὴν πίστι τοῦ Ἀβραὰμ, ὁ ὁποῖος εἶναι πατέρας ὅλων μας (καὶ Ἰουδαίων καὶ ἐθνικῶν),

Διότι δὲ ὁ νόμος ἀποξενώνει ἀπὸ τὴν κληρονομίαν τῆς ἐπαγγελίας, διὰ τοῦτο ἡ κληρονομία παρέχεται διὰ μέσου τῆς πίστεως. Καὶ μᾶς δίδεται τώρα ἡ κληρονομία αὐτὴ ὄχι ὡς ἀνταμοιβὴ διὰ τὴν πιστὴν τήρησιν τοῦ νόμου, ἀλλὰ δωρεὰν καὶ κατὰ χάριν Θεοῦ. Ὥστε δεν ὑπάρχει πλέον κίνδυνος ἕνεκα τῶν ἐξ ἀδυναμίας παραβάσεών μας νὰ καταργηθῇ ἡ ἐπαγγελία καὶ ὑπόσχεσις τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ πραγματοποιεῖται αὐτὴ ἀσφαλῶς καὶ βεβαίως εἰς ὅλους τοὺς ἀπογόνους τοῦ Ἀβραάμ, ὄχι μόνον εἰς ἐκείνους ποὺ εἶχαν τὸν νόμον καὶ ἐξηρτῶντο ἀπὸ αὐτόν, ἀλλὰ καὶ εἰς ἐκείνους, ποὺ ἂν καὶ δεν εἶχαν τὸν νόμον, ἐμιμήθησαν τὴν πίστιν τοῦ Ἀβραὰμ καὶ ἔγιναν ἔτσι πνευματικὰ παιδιὰ τοῦ Ἀβραάμ, ὁ ὁποῖος εἶναι πατέρας ὅλων μας ὅσοι ἐπιστεύσαμεν.

Διὰ τοῦτο ἡ σωτηρία καὶ ἡ κληρονομία τῶν ἀγαθῶν δίδεται διὰ μέσου τῆς πίστεως δωρεὰν καὶ κατὰ χάριν καὶ ὄχι ὡς ἀνταμοιβὴ ἔργων τοῦ Νόμου. Ἔτσι δὲ εἶναι σταθερὰ καὶ ἀσφαλὴς ἡ ὑπόσχεσις τοῦ Θεοῦ περὶ δικαιώσεως εἰς ὅλους τοὺς ἀπογόνους τοῦ Ἀβραάμ· ὄχι μόνον εἰς ἐκείνους, εἶχαν τὸν Νόμον, αλλὰ καὶ εἰς ἐκείνους, ποὺ χωρὶς τὸν Νόμον εἶχαν τὴν πίστιν τοῦ Ἀβραάμ, ὁ ὁποῖος κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον εἶναι πατέρας ὅλων μας, τῶν Ἑβραίων καὶ τῶν ἐθνικῶν, ἐφ’ ὅσον ἔχουν τὴν πίστιν.

- ὅπως εἶναι γραμμένο, Σὲ κατέστησα πατέρα πολλῶν ἐθνῶν - . Ἔγινε δὲ πατέρας ὅλων μας ἀπὸ τὸ Θεό, στὸν ὁποῖο πίστευσε, ὁ ὁποῖος ζωοποιεῖ τοὺς νεκρούς, καὶ ὀνομάζει τὰ ἀνύπαρκτα ὡς ὑπαρκτά.

Καὶ εἶναι ὁ Ἀβραὰμ πατέρας ὅλων μας σύμφωνα μὲ ἐκεῖνο, ποὺ ἔχει γραφῆ εἰς τὴν Γένεσιν· ὅτι σὲ ἐγκατέστησα πατέρα πολλῶν ἐθνῶν. Ἐγκατεστάθη δὲ πατέρας πολλῶν ἐθνῶν ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, εἰς τὸν ὁποῖον ἐπίστευσε. Πολλὰ ἀπὸ τὰ ἔθνη αὐτὰ δὲν ὑπῆρχον, ἀλλὰ θὰ ἀνεφαίνοντο εἰς τὸ μέλλον. Ὁ Θεὸς ὅμως, ὁ ὁποῖος δίδει ζωὴν εἰς τοὺς νεκρούς, χάρις εἰς τὴν πρόγνωσίν του, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν παντοδυναμίαν του, διὰ τῆς ὁποίας φέρει εἰς τὴν ὕπαρξιν τὰ μὴ ὑπάρχοντα, ὁμίλει καὶ δι’ ἐκεῖνα ποὺ δὲν ὑπάρχουν εἰς τὸ παρόν, ἀλλὰ θὰ ὑπάρξουν εἰς τὸ μέλλον, σὰν νὰ ὑπῆρχον.

Ἄλλωστε ἔτσι ἔχει γραφῆ καὶ εἰς τὸ θεόπνευστον βιβλίον τῆς Γενέσεως· ὅτι δηλαδή «πατέρα πολλῶν ἐθνῶν σὲ ἔχω θέσει» ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, εἰς τὸν ὁποῖον ἐπίστευσε καὶ ὁ ὁποῖος δίδει ζωὴν εἰς τοὺς νεκρούς, καλεῖ δὲ ἐκ τοῦ μηδενὸς καὶ ὀνομάζει καὶ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα δὲν ἔλαβαν ἀκόμη ὕπαρξιν, ὡς ἐὰν ὑπάρχουν ἤδη εἰς τὴν πραγματικότητα.

Αὐτός (ὁ Ἀβραὰμ), καίτοι δὲν ὑπῆρχε ἐλπίς (λόγῳ γήρατος), μὲ πεποίθησι πίστευσε στὸ ὅτι θὰ γινόταν πατέρας πολλῶν ἐθνῶν συμφώνως πρὸς τὸ λόγο, Τόσο πολλοὶ θὰ εἶναι οἱ ἀπόγονοί σου!

Αὐτὴν τὴν ὑπόσχεσιν ἔδωκεν ὁ Θεὸς εἰς τὸν Ἀβραάμ. Αὐτὸς δέ, καίτοι ἡ γεροντική του ἡλικία δὲν τοῦ ἔδιδε καμμίαν ἐλπίδα ν’ ἀποκτήσῃ τέκνον, μὲ τὴν ἐλπίδα εἰς τὴν δύναμιν τοῦ Θεοῦ ἐπίστευσεν εἰς τὸ ὅτι θὰ ἐγίνετο αὐτὸς πατέρας πολλῶν ἐθνῶν, σύμφωνα μὲ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον τοῦ ἐλέχθη ἀπὸ τὸν Θεόν· Θὰ εἶναι οἱ ἀπόγονοί σου τόσον πολλοὶ καὶ λαμπροί, ὅπως τὰ ἄστρα τοῦ οὐρανοῦ.

Ὁ Ἀβραάμ, καίτοι λόγῳ τῆς γεροντικῆς του ἡλικίας δὲν εἶχε καμμίαν ἐλπίδα κατὰ τὸ ἀνθρώπινον νὰ ἀποκτήσῃ τέκνον, ἐν τούτοις ἤλπισεν εἰς τὴν παντοδυναμίαν τοῦ Θεοῦ καὶ ἐπίστευσεν εἰς ὅτι θὰ ἐγίνετο αὐτός «πατέρας πολλῶν ἐθνῶν», σύμφωνα μὲ τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ, ὁ ὁποῖος τοῦ εἶπεν ὅτι οἱ ἀπόγονοί σου θὰ εἶναι πολυάριθμοι ὡσὰν τὴν ἄμμον καὶ λαμπροὶ ὡσὰν τ’ ἀστέρια.

Καὶ ἐπειδὴ δὲν κλονίσθηκε στὴν πίστι, δὲν σκέφθηκε τὸ σῶμα του, ποὺ ἦταν πλέον νεκρωμένο (ἀνίκανο γιὰ παιδοποιία), ἀφοῦ ἦταν περίπου ἑκατὸ ἐτῶν, οὔτε τὴ νέκρωσι τῆς μήτρας τῆς Σάρρας.

Καὶ ἐπειδὴ δὲν ἐκλονίσθη εἰς τὴν πίστιν του αὐτήν, δὲν ἐσυλλογίσθη τὸ σῶμα του, ποὺ ἦτο νεκρὸν πλέον καὶ ἀνίκανον πρὸς παιδοποιΐαν, διότι ἦτο περίπου ἑκατὸν ἐτῶν. Οὔτε ἐσυλλογίσθη τὴν νέκρωσιν τῆς μήτρας τῆς γυναικός του Σάρρας.

Καὶ ἐπειδὴ δὲν ἔδειξεν ἀδυναμίαν ἢ κλονισμὸν εἰς τὴν πίστιν του, δὲν ἔλαβε ὑπ’ ὄψιν του τὸ σῶμα του, τὸ ὁποῖον ἦτο πλέον νεκρὸν διὰ παιδοποιΐαν, ἀφοῦ ἦτο περίπου ἑκατὸ ἐτῶν οὔτε καὶ ἐσυλλογίσθη τὴν νέκρωσιν τῆς μήτρας τῆς Σάρρας.

Ναί, στὴν ὑπόσχεσι τοῦ Θεοῦ δὲν ἔδειξε ἀμφιβολία ἀπὸ ἀπιστία, ἀλλὰ δυναμώθηκε ἀπὸ πίστι, διότι ἀναγνώρισε τὴ δύναμι τοῦ Θεοῦ.

Εἰς τὴν ὑπόσχεσιν δέ, ποὺ τοῦ ἔδωκεν ὁ Θεός, δὲν ἐταλαντεύθη ἀπὸ ἀμφιβολίας ἀπιστίας, ἀλλὰ τουναντίον ἐνεδυνάμωσε τὸν ἑαυτόν του εἰς τὴν πίστιν, ἀποδώσας δόξαν εἰς τὸν Θεόν, σὰν νὰ εἶχε πραγματοποιηθῇ ἡ ὑπόσχεσις.

Εἰς τὴν ὑπόσχεσιν δὲ αὐτήν, ποὺ τοῦ ἔδωσεν ὁ Θεός, δὲν ἐκλονίσθη ἀπὸ ἀμφιβολίας τῆς ἀπιστίας, ἀλλὰ τουναντίον ἐπῆρε δύναμιν διὰ τῆς πίστεως καὶ ἐδόξασεν ἔτσι τὸν Θεόν, ὡσὰν νὰ εἶχε γίνει πραγματικότης ἡ ὑπόσχεσις αὐτή.

καὶ πίστευσε μὲ πλήρη πεποίθησι, ὅτι αὐτό, ποὺ ὑποσχέθηκε (ὁ Θεός), ἔχει τὴ δύναμι καὶ νὰ τὸ κάνῃ.

Καὶ ἐσχημάτισε βεβαίαν τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἐκεῖνο ποὺ ὑπόσχεται ὁ Θεός, εἶναι δυνατὸς καὶ νὰ τὸ ἐκτελέσῃ.

Καὶ ἔλαβε βεβαίαν καὶ ἀκλόνητον τὴν ἐσωτερικὴν πληροφορίαν, ὅτι ὁ Θεὸς εἶναι δυνατὸς νὰ πραγματοποιήσῃ αὐτό, τὸ ὁποῖον ὑπεσχέθη.

Γι’ αὐτὸ καὶ τοῦ λογαριάσθηκε (ἡ πίστι) γιὰ δικαίωσι.

Διότι δὲ ἐπίστευσε μὲ τέτοιαν πεποίθησιν, δι’ αὐτό ἐλογαριάσθη εἰς αὐτὸν ἡ πίστις του αὐτὴ ὡς δικαίωσις.

Διὰ τοῦτο ἡ ἀκλόνητος καὶ σταθερὰ αὐτὴ πίστις του, τοῦ κατελογίσθη ὡς δικαίωσις.

Δὲν ἐγράφη δὲ μόνο γι’ αὐτόν, ὅτι τοῦ λογαριάσθηκε,

Δὲν ἐγράφη δὲ δι’ αὐτὸν μόνον, ὅτι ἐλογαριάσθη εἰς αὐτὸν ἡ πίστις του εἰς δικαίωσιν.

Δὲν ἐγράφη δὲ εἰς τὴν Ἁγίαν Γραφὴν δι’ αὐτὸν μόνον, ὅτι ἡ πίστις τοῦ κατελογίσθη εἰς δικαίωσιν,

ἀλλὰ καὶ γιὰ μᾶς, στοὺς ὁποίους πρόκειται νὰ λογαριασθῇ, οἱ ὁποῖοι πιστεύουμε σ’ ἐκεῖνον, ποὺ ἀνέστησε τὸν Ἰησοῦ τὸν Κύριό μας ἐκ νεκρῶν.

Ἀλλ’ ἐγράφη καὶ δι’ ἡμᾶς, εἱς τοὺς ὁποίους μέλλει νὰ λογαριασθῇ ἡ πίστις μας εἰς δικαίωσιν· δι’ ἡμᾶς, οἱ ὁποῖοι πιστεύομεν εἰς τὸν Θεόν, ὁ ὁποῖος ἀνέστησεν Ἰησοῦν τὸν Κύριόν μας ἐκ νεκρῶν.

ἀλλ’ ἐγράφη καὶ δι’ ἡμᾶς, εἰς τοὺς ὁποίους μέλλει νὰ καταλογισθῇ εἰς δικαίωσίν μας, δι’ ἡμᾶς οἱ ὁποῖοι πιστεύομεν εἰς τὸν Θεὸν Πατέρα, ὁ ὁποῖος ἀνέστησεν ἐκ νεκρῶν τὸν Κύριόν μας Ἰησοῦν Χριστόν.

Αὐτὸς θυσιάσθηκε γιὰ τὰ παραπτώματά μας, καὶ ἀναστήθηκε γιὰ τὴ δικαίωσί μας.

Ὁ ὁποῖος Χριστὸς παρεδόθη εἰς θάνατον διὰ τὰ ἁμαρτήματά μας καὶ ἀνέστη διὰ νὰ μᾶς κάμῃ δικαίους.

Αὐτόν, ὁ ὁποῖος παρεδόθη εἰς σταυρικὸν λυτρωτικὸν θάνατον, διὰ τὰ ἁμαρτήματα ἡμῶν καὶ ἀνεστήθη, διὰ νὰ μᾶς δώσῃ τὴν δικαίωσιν καὶ τὴν σωτηρίαν.

Ἀφοῦ λοιπὸν δικαιωθήκαμε ἀπὸ τὴν πίστι, ἔχουμε εἰρήνη μὲ τὸ Θεὸ διὰ μέσου τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ.

Ἀφοῦ λοιπὸν ἐγίναμεν δίκαιοι διὰ τῆς πίστεως, ἔχομεν εἰρήνην μετὰ τοῦ Θεοῦ διὰ τῆς μεσιτείας τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ,

Ἀφοῦ, λοιπόν, ἐλάβομεν τὴν δικαίωσιν διὰ τῆς πίστεως, ἔχομεν εἰρήνην μὲ τὸν Θεὸν διὰ μέσου τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ.

Αὐτὸς καὶ μᾶς ἔφερε διὰ τῆς πίστεως στὴν κατάστασι αὐτῆς τῆς χάριτος, στὴν ὁποία στεκόμεθα. Καὶ χαίρουμε γιὰ τὴν ἐλπίδα ν’ ἀπολαύσωμε τὴ δόξα τοῦ Θεοῦ.

ὁ ὁποῖος διὰ τῆς πίστεώς μας εἰς αὐτὸν μᾶς ἔχει ἤδη φέρει εἰς τὴν κατάστασιν αὐτὴν τῆς χάριτος, εἰς τὴν ὁποίαν στέκομεν στερεά. Καὶ δὲν τρέμομεν τώρα τὴν θείαν ὀργήν, ἀλλὰ καυχώμεθα ἐλπίζοντες, ὅτι θὰ ἀπολαύσωμεν τὴν δόξαν τοῦ Θεοῦ.

Αὐτὸς διὰ τῆς πίστεώς μας ἔχει φέρει εἰς τὴν περιοχὴν τῆς χάριτος, εἰς τὴν ὁποίαν ἔχομεν πλέον σταθῆ καὶ ἐδραιωθῆ καὶ καυχώμεθα μὲ τὴν βεβαίαν ἐλπίδα, ὅτι θὰ ἀπολαύσωμεν τὴν δόξαν τοῦ Θεοῦ.

Ὄχι δὲ μόνον αὐτό, ἀλλὰ χαίρουμε καὶ γιὰ τὶς θλίψεις, διότι γνωρίζουμε, ὅτι ἡ θλῖψι ἀσκεῖ σὲ ὑπομονή,

Δὲν καυχώμεθα δὲ μόνον διὰ τὴν δόξαν, ποὺ ἐλπίζομεν, ἀλλὰ καυχώμεθα καὶ διὰ τὰς θλίψεις, διότι γνωρίζομεν, ὅτι ἡ θλῖψις παράγει σιγά-σιγὰ ὡς μόνιμον καὶ τέλειον ἔργον τὴν ὑπομονήν,

Δὲν καυχώμεθα δὲ μόνον διὰ τὴν χάριν, ποὺ ἐλάβομεν καὶ τὴν δόξαν ποὺ θὰ ἀπολαύσωμεν, ἀλλὰ καὶ διὰ τὰς θλίψεις, ἐπειδὴ γνωρίζομεν καλά, ὅτι ἡ θλῖψις ἐργάζεται σιγά-σιγὰ καὶ φέρει ὡς πολύτιμον ἀγαθὸν τὴν ὑπομονήν,

ἡ δὲ ὑπομονὴ σφυρηλατεῖ χαρακτῆρα, ὁ δὲ χαρακτὴρ εἶναι τὸ ἔδαφος γιὰ ἐλπίδα.

ἡ δὲ ὑπομονὴ παράγει ἀρετὴν δοκιμασμένην καὶ τελείαν, ἡ δοκιμασμένη δὲ ἀρετὴ παράγει τὴν ἐλπίδα εἰς τὸν Θεόν.

ἡ δὲ ὑπομονὴν ἔχει ὡς καρπόν της τὴν δοκιμασμένην ἀρετήν, ἡ δὲ δοκιμασμένη ἀρετὴ φέρει τὴν σταθερὰν ἐλπίδα πρὸς τὸν Θεόν.

Ἡ δὲ ἐλπὶς (δὲν διαψεύδεται καὶ) δὲν ντροπιάζει, ἀφοῦ ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ χύθηκε πλουσίως στὶς καρδιές μας μὲ τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιο ποὺ μᾶς δόθηκε.

Ἡ ἐλπὶς δὲ αὐτὴ δὲν ἐντροπιάζει καὶ δὲν διαψεύδει αὐτὸν ποὺ τὴν ἔχει. Εἶναι δὲ ἀδύνατον νὰ μᾶς ἐντροπιάσῃ ἡ ἐλπίς μας αὐτή, διότι ἡ πρὸς ἡμᾶς ἀγάπη τοῦ Θεοῦ, πρὸς τὸν ὁποῖον ἐλπίζομεν, ἐξεχύθη καὶ ἐπλημμύρισε μέσα εἰς τὰς καρδίας μας μὲ τὸ Ἅγιον Πνεῦμα, ποὺ μᾶς ἐδόθη ὡς ἀρραβὼν τῆς ἐλπίδος μας.

Αὐτὴ δὲ ἡ ἐλπίς, διότι δὲν διαψεύδεται ποτέ, δὲν ἐντροπιάζει καὶ δὲν ἀπογοητεύει αὐτὸν ποὺ τὴν ἔχει. Δὲν μᾶς ἐντροπιάζει δέ, διότι ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ ἔχει πλουσία χυθῆ καὶ πλημμυρίσει τὰς καρδίας μας μὲ τὸ Ἅγιον Πνεῦμα, τὸ ὁποῖον μᾶς ἐδόθη ὡς προκαταβολὴ καὶ ὡς ἀπαρχὴ τῶν ὑψίστων δωρεῶν, τὰς ὁποίας ἔχομεν βεβαίαν τὴν ἐλπίδα, ὅτι θὰ λάβωμεν ἀπὸ τὸν Θεόν.

Μάλιστα, ἐνῷ ἐμεῖς ἤμασταν ἀκόμη στὴν κατάστασι τῆς ἁμαρτίας, ὁ Χριστὸς στὸν κατάλληλο καιρὸ πέθανε γιὰ μᾶς τοὺς ἀσεβεῖς.

Εἶναι δὲ πράγματι ἀξιοθαύμαστος καὶ μοναδικὴ ἡ ἀγάπη, ποὺ μᾶς ἔδειξεν ὁ Θεός. Διότι, ὅταν ἀκόμη ἡμεῖς ἤμεθα ἀσθενεῖς πνευματικῶς καὶ δὲν ἠδυνάμεθα νὰ ἐργασθῶμεν τὸ καλὸν καὶ νὰ ἀπαλλαγῶμεν μόνοι μας ἀπὸ τὴν ὀργήν, ὁ Χριστὸς εἰς κατάλληλον χρόνον, ποὺ εἶχεν ὁρίσει ὁ Θεός, ἀπέθανε διὰ νὰ σώσῃ ἀνθρώπους ἀσεβεῖς.

Ἡ ἄπειρος δὲ αὐτὴ ἀγάπη καὶ συγκατάβασις τοῦ Θεοῦ πρὸς ἡμᾶς ἐφάνη καὶ ἐκ τοῦ ὑψίστου γεγονότος, ὅτι καθ’ ὃν χρόνον ἡμεῖς ἤμεθα ἀσθενεῖς πνευματικῶς, ἁμαρτωλοὶ καὶ ἔνοχοι, ὁ Χριστὸς εἰς τὸν κατάλληλον καιρόν, ποὺ εἶχεν ὁρίσει μὲ τὴν πρόγνωσίν του ὁ Θεός, ἀπέθανεν ἐπὶ τοῦ σταυροῦ, διὰ νὰ σώσῃ μὲ τὴν λυτρωτικήν του θυσίαν τοὺς ἀσεβεῖς.

Μὲ πολλὴ βεβαίως δυσκολία θὰ πεθάνῃ κανεὶς γιὰ κάποιον καλό. Ναί, γιὰ τὸν καλὸ ἴσως καὶ θ’ ἀποφασίσῃ κάποιος νὰ πεθάνῃ.

Τοῦτο δὲ ἀποδεικνύει πράγματι τὴν μεγάλην τοῦ Θεοῦ ἀγάπην, διότι μόλις καὶ μετὰ βίας θὰ εὑρεθῇ ἄνθρωπος νὰ ἀποθάνῃ γιὰ κάποιον δίκαιον. Διότι διὰ τὸν ἀγαθὸν ἴσως λάβῃ κανεὶς τὴν τόλμην νὰ ἀποθάνῃ.

Μεγίστη ὄντως ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ. Διότι μόλις καὶ μετὰ δυσκολίας θὰ ὑπάρξῃ ἄνθρωπος νὰ θυσιασθῇ διὰ κάποιον δίκαιον. Διὰ τὸν ἀγαθὸν ἴσως καὶ νὰ τολμήσῃ κανεὶς νὰ ἀποθάνῃ.

Ἀλλ’ ὁ Θεὸς δεικνύει περιτράνως τὴν ἀγάπη του πρὸς ἐμᾶς, διότι, ἐνῷ ἀκόμη ἤμασταν στὴν κατάστασι τῆς ἁμαρτίας, ὁ Χριστὸς πέθανε γιὰ μᾶς.

Ὁ Θεὸς ὅμως δεικνύει περιτράνως τὴν ἀπὸ τὰ βάθη του ἀγάπην πρὸς ἡμᾶς, διότι, ὅταν ἀκόμη ἤμεθα ἡμεῖς γεμᾶτοι ἁμαρτίας, ὁ Χριστὸς ἀπέθανε δι’ ἡμᾶς.

Ὁ Θεὸς ὅμως δεικνύει καὶ ἐπιβεβαιώνει κατὰ ἕνα τρόπον ἀναντίρρητον τὴν ἀγάπην του πρὸς ἡμᾶς ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι, ἐνῶ ἡμεῖς ἤμεθα ἁμαρτωλοί, ὁ Χριστὸς ἐθυσιάσθη πρὸς χάριν ἡμῶν.

Πολὺ δὲ εὐκολώτερα τώρα, ἀφοῦ δικαιωθήκαμε μὲ τὸ αἷμα του, θὰ σωθοῦμε δι’ αὐτοῦ ἀπὸ τὴν (μέλλουσα) ὀργή.

Πολὺ περισσότερον λοιπὸν τώρα, ποὺ ἐγίναμεν δίκαιοι μὲ τὸ αἷμα καὶ τὴν θυσίαν τοῦ Χριστοῦ, θὰ σωθῶμεν δι’ αὐτοῦ ἀπὸ τὴν μέλλουσαν ὀργήν.

Πολὺ περισσότερον, λοιπόν, τώρα ποὺ ἐλάβομεν τὴν δικαίωσιν μὲ τὸ αἷμα τῆς θυσίας του, θὰ σωθῶμεν ἀσφαλῶς δι’ αὐτοῦ ἀπὸ τὴν μέλλουσαν ὀργήν.

Ἀφοῦ ἐπίσης, ἐνῷ ἤμασταν ἐχθροί, συμφιλιωθήκαμε μὲ τὸ Θεὸ διὰ τοῦ θανάτου τοῦ Υἱοῦ του, πολὺ εὐκολώτερα συμφιλιωμένοι θὰ σωθοῦμε κατὰ τὴ ζωή του (Ἀφοῦ δηλαδὴ σωθήκαμε τότε, ὅταν ἡ σωτηρία ἦταν δύσκολη, διότι ὡς ἁμαρτωλοὶ καὶ ἀσεβεῖς ἤμασταν ἐχθροὶ τοῦ Θεοῦ καὶ ἡ σωτηρία μας στοίχισε τὸ θάνατο τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, πολὺ εὐκολώτερα θὰ σωθοῦμε τώρα, διότι τώρα εἴμαστε συμφιλιωμένοι μὲ τὸ Θεὸ καὶ ὁ Χριστὸς βρίσκεται σὲ κατάστασι ζωῆς, ἡ σωτηρία μας δὲν στοιχίζει πλὲον θάνατο τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ).

Διότι, ἐάν, ὅταν ἤμεθα ἐχθροί, ἐσυμφιλιώθημεν πρὸς τὸν Θεὸν διὰ τοῦ θανάτου τοῦ Υἱοῦ του, πολὺ περισσότερον τώρα, ποὺ ἐσυμφιλιώθημεν, θὰ σωθῶμεν διὰ τοῦ Χριστοῦ, ὁ ὁποῖος δὲν ὑπάρχει πλέον ἀνάγκη νὰ ἀποθάνῃ, ἀλλὰ ζῇ ἔνδοξος εἰς τοὺς οὐρανοὺς ὡς μεσίτης ὑπὲρ ἡμῶν.

Διότι ἐάν, ἐνῶ ἤμεθα ἐχθροί, ἐσυμφιλιώθημεν μὲ τὸν Θεὸν διὰ τοῦ σταυρικοῦ θανάτου τοῦ Υἱοῦ του, πολὺ περισσότερον τώρα, ποὺ ἔχομεν συμφιλιωθῆ, θὰ σωθῶμεν διὰ μέσου τοῦ ζῶντος αἰωνίως πλησίον τοῦ Θεοῦ Κυρίου, ἀρχιερέως καὶ μεσίτου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ.

Ὄχι δὲ μόνο θὰ σωθοῦμε, ἀλλὰ καὶ θὰ δοξασθοῦμε ἀπὸ τὸ Θεὸ διὰ τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ, διὰ τοῦ ὁποίου τώρα ἐπιτύχαμε τὴ συμφιλίωσι.

Ὄχι δὲ μόνον θὰ σωθῶμεν, ἀλλὰ καὶ καυχώμεθα διὰ τὰς εὐεργεσίας τοῦ Θεοῦ· καυχώμεθα δὲ διὰ μέσου τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ, διὰ τοῦ ὁποίου τώρα ἐλάβομεν τὴν συμφιλίωσιν μετὰ τοῦ Θεοῦ.

Καὶ ὄχι μόνον θὰ σωθῶμεν, ἀλλὰ ἀπολαμβάνοντες ἀπὸ τώρα τὰς εὐεργεσίας τοῦ Θεοῦ, καυχώμεθα ἐν αὐτῷ διὰ μέσου τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, διὰ τοῦ ὁποίου τώρα ἐπήραμεν δωρεὰν τὴν συμφιλίωσίν μας μὲ τὸν Θεόν.

Ὅπως δὲ ἡ ἁμαρτία εἰσῆλθε στὴν ἀνθρωπότητα στὸ πρόσωπο ἑνὸς ἀνθρώπου καὶ ἐξ αἰτίας της εἰσῆλθεν ἐπίσης ὁ θάνατος, ἔτσι ὁ θάνατος (μετὰ τὴν εἴσοδό του προχωρώντας) πέρασε καὶ σ’ ὅλους τοὺς ἀνθρώπους, ἀφοῦ ὅλοι ἁμάρτησαν (Ὅπως ἀρχικῶς ὁ ἕνας ἁμάρτησε καὶ θανατώθηκε, ἔτσι κατόπιν καὶ ὅλοι θανατώθηκαν, διότι ὅλοι ἁμάρτησαν).

Ναί· ἐσυμφιλιώθημεν ὅλοι μὲ τὸν Θεὸν διὰ τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ. Καὶ ἔγινε λοιπὸν διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τοῦ ἀνθρώπου κάτι ἀνάλογον πρὸς ἐκεῖνο, ποὺ ἔγινεν εἰς τὴν πτῶσιν του. Καθὼς δηλαδὴ δι’ ἑνὸς ἀνθρώπου, τοῦ Ἀδάμ, ἐμβῆκεν εἰς ὅλον τὸ ἀνθρώπινον γένος ἡ ἁμαρτία καὶ διὰ μέσου τῆς ἁμαρτίας ἐμβῆκεν ὁ θάνατος, καὶ ἔτσι ὁ θάνατος διεδόθη εἰς ὅλους τοὺς ἀνθρώπους, διότι ἐν τῷ προσώπῳ τοῦ Ἀδὰμ ὅλοι οἱ ἀπόγονοί του ἡμάρτησαν, ἔτσι καὶ διὰ τοῦ ἑνὸς Ἰησοῦ Χριστοῦ ἡ δικαίωσις μετεδόθη εἰς ὁλόκληρον τὸ γένος τῶν ἀνθρώπων.

Ἔγινε δὲ αὐτὴ ἡ συμφιλίωσις κατὰ κάποιον ἀνάλογον τρόπον, μὲ ἐκεῖνον ποὺ εἶχε γίνει διὰ τῆς πτώσεως τοῦ Ἀδὰμ ἡ ἀποστασία καὶ ἐχθρότης· ὅπως δηλαδὴ δι’ ἑνὸς ἀνθρώπου, διὰ τοῦ Ἀδάμ, «εἰσῆλθεν ἡ ἁμαρτία εἰς τὸ ἀνθρώπινον γένος» καὶ διὰ τῆς ἁμαρτίας ὁ θάνατος, καὶ ἔτσι ἀπλώθηκε καὶ ἐκυριάρχησεν εἰς ὅλους τοὺς ἀνθρώπους ὁ θάνατος, ἐπειδὴ ἐν τῷ Ἀδὰμ ὅλοι ἡμάρτησαν, ἔτσι καὶ διὰ τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ εἰσῆλθε καὶ προσφέρεται εἰς ὅλον τὸ ἀνθρώπινον γένος ἡ δικαίωσις.

Ἡ ἁμαρτία βεβαίως ὑπῆρχε στὸν κόσμο μὲχρι νὰ δοθῇ ὁ νόμος, ἀλλ’ ἡ ἁμαρτία δὲν λογαριάζεται, ὅταν δὲν ὑπάρχῃ νόμος.

Εἶναι δὲ φανερόν, ὅτι αἱ συνέπειαι τῆς παραβάσεως τοῦ ἑνὸς ἀνθρώπου ἑξαπλώθησαν εἰς ὅλους τοὺς ἀνθρώπους. Διότι μέχρι τῆς ἐποχῆς ποὺ ἐδόθη ὁ γραπτὸς νόμος, ὑπῆρχεν εἰς τὸν κόσμον ἡ ἁμαρτία, ἀφοῦ ὑπῆρχεν ἡ συνέπεια αὐτῆς, ὁ θάνατος δηλαδή. Ἡ ἁμαρτία ὅμως δὲν λογαριάζεται καὶ δὲν καταλογίζεται ὡς ἐνοχή, ὅταν δὲν ὑπάρχῃ νόμος, διὰ τῆς παραβάσεως τοῦ ὁποίου συντελεῖται ἡ ἁμαρτία.

Διότι μέχρι τῆς ἐποχῆς ποὺ ἐδόθη ὁ Νόμος ὑπῆρχεν ἡ ἁμαρτία εἰς τὸν κόσμον, ἀλλ’ ἡ ἁμαρτία δὲν κατελογίζεται ὡς ἐνοχὴ καὶ εὐθύνη, ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει ὁ συγκεκριμένος νόμος, ποὺ τὴν ἀπαγορεύει.

Ἐν τούτοις ὁ θάνατος βασίλευσε ἀπὸ τὸν Ἀδὰμ μέχρι τὸ Μωυσῆ καὶ σ’ αὐτοὺς ποὺ δὲν ἁμάρτησαν μὲ τὴ μορφὴ τῆς παραβάσεως τοῦ Ἀδάμ, ὁ ὁποῖος ἦταν τὺπος τοῦ μέλλοντος Ἀδὰμ (τοῦ γενάρχου νέου κόσμου, τοῦ Χριστοῦ).

Ἀλλ’ ὅμως, μολονότι δὲν ὑπῆρχε νόμος, ἐν τούτοις κατεξουσίασεν ὁ θάνατος ἀπὸ τοῦ Ἀδὰμ μέχρι τοῦ Μωϋσέως καὶ τοὺς ἀπογόνους τοῦ Ἀδάμ, ποὺ δὲν ἡμάρτησαν διὰ παραβάσεως ρητῆς ἐντολῆς τοῦ Θεοῦ παρομοίως πρὸς τὸν Ἀδάμ, ὁ ὁποῖος εἶναι τύπος τοῦ μέλλοντος νέου Ἀδάμ, τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ.

Ἐν τούτοις, μολονότι δὲν ὑπῆρχε ὁ Νόμος, ὁ θάνατος ἐκυριάρχησε ἀπὸ τὸν Ἀδὰμ μέχρι τοῦ Μωϋσέως καὶ εἰς τοὺς ἀπογόνους τοῦ Ἀδάμ, οἱ ὁποῖοι, ἐνῶ ἡμάρτανον, δὲν εἶχαν ἁμαρτήσει μὲ παράβασιν συγκεκριμένης ἐντολῆς, ὅπως ὁ Ἀδάμ. Ὁ δὲ Ἀδὰμ εἶναι καὶ προεικόνισμα τοῦ μέλλοντος νέου Ἀδάμ, δηλαδὴ τοῦ Χριστοῦ.

Ἀλλὰ δὲν ἔχει τόση βαρύτητα ἡ ἁμαρτία (τοῦ Ἀδάμ) ὅση ἡ χάρι (τοῦ Χριστοῦ). Διότι, ἐὰν ἐξ αἰτίας τῆς ἁμαρτίας τοῦ ἑνὸς ἀνθρώπου πέθαναν οἱ πολλοί, πολὺ περισσότερο ἡ χάρι τοῦ Θεοῦ καὶ ἡ δωρεὰ σὲ χάρι τοῦ ἑνὸς ἀνθρώπου Ἰησοῦ Χριστοῦ πλημμύρισε τοὺς πολλούς.

Ἀλλὰ δὲν ἔβλαψε τόσον πολὺ ἡ παράβασις τοῦ Ἀδάμ, ὅσον μᾶς ὠφέλησε καὶ μᾶς εὐηργέτησεν ἡ χάρις, ποὺ μᾶς ἔφερεν ὁ Χριστός. Διότι, ἐὰν διὰ τοῦ παραπτώματος τοῦ ἑνός, ἤτοι τοῦ Ἀδάμ, ἀπέθανον οἱ πολλοί, ἤτοι ἡ ἐξ αὐτοῦ καταγομένη ἀνθρωπότης, ἀσυγκρίτως περισσότερον ἡ χάρις, ἡ ὁποία μᾶς δίδεται ἀπὸ τὸν Θεόν, καὶ ἡ δωρεά, ποὺ μᾶς ἐξησφάλισε μὲ τὴν χάριν ὁ ἕνας ἄνθρωπος, Ἰησοῦς Χριστός, ἐδόθη μὲ τὸ παραπάνω καὶ ἐπερίσσευσεν εἰς τοὺς πολλούς.

Ἀλλ’ ἡ χάρις τοῦ Χριστοῦ εὐηργέτησε πολὺ περισσότερον, παρ’ ὅσον ἔβλαψεν ἡ παράβασις τοῦ Ἀδάμ· διότι, ἐὰν μὲ τὴν παράβασιν τοῦ ἑνός, δηλαδὴ τοῦ Ἀδάμ, ἀπέθαναν σωματικῶς καὶ πνευματικῶς οἱ πολλοί, πολὺ περισσότερον ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ καὶ ἡ δωρεὰ τῆς σωτηρίας, ποὺ δίδεται διὰ τῆς χάριτος τοῦ ἑνὸς ἀνθρώπου, τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἐπλεόνασε πλουσίως εἰς πολλούς, εἰς αὐτοὺς δηλαδὴ ποὺ ἐπίστευσαν.

Ἐπίσης, δὲν συμβαίνει μὲ τὴ (θεία) δωρεά, ὅπως μὲ τὸν ἕνα, ποὺ ἁμάρτησε [Σημ.: Ἤ, μὲ τὸ ἁμάρτημα τοῦ ἑνός]. Διότι ἡ μὲν ἀπόφασι ἦταν καταδικαστικὴ γιὰ ἕνα, ἐνῷ ἡ χαριστικὴ πρᾶξι εἶναι ἀθωωτικὴ γιὰ πολλὰ ἁμαρτήματα.

Καὶ δὲν ἔγινε διὰ τὸ δώρημα, ὅπως ἔγινε μὲ τὸν ἕνα ποὺ ἡμάρτησε. Διότι ἡ μὲν καταδικαστικὴ ἀπόφασις, μὲ τὴν ὁποίαν κατεκρίθη ἡ παράβασις τοῦ Ἀδάμ, ἔγινε δι’ ἐν ἁμάρτημα καὶ μίαν παράβασιν καταδίκη ὅλου τοῦ ἀνθρωπίνου γένους. Ἡ χαριστικὴ ὅμως ἀπόφασις καὶ πρᾶξις τοῦ Θεοῦ συνεχώρησε πολλά, ἀναρίθμητα παραπτώματα, τὰ παραπτώματα ὅλου τοῦ ἀνθρώπινου γένους καὶ ἔγινεν ἔτσι ἀπόφασις, μὲ τὴν ὁποίαν ἐδικαιώθησαν ὅλοι οἱ ἄνθρωποι.

Καὶ ἡ ἀνεκτίμητος δωρεὰ τοῦ Χριστοῦ δὲν εἶναι ὅπως ἡ βλάβη ἀπὸ τὴν ἁμαρτίαν τοῦ ἑνός, ἀλλ’ ἀσυγκρίτως μεγαλυτέρα, ἀφοῦ ἐξαλείφει ἀναρίθμητα πλήθη ἁμαρτιῶν. Διότι ἡ μὲν καταδίκη τῆς παραβάσεως τοῦ Ἀδὰμ ἔγινε δι’ ἕνα μόνον ἁμάρτημα καὶ ἐπεξετάθη εἰς ὅλον τὸν κόσμον. Ἡ χάρις ὅμως καὶ ἡ δωρεὰ ἀπὸ τὴν σταυρικὴν θυσίαν τοῦ Χριστοῦ ἔσβησε τὰ πλήθη τῶν παραπτωμάτων ὅλου τοῦ ἀνθρωπίνου γένους, ὥστε νὰ ἠμποροῦν οἱ πάντες νὰ εὕρουν τὴν δικαίωσιν.

Ἀν δὲ ἐξ αἰτίας τοῦ ἁμαρτήματος τοῦ ἑνὸς ὁ θάνατος βασίλευσε ἐξ αἰτίας τοῦ ἑνός, πολὺ περισσότερο ἐκεῖνοι ποὺ λαμβάνουν τὸν ἄφθονο πλοῦτο τῆς χάριτος καὶ τῆς δωρεᾶς τῆς δικαιώσεως, θὰ βασιλεύσουν μὲ ζωὴ ἐξ αἰτίας τοῦ ἑνός, τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ.

Καὶ ἡ δικαίωσις αὐτὴ ἔχει μεγάλας καὶ εὐεργετικὰς συνεπείας. Διότι, ἐὰν διὰ τῆς πτώσεως τοῦ ἑνός, ἤτοι τοῦ προπάτορός μας Ἀδάμ, ὁ θάνατος ἐκυριάρχησε διὰ τοῦ ἑνὸς ἀνθρώπου, πολὺ περισσότερον ἐκεῖνοι, ποὺ λαμβάνουν τὴν ἀφθονίαν τῆς χάριτος καὶ τῆς δικαιώσεως, ποὺ μᾶς δίδεται ὡς δωρεά, θὰ βασιλεύσουν γεμᾶτοι νέαν καὶ οὐράνιον ζωὴν διὰ μέσου τοῦ ἑνὸς Ἰησοῦ Χριστοῦ.

Διότι, ἐὰν ἐξ αἰτίας τῆς παραβάσεως τοῦ ἑνός, τοῦ Ἀδάμ, ὁ θάνατος ἐκυριάρχησε διὰ τοῦ ἑνὸς ἀνθρώπου, πολὺ περισσότερον αὐτοὶ ποὺ παίρνουν τὸν ἀνεξάντλητον πλοῦτον τῆς χάριτος καὶ τὴν δωρεὰν τῆς δικαιώσεως, θὰ βασιλεύσουν αἰωνίως εἰς νέαν ζωὴν διὰ μέσου τοῦ ἑνός, τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ.

Ἄρα δὲ, ὅπως τὸ ἀποτέλεσμα ἑνὸς ἁμαρτήματος ἦταν καταδίκη γιὰ ὅλους τοὺς ἀνθρώπους, ἔτσι καὶ τὸ ἀποτέλεσμα μιᾶς ἀθωωτικῆς πράξεως εἶναι δικαίωσι, ποὺ φέρνει ζωή, γιὰ ὅλους τοὺς ἀνθρώπους.

Τὸ συμπέρασμα λοιπὸν εἶναι, ὅτι, καθὼς διὰ μιᾶς προπατορικῆς παραβάσεως ὠδηγήθησαν ὅλοι οἱ ἄνθρωποι εἰς καταδίκην, ἔτσι καὶ διὰ μιᾶς ἀθωωτικῆς ἀποφάσεως, ποὺ δίδει τὴν δικαίωσιν, ὠδηγήθησαν ὅλοι οἱ ἄνθρωποι εἰς κατάστασιν δικαιώσεως, ποὺ φέρει ὡς συνέπειάν της τὴν ζωήν.

Ἄρα, λοιπόν, ὅπως διὰ μιᾶς παραβάσεως διέβη εἰς ὅλους τοὺς ἀνθρώπους τὸ ἁμάρτημα καὶ ἡ καταδίκη εἰς θάνατον, ἔτσι καὶ διὰ τοῦ ἔργου τῆς δικαιοσύνης καὶ τῆς τελείας ἁγιότητος τοῦ ἑνὸς ἦλθεν εἰς ὅλους τοὺς ἀνθρώπους ἡ δικαίωσις, τῆς ὁποίας καρπὸς εἶναι ἡ ζωή.

Διότι, ὅπως ἐξ αἰτίας τῆς παρακοῆς τοῦ ἑνὸς ἀνθρώπου οἱ πολλοὶ ἔγιναν ἁμαρτωλοί, ἔτσι καὶ ἐξ αἰτίας τῆς ὑπακοῆς τοῦ ἑνὸς οἱ πολλοὶ θὰ δικαιωθοῦν.

Διότι, καθὼς ἀκριβῶς διὰ τῆς παρακοῆς τοῦ ἑνὸς ἀνθρώπου, τοῦ Ἀδάμ, ἔγιναν ἁμαρτωλοὶ καὶ ἔνοχοι τὸ πλῆθος τῶν ἀπογόνων τοῦ Ἀδάμ, τοιουτοτρόπως καὶ διὰ τῆς ὑπακοῆς ποὺ ἔδειξεν ὁ ἕνας, ὁ Ἰησοῦς Χριστός, θὰ γίνουν δίκαιοι τὸ πλῆθος τῶν πιστευόντων.

Διότι, ὅπως μὲ τὴν παρακοὴν τοῦ ἑνὸς ἀνθρώπου ἔγιναν ἁμαρτωλοὶ οἱ πολλοί, ἔτσι καὶ μὲ τὴν τελείαν ὑπακοήν, ποὺ ἔδειξεν ὁ εἷς, ὁ Χριστὸς εἰς τὸν Πατέρα, θὰ γίνουν δίκαιοι οἱ πολλοί.

Ὁ νόμος δὲ παρενεβλήθη προσωρινῶς, γιὰ νὰ πλεονάσῃ ἡ ἁμαρτία. Ἀλλ’ ὅπου πλεόνασε ἡ ἁμαρτία, ὑπερεπερίσσευσε ἡ χάρι,

Ἀλλ’ ἀφοῦ ἐπρόκειτο νὰ δικαιωθῶμεν ὅλοι διὰ τοῦ Χριστοῦ, τί ἐχρειάζετο ὁ νόμος; Ὁ μωσαϊκὸς νόμος εἰσῆλθε προσωρινῶς, διὰ νὰ πληθυνθῇ ἡ ἁμαρτία, ποὺ προῆλθεν ἀπὸ τὴν πτῶσιν τοῦ Ἀδάμ. Ἐπληθύνθη δέ, διότι οἱ ἄνθρωποι παρέβαιναν τὸν νόμον. Ἐκεῖ ὅμως, ὅπου ἐπληθύνθη ἡ ἁμαρτία, ἐδόθη πολὺ ἀφθονωτέρα ἡ χάρις.

Ὁ δὲ μωσαϊκὸς Νόμος εἰσεχώρησε τρόπον τινὰ προσωρινῶς, διὰ νὰ καταστῇ αἰσθητὸν τὸ πλεόνασμα τῆς ἁμαρτίας καὶ τῆς ἐνοχῆς, ποὺ προῆλθεν ἀπὸ τὴν πτῶσιν τοῦ Ἀδάμ. Ὅπου ὅμως ἐπλεόνασεν ἡ ἁμαρτία, ἐκεῖ ἐπερίσευσε πολὺ πλουσιωτέρα καὶ ἀφθονωτέρα ἡ χάρις.

ὥστε, ὅπως βασίλευσε ἡ ἁμαρτία διὰ τοῦ θανάτου, ἔτσι καὶ ἡ χάρι νὰ βασιλεύσῃ διὰ δικαιώσεως γιὰ ζωὴ αἰώνια διὰ τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Κυρίου μας.

Ἵνα, καθὼς ἀκριβῶς ἐβασίλευσεν ἡ ἁμαρτία, ποὺ ἔκανεν αἰσθητὸν τὸ τυραννικὸν κράτος της διὰ τοῦ θανάτου, ἔτσι βασιλεύσῃ καὶ ἡ χάρις διὰ τοῦ δώρου τῆς δικαιώσεως, διὰ νὰ ἐπικρατήσῃ ἡ αἰώνιος ζωὴ διὰ τῆς μεσιτείας τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, τοῦ Κυρίου μας.

Ἵνα, ὅπως ἀκριβῶς ἐκυριάρχησεν ἡ ἁμαρτία, καὶ μία ἔκφρασις αὐτῆς τῆς κυριαρχίας ἦτο ὁ θάνατος, ἔτσι βασιλεύσῃ καὶ ἡ χάρις διὰ τῆς δικαιώσεως, ὥστε νὰ ἐπικρατήσῃ ἡ αἰωνία ζωὴ διὰ μέσου τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ.

Τὶ θὰ ποῦμε τότε; Νὰ ἐπιμείνουμε στὴν ἁμαρτία, γιὰ νὰ πλεονάσῃ ἡ χάρι;

Ἀφοῦ λοιπὸν ἐκεῖ, ποὺ ἐπληθύνθη ἡ ἁμαρτία, ἐδόθη ἀφθονώτερον ἡ χάρις, τί θὰ εἴπωμεν; Θὰ ἐπιμείνωμεν εἰς τὴν ἁμαρτίαν, διὰ νὰ μᾶς δοθῇ μὲ ἀφθονίαν ἡ χάρις;

Ἐφ’ ὅσον λοιπόν, ὅπου ἐπληνθύνθη ἡ ἁμαρτία, ἐδόθη πλουσιωτέρα ἡ χάρις, τί θὰ εἴπωμεν; Θὰ ἐπιμείνωμεν εἰς τὴν ἁμαρτίαν, διὰ νὰ μᾶς δοθῇ πλουσιωτέρα ἡ χάρις;

Μή γένοιτο! Ἀφοῦ πεθάναμε ὡς πρὸς τὴν ἁμαρτία, πῶς θὰ ζήσωμε πλέον σ’ αὐτή;

Μὴ γένοιτο νὰ εἴπωμεν ἕνα τέτοιον βλάσφημον λόγον. Ἡμεῖς, ποὺ εἰς τὸ ἅγιον βάπτισμα ἀπεθάναμεν ὡς πρὸς τὴν ἁμαρτίαν καὶ ἐχωρίσθημεν διὰ πάντα ἀπὸ αὐτήν, πῶς θὰ ζήσωμεν ἀκόμη μέσα εἰς τὴν ἁμαρτίαν;

Μὴ γένοιτο· ἡμεῖς οἱ ὁποῖοι ἔχομεν πλέον ἀποθάνει ὡς πρὸς τὴν ἁμαρτίαν καὶ εἴμεθα νεκροὶ δι’ αὐτήν, πῶς θὰ ζήσωμεν ἀκόμη μέσα εἰς αὐτή;

Ἢ δὲν ξέρετε, ὅτι, ὅσοι βαπτισθήκαμε μὲ πίστι στὸν Ἰησοῦ Χριστό, βαπτισθήκαμε στὸ θάνατό του;

Ἢ δὲν ἠξεύρετε, ὅτι ὅσοι ἐβαπτίσθημεν μὲ πίστιν εἰς τὸν ἸησοῦνΧριστόν, συνταυτίσαντες τὴν ὕπαρξίν μας πρὸς αὐτόν, ἐγίναμεν διὰ τοῦ βαπτίσματος μέτοχοι τοῦ σταυρικοῦ του θανάτου καὶ ὁ παλαιός μας ἄνθρωπος τῆς ἁμαρτίας ἐσταυρώθη καὶ ἀπέθανεν, ὅπως καὶ ὁ Χριστὸς ἐπὶ τοῦ σταυροῦ;

Ἢ δὲν γνωρίζετε, ὅτι ὅσοι ἐβαπτίσθημεν μὲ τὴν πίστιν εἰς τὸν Ἰησοῦν Χριστόν, ἐβαπτίσθημεν συγχρόνως (ἐβυθίσθημεν τρόπον τινὰ καὶ ἐγίναμεν μέτοχοι) εἰς τὸν θάνατον αὐτοῦ; (Διὰ τῆς σταυρώσεως τοῦ παλαιοῦ ἀνθρώπου).

Μὲ τὸ βάπτισμα δὲ στὸ θάνατό του συνταφήκαμε μαζί του, ὥστε, ὅπως ὁ Χριστὸς μὲ τὴ δύναμι τοῦ Πατρὸς ἀναστήθηκε ἐκ νεκρῶν, ἔτσι καὶ ἐμεῖς νὰ ζήσωμε νέα ζωή.

Ἐθαφθήκαμε λοιπὸν μαζὶ μὲ Αὐτὸν διὰ τοῦ βαπτίσματος, τὸ ὁποῖον μᾶς ἔκαμε συγκοινωνοὺς τοῦ θανάτου του, ἵνα, καθὼς ἀκριβῶς ἀνεστήθη ὁ Χριστὸς ἐκ νεκρῶν διὰ τῆς ἐνδόξου δυνάμεως τοῦ Πατρός, ἔτσι καὶ ἡμεῖς ἀναστηθῶμεν εἰς νέαν ἐνάρετον καὶ ἁγίαν ζωὴν καὶ συμμορφώσωμεν τὴν διαγωγήν μας πρὸς τὰς ἀπαιτήσεις τῆς ζωῆς ταύτης.

Ἐτάφημεν, λοιπόν, μαζῆ μὲ αὐτὸν διὰ τοῦ βαπτίσματος καὶ ἐγίναμεν μέτοχοι εἰς τὸν θάνατόν του, ἵνα, ὅπως ἀκριβῶς ἀνεστήθη ὁ Χριστὸς ἐκ νεκρῶν διὰ τῆς δόξης τοῦ οὐρανίου Πατρός, ἔτσι καὶ ἡμεῖς ἀναστηθῶμεν καὶ ζήσωμεν μίαν νέαν ζωήν, σύμφωνον πρὸς τὸ θέλημα ἐκείνου.

Διότι, ἀφοῦ ἑνωθήκαμε μὲ τὴ μορφὴ τοῦ θανάτου του, ἀσφαλῶς θὰ ἑνωθοῦμε καὶ μὲ τὴ μορφὴ τῆς ἀναστάσεώς του.

Ναί· ἀνεστήθημεν καὶ ἡμεῖς εἰς νέαν ἁγίαν ζωήν. Διότι, ἐὰν σὰν τὰ μαζὶ φυτευμένα καὶ θρεμμένα δέντρα ἔχωμεν γίνει ἕνα μὲ τὸν Χριστὸν εἰς τὸ βάπτισμα, ποὺ εἶναι ὁμοίωμα τοῦ θανάτου του, κατὰ φυσικὴν συνέπειαν θὰ γίνωμεν ἕνα καὶ εἰς τὴν ἀνάστασίν Του.

Διότι, ἐάν, σὰν δύο δένδρα ἀδιασπάστως ἠνωμένα εἰς ἕνα, ἐγίναμεν ἕνα σῶμα μὲ τὸν Χριστὸν διὰ τοῦ βαπτίσματος, ποὺ εἶναι ὁμοίωμα τοῦ σταυρικοῦ του θανάτου, κατὰ λογικὴν καὶ φυσικὴν συνέπειαν θὰ γίνωμεν ἕνα μὲ αὐτὸν καὶ εἰς τὴν ἀνάστασίν του (θὰ ἀναστηθῶμεν δηλαδὴ καὶ ἡμεῖς ἔνδοξοι, ὅπως καὶ ἐκεῖνος),

Ἀρκεῖ νὰ ἔχωμε συνειδητοποιήσει τοῦτο, ὅτι ὁ παλαιός μας ἄνθρωπος (ὁ παλαιός ἑαυτός μας) σταυρώθηκε μαζί του, γιὰ νὰ νεκρωθῇ τὸ ἁμαρτωλὸ σῶμα, γιὰ νὰ μὴν εἴμαστε πλέον δοῦλοι στὴν ἁμαρτία.

Θὰ γίνωμεν δὲ ἕνα μὲ τὸν Χριστὸν καὶ εἰς τὴν ἀνάστασίν Του ὑπὸ ἕνα ὅρον, ἐὰν δηλαδὴ γνωρίζωμεν, ὅτι ἡ διεφθαρμένη ἀπὸ τὴν ἁμαρτίαν φύσις, ποὺ ἐκληρονομήσαμεν ἀπὸ τὸν Ἀδάμ, ἐσταυρώθη μαζὶ μὲ τὸν Χριστὸν μυστηριακῶς διὰ τοῦ βαπτίσματος, διὰ νὰ γίνῃ ἀδρανὲς καὶ πεθαμένον τὸ δουλωμένον εἰς τὴν ἁμαρτίαν σῶμα μας, ὥστε νὰ μὴ γίνεται ὅργανον αὐτῆς καὶ νὰ μὴ εἴμεθα πλέον δοῦλοι καὶ σκλάβοι εἰς τὴν ἁμαρτίαν.

γνωρίζοντες τοῦτο, ὅτι ὁ παλαιὸς ἡμῶν ἄνθρωπος, ἡ διεφθαρμένη ἀπὸ τὴν ἁμαρτίαν φύσις μας, ἐσταυρώθη μαζῆ μὲ τὸν Χριστὸν διὰ τοῦ βαπτίσματος, διὰ νὰ ἀτονήσῃ πλέον καὶ νὰ εἶναι σὰν πεθαμένον τὸ σῶμα μας ἀπέναντι τῆς ἁμαρτίας, ὥστε νὰ μὴ γίνωμεν πάλιν δοῦλοι τῆς ἁμαρτίας.

Διότι ἐκεῖνος, ποὺ πέθανε, ἐλευθερώθηκε ἀπὸ τὴν ἁμαρτία.

Καὶ δὲν πρέπει κατ’ οὐδένα λόγον νὰ εἴμεθα πλέον δοῦλοι τῆς ἁμαρτίας, ἀφοῦ ἀπεθάνομεν μαζὶ μὲ τὸν Χριστὸν διὰ τοῦ βαπτίσματος. Διότι ὅποιος ἀπέθανεν ἔχει παύσει ἀπὸ τοῦ νὰ ἁμαρτάνη, καθ’ ὅσον ὁ πεθαμένος καὶ νεκρός, οὔτε ἀπὸ τὴν ἁμαρτίαν πειράζεται πλέον, οὔτε δύναται νὰ ἐνεργήσῃ ὁποιανδήποτε ἁμαρτίαν ἢ πρᾶξιν.

Διότι ἐκεῖνος ποὺ ἀπέθανε ἔχει πλέον ἐλευθερωθῆ ἀπὸ τὸν κίνδυνον τῆς ἁμαρτίας (δεδομένου ὅτι ὁ πεθαμένος καὶ νεκρὸς οὔτε πειράζεται οὔτε ἁμαρτάνει).

Ἀφοῦ δὲ πεθάναμε μαζὶ μὲ τὸ Χριστό, πιστεύουμε, ὅτι καὶ θὰ ζήσωμε μαζί του.

Δὲν εἴμεθα ὅμως καὶ ἐξ ὁλόκλήρου νεκροὶ καὶ πεθαμένοι. Ἐὰν ἀπεθάναμεν διὰ τοῦ βαπτίσματος μαζὶ μὲ τὸν Χριστὸν ὡς πρὸς τὴν ἁμαρτίαν, ζῶντες ἤδη μετ’ αὐτοῦ τὴν ζωὴν τῆς χάριτος ἔχομεν πεποίθησιν, ὅτι καὶ θὰ ζήσωμεν μαζί του τὴν μακαρίαν ζωὴν τῆς αἰωνιότητος.

Ἐφ’ ὅσον δὲ διὰ τοῦ βαπτίσματος ἔχομεν ἀποθάνει μαζῆ μὲ τὸν Χριστόν, ὡς πρὸς τὴν ἁμαρτίαν, πιστεύομεν ὅτι καὶ θὰ ζήσωμεν ἔνδοξοι μαζῆ μὲ αὐτὸν εἰς τὴν αἰωνιότητα.

Διότι γνωρίζουμε, ὅτι ὁ Χριστὸς μετὰ τὴν ἀνάστασί του ἐκ νεκρῶν δὲν πεθαίνει πλέον, ὁ θάνατος δὲν ἔχει πλέον ἐξουσία ἐπάνω του.

Ἔχομεν δὲ τὴν πεποίθησιν αὐτήν, διότι γνωρίζομεν, ὅτι ὁ Χριστὸς ἀναστηθεὶς ἐκ νεκρῶν δὲν πεθαίνει πλέον· ὁ θάνατος δὲν ἔχει πλέον ἐξουσίαν ἐπ’ αὐτοῦ καὶ δὲν δύναται νὰ τὸν κυριεύσῃ.

Διότι γνωρίζομεν πολὺ καλά, ὅτι ὁ Χριστὸς ἀναστηθεὶς ἐκ τῶν νεκρῶν δὲν πεθαίνει πλέον ποτέ, ὁ θάνατος δὲν ἔχει καμμίαν ἀπολύτως ἐξουσίαν καὶ κυριότητα εἰς αὐτόν.

Τὸ θάνατο δέ, τὸν ὁποῖον ὑπέστη, ὑπέστη μία φορὰ γιὰ πάντα ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἁμαρτία, τὴ δὲ ζωή, τὴν ὁποία τώρα ζῇ, ζῇ ἐν σχέσει πρὸς τὸ Θεό.

Καὶ δὲν τὸν κυριεύει πλέον ὁ θάνατος, διότι καὶ τότε ποὺ ἀπέθανεν, ἀπέθανε μιὰ φορὰ γιὰ πάντα διὰ νὰ καταλύσῃ τὴν ἁμαρτίαν. Τὴν ζωὴν δέ, τὴν ὁποίαν ζῇ τώρα ἀναστηθεὶς ἐκ νεκρῶν, ζῇ διὰ νὰ δοξάζῃ τὸν Θεὸν μεταδίδων εἰς τὰς ψυχὰς τῶν ἀνθρώπων τὴν ἁγίαν καὶ μακαρίαν καὶ ἀθάνατον ζωὴν τοῦ Θεοῦ.

Καὶ δὲν τὸν κατακυριεύει πλέον ὁ θάνατος, διότι, τὸν σταυρικὸν θάνατον τὸν ὑπέστη τότε ὁ Κύριος, ἅπαξ διὰ παντός, διὰ νὰ ἐξαλείψῃ τὴν ἁμαρτίαν. Καὶ τὴν ζωὴν δέ, τὴν ὁποίαν ζῇ τώρα, τὴν ζῇ αἰωνίως ἔνδοξος πλησίον τοῦ Θεοῦ.

Ἔτσι καὶ σεῖς νὰ θεωρῆτε τοὺς ἑαυτούς σας, ὅτι εἶσθε νεκροὶ μὲν γιὰ τὴν ἁμαρτία, ζωντανοὶ δὲ γιὰ τὸ Θεὸ μὲ τὴν ἕνωσί σας μὲ τὸν Ἰησοῦ Χριστὸ τὸν Κύριό μας.

Ὅπως δὲ ὁ Χριστὸς ζῇ διὰ τὸν Θεόν, ἔτσι καὶ σεῖς νὰ θεωρῆτε τοὺς ἑαυτούς σας πεθαμένους μὲν καὶ νεκροὺς ὡς πρὸς τὴν ἁμαρτίαν, ζωντανοὺς δὲ διὰ τὸν Θεόν, ἐνωμένους μὲ τὸν Ἰησοῦν Χριστόν, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ Κύριός μας.

Ἔτσι καὶ σεῖς θὰ θεωρῆτε πλέον τοὺς εὐατούς σας, νεκροὺς ὡς πρὸς τὴν ἁμαρτίαν, ζωντανοὺς δὲ διὰ τὸν Θεὸν διὰ μέσου τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, τοῦ Κυρίου μας.

Νὰ μὴ βασιλεύῃ λοιπὸν ἡ ἁμαρτία στὸ νεκρό σας σῶμα, ὥστε νὰ ὑπακούετε σ’ αὐτὴ ὡς πρὸς τὶς (ἁμαρτωλὲς) ἐπιθυμίες του.

Ἂς μὴ βασιλεύῃ λοιπὸν ἡ ἁμαρτία εἰς τὸ σῶμα σας, τὸ ὁποῖον ὡς θνητὸν δὲν πρέπει νὰ κυριαρχῇ ἐπὶ τῆς ἀθανάτου ψυχῆς σας. Ὄχι· ἂς μὴ βασιλεύῃ ἡ ἁμαρτία, ὥστε νὰ ὑπακούετε εἰς αὐτὴν παρασυρόμενοι ἀπὸ τὰς ἐπιθυμίας τοῦ σώματός σας.

Λοιπόν, ἂς μὴ βασιλεύῃ καὶ ἂς μὴ κυριαρχῇ ἡ ἁμαρτία εἰς τὸ θνητόν σας σῶμα, ὥστε νὰ ὑπακούετε εἰς αὐτήν, παρασυρόμενοι ἀπὸ τὰς ἐπιθυμίας τοῦ σώματος.

Καὶ νὰ μὴ προσφέρετε τὰ μέλη σας στὴν ἁμαρτία ὡς ὅπλα γιὰ τὸ κακὸ. Ἀλλὰ νὰ προσφέρετε τοὺς ἑαυτούς σας στὸ Θεὸ ὡς ἀναστημένους ἐκ νεκρῶν καὶ ζωντανούς, καὶ τὰ μέλη σας στὸ Θεὸ ὡς ὅπλα γιὰ τὸ καλό.

Οὔτε νὰ παρέχετε τὰ μέλη τοῦ σώματός σας ὄργανα τῆς ἀδικίας, διὰ νὰ σᾶς πολεμῇ καὶ νὰ σᾶς κατανικᾷ μὲ αὐτὰ ἡ ἁμαρτία. Ἀλλὰ νὰ προσφέρετε ἐξ ὁλοκλήρου ὡς θυσίαν καὶ ὡς ἀφιέρωμα τοὺς ἑαυτούς σας εἰς τὸν Θεόν, σὰν ἄνθρωποι ποὺ πράγματι ἀνεστηθήκατε ἐν τῷ βαπτίσματι ἐκ νεκρῶν καὶ ἐλάβατε νέαν καὶ ἁγίαν ζωήν· καὶ καθένα ἀπὸ τὰ μέλη σας δώσατέ τα εἰς τὸν Θεὸν διὰ νὰ εἶναι ὄργανα πάσης ἀρετῆς, δυνατὰ νὰ κατανικοῦν κάθε ἁμαρτίαν.

Οὔτε νὰ προσφέρετε καὶ νὰ κάνετε τὰ μέλη τοῦ σώματός σας ὄργανα καὶ ὅπλα τῆς ἀδικίας, διὰ τῶν ὁποίων θὰ σᾶς νικᾷ καὶ θὰ σᾶς ἐξουσιάζῃ ἡ ἁμαρτία. Ἀλλὰ νὰ προσφέρετε τοὺς ἑαυτούς σας εἰς τὸν Θεὸν σὰν ἄνθρωποι, ποὺ πράγματι ἔχετε ἀναστηθῆ ἐκ τῶν νεκρῶν, καὶ τὰ μέλη σας νὰ τὰ προσφέρετε καὶ ἀφιερώσετε εἰς τὸν Θεόν, διὰ νὰ εἶναι ὄργανα καὶ ὅπλα εἰς κάθε ἀρετήν.

Ἡ ἁμαρτία τότε δὲν θὰ ἔχῃ ἐξουσία ἐπάνω σας. Διότι δὲν εἶσθε ἄλλωστε κάτω ἀπὸ τὸ νόμο, ἀλλ’ ἀπὸ τὴ χάρι.

Δύνασθε δὲ νὰ κατορθώσετε τοῦτο, διότι ἡ ἁμαρτία δὲν θὰ σᾶς κυριεύσῃ. Καὶ δὲν θὰ σᾶς κυριεύσῃ ἡ ἁμαρτία, διότι δὲν εἶσθε πλέον ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ νόμου, ποὺ ἐπρόσταζε μὲν τὸ ὀρθὸν καὶ τὸ δίκαιον, δὲν ἔδιδεν ὅμως καὶ τὴν ἐνίσχυσιν πρὸς κατόρθωσιν αὐτοῦ. Ἀλλ’ εἶσθε τώρα ὑπὸ τὸ κράτος τῆς χάριτος, ἡ ὁποία καὶ δι’ ὅσα εἰς τὸ παρελθὸν ἐπράξαμεν κακὰ μᾶς συγχωρεῖ, καὶ διὰ νὰ βαδίσωμεν τὸν δρόμον τῆς ἁγιότητός μας ἐνισχύει καὶ ἀσφαλίζει.

Ἔτσι δὲ ποτὲ πλέον ἡ ἁμαρτία δὲν θὰ σᾶς ὑποδουλώσῃ, διότι δὲν εἶσθε πλέον ὑπὸ τὴν ἐξουσίαν τοῦ Νόμου, ὁ ὁποῖος κατεδίκαζε μὲ τὴν ἁμαρτίαν, χωρὶς ὅμως νὰ δίδῃ τὴν λύτρωσιν, ἀλλὰ εὑρίσκεσθε εἰς τὴν βασιλείαν τῆς χάριτος, ποὺ δίδει συγχώρησιν, ἐλευθερίαν καὶ ἁγιασμόν.

Τί λοιπόν; Ν’ ἁμαρτήσωμε, διότι δὲν εἴμεθα κάτω ἀπὸ τὸ νόμο, ἀλλὰ κάτω ἀπὸ τὴ χάρι; Μὴ γένοιτο!

Τί λοιπόν; Θὰ ἁμαρτήσωμεν ἐπειδὴ δὲν εἴμεθα ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ νόμου, ἀλλ’ ὑπὸ τὸ κράτος τῆς χάριτος; Μᾶς παρέχει λοιπὸν ἡ χάρις τὴν ἄδειαν νὰ ἁμαρτάνωμεν; Μὴ γένοιτο ποτὲ νὰ δεχθῶμεν ἕνα τέτοιον λογισμόν.

Τί λοιπόν; Ἐφ’ ὅσον δὲν εἴμεθα ὑπὸ τὴν κυριαρχίαν τοῦ Νόμου, ἀλλ’ εὑρισκόμεθα εἰς τὴν δωρεὰν τῆς χάριτος, θὰ ἁμαρτήσωμεν, ἀφοῦ εἶναι εὔκολον νὰ λάβωμεν ἄφεσιν; Μὴ γένοιτο!

Δὲν ξέρετε, ὅτι σὲ ὅ,τι προσφέρετε τοὺς ἑαυτούς σας ὡς δούλους γιὰ νὰ ὑπακούετε, γίνεσθε δοῦλοι αὐτοῦ, στὸ ὁποῖο ὑπακούετε, ἢ δηλαδὴ τῆς ἁμαρτίας γιὰ θάνατο, ἢ τῆς Πίστεως γιὰ δικαίωσι;

Δὲν ξεύρετε, ὅτι εἰς ἐκεῖνον, ποὺ προσφέρετε τοὺς ἑαυτούς σας δούλους, διὰ νὰ τὸν ὑπακούετε, γίνεσθε πλέον μὲ τὴν συνήθειαν καὶ τὴν ἕξιν, ποὺ δημιουργεῖ ἡ ὑπακοή, δοῦλοι; Δοῦλοι εἰς αὐτόν, εἰς τὸν ὁποῖον ἑξακολουθεῖτε νὰ ὑπακούετε. Δηλαδή, ἢ δοῦλοι τῆς ἁμαρτίας διὰ νὰ καταλήξετε εἰς τὸν πνευματικὸν θάνατον καὶ τὸν πλήρη χωρισμόν σας ἀπὸ τὸν Θεόν, ἢ δοῦλοι τῆς ὑπακοῆς εἰς τὸν Χριστὸν διὰ νὰ καταλήξετε εἰς τὴν δικαίωσιν καὶ τὴν μακαρίαν ζωήν.

Δὲν γνωρίζετε ὅτι εἰς ἐκεῖνον, ποὺ προσφέρετε τοὺς ἑαυτούς σας δούλους, διὰ νὰ τὸν ὑπακούετε, γίνεσθε πράγματι δοῦλοι μὲ τὴν ὑπακοὴν αὐτήν. Δηλαδὴ εἶσθε ἢ δοῦλοι ὑπακούοντες εἰς τὴν ἁμαρτίαν διὰ νὰ καταλήξετε εἰς τὸν πνευματικὸν θάνατον ἢ δοῦλοι ὑπακούοντες εἰς τὸν Χριστόν, διὰ νὰ ἀποκτήσετε τὴν δικαίωσιν καὶ τὴν αἰωνίαν μακαριότητα.

Εὐχαριστία δὲ ὀφείλεται στὸ Θεό, διότι ἤσασθε δοῦλοι τῆς ἁμαρτίας, ἀλλὰ πιστεύσατε μὲ τὴν καρδιά σας στὸν κανόνα τῆς (χριστιανικῆς) διδασκαλίας, στὸν ὁποῖο ὑποταχθήκατε.

Εὐχαριστία δὲ ὀφείλεται ἀπὸ σᾶς εἰς τὸν Θεόν, διότι ἦσθε μὲν ἄλλοτε δοῦλοι τῆς ἁμαρτίας, ὑπηκούσατε ὅμως μὲ τὴν καρδία σας εἰς τὸν ἀκριβῆ κανόνα τῆς χριστιανικῆς διδασκαλίας, ποὺ ἐδιδάχθητε ἀπὸ ἡμᾶς τοὺς Ἀποστόλους.

Ἀλλά, δόξα εἰς τὸν Θεόν, διότι ναὶ μὲν ὑπήρξατε ἄλλοτε δοῦλοι τῆς ἁμαρτίας, ὑπηκούσατε ὅμως μὲ ὅλην σας τὴν ψυχὴν καὶ τὴν καρδίαν εἰς τὸν τέλειον κανόνα τῆς ἀρίστης διδασκαλίας, τὴν ὁποίαν ἔχετε διδαχθῆ ἀπὸ τοὺς Ἀποστόλους.

Ἔτσι ἐλευθερωθήκατε ἀπὸ τὴν ἁμαρτία καὶ γίνατε δοῦλοι στὸ καλό.

Ἔτσι δὲ ἀφοῦ ἐλευθερωθήκατε ἀπὸ τὴν ἁμαρτίαν, ἐγίνατε δοῦλοι εἰς τὴν ἀρετήν.

Ἔτσι δέ, ἀφοῦ ἐγίνατε ἐλεύθεροι ἀπὸ τὴν ἁμαρτίαν, ὑπεδουλώθητε εἰς τὴν ἁγιότητα καὶ τὴν ἀρετήν.

Ἀνθρωπίνως ὁμιλῶ χρησιμοποιὼντας τὴν εἰκόνα τῆς δουλείας λόγῳ τῆς φυσικῆς ἀδυναμίας σας νὰ καταλάβετε ἀλλιῶς (Στὴν πραγματικότητα ἡ ὑποταγὴ στὸ καλὸ δὲν εἶναι δουλεία, ἀλλὰ ἐλευθερία ἀπὸ τὰ πάθη). Ὅπως δὲ ὑποδουλώσατε τὰ μέλη σας στὴν ἀκαθαρσία καὶ τὴν ἀνομία γιὰ νὰ κάνετε τὴν ἀνομία, ἔτσι τώρα ὑποδουλώσετε τὰ μέλη σας στὸ καλὸ γιὰ ν’ ἁγιάζεσθε.

Μεταχειρίζομαι ἀνθρώπινον τρόπον ἐκφράσεως ἐξ αἰτίας τῆς ἀδυναμίας τῆς ἀνθρωπίνης φύσεώς σας, ἡ ὁποία εἶναι ἀκόμη σαρκικὴ καὶ ὡς ἐκ τούτου ἡ ἐργασία τῆς ἀρετῆς σας φαίνεται δουλεία. Ὅπως δηλαδὴ προσεφέρατε τὰ μέλη σας σκλάβα εἰς τὴν ἁμαρτίαν, ποὺ κάμνει τὸν ἄνθρωπον ἀκάθαρτον καὶ παραβάτην τοῦ νόμου διὰ νὰ πράττετε τὴν ἀνομίαν, ἔτσι τώρα νὰ προσφέρετε τὰ μέλη σας δοῦλα εἰς τὸν ἐνάρετον βίον διὰ νὰ προκόπτετε εἰς ἁγιότητα.

Χρησιμοποιῶ ἀνθρωπίνας εἰκόνας καὶ ἐκφράσεις ἐξ αἰτίας τῆς ἀδυναμίας, ποὺ παρουσιάζει ἡ ἀνθρωπίνη, ἡ σαρκικὴ ἀκόμη κατάστασίς σας. Δηλαδὴ ὅπως εἴχατε προσφέρει τὰ μέλη σας δοῦλα εἰς τὴν ἀκαθαρσίαν τῆς ἁμαρτίας καὶ τῆς ἀνομίας, διὰ νὰ διαπράττετε τὴν ἁμαρτίαν, ἔτσι καὶ τώρα πρέπει νὰ προσφέρετε τὰ μέλη σας δοῦλα εἰς τὴν ἀρετήν, διὰ νὰ πρωχωρήσετε καὶ ἐπιτύχετε τὴν ἁγιότητα.

Ὅταν βεβαίως ἤσασθε δοῦλοι τῆς ἁμαρτίας, ἤσασθε ἐλεύθεροι ἀπὸ τὸν ἔλεγχο τοῦ καλοῦ.

Ἀλλ’ ἡ δουλεία αὐτὴ εἰς τὸν ἐνάρετον βίον δὲν εἶναι σκλαβιά, ἀλλ’ ἐλευθερία. Διότι, ὅταν ἦσθε δοῦλοι τῆς ἁμαρτίας, ἦσθε μὲν ἐλεὐθεροι ὡς πρὸς τὴν δικαιοσύνην καὶ ἀρετήν, ἀλλὰ σᾶς ἐρωτῶ·

Ἀλλοτε, ὅταν ἦσθε δοῦλοι εἰς τὴν ἁμαρτίαν, ἦσθε μὲν ἐλεύθεροι ὡς πρὸς τὴν δικαίωσιν καὶ τὴν ἀρετήν, ποὺ θέλει ὁ Θεός,

Ἀλλὰ ποιό κέρδος εἴχατε τότε ἀπὸ τὰ ἔργα, γιὰ τὰ ὁποῖα τώρα ντρέπεσθε; Διότι τὸ τέλος ἐκείνων εἶναι θάνατος.

Ποίαν ὠφέλειαν λοιπὸν εἴχατε τότε ἀπὸ τὰ ἔργα τῆς ἁμαρτίας, διὰ τὰ ὁποῖα τώρα, ὅταν τὰ ἐνθυμῆσθε, ἐντρέπεσθε; Καμμίαν. Εἴχατε τοὐναντίον βλάβην μεγάλην, διότι τὸ τελικὸν ἀποτέλεσμα τῶν ἔργων ἐκείνων εἶναι θάνατος πνευματικός.

ἀλλὰ ποῖον καρπόν, ποῖον κέρδος καὶ ὠφέλειαν εἴχατε τότε ἀπὸ τὰ ἔργα τῆς ἁμαρτίας, διὰ τὰ ὁποῖα τώρα ἐντρέπεσθε κάθε φορὰν ποὺ τὰ ἐνθυμεῖσθε. Διότι ἡ κατάληξις ἐκείνων εἶναι ὁ αἰώνιος πνευματικὸς θάνατος.

Ἀλλὰ τώρα, ποὺ ἐλευθερωθήκατε ἀπὸ τὴν ἁμαρτία καὶ ὑποδουλωθήκατε στὸ Θεό, ἔχετε τὸ κέρδος σας σὲ ἁγιασμό, καὶ τὸ τέλος ζωὴ αἰώνια.

Τώρα ὅμως, ποὺ ἐλευθερωθήκατε ἀπὸ τὴν ἁμαρτίαν, ὑπεδουλώσατε δὲ τὸν ἑαυτόν σας εἰς τὸν Θεόν, ἔχετε βέβαιον κέρδος τὴν πρόοδον εἰς τὴν ἁγιότητα, τελικὸν δὲ ἀποτέλεσμα τὴν αἰώνιον ζωήν. Δὲν εἶναι λοιπὸν πραγματικὴ ἐλευθερία ἡ ὑποταγή σας εἰς τὸν Θεόν;

Τώρα δὲ ποὺ ἀπεκτήσατε τὴν ἐλευθερίαν καὶ ἀπηλλάγητε ἀπὸ τὴν δουλείαν τῆς ἁμαρτίας, ὑπεδουλώθητε δὲ θεληματικὰ εἰς τὸν Θεόν, ἔχετε ὡς καρπὸν τὴν προκοπὴν εἰς τὴν ἁγιότητα τελικὸν δὲ καὶ ἀναφαίρετον κέρδος τὴν αἰωνίαν ζωήν.

Ναί, ὁ μισθὸς τῆς ἁμαρτίας εἶναι θάνατος, ἐνῷ τὸ χάρισμα τοῦ Θεοῦ εἶναι ζωὴ αἰώνια διὰ τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Κυρίου μας.

Ναί· τότε ἤσασθε δοῦλοι δυστυχεῖς, διότι ὁ μισθός, μὲ τὸν ὁποῖον ἡ ἁμαρτία πληρώνει τοὺς δούλους της, εἶναι θάνατος. Τὸ δῶρον δέ, ποὺ δίδει ὁ Θεὸς εἰς τοὺς δούλους του, εἶναι ἡ αἰώνιος ζωή, τὴν ὁποίαν ἐπιτυγχάνομεν διὰ τῆς ἑνώσεώς μας μὲ τὸν Ἰησοῦν Χριστόν, τὸν Κύριόν μας.

Διότι αἱ μὲν συνέπειαι καὶ ὁ μισθὸς τῆς ἁμαρτίας εἶναι ὁ πνευματικὸς θάνατος, τὸ δὲ δῶρον τοῦ Θεοῦ πρὸς ἐκείνους, ποὺ τὸν ὑπακούουν, εἶναι ἡ αἰώνιος ζωὴ διὰ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ.

Ἢ ἀγνοεῖτε, ἀδελφοί - ὁμιλῶ βεβαίως σ’ ἀνθρώπους ποὺ γνωρίζουν τὸ νόμο - , ὅτι ὁ νόμος ἔχει ἐξουσία πάνω στὸν ἄνθρωπο ὅσο αὐτὸς ζῇ;

Τὴν ζωὴν δὲ αὐτὴν τὴν αἰώνιον δὲν ἡμπορεῖ πλέον οὔτε ὁ νόμος νὰ μᾶς τὴν ἀφαιρέσῃ, ὅπως ἀποδεικνύεται ἐξ ὅσων θὰ εἴπωμεν. Ἐπειδὴ ὁμιλῶ πρὸς ἀνθρώπους, ποὺ γνωρίζουν τὸν νόμον, σᾶς ἐρωτῶ: Δὲν γνωρίζετε, ἀδελφοί, ὅτι ὁ νόμος ἔχει ἐξουσίαν ἐπὶ τοῦ ἀνθρώπου, ἐφ’ ὅσον ζῇ ὁ ἄνθρωπος;

Ὀμιλῶ πρὸς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι γνωρίζουν τὸν Νόμον. Ἢ μήπως ἀγνοεῖτε, ἀδελφοί, ὅτι ὁ Νόμος ἔχει κῦρος καὶ ἐξουσίαν εἰς τὸν ἄνθρωπον, ἐφ’ ὅσον αὐτὸς ζῇ;

Παραδείγματος χάριν ἡ παντρεμένη γυναῖκα εἶναι δεμένη ἀπὸ τὸ νόμο μὲ τὸν ἄνδρα της ὅσο αὐτὸς ζῇ. Ἐὰν δὲ πεθάνῃ ὁ ἄνδρας, εἶναι ἐλεύθερη ἀπὸ τὸ νόμο, ποὺ τὴ δέσμευε μὲ τὸν ἄνδρα.

Διότι, διὰ νὰ φέρω ἀπὸ τὸν νόμον ἕνα παράδειγμα, ποὺ ἀποδεικνύει τὴν ἀλήθειαν αὐτήν, ἡ ὕπανδρος γυναῖκα εἶναι δεμένη μὲ τὸν ζῶντα ἄνδρα της, σύμφωνα μὲ τὸν νόμον, ὁ ὁποῖος ὁρίζει τὰ τοῦ γάμου. Ἐὰν ὅμως ἀποθάνῃ ὁ σύζυγός της, ἔχει ἀπαλλαγῇ αὐτὴ ἀπὸ τὸν νόμον, ποὺ τὴν δεσμεύει πρὸς τὸν ἄνδρά της.

Διότι ἡ ὑπανδρευμένη γυναῖκα, παραδείγματος χάριν, ἔχει διὰ τοῦ νόμου τοῦ γάμου δεθῆ πρὸς τὸν ἄνδρα της, ἐφ’ ὅσον χρόνον ἐκεῖνος ζῇ. Ἐὰν ὅμως ἀποθάνῃ ὁ σύζυγός της, ἔχει αὐτὴ ἀποδεσμευθῆ ἀπὸ τὴν ἐξουσίαν τοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος τὴν ἔδενε προηγουμένως μὲ τὸν ἄνδρα της.

Ἄρα δὲ, ὅσο ζῇ ὁ ἄνδρας, θὰ γίνῃ μοιχαλίς, ἐὰν συνδεθῇ μὲ ἄλλον ἄνδρα. Ἐὰν ὅμως πεθάνῃ ὁ ἄνδρας, εἶναι ἐλεύθερη ἀπὸ τὸ νόμο, ὥστε νὰ μὴν εἶναι μοιχαλίς, ἐὰν παντρευτῇ ἄλλον ἄνδρα.

Βγαίνει λοιπὸν ὡς συμπέρασμα, ὅτι, ἐφ’ ὅσον ζῇ ὁ σύζυγός της, θὰ γίνῃ καὶ θὰ ἀποκληθῇ μοιχαλίς, ἐὰν συνδεθῇ μὲ ἄλλον ἄνδρα. Ἐὰν ὅμως ἀποθάνῃ ὁ σύζυγός της, εἶναι ἐλευθέρα ἀπὸ τὸν νόμον νὰ ὑπανδρευθῇ πάλιν, χωρὶς νὰ εἶναι πλέον μοιχαλίς, ἐὰν γίνῃ σύζυγος ἄλλου ἀνδρός.

Ἄρα, ὅταν ζῇ ὁ σύζυγός της, ἐὰν αὐτὴ συνάψῃ σχέσεις μὲ ἄλλον ἄνδρα, θὰ γίνη μοιχαλίς. Ἐὰν ὅμως πεθάνῃ ὁ σύζυγός της εἶναι ἐλευθέρα ἀπὸ τὸν νόμον, νὰ γίνῃ σύζυγος ἄλλου ἀνδρός, χωρὶς νὰ θεωρῆται αὐτὴ πλέον μοιχαλίς.

Καὶ σεῖς δὲ, ἀδελφοί μου, πεθάνατε ὡς πρὸς τὸ νόμο διὰ τοῦ (νεκρωθέντος) σώματος τοῦ Χριστοῦ (καὶ ἔτσι εἶσθε ἐλεύθεροι ἀπὸ τὸ νόμο), γιὰ νὰ συνδεθῆτε μὲ ἄλλον, τὸν ἀναστάντα ἐκ νεκρῶν, γιὰ νὰ φέρωμε καρπὸ γιὰ τὸ Θεό.

Ὥστε, ἀδελφοί μου, ὅπως ἡ γυναῖκα, ἔτσι καὶ σεῖς εἶσθε ἐλεύθεροι ἀπὸ τὸν νόμον. Διότι ἀπεθάνατε ὡς πρὸς τὸν νόμον διὰ τῆς ἑνώσεώς σας μὲ τὴν θανατωθεῖσαν ἐπὶ τοῦ σταυροῦ ἀνθρωπίνην φύσιν τοῦ Χριστοῦ. Καὶ ἀπεθάνατε διὰ νὰ συζευχθῆτε μὲ ἄλλον, μὲ τὸν Χριστὸν δηλαδή, ποὺ ἀνεστήθη ἐκ νεκρῶν, διὰ νὰ παραγάγωμεν διὰ τῆς ἑνώσεώς μας ταύτης καρποὺς ἐνάρετου ζωῆς εἰς δόξαν Θεοῦ.

Ὥστε, ἀδελφοί μου, κατὰ τὸ παράδειγμα ποὺ σᾶς ἔφερα, ἔχετε θανατωθῆ καὶ ἀποθάνει ὡς πρὸς τὸν Νόμον διὰ τοῦ σταυρωθέντος σώματος τοῦ Κυρίου, ὥστε νὰ ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ἀνήκετε εἰς ἄλλον, δηλαδὴ εἰς τὸν ἀναστηθέντα Χριστόν, διὰ νὰ φέρωμεν ἔτσι καρποὺς πνευματικοὺς πρὸς τιμὴν καὶ δόξαν τοῦ Θεοῦ.

Διότι, ὅταν ζούσαμε σαρκικὴ ζωή, τὰ ἁμαρτωλὰ πάθη μας, τὰ ὁποῖα διαλαμβάνονται στὸ νόμο, (καὶ ἐξαιτίας τῶν ἀπαγορεύσεων τοῦ νόμου διεγείρονται), δροῦσαν στὰ μέλη μας γιὰ νὰ καρποφορήσουν γιὰ τὸ θάνατο.

Μόνον δὲ τώρα διὰ τοῦ νέου μας αὐτοῦ πνευματικοῦ γάμου θὰ παραγάγωμεν τοὺς καρποὺς τῆς ἐναρέτου ζωῆς. Διότι, ὅταν ἐζούσαμεν τὸν σαρκικὸν βίον, τότε τὰ ἁμαρτωλὰ πάθη, ποὺ ἐλάμβαναν ἀφορμὴν ἀπὸ τὰς διαφόρους ἀπαγορεύσεις τοῦ νόμου, εἶχαν δύναμιν καὶ δρᾶσιν εἰς τὰ μέλη τοῦ σώματός μας καὶ παρῆγον καρπούς, ποὺ ἔφερναν τὸν θάνατον. Ὀλέθριοι λοιπὸν οἱ καρποὶ τοῦ παλαιοῦ μας γάμου μὲ τὸν νόμον.

Διότι, ὅταν ἐζούσαμεν τὸν σαρκικὸν βίον τοῦ παλαιοῦ ἀνθρώπου, τὰ πάθη τῶν ἁμαρτιῶν, τὰ ὁποῖα κατεδίκαζε ἀλλὰ δὲν ἐξήλειφεν ὁ παλαιὸς Νόμος, ἐνεργοῦσαν ἐντός μας καὶ ἐπράττοντο διὰ τῶν μελῶν μας, διὰ νὰ παράγουν ἔτσι καρποὺς ποὺ ἔφερναν τὸν αἰώνιον θάνατον.

Ἀλλὰ τώρα ἐλευθερωθήκαμε ἀπὸ τὸ νόμο, ἀφοῦ πεθάναμε ὡς πρὸς αὐτόν, ἀπὸ τὸν ὁποῖο κατεξουσιαζόμασταν, ὥστε (τώρα) νὰ ὑπηρετοῦμε σὲ νέα κατάστασι, ὅπου κυριαρχεῖ τὸ Πνεῦμα, καὶ ὄχι σὲ παλαιὰ κατάστασι, ὅπου κυριαρχοῦσε ὁ γραπτὸς νόμος.

Τώρα ὅμως ἐλευθερώθημεν τελείως ἀπὸ τὸν νόμον, διότι ἀπεθάναμεν ὡς πρὸς τὸν νόμον, ἀπὸ τὸν ὁποῖον κατεκρατούμεθα σὰν αἰχμάλωτοι. Ἐλευθερώθημεν δέ, ὥστε νὰ εἴμεθα δοῦλοι τοῦ Θεοῦ εἰς νέαν κατάστασιν, ποὺ μᾶς ἐδημιούργησε τὸ Πνεῦμα καὶ ἡ βασιλεύουσα εἰς αὐτὴν χάρις Του, καὶ νὰ μὴ δουλεύωμεν εἰς τὴν παλαιὰν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἐπεκράτει τὸ γράμμα τοῦ νόμου, ποὺ ἐστερεῖτο τὴν χάριν καὶ δὲν εἶχε τὴν δύναμιν νὰ ἐνισχύσῃ τοὺς ἀνθρώπους εἰς τὴν τήρησιν τῶν ἐντολῶν του.

Τώρα ὅμως ἔχομεν ἀποδεσμευθῆ ἐντελῶς ἀπὸ τὸν Νόμον, διότι ἀπεθάναμεν ὡς πρὸς αὐτόν, ὑπὸ τὴν κατοχὴν τοῦ ὁποίου προηγουμένως εὑρισκόμεθα, ὥστε τώρα νὰ ὑπακούωμεν εἰς τὸν Θεόν, διὰ νὰ ζήσωμεν τὴν νέαν κατάστασιν, ποὺ μᾶς ἐχάρισε τὸ Πνεῦμα, καὶ νὰ μὴ δουλεύωμεν εἰς τὴν παλαιὰν κατάστασιν, ὅπου ἐκυριαρχοῦσαν οἱ τύποι καὶ τὸ γράμμα τοῦ Νόμου.

Τί θὰ εἰποῦμε τώρα; Ὁ νόμος εἶναι ἁμαρτία; Μὴ γένοιτο! Ἀλλὰ τῆς ἁμαρτίας δὲν ἔλαβε συνείδησι, παρὰ διὰ τοῦ νόμου. Ἀλλ’ ἀκόμη καὶ τὴν ἐπιθυμία δὲν θὰ γνώριζα, ἐὰν ὁ νόμος δὲν ἔλεγε, Νὰ μὴν ἐπιθυμήσῃς.

Ἀλλ’ ἀφοῦ σύμφωνα μὲ τὰ λεχθέντα ἐλευθερώθημεν ἐξ ἴσου ἀπὸ τὸν νόμον, ὅσον καὶ ἀπὸ τὴν ἁμαρτίαν, τί λοιπὸν θὰ εἴπωμεν; Ὁ νόμος εἶναι ἁμαρτία καὶ κάτι κακόν; Μὴ γένοιτο νὰ νομίσῃ κανεὶς κάτι τέτοιο. Ἀλλὰ λέγομεν μόνον, ὅτι τὴν ἁμαρτίαν δὲν τὴν ἐγνώρισα παρὰ διὰ τοῦ νόμου. Διότι καὶ τὴν ἁμαρτωλὴν ἐπιθυμίαν δὲν θὰ ἐγνώριζα, ἐὰν ὁ νόμος δὲν ἔλεγε μὲ τὴν δεκάτην ἐντολήν: Δὲν θὰ ἐπιθυμήσῃς.

Ἀλλὰ τότε, τί λοιπὸν θὰ εἴπωμεν; Ὅτι ὁ Νόμος, ποὺ μᾶς ἐδημιουργοῦσε αὐτὴν τὴν κατάστασιν τῆς δουλείας, ἧτο κάτι τὸ ἁμαρτωλὸν καὶ κακόν; Ἀσφαλῶς ὄχι. Ἀλλὰ πρέπει νὰ λέγωμεν ὅτι τὴν ἁμαρτίαν δὲν τὴν ἐγνωρίσαμεν εἰ μὴ μόνον διὰ τοῦ Νόμου, ὁ ὁποῖος καὶ τὴν ἀπηγόρευε. Διότι καὶ τὴν ἁμαρτωλὴν ἐπιθυμίαν δὲν θὰ τὴν ἐγνώριζα ὡς ἁμαρτωλήν, ἐὰν ὁ Νόμος ρητῶς δὲν ἔλεγεν «οὐκ ἐπιθυμήσεις ὅσα τῷ πλησίον σού ἐστι».

Ἀπὸ τὴν ἐντολὴ δὲ ἡ ἁμαρτία ἔλαβε ἀφορμὴ καὶ ἔθεσε μέσα μου σ’ ἐνέργεια κάθε ἐπιθυμία, ἐνῷ χωρὶς τὸ νόμο ἡ ἁμαρτία εἶναι νεκρή (ἀνενέργητη).

Ἀφοῦ δὲ ἔλαβεν ἀφορμὴν ἀπὸ τὰς ἀπαγορεύσεις τοῦ νόμου ἡ ἕως τώρα κρυμμένη ἁμαρτωλὸς κατάστασίς μου καὶ ἡ πρὸς τὴν ἁμαρτίαν κλίσις μου, ἐδημιούργησε καὶ ἄναψε μέσα μου κάθε εἶδος ἐπιθυμίας. Διότι, ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει νόμος ἀπαγορευτικός, ἡ ἁμαρτία εἶναι νεκρὰ καὶ κοιμᾶται.

Ἔλαβεν ὅμως ἀφορμὴν ἀπὸ αὐτὰς τὰς ἀπαγορεύσεις τοῦ Νόμου ἡ ἁμαρτία, ποὺ ὑπῆρχε μέσα μου καὶ ὡς κατάστασις καὶ ὡς ροπὴ πρὸς τὸ κακὸν καὶ ἐκαλλιέργησε καὶ ἐφλόγισε μέσα μου κάθε ἁμαρτωλὴν ἐπιθυμίαν. Διότι χωρὶς τὸν Νόμον ἡ ἁμαρτία εἶναι νεκρά, σὰν νὰ μὴν ὑπάρχῃ.

Ἐγὼ δὲ ἄλλοτε ζοῦσα χωρὶς νόμο. Ἀλλ’ ὅταν ἦλθε ἡ ἐντολή, ἡ ἁμαρτία ζωντάνεψε

Ἐγὼ δὲ ἄλλοτε ἐνόμιζα, ὅτι εἶχα ζωὴν πνευματικήν, διότι δὲν ἠνωχλούμην καὶ δὲν ἐπιεζόμην ἀπὸ τὴν ἁμαρτίαν, ἐπειδὴ δὲν ἐγνώριζα τὸν νόμον. Ὅταν ὅμως ἦλθεν ἡ γνῶσις τῶν ἐντολῶν τοῦ νόμου, τότε ἡ ἁμαρτία ἑξαναζωντάνευσε μέσα μου.

Ἐγὼ δὲ ἐζοῦσα κάποτε χωρὶς τὸν Νόμον, χωρὶς νὰ ἔχω γνῶσιν τῶν ἐντολῶν του. Ὅταν δὲ ἐγνώρισα τὴν ἐντολήν, τότε ἀναζωγονήθηκε μέσα μου καὶ μοῦ ἔγινε γνωστὴ ἡ ἁμαρτία.

καὶ ἐγὼ πέθανα. Καὶ ἔτσι ἡ ἐντολὴ ποὺ ἦταν γιὰ ζωή, αὐτὴ συνέβη νὰ μοῦ προξενήσῃ θάνατο.

Ἐγὼ δὲ ἀπέθανα πνευματικῶς διὰ τῶν καθημερινῶν παραβάσεων τοῦ νόμου. Καὶ ἀνελπίστως ἡ ἐντολή, ἡ ὁποία ἐδόθη διὰ νὰ μὲ ὁδηγήσῃ εἰς ζωήν, αὐτὴ ἀκριβῶς μὲ ὡδήγησεν εἰς τὸν θάνατον.

Συνέπεια αὐτοῦ εἶναι, ὅτι ἐγὼ ἀπέθανα πνευματικῶς ἐξ αἰτίας τῶν παραβάσεων. Καὶ ἔτσι ἡ ἐντολὴ τοῦ Νόμου, ποὺ εἶχε δοθῆ διὰ νὰ μὲ χειραγωγήσῃ εἰς τὴν λύτρωσιν καὶ ζωήν, αὐτὴ εὑρέθη ὅτι μὲ ὡδήγησεν εἰς τὸν θάνατον.

Ναί, ἡ ἁμαρτία ἔλαβε ἀφορμὴ ἀπὸ τὴν ἐντολὴ καὶ μ’ ἐξαπάτησε, καὶ ἔτσι μὲ τὴν παράβασί της μὲ θανάτωσε.

Καὶ μὲ ὠδηγησεν εἰς τὸν θάνατον, διότι ἡ ἁμαρτία, ποὺ ἦτο κρυμμένη μέσα μου, λαβοῦσα ἀφορμὴν ἀπὸ τὴν ἐντολήν, μὲ ἐξηπάτησε καὶ διὰ τῆς παραβάσεως αὐτῆς μὲ ἐθανάτωσε.

Διότι ἡ ἁμαρτία ἐπῆρε ἀφορμὴν ἀπὸ τὴν ἐντολήν, μὲ ἠπάτησε καὶ μὲ παρέσυρε δελεαστικῶς εἰς τὴν παράβασιν καὶ δι’ αὐτῆς μὲ ἐθανάτωσε πνευματικῶς.

Ὥστε ὁ νόμος εἶναι ἅγιος, καὶ ἡ ἐντολὴ εἶναι ἁγία καὶ δικαία καὶ καλή.

Ὥστε ὁ μὲν μωσαϊκὸς νόμος εἶναι ἅγιος καὶ κάθε ἐντολὴ τοῦ νόμου αὐτοῦ εἶναι ἁγία καὶ δικαία καὶ εὐεργετική.

Ὥστε ὁ μὲν Νόμος, ποὺ ἐδόθη διὰ τοῦ Μωϋσέως, εἶναι ἅγιος καὶ κάθε ἐντολή του εἶναι ἁγία καὶ δικαία καὶ ἀγαθὴ δι’ ἐμὲ τὸν ἄνθρωπον.

Ἀλλὰ τὸ καλὸ ἔγινε σὲ μένα θάνατος; Μὴ γένοιτο νὰ ὑποστηρίξῃ κανεὶς τέτοιο πρᾶγμα! Ἀλλὰ τὸ θάνατο προξενεῖ ἡ ἁμαρτία διὰ μέσου τοῦ καλοῦ (τοῦ νόμου, τῆς ἐντολῆς), γιὰ νὰ φανῇ ὡς ἁμαρτία, γιὰ νὰ ἀποδειχθῇ ὑπερβολικὰ ἁμαρτωλὴ ἡ ἁμαρτία διὰ μέσου τῆς ἐντολῆς.

Ἀλλὰ τότε λοιπὸν ὁ ἅγιος καὶ ἀγαθὸς νόμος ἔγινε δι’ ἐμὲ πρόξενος καὶ αἴτιος θανάτου; Μὴ γένοιτο νὰ παραδεχθῇ κανείς, ὅτι ὁ νόμος ἔγινε φονιᾶς δι’ ἐμέ. Ἀλλὰ τὸν θάνατόν μου τὸν ἔφερεν ἡ ἁμαρτία, διὰ νὰ φανῇ πόσον κακὴ καὶ καταστρεπτικὴ εἶναι, ἀφοῦ διὰ τοῦ νόμου, ποὺ εἶναι κάτι ἀγαθὸν καὶ ἅγιον, προξενεῖ εἰς ἐμὲ θάνατον· διὰ νὰ γίνῃ ἔτσι ὑπερβολικὰ ὀλέθρια καὶ μισητὴ ἡ ἁμαρτία διὰ μέσου τῆς ἐντολῆς.

Ἀλλὰ θὰ ἐρωτήσῃ κανείς· Αὐτό, λοιπόν, τὸ ἀγαθόν, ὁ ἅγιος δηλαδὴ καὶ δίκαιος Νόμος, ἔγινε δι’ ἐμὲ αἰτία θανάτου; Μὴ γένοιτο! Ἀλλ’ ἡ ἁμαρτία, διὰ νὰ φανῇ πόσον ὀλεθρία καὶ φοβερὰ εἶναι, ἐπέτυχε διὰ τοῦ Νόμου, ποὺ εἶναι ἀγαθὸς καὶ δίκαιος, νὰ κατεργασθῇ καὶ πραγματοποιήσῃ ἐντός μου τὸν θάνατον· διὰ νὰ γίνῃ ἔτσι καὶ ἀποδειχθῇ ὁλοκάθαρα διὰ μέσου τῆς ἐντολῆς, πόσον ὑπερβολικὰ καταστρεπτικὴ καὶ ὕπουλος εἶναι ἡ ἁμαρτία διὰ τὸν ἄνθρωπον.

Γνωρίζουμε βεβαίως, ὅτι ὁ νόμος εἶναι πνευματικός. Ἀλλ’ ἐγὼ εἶμαι σαρκικός, πουλημένος καὶ ὑποδουλωμένος στὴν ἁμαρτία.

Ναί· ἡ ἁμαρτία μοῦ ἔφερε τὸν θάνατον. Διότι γνωρίζομεν ὅτι ὁ νόμος εἶναι δῶρον τοῦ Ἁγίου Πνεύματος καὶ ἀποβλέπει νὰ καταστήσῃ τοὺς ἀνθρώπους πνευματικοὺς καὶ ἐναρέτους. Ἐγὼ ὅμως εἶμαι δοῦλος τῶν ἐπιθυμιῶν τῆς σαρκός, πουλημένος σὰν σκλάβος εἰς τὴν ἁμαρτίαν.

Διότι γνωρίζομεν ὅτι ὁ νόμος εἶναι πνευματικός, δῶρον δηλαδὴ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, διὰ νὰ ἐξυπηρετῇ τὴν ἰδικήν μας πνευματικὴν ζωήν. Ἐγὼ ὅμως εἶμαι δοῦλος τῆς σαρκός, σὰν πουλημένος σκλάβος ὑπὸ τὴν κυριαρχίαν τῆς ἁμαρτίας.

Καὶ δὲν ξέρω τί κάνω. Διότι δὲν κάνω αὐτὸ ποὺ θέλω, ἀλλὰ αὐτὸ ποὺ μισῶ, αὐτὸ κάνω.

Εἶμαι δὲ σκλάβος τῆς ἁμαρτίας, διότι ἐκεῖνο ποὺ ἐκτελῶ, τὸ ἐκτελῶ τυφλά, μεθυσμένος ἀπὸ τὸ πάθος, χωρὶς νὰ ξεύρω τί πράττω. Διότι δεν πράττω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μὲ τὸ βάθος τῆς καρδίας μου θέλω, ἀλλ’ ἐκεῖνο ποὺ μισῶ, ὅταν δὲν εἶμαι σκοτισμένος ἀπὸ τὸ πάθος, αὐτὸ πράττω.

Κυριευμένος καὶ σκοτισμένος ἀπὸ τὸ πάθος δὲν γνωρίζω καλὰ αὐτὸ τὸ κακὸν ποὺ πράττω. Διότι δὲν πράττω αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐσωτερικῶς θέλω, ἀλλὰ κάμνω ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μισῶ.

Καὶ ἀφοῦ κάνω αὐτὸ ποὺ δὲν θέλω, συμφωνῶ μὲ τὸ νόμο, ὅτι εἶναι καλός.

Ἐὰν δὲ ἐκεῖνο, ποὺ εἰς τὸ βάθος μου δὲν θέλω, αὐτὸ πράττω, συμφωνῶ καὶ συμμαρτυρῶ μὲ τὸν νόμον, ὅτι εἶναι καλός.

Ἐὰν δέ, παρασυρόμενος ἀπὸ τὴν ἐσωτερικήν μου ἁμαρτωλότητα καὶ τοὺς ἐξωτερικοὺς πειρασμούς, πράττω αὐτὸ ποὺ δὲν θέλω, τότε μὲ τὴν θέλησίν μου καὶ ἀντίθετα πρὸς τὰ ἔργα μου συμφωνῶ μὲ τὸν Νόμον καὶ ὁμολογῶ ὅτι εἶναι καλός.

Καὶ ἔτσι δὲν τὸ κάνω πλὲον ἐγὼ (τὸ κακό), ἀλλ’ ἡ ἁμαρτία, ποὺ κατοικεῖ σὲ μένα.

Τώρα ὅμως, ποὺ εἶμαι κυριευμένος ἀπὸ τὴν ἁμαρτίαν, δὲν ἐκτελῶ πλέον ἐγὼ τὸ κακόν, ἀλλ’ ἡ ἁμαρτία, ἡ ὁποία σὰν ἄλλος τύραννος κατοικεῖ μέσα μου.

Τώρα δὲ δὲν πράττω ἐγὼ τὸ κακόν, ἀλλὰ ἡ ἁμαρτία, ἡ ὁποία κατοικεῖ μέσα μου καὶ μὲ ἐξουσιάζει.

Γνωρίζω δέ, ὅτι δὲν κατοικεῖ καλὸ σὲ μένα, δηλαδὴ στὴ σάρκα μου. Τὸ νὰ θέλω βεβαίως τὸ καλὸ εἶναι πολὺ κοντὰ σὲ μένα, ἀλλὰ τὸ νὰ ἐκτελῶ τὸ καλὸ δὲν τὸ βρίσκω.

Γνωρίζω δηλαδή, ὅτι δὲν κατοικεῖ μέσα μου ἀγαθόν. Καὶ ὅταν λέγω μέσα μου, ἐννοῶ τὸν ἑαυτόν μου, ὅπως γίνεται ἀπὸ τὴν κυριαρχίαν τῆς σαρκός μου, ἡ ὁποία εὔκολα παρασύρεται εἰς τὴν ἁμαρτίαν. Καὶ δὲν εἶναι μέσα μου ἀγαθόν, διότι τὸ νὰ θέλω μὲν τὸ καλὸν καὶ τὴν ἀρετὴν εἶναι κοντά μου καὶ πρόχειρον εἰς ἐμέ· τὸ νὰ ἐκτελῶ ὅμως τὸ καλὸν εἶναι μακρὰν καὶ δὲν τὸ κατορθώνω.

Διότι γνωρίζω καλὰ ὅτι δὲν κατοικεῖ μέσα μου, δηλαδὴ εἰς τὴν διεφθαρμένην ἀνθρωπίνην φύσιν, τὸ ἀγαθόν· αὐτὸ δὲ φαίνεται καθαρὰ καὶ ἐκ τοῦ γεγονότος, ὅτι τὸ νὰ θέλω μὲν τὸ καλὸν εἶναι τοῦτο κοντά μου, τὸ νὰ πραγματοποιῶ ὅμως τὸ καλὸν δὲν τὸ εὑρίσκω κοντά μου καὶ εὔκολον.

Ναί, δὲν κάνω τὸ καλὸ ποὺ θέλω, ἀλλὰ τὸ κακὸ ποὺ δὲν θέλω, αὐτὸ πράττω.

Δὲν πράττω δηλαδὴ τὸ ἀγαθόν, ποὺ ἡ θέλησίς μου ἀσπάζεται, ἀλλὰ τὸ κακὸν ποὺ δὲν θέλω, αὐτὸ πράττω.

Διότι δὲν πράττω τὸ ἀγαθόν, τὸ ὁποῖον ἐσωτερικῶς μὲ ὅλην μου τὴν θέλησιν ἐπιθυμῶ, ἀλλὰ τὸ κακόν, ποὺ δὲν θέλω, αὐτὸ πράττω.

Καὶ ἀφοῦ κάνω αὐτὸ ποὺ δὲν θέλω ἐγώ, δὲν τὸ κάνω πλὲον ἐγώ, ἀλλ’ ἡ ἁμαρτία ποὺ κατοικεῖ σὲ μένα.

Ἐὰν δὲ ἐγὼ πράττω τὸ κακόν, τὸ ὁποῖον δὲν θέλω, δὲν εἶμαι πλέον κύριος τοῦ ἑαυτοῦ μου καὶ δὲν πράττω πλέον τὸ κακὸν ἐγώ, ἀλλ’ ἡ ἁμαρτία ποὺ κατοικεῖ μέσα μου καὶ μὲ κρατεῖ αἰχμάλωτόν της.

Ἐὰν δὲ ἐγὼ πράττω τὸ κακόν, ποὺ εἰς τὴν πραγματικότητα δὲν τὸ θέλω, αὐτὸ σημαίνει ὅτι δὲν τὸ πραγματοποιῶ πλέον ἐγώ, ἀλλ’ ἡ ἁμαρτία, ποὺ κατοικεῖ μέσα μου καὶ ἡ ὁποία μὲ ἔχει κάμει δοῦλον της.

Διαπιστώνω λοιπόν, ὅτι σὲ μένα, ποὺ θέλω νὰ ἐκτελῶ τὸ νόμο, (ποὺ εἶναι) τὸ καλό, σὲ μένα εἶναι πρόχειρο καὶ εὔκολο τὸ κακό.

Συνεπῶς εὑρίσκω εἰς τὸν ἑαυτόν μου, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ πράττω τὸ καλόν, ὅτι κυριαρχεῖ ὁ νόμος αὐτός, δηλαδὴ ὁ νόμος, ὅτι τὸ κακὸν εἶναι πρόχειρον καὶ πολὺ πλησίον εἰς ἐμέ.

Ἄρα εὑρίσκω τὸν Νόμον τοῦ Θεοῦ βοηθὸν καὶ σύμφωνον μὲ τὴν θέλησίν μου, ἡ ὁποία καὶ θέλει νὰ πράττω τὸ καλόν. Δὲν ἠμπορῶ ὅμως νὰ τηρήσω αὐτόν, διότι ὑπάρχει κοντά μου καὶ ἐντός μου τὸ κακόν, ἡ δύναμις τῆς ἁμαρτίας.

Πολὺ μάλιστα εὐχαριστοῦμαι μέσα μου γιὰ τὸ νόμο τοῦ Θεοῦ.

Εἶναι δὲ φανερόν, ὅτι κυριαρχεῖ αὐτὸς ὁ νόμος, διότι εὐχαριστοῦμαι πάρα πολὺ εἰς τὸν νόμον τοῦ Θεοῦ μὲ τὸν νοῦν καὶ τὴν καρδίαν μου, ποὺ ἀποτελοῦν τὸν ἐσωτερικόν μου ἄνθρωπον.

Διότι εὐχαριστοῦμαι καὶ εὐφραίνομαι εἰς τὸν νόμον τοῦ Θεοῦ μὲ ὅλην μου τὴν ψυχήν, τὴν καρδίαν καὶ τὸν νοῦν.

Ἀλλὰ βλέπω ἄλλο νόμο στὰ μέλη μου ν’ ἀντιστρατεύεται στὸ νόμο τοῦ λογικοῦ μου, καὶ νὰ μὲ αἰχμαλωτίζῃ στὸ νόμο τῆς ἁμαρτίας, ποὺ κυριαρχεῖ στὰ μέλη μου.

Βλέπω ὅμως νὰ κυριαρχῇ ἄλλος νόμος καὶ ἄλλη δύναμις εἰς τὰ μέλη μου, ὁ νόμος καὶ ἡ δύναμις τῆς ἁμαρτίας. Αὐτὸς δὲ ὁ νόμος ἐναντιοῦται καὶ μάχεται εἰς ὅσα ὁ νοῦς μου καὶ ἡ συνείδησίς μου ἀναγνωρίζουν ὡς νόμον ὀρθόν, καὶ μὲ κάνει δοῦλον αἰχμάλωτον εἰς τὸν νόμον τῆς ἁμαρτίας, ποὺ κυριαρχεῖ εἰς τὰ μέλη μου.

Βλέπω ὅμως νὰ κυριαρχῇ εἰς τὰ μέλη μου ἄλλος νόμος, ἡ δύναμις τῆς ἁμαρτίας, ποὺ ἀντιστρατεύεται καὶ μάχεται ὅσα ὁ νοῦς μου καὶ ἡ συνείδησις μοῦ ὑποδεικνύουν ὡς ὀρθά, καὶ μὲ ὑποδουλώνει εἰς τὸν νόμον τῆς ἁμαρτίας, ὁ ὁποῖος κυριαρχεῖ εἰς τὴν ἁμαρτωλὴν ἀνθρωπίνην μου φύσιν.

Ταλαίπωρος ἐγὼ ἄνθρωπος! Ποιός θὰ μὲ σώσῃ ἀπ’ αὐτὸ τὸ σῶμα τοῦ θανάτου;

Ὤ! πόσον δυστυχὴς καὶ ἀξιολύπητος ἄνθρωπος εἶμαι ἐγώ! Ποῖος θὰ μὲ ἐλευθερώσῃ ἀπὸ τὸ κυριευμένον ὑπὸ τῆς ἁμαρτίας σῶμα μου, τὸ ὁποῖον εἶναι ἡ ἔδρα καὶ τὸ ὅργανον τοῦ θανάτου αὐτοῦ;

Δυστυχισμένος καὶ ταλαιπωρημένος ἐγὼ ἄνθρωπος! Ποιὸς θὰ μὲ ἐλευθερώσῃ καὶ θὰ μὲ γλυτώσῃ ἀπὸ τὸ σῶμα τοῦτο, μέσα εἰς τὸ ὁποῖον κυριαρχεῖ ἡ ἁμαρτία καὶ διὰ τῆς ἁμαρτίας ὁ θάνατος;

Εὐχαριστῶ τὸ Θεὸ (ποὺ μὲ σώζει) διὰ τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Κυρίου μας. Ἄρα δὲ ἐγὼ αὐτὸς καθ’ ἑαυτὸν (χωρὶς δηλαδὴ τὴ χάρι τοῦ Θεοῦ) μὲ τὸ νοῦ μὲν εἶμαι δοῦλος στὸ νόμο τοῦ Θεοῦ, μὲ τὴ σάρκα δὲ στὸ νόμο τῆς ἁμαρτίας.

Εὐχαριστῶ τὸν Θεόν, ὁ ὁποῖος μὲ ἔσωσε διὰ μέσου τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Κυρίου μας. Τὸ συμπέρασμα λοιπὸν τῶν ὅσων εἴπομεν εἶναι, ὅτι ἐγὼ καθ’ ἑαυτόν, χωρὶς τὴν βοήθειαν τοῦ Θεοῦ, μὲ τὸν νοῦν μου μὲν δουλεύω εἰς τὸν νόμον τοῦ Θεοῦ, μὲ τὰ μέλη ὅμως τῆς σαρκός μου δουλεύω εἰς τὸν νόμον τῆς ἁμαρτίας.

Εὐχαριστῶ τὸν Θεόν, ὁ ὁποῖος μὲ ἠλευθέρωσε καὶ μὲ ἔσωσε διὰ τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, τοῦ Κυρίου ἡμῶν. Τὸ συμπέρασμα, λοιπόν, εἶναι ὅτι ἐγὼ δουλεύω εἰς δύο κυρίους· μὲ τὸν νοῦν καὶ τὴν συνείδησιν δουλεύω εἰς τὸν νόμον τοῦ Θεοῦ, μὲ τὰ μέλη ὅμως τῆς σαρκός μου δουλεύω εἰς τὸν νόμον τῆς ἁμαρτίας.

Φυσικὰ τώρα οὐδεμία καταδίκη ὑπάρχει γιὰ τοὺς ἀνθρώπους τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, ποὺ δὲν ζοῦν κατὰ τὶς ἐπιθυμίες τῆς σάρκας, ἀλλὰ κατὰ τὶς ὑπαγορεύσεις τοῦ Πνεύματος.

Ἀπὸ τὸ γεγονὸς ὅμως, ὅτι ἀπεθάναμεν ὡς πρὸς τὸν νόμον, ἐξάγεται καὶ ἕνα ἄλλο συμπέρασμα. Ὅτι δηλαδὴ δὲν ὑφίσταται πλέον κανένα εἶδος καταδίκης διὰ τοὺς ἠνωμένους μὲ τὸν Ἰησοῦν Χριστόν, οἱ ὁποῖοι δὲν πολιτεύονται κατὰ τὰς ἐπιθυμίας τῆς σαρκός, ἀλλὰ κατὰ τὰς ὑπαγορεύσεις τοῦ Πνεύματος.

Ἐπομένως δὲν ὑπάρχει τώρα καμμία καταδίκη εἰς τοὺς πιστεύοντας καὶ τοὺς ἠνωμένους μὲ τὸν Ἰησοῦν Χριστόν, οἱ ὁποῖοι ζοῦν καὶ πολιτεύονται ὄχι σύμφωνα μὲ τὰς ἁμαρτωλὰς ἐπιθυμίας τῆς σαρκός, ἀλλὰ σύμφωνα μὲ τὰς ἐντολὰς τοῦ Πνεύματος.

Διότι ἐξ αἰτίας τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ ὁ νόμος τοῦ Πνεύματος, ποὺ δίνει ζωή, μ’ ἐλευθέρωσε ἀπὸ τὸ νόμο τῆς ἁμαρτίας καὶ τοῦ θανάτου.

Διότι ἡ δύναμις τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ποὺ εἶναι ζωὴ καὶ μεταδίδει ζωὴν εἰς τοὺς ἠνωμένους μὲ τὸν Ἰησοῦν Χριστόν, μαζὶ μὲ ὅλους αὐτοὺς ἠλευθέρωσε καὶ ἐμὲ ἀπὸ τὸν νόμον καὶ τὴν δύναμιν τῆς ἁμαρτίας καὶ τοῦ θανάτου.

Διότι ὁ Νόμος τοῦ Πνεύματος, ἡ χάρις, ὁ φωτισμὸς καὶ ἡ δύναμις τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ποὺ μεταδίδει καὶ καλλιεργεῖ καὶ ἀναπτύσσει τὴν κατὰ Χριστὸν ζωήν, μὲ ἀπηλευθέρωσε ἀπὸ τὸν νόμον καὶ τὴν κυριαρχίαν τῆς ἁμαρτίας καὶ τοῦ θανάτου.

Διότι τὴν ἀδυναμία τοῦ νόμου, ἐξ αἰτίας τῆς ὁποίας (ὁ νόμος) μειονεκτοῦσε λόγῳ τῆς σάρκας, ὁ Θεός, ἀφοῦ ἔστειλε τὸν Υἱό του μὲ τὴ μορφὴ τῆς σάρκας, ὅπου κυριαρχεῖ ἡ ἁμαρτία, καὶ γιὰ τὴν ἁμαρτία, καταδίκασε αὐτὴ τὴν ἀδυναμία τοῦ νόμου, τὴν ἁμαρτία δηλαδή, μὲ τὴ θυσία τῆς σάρκας του.

Μὲ ἠλευθέρωσε δέ, διότι ἐκεῖνο, ποὺ δὲν ἠμποροῦσε νὰ κατορθώσῃ ὁ νόμος, ὄχι διότι ἦτο ἀτελής, ἀλλὰ διότι δὲν παρεῖχε καὶ τὴν χάριν τοῦ Ἁγίου Πνεύματος καὶ δι’ αὐτὸ δὲν ἠδύνατο νὰ κατανικήσῃ τὴν ἀντίστασιν τοῦ σαρκικοῦ μας φρονήματος, τὸ ἔφερεν εἰς αἴσιον πέρας ὁ Θεός. Ὁ Θεὸς δηλαδή, διὰ νὰ ἑξαλείψῃ τὴν ἁμαρτίαν, ἔστειλε τὸν Υἱόν του μὲ σάρκα, ἡ ὁποία ὠμοίαζε μόνον, ἀλλὰ δὲν ἦτο καὶ πράγματι σὰρξ ἁμαρτίας, καὶ ἔτσι κατεδίκασε καὶ κατέλυσε τὴν ἁμαρτίαν διὰ τῆς σαρκὸς τοῦ Υἱοῦ του, ἡ ὁποία, καίτοι ἀναμάρτητος, ὑπέστη τὰς συνεπείας τῆς ἁμαρτίας παραδοθεῖσα εἰς θάνατον.

Διότι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἦτο ἀδύνατον καὶ ἀκατόρθωτον εἰς τὸν Νόμον, ποὺ δὲν ἠμποροῦσε δηλαδὴ νὰ κατανικήσῃ τὴν ἁμαρτωλότητα καὶ τὴν ἀντίστασιν τοῦ σαρκικοῦ ἁμαρτωλοῦ ἀνθρώπου, τὸ ἐπραγματοποίησε καὶ τὸ ἔφερεν εἰς πέρας ὁ Θεὸς μὲ τὸ νὰ στείλῃ, διὰ τὴν ἐξάλειψιν τῆς ἁμαρτίας, τὸν Υἱόν του τὸν μονογενῆ, μὲ ἀνθρώπινον σῶμα, χωρὶς βέβαια καὶ νὰ εἶναι ἁμαρτωλόν. Καὶ ἔτσι καταδίκασε καὶ κατέλυσε τὴν ἁμαρτίαν διὰ τῆς ἀναμαρτήτου σαρκὸς τοῦ Υἱοῦ του, ποὺ παρεδόθη εἰς θάνατον.

Ἔτσι ἡ ἀπαίτησι τοῦ νόμου ἐκπληρώθηκε σ’ ἐμᾶς, ποὺ δὲν ζοῦμε κατὰ τὶς ἐπιθυμίες τῆς σάρκας, ἀλλὰ κατὰ τὶς ὑπαγορεύσεις τοῦ Πνεύματος.

Ὥστε ὅλα ὅσα ἀπαιτοῦσεν ἀπὸ ἡμᾶς ὁ νόμος ὡς δίκαιον, ἐξετελέσθησαν πλήρως ἀπὸ ἡμᾶς, οἱ ὁποῖοι πολιτευόμεθα τώρα ὄχι σύμφωνα μὲ τὰς ἐπιθυμίας τῆς σαρκός, ἀλλὰ σύμφωνα μὲ τὰς ὑπαγορεύσεις τῶν ἀνωτέρων πνευματικῶν μας δυνάμεων, καθὼς τὰς φωτίζει καὶ τὰς ἐνισχύει τὸ Ἅγιον Πνεῦμα.

Διὰ νὰ ἐκπληρωθοῦν πλέον μὲ τὴν χάριν τοῦ Θεοῦ ὅλαι αἱ διατάξεις τοῦ Νόμου καὶ ἀπὸ ἡμᾶς, οἱ ὁποῖοι ζῶμεν καὶ φερόμεθα τώρα, ὄχι σύμφωνα μὲ τὰς ἁμαρτωλὰς ἐπιθυμίας τῆς σαρκός, ἀλλὰ σύμφωνα πρὸς τὰ παραγγέλματα τοῦ Εὐαγγελίου καὶ τὰς ὑπαγορεύσεις τοῦ Ἁγίου Πνεύματος.

Διότι ἐκεῖνοι, ποὺ εἶναι κάτω ἀπὸ τὴν κυριαρχία τῆς σάρκας, θέλουν αὐτά, ποὺ θέλει ἡ σάρκα, ἐνῷ ἐκεῖνοι, ποὺ εἶναι κάτω ἀπὸ τὴν κυριαρχία τοῦ Πνεύματος, θέλουν αὐτά, ποὺ θέλει τὸ Πνεῦμα.

Ναί· ζῶμεν τώρα κατὰ τὰς ὑπαγορεύσεις ὄχι τῆς σαρκός, ἀλλὰ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Διότι ὅσοι εὑρίσκονται ὑπὸ τὴν κυριαρχίαν τῆς σαρκός, σκέπτονται καὶ φρονοῦν καὶ θέλουν ὅσα ζητεῖ ἡ σάρξ. Ὅσοι δὲ διευθύνονται ἀπὸ τὰς ἀνωτέρας πνευματικὰς δυνάμεις μας, ὅπως γίνονται αὐταὶ ὅταν ἔχουν τὴν χάριν τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, σκέπτονται καὶ φρονοῦν καὶ θέλουν ἐκεῖνα, ποὺ ἀσπάζεται ἡ ὑπὸ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος ἀναγεννημένη ψυχή.

Διότι ὅσοι εὑρίσκονται ἀκόμη ὑπὸ τὴν κυριαρχίαν τῆς σαρκὸς φρονοῦν καὶ ἐπιθυμοῦν ὅσα θέλει ἡ σάρξ· ὅσοι ὅμως κατευθύνονται ἀπὸ τὴν χάριν καὶ τὴν δύναμιν τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, σκέπτονται καὶ φρονοῦν καὶ θέλουν ὅσα τὸ Ἅγιον Πνεῦμα τοὺς ὑπαγορεύει.

Τὸ δὲ θέλημα τῆς σάρκας ὡς ἀποτέλεσμα ἔχει τὸ θάνατο, ἐνῶ τὸ θέλημα τοῦ Πνεύματος ὡς ἀποτέλεσμα ἔχει τὴ ζωὴ καὶ τὴν εὐτυχία. Διότι τὸ θέλημα τῆς σάρκας εἶναι ἔχθρα πρὸς τὸ Θεό,

Εἶναι δὲ ἐντελῶς ἀντίθετα ἐκεῖνα, ποὺ ζητεῖ ἡ σάρξ, ἀπὸ ἐκεῖνα ποὺ ζητεῖ τὸ πνεῦμα. Διότι ἡ κατάστασις τοῦ νὰ σκέπτεται κανεὶς καὶ νὰ θέλῃ ἐκεῖνα ποὺ ζητεῖ ἡ σάρξ, προξενεῖ θάνατον πνευματικόν, ἤτοι χωρισμὸν ἀπὸ τὸν Θεόν· ἡ κατάστασις δὲ τοῦ νὰ σκέπτεται καὶ να θέλῃ κανεὶς ἐκεῖνα, ποὺ ὑπαγορεύει τὸ πνεῦμα, δημιουργεῖ ζωὴν καὶ εἰρήνην. Φέρει δὲ θάνατον ἡ κατάστασις τοῦ σαρκικοῦ ἀνθρώπου, διότι εἶναι ἔχθρα εἰς τὸν Θεόν,

Αἱ σκέψεις, τὰ φρονήματα καὶ αἱ ἐπιθυμίαι τῆς σαρκὸς προκαλοῦν τὸν πνευματικὸν θάνατον. Τὸ δὲ φρόνημα, ποὺ ὑπαγορεύει τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον καὶ ἡ ἁγία κατάστασις ποὺ δημιουργεῖ, ὁδηγεῖ εἰς τὴν ἀληθινὴν ζωὴν καὶ εἰρήνην. Διότι ἡ σαρκικὴ κατάστασις καὶ ἐπιθυμία εἶναι ἔχθρα εἰς τὸν Θεὸν καὶ φέρει τὸν θάνατον.

ἐπειδὴ δὲν ὑποτάσσεται στὸ νόμο τοῦ Θεοῦ, ἀλλ’ οὔτε δύναται νὰ ὑποταχθῇ.

καθ’ ὅσον δὲν ὑποτάσσεται εἰς τὸν νόμον τοῦ Θεοῦ, ἐπειδὴ οὐδὲ τὴν δύναμιν ἔχει νὰ ὑποταχθῇ.

Εἰς τὸν Νόμον τοῦ Θεοῦ δὲν ὑποτάσσεται ὁ σαρκικὸς ἄνθρωπος καὶ οὔτε ἔχει τὴν δύναμιν νὰ ὑποταχθῇ.

Γι’ αὐτὸ, ὅσοι εἶναι κάτω ἀπὸ τὴν κυριαρχία τῆς σάρκας, δὲν δύνανται ν’ ἀρἐσουν στὸ Θεό.

Ὅσοι δὲ εἶναι παραδόμενοι εἰς σαρκικὸν καὶ κοσμικὸν βίον, δὲν ἠμποροῦν νὰ ἀρέσουν εἰς τὸν Θεόν.

Ὅσοι δὲ ζοῦν κατὰ σάρκα καὶ πορεύονται κατὰ τὰς ἐπιθυμίας τῆς σαρκός, δὲν ἠμποροῦν νὰ ἀρέσουν καὶ νὰ εὐαρεστήσουν εἰς τὸν Θεόν.

Ἀλλὰ σεῖς δὲν εἶσθε κάτω ἀπὸ τὴν κυριαρχία τῆς σάρκας, ἀλλὰ τοῦ Πνεύματος, ἀφοῦ τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ κατοικεῖ μέσα σας. Ἐὰν δὲ κανεὶς δὲν ἔχῃ τὸ Πνεῦμα τοῦ Χριστοῦ, αὐτὸς δὲν ἀνήκει σ’ αὐτόν.

Σεῖς ὅμως δὲν εἶσθε αἰχμάλωτοι καὶ δοῦλοι τῆς σαρκός, ἀλλὰ κυριαρχεῖσθε ἀπὸ τὸ ἀνώτερον καὶ πνευματικὸν συστατικόν σας, ὅπως ἐφωτίσθη καὶ ἀνεγεννήθη τοῦτο ἀπὸ τὴν χάριν τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ἐὰν βεβαίως, ὅπως ἐλπίζω, κατοικῇ μέσα σας Πνεῦμα Θεοῦ. Ἄνθρωπος ὅμως, ποὺ δὲν ἔχει μέσα του Πνεῦμα Χριστοῦ, δὲν ἀνήκει εἰς τὸν Χριστόν.

Σεῖς ὅμως δὲν εἶσθε πλέον δοῦλοι τῆς σαρκός, ἀλλ’ εὑρίσκεσθε ὑπὸ τὴν καθοδήγησιν τοῦ πνεύματός σας, ποὺ ἔχει φωτισθῆ καὶ ἀναγεννηθῆ ἀπὸ τὴν χάριν τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ἐὰν βέβαια κατοικῇ ἐντὸς ὑμῶν τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ. Ἐὰν δὲ κανεὶς δὲν ἔχῃ μέσα του Πνεῦμα Χριστοῦ, αὐτὸς δὲν εἶναι ἄνθρωπος τοῦ Χριστοῦ.

Ἀφοῦ δὲ ὁ Χριστὸς εἶναι μέσα σας, τὸ μὲν σῶμα εἶναι νεκρὸ γιὰ τὴν ἁμαρτία, τὸ δὲ πνεῦμα ζῇ γιὰ τὸ καλό.

Ἐὰν δὲ κατοικῇ μέσα σας ὁ Χριστὸς διὰ τοῦ Πνεύματός του, τότε τὸ μὲν σῶμα σας ὑπόκειται εἰς τὸν φυσικὸν θάνατον ἐξ αἰτίας τῆς προπατορικῆς μας ἁμαρτίας· ἡ ψυχὴ ὅμως, ποὺ ἔγινε πνευματική, θὰ ἔχη ζωὴν αἰωνίαν λόγῳ τῆς δικαιώσεως, ποὺ μᾶς ἔδωκεν ὁ Χριστός, καὶ τῆς ἀρετῆς τὴν ὁποίαν ἤδη διὰ τῆς χάριτος κατορθώνει.

Ἐὰν δὲ κατοικῇ ὁ Χριστὸς μέσα σας, τότε ἔστω καὶ ἂν τὸ σῶμα σας ὑπόκειται εἰς τὸν θάνατον ἐξ αἰτίας τῆς ἁμαρτίας, τὸ πνεῦμα σας ὅμως ἔχει ζωὴν αἰωνίαν χάρις εἰς τὴν δικαίωσιν, ποὺ ἐλάβατε ἀπὸ τὸν Χριστόν.

Ἀφοῦ δὲ τὸ Πνεῦμα ἐκείνου (τοῦ Θεοῦ Πατρός), ὁ ὁποῖος ἀνέστησε τὸν Ἰησοῦ ἐκ νεκρῶν, κατοικεῖ μέσα σας, τὸτε ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἀνέστησε τὸ Χριστὸ ἐκ νεκρῶν, θὰ δώσῃ ζωὴ καὶ στὰ δικά σας νεκρὰ σώματα ἐξ αἰτίας τοῦ Πνεύματός του, τὸ ὁποῖο κατοικεῖ μέσα σας.

Δὲν σημαίνει δὲ τίποτε, ἐὰν τὸ σῶμα σας εἶναι θνητὸν καὶ ὑπόκειται εἰς θάνατον. Διότι, ἐὰν τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ, ὁ ὁποῖος ἀνέστησε τὸν Ἰησοῦν ἐκ νεκρῶν, κατοικῇ μέσα σας, αὐτὸς ποὺ ἀνέστησε τὸν Χριστὸν ἐκ νεκρῶν, θὰ δώσῃ ζωὴν καὶ εἰς τὰ θνητὰ σώματά σας ἐξ αἰτίας τοῦ Πνεύματός του, ποὺ κατοικεῖ μέσα σας.

Ἐὰν δὲ τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ, ποὺ ἀνέστησε ἐκ νεκρῶν τὸν Ἰησοῦν, κατοικῇ μέσα σας, τότε αὐτός ποὺ ἀνέστησε τὸν Χριστὸν θὰ ζωοποιήσῃ καὶ τὰ θνητὰ σώματά σας ἕνεκα τοῦ Πνεύματός του, ποὺ κατοικεῖ μέσα σας.

Συνεπῶς δέ, ἀδελφοί, εἴμεθα ὀφειλέτες ὄχι στὴ σάρκα, γιὰ νὰ ζοῦμε κατὰ τὶς ἐπιθυμίες τῆς σάρκας.

Ἀφοῦ λοιπόν, ἀδελφοί, ἠλευθερώθημεν ὑπὸ τοῦ Κυρίου ἀπὸ τὸ κράτος τῆς ἁμαρτίας καὶ τοῦ θανάτου· καὶ ἀφοῦ τέτοιαι ἀμοιβαὶ καὶ εὐεργεσίαι μᾶς ἐπιφυλάσσονται ἀπὸ τὸν Θεόν, εἴμεθα χρεῶσται ὄχι εἰς τὴν σάρκα, διὰ νὰ ζῶμεν κατὰ τὰς ἐπιθυμίας τῆς σαρκός.

Ἄρα, λοιπόν, ἀδελφοί, ἀφοῦ τέτοιες εὐεργεσίες ἐλάβομεν καὶ τέτοιες δωρεὲς ἑτοιμάζονται δι’ ἡμᾶς, δὲν ἔχομεν ὑποχρέωσιν εἰς τὴν σάρκα, νὰ ζῶμεν κατὰ τὰς ἐπιθυμίας τῆς σαρκός (ἀλλὰ εἰς τὸ Πνεῦμα, νὰ ζῶμεν κατὰ τὰς ὑπαγορεύσεις τοῦ Πνεύματος).

Διότι, ἐὰν ζῆτε κατὰ τὶς ἐπιθυμίες τῆς σάρκας, θὰ πεθάνετε. Ἐὰν ὅμως μὲ τὴ βοήθεια τοῦ Πνεύματος νεκρώνετε τὰ πάθη τοῦ σώματος, θὰ ζήσετε.

Διότι, ἐὰν ζῆτε ὡς δοῦλοι τῶν ἐπιθυμιῶν τῆς σαρκός σας, ὠρισμένως μέλλετε νὰ ἀποθάνετε τὸν ἀθάνατον τῆς αἰωνίου κολάσεως θάνατον, τὸν ὁποῖον φέρει εἰς τὸν ἄνθρωπον ὁ αἰώνιος χωρισμὸς ἀπὸ τὸν Θεόν. Ἐὰν ὅμως μὲ τὰς ἀναγεννημένας ἀπὸ τὴν θείαν χάριν πνευματικάς σας δυνάμεις νεκρώνετε τὰς κακὰς πράξεις τοῦ σώματος, θὰ ζήσετε αἰωνίως καὶ μακαρίως.

Διότι, ἐὰν ζῆτε κατὰ τὰς ἐπιθυμίας τῆς σαρκός, μέλλετε νὰ ἀποθάνετε τὸν αἰώνιον θάνατον. Ἐὰν ὅμως, μὲ τὰς πνευματικὰς δυνάμεις ποὺ χαρίζει τὸ Πνεῦμα, ἀποστρέφεσθε καὶ νεκρώνετε τὰς κακὰς πράξεις τοῦ σώματος, θὰ ζήσετε αἰωνίως πλησίον τοῦ Θεοῦ.

Ὅσοι δὲ κυβερνῶνται ἀπὸ τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ, αὐτοὶ εἶναι παιδιὰ τοῦ Θεοῦ.

Θὰ ζήσετε δὲ αἰωνίως καὶ μακαρίως, διότι ὅσοι κυβερνῶνται ἀπὸ τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ, αὐτοὶ εἶναι υἱοὶ τοῦ Θεοῦ.

Διότι, ὅσοι ὁδηγοῦνται καὶ κατευθύνονται ἀπὸ τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ, αὐτοὶ εἶναι οἱ πραγματικοὶ υἱοὶ τοῦ Θεοῦ.

Δὲν λάβατε δὲ πνεῦμα δουλείας γιὰ νὰ ἔχετε πάλι τὸ (δουλικὸ) αἴσθημα τοῦ φόβου, ἀλλὰ λάβατε Πνεῦμα υἱοθεσίας, ἐξ αἰτίας τοῦ ὁποίου κράζουμε, «Ἀββᾶ, Πατέρα!».

Εἶσθε δὲ καὶ σεῖς υἱοὶ Θεοῦ. Καὶ αὐτὸ ἀποδεικνύεται ἀπὸ τὸ ὅτι ἡ διάθεσις καὶ τὸ φρόνημα, ποὺ τὸ Ἅγιον Πνεῦμα σας ἐνέπνευσεν ἀπὸ τὴν στιγμὴν τοῦ βαπτίσματός σας, δὲν εἶναι πάλιν διάθεσις δουλικὴ καὶ φρόνημα σκλάβου, ποὺ προκαλεῖ φόβον, ὅπως εἴχατε φόβον, ὅταν ἦσθε ὑπὸ τὸν μωσαϊκὸν νόμον. Ἀλλὰ ἐλάβετε ἀπὸ τὸ Ἅγιον Πνεῦμα φρόνημα καὶ διάθεσιν κατὰ χάριν υἱῶν, μὲ τὸ θάρρος δέ, ποὺ μᾶς ἐμπνέει τὸ φρόνημα τοῦτο, φωνάζομεν πρὸς τὸν Θεὸν μὲ πόθον καὶ παρρησίαν: Ἀββᾶ ὁ Πατήρ.

Σεῖς δέ, ὅταν ἐπιστεύσατε καὶ ἐβαπτίσθητε, δὲν ἐλάβετε ψυχικὴν κατάστασιν καὶ φρονήματα δουλείας, διὰ νὰ περιπέσετε πάλιν εἰς φόβον, ἀλλ’ ἐλάβετε ἀπὸ τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον ψυχικὴν κατάστασιν καὶ φρονήματα υἱῶν τοῦ Θεοῦ κατὰ χάριν, ὥστε χάρις εἰς αὐτὰ νὰ φωνάζωμεν μὲ θάρρος πρὸς τὸν Θεόν; Ἀββᾶ ὁ Πατήρ!

Τὸ ἴδιο δηλαδὴ τὸ Πνεῦμα (μ’ αὐτὴ τὴν κραυγὴ) δίνει ἔντονη μαρτυρία στὸ δικό μας πνεῦμα, ὅτι εἴμεθα τέκνα τοῦ Θεοῦ.

Αὐτὸ τὸ Ἅγιον Πνεῦμα μαρτυρεῖ μαζὶ μὲ τὸ πνεῦμα μας, ὅτι εἴμεθα τέκνα Θεοῦ.

Αὐτὸ δὲ τὸ Ἅγιον Πνεῦμα μαρτυρεῖ καὶ ἐπιβεβαιώνει μαζῆ μὲ τὸ ἰδικόν μας πνεῦμα ὅτι εἴμεθα τέκνα τοῦ Θεοῦ.

Ἀφοῦ δὲ εἴμεθα τέκνα, εἴμεθα καὶ κληρονόμοι. Κληρονόμοι μὲν τοῦ Θεοῦ, συγκληρονόμοι δὲ τοῦ Χριστοῦ, ἐὰν βεβαίως πάσχωμε μαζί του, ὥστε καὶ νὰ δοξασθοῦμε μαζί του.

Ἐὰν δὲ εἴμεθα τέκνα, κατὰ φυσικὸν λόγον εἴμεθα καὶ κληρονόμοι. Κληρονόμοι μὲν τοῦ Θεοῦ ὡς πατρός μας, συγκληρονόμοι δὲ τοῦ Χριστοῦ ὡς ἀδελφοῦ μας. Γινόμεθα δὲ συγκληρονόμοι τοῦ Χριστοῦ, ἐὰν βεβαίως πάσχωμεν μαζὶ μὲ αὐτόν, ἵνα καὶ δοξασθῶμεν μαζί του.

Ἐὰν δὲ εἴμαθα τέκνα, κατὰ λογικὴν συνέπειαν εἴμεθα καὶ κληρονόμοι· κληρονόμοι μὲν τοῦ Θεοῦ, ποὺ εἶναι πατέρας μας, συγκληρονόμοι δὲ μαζῆ μὲ τὸν Χριστόν, ποὺ εἶναι πρωτότοκος ἀδελφός μας. Ἀποκτῶμεν δὲ αὐτὰ τὰ δικαιώματα, ἐὰν βεβαίως πάσχωμεν καὶ ταλαιπωρούμεθα μαζῆ μὲ τὸν Χριστὸν διὰ νὰ δοξασθῶμεν ἔτσι μαζῆ του.

Σκέπτομαι δὲ, ὅτι τὰ παθήματα τῆς παρούσης ζωῆς δὲν εἶναι τίποτε μπροστὰ στὴ δόξα, ποὺ μέλλει νὰ φανερωθῇ γιὰ μᾶς.

Μὴ σᾶς κάνῃ δὲ ἐντύπωσιν, ὅτι ὑποφέρομεν διωγμοὺς καὶ θλίψεις. Διότι σκεπτόμενος λογικῶς πείθομαι, ὅτι δὲν εἶναι ἄξια τὰ ὅσα πάσχομεν καὶ ὑποφέρομεν κατὰ τὸν τωρινὸν καιρὸν ἐν συγκρίσει πρὸς τὴν δόξαν, ἡ ὁποία μέλλει νὰ ἀποκαλυφθῇ διὰ νὰ δοθῇ εἰς ἡμᾶς.

Φρονῶ δέ, καὶ εἶναι ἀπολύτως λογικὴ ἡ σκέψις μου, ὅτι τὰ ὅσα ὑποφέρομεν κατὰ τὸ διάστημα τῆς παρούσης ζωῆς δὲν εἶναι ἄξια κατὰ κανένα τρόπον νὰ συγκριθοῦν πρὸς τὴν δόξαν, ἡ ὁποία μέλλει νὰ ἀποκαλυφθῇ καὶ δοθῇ εἰς ἡμᾶς.

Ἡ δὲ ἔντονη προσδοκία τῆς κτίσεως εἶναι, ὅτι περιμένει μὲ ἀγωνία τὴν ἔνδοξη φανέρωσι τῶν τέκνων τοῦ Θεοῦ.

Ναί· εἶναι τέτοια ἡ δόξα ἐκείνη, ὥστε ἡ σφοδρὰ ἀναμονὴ καὶ αὐτῆς τῆς ἀψύχου κτίσεως εἶναι νὰ περιμένῃ μὲ πόθον τὴν ἔνδοξον φανέρωσιν τῶν παιδιῶν τοῦ Θεοῦ.

Καὶ αὐτὴ ἀκόμη ἡ ἄψυχος κτίσις εὑρίσκεται εἰς συνεχῆ ἔντονον ἀναμονήν, περιμένουσα μὲ πόθον τὴν ἔνδοξον φανέρωσιν τῶν τέκνων τοῦ Θεοῦ.

Διότι ἡ κτίσι ὑποτάχθηκε στη φθορὰ, ὄχι θεληματικά, ἀλλ’ ἐξ αἰτίας ἐκείνου (τοῦ Θεοῦ), ὁ ὁποῖος τὴν ὑπέταξε μὲ τὴν ἐλπίδα,

Διότι καὶ ἡ κτίσις ὑπεδουλώθη εἰς τὸν θάνατον καὶ τὴν φθοράν, ὄχι μὲ τὴν θέλησίν της, ἀλλ’ ἀπὸ τὸν Θεόν, ὁ ὁποῖος τὴν ὑπέταξεν εἰς τὴν φθορὰν μὲ κάποιαν ἐλπίδα.

Διότι καὶ ἡ κτίσις ἔχει ὑποδουλωθῆ εἰς τὴν φθορὰν ὄχι βέβαια μὲ τὴν θέλησίν της, ἀλλὰ ἀπὸ τὸν Θεόν, ὁ ὁποῖος τὴν ὑπέταξεν εἰς τὴν φθοράν (μετὰ τὴν πτῶσιν τοῦ ἀνθρώπου) μὲ τὴν ἐλπίδα ὅμως τῆς ἀπαλλαγῆς.

ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ κτίσι θὰ ἐλευθερωθῇ ἀπὸ τὴ δουλεία στὴ φθορά, γιὰ νὰ συμμετάσχῃ στὴν ἐλευθερία γιὰ τὴν ἀπόλαυσι τῆς δόξης τῶν τέκνων τοῦ Θεοῦ.

Ποίαν δὲ ἐλπίδα; Ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ κτίσις θὰ ἐλευθερωθῇ ἀπὸ τὴν ὑποδούλωσιν εἰς τὴν φθοράν, διὰ νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὴν ἐλευθερίαν τῆς ἐνδόξου καταστάσεως τῶν παιδιῶν τοῦ Θεοῦ.

Ἡ βεβαία δὲ ἐλπὶς εἶναι ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ κτίσις θὰ ἐλευθερωθῇ ἀπὸ τὸν ζυγὸν τῆς φθορᾶς καὶ τοῦ θανάτου καὶ ἄφθαρτος πλέον θὰ λάβῃ μέρος εἰς τὴν ἐλευθερίαν τῆς δόξης τῶν τέκνων τοῦ Θεοῦ.

Γνωρίζουμε δὲ, ὅτι ὅλη κτίσι, μέχρι τώρα στενάζει καὶ ὑποφέρει ἀπὸ σφοδροὺς πόνους τοκετοῦ.

Αὐτὸ ὅμως θὰ γίνῃ εἰς τὸ μέλλον. Διότι ἐκ τῆς πείρας γνωρίζομεν, ὅτι ὅλη μαζὶ ἡ κτίσις στενάζει καὶ πονεῖ ἕως τώρα.

Διότι γνωρίζομεν, ὅτι ὅλη ἡ κτίσις μαζῆ στενάζει καὶ πονεῖ πολὺ μέχρι σήμερον.

Ὄχι δὲ μόνον ἡ κτίσι, ἀλλὰ καὶ ἐμεῖς οἱ ἴδιοι, καίτοι ἀπολαμβάνουμε τοὺς πρώτους καρποὺς τοῦ Πνεύματος ὡς ἀρραβῶνα τῶν μελλόντων ἀγαθῶν, καὶ ἐμεῖς οἱ ἴδιοι στενάζουμε στὰ βάθη μας ἀναμένοντας μὲ ἀγωνία ὁριστικὴ καὶ ὁλοκληρωτικὴ υἱοθεσία, τὴν ἀπελευθέρωση τοῦ σώματός μας ἀπὸ τὴ φθορά.

Δὲν στενάζει δὲ μόνον ἡ κτίσις, ἀλλὰ καὶ ἡμεῖς οἱ ἴδιοι, καίτοι ἀπολαύομεν τὰς δωρεὰς τοῦ Ἁγίου Πνεύματος σὰν ἄλλον ἀρραβῶνα καὶ πρώτην συγκομιδὴν τῶν μελλόντων ἀγαθῶν, στενάζομεν ἀπὸ τὸ βάθος τῶν καρδιῶν μας περιμένοντες τὴν τελειωτικὴν καὶ ὁλοκληρωτικὴν καὶ ἔνδοξον φανέρωσιν τῆς υἱοθεσίας, τὴν ἀπελευθέρωσιν δηλ. τοῦ σώματός μας ἀπὸ τὴν φθοράν.

Καὶ ὄχι μόνον ἡ κτίσις, ἀλλὰ καὶ ἡμεῖς οἱ ἴδιοι, μολονότι ἔχομεν ἤδη πάρει τὴν ἀπαρχὴν τῶν δωρεῶν τοῦ Ἁγίου Πνεύματος ὡς προκαταβολήν, τρόπον τινά, καὶ ἐγγύησιν διὰ τὰ μέλλοντα ἀγαθά, στενάζομεν ἐν τούτοις ἐσωτερικῶς, περιμένοντες τὸ πλῆρες καὶ τέλειον δῶρον τῆς υἱοθεσίας μας ἐκ μέρους τοῦ Θεοῦ, τὴν ἀπολύτρωσιν τοῦ σώματος ἡμῶν ἐκ τῆς φθορᾶς.

Διότι σωθήκαμε μὲ σωτηρία, ποὺ εἶναι ἀντικείμενο ἐλπίδος (Ὁ Χριστὸς πέτυχε γιὰ μᾶς σωτηρία, ποὺ ἐλπίζουμε νὰ μᾶς δοθῇ ὁριστικῶς καὶ πλήρως στὸ μέλλον). Ἐλπὶς δὲ γιὰ πρᾶγμα, ποὺ ἔγινε καὶ βλέπουμε, δὲν νοεῖται. Διότι αὐτό, ποὺ ἔγινε καὶ βλέπει κανείς, ποιὸς ὁ λόγος νὰ τὸ ἐλπίζῃ;

Περιμένομεν δὲ τὴν φανέρωσιν τῆς υἱοθεσίας, διότι τώρα μὲ τὴν ἐλπίδα ἐσώθημεν. Ἐλπίδα δὲ ποὺ βλέπεται καὶ συνεπῶς ἐπραγματοποιήθη, παύει νὰ εἶναι ἐλπίδα. Διότι δι’ ἐκεῖνο, ποὺ τὸ βλέπει κανεὶς μὲ τὰ σωματικά του μάτια, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλπίζῃ ἀκόμη δι’ αὐτό;

Διότι τώρα ἔχομεν σωθῆ μὲ τὴν ἐλπίδα, τὴν βεβαίαν καὶ ἀσφαλῆ. Ἐλπὶς ὅμως ἡ ὁποία εἶναι αἰσθητὴ καὶ ὁρατή, δὲν εἶναι ἐλπίς. Διότι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον βλέπει κανεὶς μὲ τὰ σωματικά του μάτια, τί λόγος ὑπάρχει νὰ τὸ ἐλπίζῃ, ἀφοῦ τὸ βλέπει ὡς πραγματικότητα;

Ἀφοῦ δὲ ἐλπίζουμε σὲ πρᾶγμα, ποὺ δὲν βλέπουμε (πρᾶγμα μελλοντικό), τὸ περιμένουμε μὲ ἀγωνία καὶ ὑπομονή.

Ἐὰν ὅμως ἐκεῖνο, ποὺ δὲν βλέπομεν τώρα, αὐτὸ ἐλπίζωμεν νὰ ἀπολαύσωμεν εἰς τὸ μέλλον, μὲ πολλὴν ὑπομονὴν καὶ πόθον τὸ περιμένομεν.

Ἐὰν ὅμως ἐκεῖνο, ποὺ δὲν βλέπομεν, ἐλπίζωμεν νὰ τὸ ἀποκτήσωμεν εἰς τὸ μέλλον, τότε μὲ πολλὴν ὑπομονὴν καὶ σφοδρὰν ἐπιθυμίαν τὸ περιμένομεν.

Ἐπίσης δὲ καὶ τὸ Πνεῦμα ἔρχεται ἀρωγὸ στὶς ἀδυναμίες μας. Διότι τὸ τί θὰ προσευχηθοῦμε καθὼς πρέπει δὲν γνωρίζουμε. Ἀλλὰ τὸ ἴδιο τὸ Πνεῦμα προκαλεῖ θερμή προσευχὴ γιὰ μᾶς μὲ ἀνεκφράστους στεναγμούς.

Ἀλλὰ δὲν στενάζει μόνον ἡ κτίσις μαζί μας. Ἀλλ’ ὡσαύτως στενάζει μαζί μας καὶ τὸ Ἅγιον Πνεῦμα. Μὲ ἄλλας λέξεις καὶ τὸ Ἅγιον Πνεῦμα μᾶς βοηθεῖ καὶ μᾶς ὑποστηρίζει εἰς τὰς φυσικὰς καὶ ἠθικὰς ἀδυναμίας μας. Διότι ἡμεῖς δὲν ἠξεύρομεν, τί σύμφωνα μὲ τὸ πρέπον νὰ ζητήσωμεν εἰς τὴν προσευχήν μας· ἀλλ’ αὐτὸ τὸ Πνεῦμα μεσιτεύει ὑπὲρ ἡμῶν ἐμπνέον εἰς τοὺς εὐλαβεῖς Χριστιανοὺς στεναγμούς, τοὺς ὁποίους ἀδυνατεῖ ἀνθρωπίνη γλῶσσα νὰ ἐκφράσῃ, καὶ οἱ ὁποῖοι ὑψώνουν τὰς καρδίας των προσευχομένων μὲ τὴν ἔμπνευσιν τοῦ Πνεύματος εἰς ὕψη, εἰς τὰ ὁποῖα δὲν ἡμπορεῖ νὰ φθάσῃ ἡ πτωχὴ τῶν ἀνθρώπων διάνοια.

Καὶ αὐτὸ ἐπίσης τὸ Ἅγιον Πνεῦμα μᾶς βοηθεῖ ὡσαύτως εἰς ὅλας τὰς ἀδυναμίας μας, ἁπαλύνει τοὺς κόπους καὶ τοὺς πόνους καὶ τὰς θλίψεις μας. Εἰδικώτεον δέ, ἐπειδὴ ἡμεῖς δὲν γνωρίζομεν πῶς πρέπει νὰ προσευχηθῶμεν καὶ τί νὰ ζητήσωμεν εἰς τὴν προσευχήν μας, αὐτὸ τοῦτο τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον μεσιτεύει μὲ τὸ παραπάνω ὑπὲρ ἡμῶν, ἐμπνέει εἰς τὰς καρδίας μας στεναγμοὺς ἱερὰς κατανύξεως, ποὺ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκφρασθοῦν μὲ λόγια, καὶ οἱ ὁποῖοι μᾶς ὑψώνουν πρὸς τὸν Θεόν.

Ὁ δὲ καρδιογνώστης γνωρίζει τί ζητεῖ τὸ Πνεῦμα, ὅτι δηλαδὴ προκαλεῖ προσευχὴ ὑπὲρ τῶν ἁγίων (πιστῶν) ὅπως θέλει ὁ Θεός.

Ὁ Θεὸς ὅμως, ὁ ὁποῖος ἐρευνᾷ καὶ αὐτὰς τὰς κρυφὰς διαθέσεις τῶν καρδιῶν, γνωρίζει τί θέλει νὰ εἴπῃ μὲ τοὺς στεναγμοὺς αὐτοὺς τὸ Πνεῦμα, διότι κατὰ τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ μεσιτεύει διὰ τῶν ἐμπνεύσεών του ὑπὲρ Χριστιανῶν.

Ὁ Θεὸς ὅμως, ὁ ὁποῖος ἐρευνᾷ καὶ τὰ βάθη τῶν καρδιῶν, γνωρίζει τί θέλει νὰ ἐκφράσῃ μὲ τοὺς στεναγμοὺς αὐτοὺς τὸ Πνεῦμα, διότι σύμφωνα μὲ τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ, προσεύχεται καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ὑπὲρ τῶν πιστῶν.

Εἴμεθα δὲ πεπεισμένοι, ὅτι σ’ ἐκείνους, ποὺ ἀγαποῦν τὸ Θεό, ὅλα συντελοῦν στὸ καλό, σ’ ἐκείνους δηλαδή, ποὺ εἶναι καλεσμένοι σύμφωνα μὲ προαιώνια ἀπόφασι.

Ναί· στενάζομεν, ἀλλὰ γνωρίζομεν, ὅτι εἰς ἐκείνους, ποὺ ἀγαποῦν τὸν Θεόν, ὅλα συνεργοῦν διὰ τὸ καλόν τους. Αὐτοὶ ἐκλήθησαν κατὰ τὴν πρὸ αἰώνων ἀπόφασιν τοῦ Θεοῦ καὶ ἐδέχθησαν τὴν σωτήριον κλῆσιν. Πῶς λοιπὸν νὰ μὴ συνεργοῦν ὅλα διὰ τὸ καλόν τους;

Τοὺς στεναγμούς μας διὰ τὰς θλίψεις τῆς παρούσης ζωῆς τοὺς ἁπαλύνει καὶ τὸ γεγονός, ὅτι γνωρίζομεν πὼς εἰς ἐκείνους ποὺ ἀγαποῦν τὸν Θεὸν ὅλα ὑποβοηθοῦν καὶ συνεργάζονται διὰ τὸ καλόν των· εἰς αὐτοὺς δηλαδή, οἱ ὁποῖοι σύμφωνα μὲ τὴν προαιώνιον πρόθεσιν τοῦ Θεοῦ ἔχουν κληθῆ καὶ ἔχουν δεχθῆ τὴν σωτηρίαν.

Διότι ἐκείνους, τοὺς ὁποίους προγνώρισε ὡς καλοπροαιρέτους καὶ ἀξίους νὰ εἶναι ἰδικοί του, ἐκείνους καὶ προώρισε γιὰ ν’ ἀποκτήσουν μορφὴ σὰν τὴ μορφὴ τοῦ Υἱοῦ του, γιὰ νὰ εἶναι αὐτὸς πρωτότοκος μεταξὺ πολλῶν ἀδελφῶν.

Αὐτοὶ δὲν εἶναι τυχαία πρόσωπα. Διότι ἐκείνους, ποὺ μὲ τὴν παγγνωσίαν του ἐπρογνώρισεν ὁ Θεὸς ὡς ἀξίους, αὐτοὺς καὶ προώρισε διὰ νὰ γίνουν ὅμοιοι καὶ ἀποκτήσουν τὴν αὐτὴν ἠθικὴν καὶ πνευματικὴν μορφὴν πρὸς τὴν ἁγίαν καὶ ἔνδοξον εἰκόνα τοῦ Υἱοῦ του. Νὰ ὁμοιάσουν δηλαδὴ αὐτοὶ πρὸς τὸν χαρακτῆρα, τὴν ἁγιότητα, ἀλλὰ καὶ τὴν ἔνδοξον κατάστασιν τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, διὰ νὰ εἶναι αὐτὸς πρωτότοκος μεταξὺ πολλῶν ἀδελφῶν.

Διότι ἐκείνους τοὺς ὁποίους ὁ Θεὸς ἔχει προγνωρίσει ὡς ἀξίους σωτηρίας διὰ τὴν καλήν των διάθεσιν, τοὺς προώρισε νὰ γίνουν ὁμοιόμορφοι πρὸς τὴν ἔνδοξον εἰκόνα τοῦ Υἱοῦ του, ὥστε νὰ εἶναι ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ πρωτότοκος μεταξὺ πολλῶν ἀδελφῶν, ποὺ θὰ εἶναι ὅμοιοί του.

Ὅσους δὲ προώρισε, αὐτοὺς καὶ κάλεσε. Καὶ ὅσους κάλεσε, αὐτοὺς καὶ δικαίωσε. Καὶ ὅσους δικαίωσε, αὐτοὺς καὶ δόξασε.

Ὅσους δὲ ἐπρογνώρισεν ὁ Θεὸς ὡς ἀξίους καὶ ἔταξεν εἰς αὐτοὺς ἕνα τέτοιον προορισμόν, τούτους κατὰ φυσικὴν συνέπειαν καὶ ἐκάλεσε διὰ τοῦ κηρύγματος εἰς τὴν πίστιν· καὶ αὐτοὺς ποὺ ἐκάλεσε καὶ οἱ ὁποῖοι ἀπεδέχθησαν τὴν κλῆσιν, τοὺς κατέστησε καὶ δικαίους· ὅσους δὲ ἐδικαίωσεν, αὐτοὺς καὶ κατέστησε κληρονόμους τῆς αἰωνίου δόξης.

Ἐκείνους δὲ ποὺ προώρισε διὰ τὴν δόξαν τῆς ὁμοιώσεώς των πρὸς τὸν Χριστόν, αὐτοὺς καὶ ἐκάλεσε· καὶ αὐτοὺς ποὺ ἐκάλεσε καὶ ἐδέχθησαν τὴν κλῆσιν, τοὺς κατέστησε δικαίους· καὶ ἐκείνους ποὺ ἐδικαίωσε, αὐτοὺς καὶ ἐδόξασε εἰς τὴν Βασιλείαν τῶν οὐρανῶν.

Τί θὰ εἰποῦμε τώρα ἔπειτα ἀπ’ αὐτά; Ἀφοῦ ὁ Θεὸς εἶναι μὲ τὸ μέρος μας, ποιός μπορεῖ νὰ μᾶς νικήσῃ;

Τί λοιπὸν θὰ εἴπωμεν ὡς συμπέρασμα δι’ αὐτά, ποὺ μᾶς ἐχάρισεν ὁ Θεός; Ἐὰν ὁ Θεὸς εἶναι μὲ ἡμᾶς, προστάτης μας καὶ ὑπερασπιστής μας, ποῖος θὰ εἶναι ἐναντίον μας; Κανείς, ὁποιοσδήποτε καὶ ἂν θελήσῃ νὰ μᾶς βλάψῃ.

Τί λοιπόν, θὰ εἴπωμεν καὶ τί συμπεράσματα θὰ βγάλωμεν διὰ τὰς μεγάλας αὐτὰς δωρεάς, ποῦ μὰς ἐχάρισεν ὁ Θεός; Τὸ συμπέρασμα εἶναι ὅτι, ἐὰν ὁ Θεὸς μᾶς ἀγαπᾷ καὶ εἶναι ὑπερασπιστής μας, ποῖος θὰ τολμήσῃ νὰ ἐναντιωθῇ πρὸς ἡμᾶς καὶ νὰ μᾶς βλάψῃ;

Αὐτὸς, ποὺ δὲν λυπήθηκε οὔτε τὸν ἴδιο του τὸν Υἱό, ἀλλὰ τὸν θυσίασε γιὰ μᾶς ὅλους, πῶς μαζὶ μ’ αὐτὸν δὲν θὰ μᾶς χαρίσῃ καὶ τὰ πάντα;

Αὐτός, ὁ ὁποῖος δὲν ἐλυπήθη αὐτὸν τὸν μονογενῆ Υἱόν του, ἀλλ’ ὑπὲρ ἡμῶν ὅλων παρέδωκεν αὐτὸν εἰς θάνατον, πῶς δὲν θὰ μᾶς χαρίσῃ μαζὶ μὲ αὐτὸν καὶ ὅλας τὰς χάριτας, ποὺ θὰ ἀπαιτήσῃ ἡ σωτηρία μας; Ἀφοῦ μᾶς ἐχάρισεν αὐτόν, δὲν θὰ μᾶς χαρίσῃ καὶ τὰ ἄλλα, ποὺ χρειάζονται διὰ νὰ σωθῶμεν;

Αὐτός, ὁ ὁποῖος δὲν ἐλυπήθη οὔτε τὸν μονογενῆ Υἱόν του, ἀλλὰ τὸν παρέδωκεν εἰς τὸν σταυρικὸν θάνατον ὑπὲρ ὅλων ἡμῶν, πῶς μαζῆ μὲ αὐτὸν δὲν θὰ μᾶς χαρίσῃ καὶ κάθε ἄλλην εὔνοιαν καὶ ὅλα τὰ ἄλλα, ποὺ μᾶς χρειάζονται; (Ἀφοῦ μᾶς ἐδώρισε τὸ ἀπείρως ἀνώτερον, δὲν θὰ μᾶς χαρίσῃ καὶ τὰ ἄλλα ἀγαθά;)

Ποιός μπορεῖ νὰ σταθῇ κατήγορος ἐναντίον ἐκείνων, ποὺ ἐξέλεξε ὁ Θεός; Ὁ Θεὸς τοὺς δικαιώνει.

Ποῖος θὰ εὑρεθῇ κατήγορος ἐναντίον ἐκείνων, τοὺς ὁποίους ὁ Θεὸς ἐξέλεξεν; Ἀπολύτως κανείς. Διότι αὐτὸς ὁ Θεὸς συγχωρεῖ τὰς ἁμαρτίας μας καὶ μᾶς δικαιώνει.

Ποῖος θὰ τολμήσῃ νὰ παρουσιασθῇ ἐπικριτὴς καὶ κατήγορος ἐναντίον τῶν ἐκλεκτῶν τοῦ Θεοῦ; Κανείς· διότι «αὐτὸς ὁ ἴδιος ὁ Θεὸς σβήνει καὶ ἐξαλείφει τὰς ἁμαρτίας μας καὶ μᾶς κάμνει δικαίους».

Ποιός θὰ τοὺς καταδικάσῃ; Ὁ Χριστὸς πέθανε. Ἀκὀμη δὲ περισσότερο, καὶ ἀναστήθηκε. Αὐτὸς καὶ βρίσκεται στὰ δεξιὰ τοῦ Θεοῦ. Αὐτὸς καὶ μεσιτεύει γιὰ μᾶς.

Ποῖος θὰ μᾶς κατακρίνῃ καὶ ποίου ἡ καταδικαστικὴ ἀπόφασις ἐναντίον μας θὰ ἠμπορέσῃ νὰ σταθῇ; Κανενός. Διότι ὁ Χριστὸς καὶ ὄχι κανένας ἄλλος ἀπέθανε γιὰ μᾶς. Μᾶλλον δὲ ὁ Χριστὸς καὶ ἀνεστήθη ἐκ νεκρῶν γιὰ μᾶς. Ὁ Χριστός, ὁ ὁποῖος καὶ εἶναι ἐνθρονισμένος εἰς τὰ δεξιὰ τοῦ Θεοῦ καὶ μεσιτεύει πρὸς τὸν Πατέρα του ὑπὲρ ἡμῶν.

«Ποῖος θὰ τολμήσῃ νὰ μᾶς κατακρίνῃ καὶ νὰ μᾶς καταδικάσῃ»; Κανένας· διότι ὁ Χριστὸς εἶναι ἐκεῖνος, ποὺ ἀπέθανε δι’ ἡμᾶς, μᾶλλον δὲ καὶ ἀνεστήθη διὰ τὴν δικαίωσίν μας, ὁ ὁποῖος καὶ εὑρίσκεται πάντοτε ἔνδοξος εἰς τὰ δεξιὰ τοῦ Θεοῦ καὶ μεσιτεύει πρὸς τὸν Πατέρα δι’ ἡμᾶς.

Ποιός θὰ μᾶς χωρίσῃ ἀπὸ τὴν ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ; (Τί μπορεῖ νὰ μᾶς ἀλλοιώσῃ, ὥστε ὁ Χριστὸς νὰ παύσῃ νὰ μᾶς ἀγαπᾷ;) Θλῖψι ἢ στενόχωρη κατάστασι ἢ διωγμὸς ἢ πεῖνα ἢ γυμνότης ἤ κίνδυνος ἤ μαχαίρι;

Τέτοιαν ἀγάπην ἔδειξεν εἰς ἡμὰς ὁ Χριστός. Ποῖος λοιπὸν θὰ ἠμπορέσῃ νὰ μᾶς χωρίσῃ ἀπὸ τὴν ἀγάπην αὐτήν, ποὺ μᾶς ἔχει ὁ Χριστός; Μήπως θὰ μᾶς καταστήσῃ ὀλιγώτερον ἀγαπητοὺς εἰς τὸν Χριστὸν ἢ μήπως θὰ μᾶς χωρίσῃ ἀπ’ αὐτοῦ θλῖψις ἀπὸ ἐξωτερικὰς περιστάσεις ἢ στενοχωρία καὶ ἐσωτερικὴ πίεσις τῶν καρδιῶν μας ἢ διωγμὸς ἢ πεῖνα ἢ γύμνια καὶ ἔλλειψις ρούχων ἢ μάχαιρα ποὺ νὰ μᾶς φοβερίζῃ μὲ σφαγήν;

Ποιός, λοιπόν, θὰ ἠμπορέσῃ ποτὲ νὰ μᾶς χωρίσῃ ἀπὸ τὴν ἀγάπην τοῦ Χριστοῦ; Θλῖψις ἢ ἐσωτερικὴ στενοχωρία ἢ διωγμὸς ἐκ μέρους τῶν ἀπίστων ἢ πεῖνα ἢ γυμνότης ἢ οἰοσδήποτε κίνδυνος ἢ μάχαιρα, ποὺ νὰ μᾶς ἀπειλῇ μὲ σφαγήν;

Καθὼς εἶναι γραμμένο, Γιὰ χάρι σου κινδυνεύουμε ὅλη τὴν ἡμέρα νὰ θανατωθοῦμε. Θεωρηθήκαμε σὰν πρόβατα προωρισμένα γιὰ σφαγή.

Ναί· καὶ μὲ σφαγὴν καὶ μὲ θάνατον θὰ μᾶς φοβερίσουν σύμφωνα μὲ ἐκεῖνο, ποὺ γράφεται εἰς τοὺς θεοπνεύστους ψαλμούς, ὅτι διὰ σέ, Κύριε, κινδυνεύομεν διαρκῶς ν’ ἀποθάνωμεν κάθε ἡμέραν τῆς ἐπιγείου ζωῆς μας. Ἐθεωρήθημεν ἀπὸ τοὺς διώκτας μας σὰν πρόβατα ξεχωρισμένα διὰ νὰ σφαγοῦν.

Ἀντικρύζομεν βέβαια καὶ αὐτὸν τὸν κίνδυνον τῆς σφαγῆς, ὅπως ἄλλωστε ἔχει προφητευθῆ καὶ εἰς τοὺς ψαλμοὺς ὅτι· «ἕνεκα σοῦ, Κύριε, ἐκτιθέμεθα εἰς κίνδυνον θανάτου ὅλην τὴν ἡμέραν. Ἐθεωρήθημεν ἀπὸ τοὺς διώκτας μας σὰν πρόβατα, προωρισμένα εἰς σφαγήν».

Ἀλλὰ σ’ ὅλα αὐτὰ ὑπερισχύουμε μὲ τὴ βοήθεια ἐκείνου, ὁ ὁποῖος μᾶς ἀγάπησε.

Ἀλλ’ εἰς ὅλα αὐτὰ νικῶμεν μὲ τὸ παραπάνω διὰ τῆς βοηθείας τοῦ Χριστοῦ, ὁ ὁποῖος μᾶς ἠγάπησε καὶ ἕνεκα τῆς ἀγάπης του δὲν μᾶς ἀφίνει ἀπροστατεύτους εἰς τοὺς κινδύνους καὶ τὰς δυσκόλους αὐτὰς περιστάσεις.

Ἀλλὰ εἰς ὅλας αὐτὰς τὰς δυσκολίας καὶ τὰς ἀπειλὰς βγαίνομεν μὲ τὸ παραπάνω νικηταί, διὰ τῆς βοηθείας τοῦ Χριστοῦ, ὁ ὁποῖος τόσον πολὺ μᾶς ἔχει ἀγαπήσει.

Ναί, εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι οὔτε θάνατος, οὔτε ζωή, οὔτε ἄγγελοι, οὔτε ἀρχές, οὔτε δυνάμεις, οὔτε παρόντα, οὔτε μέλλοντα,

Ναί· τὰ ὑπερνικῶμεν ὅλα. Διότι εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι οὔτε θάνατος μὲ τὸν ὁποῖον ἐνδεχομένως θὰ μᾶς φοβερίσουν, οὔτε ζωὴ μὲ τὴν ὁποίαν μᾶς ὑπόσχονται οἰανδήποτε εὐτυχίαν, οὔτε τὰ τάγματα τῶν οὐρανίων πνευμάτων, οὔτε οἱ ἄγγελοι δηλαδή, οὔτε αἱ ἀρχαί, οὔτε αἱ δυνάμεις, ἀλλ’ οὔτε αἱ περιστάσεις καὶ τὰ γεγονότα τοῦ παρόντος, οὔτε μέλλοντα γεγονότα,

Διότι ἔχω ἀπόλυτον πεποίθησιν καὶ βεβαιότητα, ὅτι οὔτε ὁ θάνατος, μὲ τὸν ὁποῖον μᾶς ἀπειλοῦν, οὔτε αἱ τέρψεις καὶ αἱ ἀπολαύσεις τῆς ζωῆς, τὰς ὁποίας μᾶς ὑπόσχονται, οὔτε αἱ ὑπερκόσμιαι δυνάμεις, τὰ ἐν οὐρανοῖς τάγματα τῶν ἀγγέλων καὶ τῶν ἀρχῶν καὶ τῶν δυνάμεων, οὒτε αἱ περιστάσεις καὶ τὰ γεγονότα τοῦ παρόντος οὔτε τὰ μελλοντικὰ γεγονότα

οὔτε οὐρανός, οὔτε γῆ, οὔτε κάποια ἄλλη κτίσι θὰ μπορέσῃ νὰ μᾶς χωρίσῃ ἀπὸ τὴν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ γιὰ μᾶς στὸ πρόσωπο τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Κυρίου μας (τοῦ ἐνανθρωπήσαντος Θεοῦ).

οὔτε αἱ ἔνδοξοι ἐπιτυχίαι ποὺ ὑψώνουν τὸν ἄνθρωπον πολύ, οὔτε αἱ ἄδοξοι ταπεινώσεις ποὺ τὸν καταρρίπτουν εἰς μεγάλα βάθη, οὔτε ὁποιαδήποτε ἄλλη κτίσις διαφορετικὴ ἀπὸ αὐτὴν ποὺ βλέπομεν, θὰ ἠμπορέσῃ νὰ μᾶς χωρίσῃ καὶ νὰ μᾶς ἀπομακρύνῃ ἀπὸ τὴν ἀγάπην, τὴν ὁποίαν μᾶς ἔδειξεν ὁ Θεὸς διὰ μέσου τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Κυρίου μας καὶ ἡ ὁποία μᾶς κρατεῖ στενὰ συνδεδεμένους μαζί του καὶ ἰδιαιτέρως προστατευομένους του.

οὔτε ὕψος δόξης οὔτε βάθος ταπεινώσεως καὶ περιφρονήσεως οὒτε καμμιὰ ἄλλη κτίσις διαφορετικὴ ἀπ’ αὐτὴν ποὺ βλέπομεν, θὰ ἠμπορέσῃ ποτὲ νὰ μᾶς χωρίσῃ ἀπὸ τὴν ἀγάπην τοῦ Θεοῦ, ὅπως μᾶς τὴν ἐφανέρωσεν ὁ ἴδιος διὰ μέσου τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ.

Ἀλήθεια λέγω ὡς χριστιανός, δὲν ψεύδομαι. Ἔχω ἔντονη τὴ μαρτυρία τῆς συνειδήσεώς μου, ποὺ ἐμπνέεται ἀπὸ τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιο,

Ἄς ἔλθω τώρα εἰς ἄλλο ζήτημα. Λέγω ἀλήθειαν ὡς ἄνθρωπος, ποὺ ἐγνώρισε τὸν Χριστὸν καὶ εὑρίσκεται εἰς στενὴν σχέσιν μὲ αὐτόν. Δὲν ψεύδομαι. Εἰς τοῦτο δὲ συμμαρτυρεῖ καὶ ἡ συνείδησίς μου φωτιζομένη ἀπὸ τὸ Ἅγιον Πνεῦμα.

Ἀλήθειαν σᾶς λέγω, ὡς ἄνθρωπος ποὺ ὁμιλεῖ ἐνώπιον τοῦ Χριστοῦ, δὲν ψεύδομαι καὶ ἔχω μαρτυροῦσαν καὶ ἐπιβεβαιώνουσαν τὴν ἀλήθειαν αὐτὴν ταύτην τὴν συνείδησίν μου, ἡ ὁποία φωτίζεται ἀπὸ τὸ Ἅγιον Πνεῦμα.

ὅτι λύπη μεγάλη ὑπάρχει μέσα μου καὶ ἀδιάκοπη ὀδύνη στὴν καρδιά μου.

Σᾶς βεβαιώνω λοιπόν, ὅτι μεγάλη λύπη ὑπάρχει μέσα μου καὶ πόνος συνεχὴς καὶ ἀδιάκοπος εἰς τὸ βάθος τῆς καρδίας μου διὰ τὴν ἀπιστίαν τῶν ὁμοεθνῶν μου Ἰουδαίων.

Σᾶς λέγω, λοιπόν, ὅτι μεγάλη λύπη ὑπάρχει μέσα μου, συνεχῆς καὶ ἀκατάπαυστος πόνος εἰς τὴν καρδίαν μου, διὰ τὴν σκληροκαρδίαν καὶ ἀπιστίαν τῶν ὁμοεθνῶν μου Ἑβραίων.

Θὰ εὐχόμουν μάλιστα νὰ χωρισθῶ ἐγὼ ὁ ἴδιος ἀπὸ τὸ Χριστὸ γιὰ χάρι τῶν ἀδελφῶν μου, τῶν ὁμοεθνῶν μου.

Θὰ ηὐχόμην δὲ ἐγώ, τὸν ὁποῖον τίποτε δὲν θὰ ἠμποροῦσε νὰ χωρίσῃ ἀπὸ τὸν Χριστόν, νὰ χωρισθῶ ἀπὸ αὐτὸν διαπαντός, ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ αὐτό, χάριν τῶν ἀδελφῶν μου Ἰουδαίων, οἱ ὁποῖοι εἶναι συγγενεῖς μου ἐκ σαρκικῆς καταγωγῆς.

Θὰ ηὐχόμην δὲ νὰ χωρισθῶ ἐγὼ ὁ ἴδιος ἀπὸ τὸν Χριστὸν καὶ νὰ γίνω ἀνάθεμα, ἐὰν ἦτο δυνατὸν μὲ τὴν καταδίκην μου αὐτὴν νὰ σωθοῦν οἱ κατὰ σάρκα ἀδελφοί μου, οἱ ὁμοεθνεῖς μου Ἰουδαῖοι.

Αὐτοὶ φέρουν τὸ τιμημένο ὄνομα Ἰσραηλῖτες. Αὐτοὶ υἱοθετήθηκαν ἀπ’ τὸ Θεό. Αὐτῶν εἶναι ἡ δόξα καὶ οἱ διαθῆκες καὶ ἡ νομοθεσία καὶ ἡ λατρεία καὶ οἱ ὑποσχέσεις.

Λυποῦμαι δέ, διότι ἀπεξενώθησαν ἀπὸ τὴν σωτηρίαν, ποὺ μᾶς ἔφερεν ὁ Μεσσίας, αὐτοί, οι ὁποῖοι εἶναι ἀπόγονοι τοῦ Ἰακώβ, ποὺ ἔλαβεν ἀπὸ τὸν Θεὸν τὸ τιμητικὸν ὄνομα Ἰσραήλ· αὐτοί, τοὺς ὁποίους υἱοθέτησεν ὁ Θεὸς καὶ ἐνεφανίσθη εἰς αὐτοὺς ἐνδόξως καὶ τοὺς ἔδωκε τὴν Παλαιὰν Διαθήκην, τὴν ὁποίαν ἐπανειλημμένως ἀνενέωσε· τοὺς ἔδωκε δὲ καὶ τὴν νομοθεσίαν καὶ τὴν λατρείαν καὶ τὰς ὑποσχέσεις.

Αὐτοὶ ποὺ εἶναι ἀπόγονοι τοῦ Ἰακώβ, εἰς τοὺς ὁποίους ἀνήκει ἡ υἱοθεσία καὶ ἡ δόξα μὲ τὰ τόσα θαύματα ποὺ ἔκαμε πρὸς χάριν αὐτῶν ὁ Θεός· εἰς τοὺς ὁποίους ἐδόθησαν αἱ συνθῆκαι, ποὺ εἶχε κάμει ὁ Θεὸς μὲ τοὺς προγόνους των, καὶ ἡ νομοθεσία καὶ ἡ λατρεία καὶ αἱ ἀνεκτίμητοι ὑποσχέσεις.

Αὐτῶν εἶναι οἱ πατέρες (οἱ ἔνδοξοι πατριάρχες). Καὶ ἀπ’ αὐτοὺς προῆλθε ὁ Χριστὸς ὡς ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ Θεὸς ὁ ἐξουσιαστὴς πάντων, ὁ δοξασμένος στοὺς αἰῶνες, ἀμήν.

Ἐχωρίσθησαν ἀπὸ τὸν Μεσσίαν αὐτοί, τῶν ὁποίων ἐθνικὴ κληρονομία εἶναι οἱ μακαριστοὶ πατέρες, καὶ ἀπὸ τοὺς ὁποίους κατάγεται ὁ Χριστὸς κατὰ τὴν ἀνθρωπίνην του φύσιν, ὁ ὁποῖος εἶναι Θεὸς ἐξουσιαστὴς ὅλων, ἄξιος νὰ ὑμνῆται εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν.

Αὐτοί, τῶν ὁποίων οἱ πατέρες καὶ οἱ πατριάρχαι εἶναι ἐπίσημοι καὶ ἔνδοξοι καὶ ἀπὸ τοὺς ὁποίους κατάγεται, κατὰ σάρκα, ὁ Χριστός, ὁ ὁποῖος εἶναι Θεός, κύριος καὶ ἐξουσιαστὴς ὅλων, ἄξιος νὰ ὑμνῆται καὶ νὰ δοξάζεται εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν.

Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸ νὰ διαψεύσθηκε ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ. Διότι ἀληθινὸς Ἰσραηλιτικὸς λαὸς δὲν εἶναι ὅλοι οἱ καταγόμενοι ἀπὸ τὸν Ἰσραήλ (τὸν Ἰακώβ, τὸν ὁποῖον ὁ Θεὸς τιμητικῶς ὠνόμασε Ἰσραήλ).

Τὸ ὅτι ὅμως ἐχωρίσθησαν οἱ Ἰσραηλῖται ἀπὸ τὸν Μεσσίαν καὶ ἐξέπεσαν ἀπὸ τὰς εὐλογίας, ποὺ μᾶς ἔφερε, δὲν ἔχει τέτοιαν σημασίαν, ὁποίαν ἐκ πρώτης ὄψεως θὰ ἐφαντάζετο κανείς. Δὲν σημαίνει δηλαδή, ὅτι ἔχασε τὴν δύναμίν του καὶ διεψεύσθη ὁ λόγος, μὲ τὸν ὁποῖον ὁ Θεὸς ἐβεβαίωσε τὴν διαθήκην του. Διότι ἀληθινὸς ἰσραηλιτικὸς λαὸς δὲν εἶναι ὅλοι, ὅσοι κατάγονται σαρκικῶς ἀπὸ τὸν Ἰσραήλ.

Τὸ γεγονὸς ὅμως ὅτι ἐξέπεσαν αὐτοὶ ἀπὸ τὰς εὐλογίας, δὲν σημαίνει ὅτι ἔχει ξεπέσει καὶ διαψευσθῆ ὑπὸ τῶν πραγμάτων ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ, διότι ἀληθινοὶ Ἰσραηλῖται δὲν εἶναι ὅλοι ὅσοι κατάγονται σαρκικῶς ἀπὸ τὸν Ἰσραήλ,

Οὔτε διότι εἶναι ἀπόγονοι τοῦ Ἀβραὰμ εἶναι ὅλοι ἀληθινὰ τέκνα του. Ἀλλ’ (ὅπως εἶπε ὁ Θεὸς στὸν Ἀβραὰμ) ἀπὸ τὸν Ἰσαὰκ θὰ προέλθουν οἱ ἀληθινοὶ ἀπόγονοί σου.

Οὔτε διότι εἶναι σαρκικοὶ ἀπόγονοι τοῦ Ἀβραάμ, εἶναι δι’ αὐτὸ τέκνα τοῦ Ἀβραὰμ μὲ κληρονομικὰ δικαιώματα ἐπὶ τῆς ἐπαγγελίας. Ἀλλά, καθὼς λέγει ἡ Γραφή, ἀπὸ τὸν Ἰσαὰκ θὰ ὀνομασθοῦν οἱ ἀληθινοὶ ἀπόγονοί σου.

οὔτε, διότι εἶναι σαρκικοὶ ἀπόγονοι τοῦ Ἀβραάμ, εἶναι ὅλοι ἄξια τέκνα τοῦ Ἀβραάμ. Ἀλλά, ὅπως ὁ Θεὸς εἶπεν εἰς τὸν Ἀβραάμ, «θὰ ὀνομασθοῦν ἀληθινοὶ ἀπόγονοί σου ἀπὸ τὸν Ἰσαάκ»,

Δηλαδὴ τέκνα τοῦ Θεοῦ (καὶ τέκνα τοῦ Ἀβραὰμ) δὲν εἶναι τὰ τέκνα ποὺ γεννῶνται κατὰ τὸ φυσικό νόμο, ἀλλὰ τὰ τέκνα ποὺ γεννῶνται κατόπιν τῆς ὑποσχέσεως τοῦ Θεοῦ, αὐτὰ θεωροῦνται ἀληθινὰ τέκνα.

Μὲ ἄλλα λόγια τέκνα τοῦ Θεοῦ δὲν εἶναι τὰ σαρκικὰ τέκνα, ποὺ γεννῶνται κατὰ νόμους φυσικούς. Ἀλλὰ τὰ τέκνα, ποὺ γεννῶνται σύμφωνα μὲ τὴν ὑπόσχεσιν τοῦ Θεοῦ, αὐτὰ λογαριάζονται εἰς ἀληθινοὺς καὶ πραγματικοὺς ἀπογόνους.

δηλαδὴ τέκνα τοῦ Θεοῦ δὲν εἶναι ὅλοι οἱ κατὰ σάρκα ἀπόγονοι τοῦ Ἀβραάμ, ποὺ γεννῶνται σύμφωνα μὲ τοὺς φυσικοὺς νόμους. Ἀλλὰ θεωροῦνται καὶ εἶναι γνήσια τέκνα καὶ πραγματικοὶ ἀπόγονοι τοῦ Ἀβραὰμ αὐτοὶ ποὺ γεννῶνται σύμφωνα μὲ τὴν ὑπόσχεσιν τοῦ Θεοῦ.

Διότι αὐτὸς ὁ λόγος εἶναι λόγος ὑποσχέσεως·Τὸ ἐρχὀμενο ἔτος τὸν ἴδιο καιρὸ θὰ ἔλθω πάλι, καὶ ἡ Σάρρα θὰ ἔχῃ υἱό.

Διότι εἶναι λόγος ἐπαγγελίας καὶ ὑποσχέσεως ὁ λόγος αὐτός, τὸν ὁποῖον ὁ Θεὸς εἶπεν εἰς τὸν Ἀβραάμ, ὅταν προανήγγελλε τὴν γέννησιν τοῦ Ἰσαάκ, τοῦ μόνου πραγματικοῦ κληρονόμου τοῦ Ἀβραάμ. Εἶπε δηλαδὴ ὁ Θεός: Τὸ ἐρχόμενον ἔτος σὰν τώρα θὰ ἔλθω καὶ ἡ στεῖρα Σάρρα θὰ ἔχῃ παιδί.

Διότι εἶναι λόγος τῆς ἐπισήμου ὑποσχέσεως τοῦ Θεοῦ, αὐτὸς τὸν ὁποῖον εἶπεν εἰς τὸν Ἀβραάμ· ὅτι δηλαδή, «κατὰ τὸ ἐρχόμενον ἔτος, εἰς τέτοιαν ἐποχήν, θὰ ἔλθω, καὶ ἡ στεῖρα Σάρρα θὰ ἔχῃ παιδί», δηλαδὴ τὸν Ἰσαάκ.

Ὄχι μόνο αὐτό, ἀλλὰ καὶ ἡ Ρεβέκκα ἀπέκτησε τέκνα ἀπὸ τὸν αὐτὸν ἄνδρα, τὸν Ἰσαὰκ τὸν πατέρα μας.

Ὄχι δὲ μόνον ἡ Σάρρα ἐγέννησε κατὰ τὴν ὑπόσχεσιν τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ καὶ ἡ Ρεβέκκα ἔλαβε θείαν ἐπαγγελίαν καὶ ὑπόσχεσιν καὶ ἀπὸ ἕνα ἄνδρα, δηλαδὴ τὸν πατέρα μας Ἰσαάκ, συνέλαβε καὶ ἐτεκνοποίησεν.

Ὄχι μόνον δὲ ἡ Σάρρα ἐτεκνοποίησε, σύμφωνα μὲ τὴν ὑπόσχεσιν τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ καὶ ἡ Ρεβέκκα ἔλαβε τέτοια ὑπόσχεσιν καὶ ἀπὸ ἕνα ἄνδρα, δηλαδὴ τὸν πατέρα μας Ἰσαάκ, ἐτεκνοποίησε.

Ἐνῷ δὲ ἀκόμη (τὰ τέκνα τοῦ αὐτοῦ πατέρα καὶ τῆς αὐτῆς μητέρας) δὲν εἶχαν γεννηθῆ καὶ δὲν εἶχαν πράξει κάτι καλὸ ἢ κακό, γιὰ νὰ ἰσχύῃ ἡ ἐκ τῶν προτέρων ἀπόφασι τοῦ Θεοῦ γιὰ ἐκλογὴ, ἀπόφασι ποὺ δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ ἔργα, ἀλλ’ ἀπὸ τὸ Θεό, ποὺ κάνει τὴν κλῆσι,

Ὅτι δὲ σύμφωνα μὲ θείαν ὑπόσχεσιν ἐγέννησε καὶ ἡ Ρεβέκκα, ἀποδεικνύεται ἀπὸ τὸ ὅτι, ἐνῷ ἀκόμη δὲν εἶχαν γεννηθῆ τὰ δίδυμα παιδιά της καὶ δὲν εἶχαν ἀκόμη πράξει κάτι ἀγαθὸν ἢ κακόν,

Εἶναι δὲ ἀξιοσημείωτον ὅ,τι πρὶν ἀκόμη γεννηθοῦν τὰ παιδιά, ὅταν δὲν εἶχαν πράξει κάτι καλὸν ἢ κάτι κακόν,

ὁ Θεὸς εἶπε στὴ Ρεβέκκα· Ὁ μεγαλύτερος (ὁ πρωτότοκος) θὰ ὑπηρετήσῃ τὸ νεώτερο (τὸ δευτερότοκο).

ἐλέχθη εἰς αὐτήν, ὅτι ὁ μεγαλύτερος Ἠσαῦ θὰ δουλεύσῃ εἰς τὸν μικρότερον Ἰακώβ. Καὶ ἔγινεν αὐτό, διὰ νὰ μένῃ στερεὰ καὶ ἀδιαμφισβήτητος ἡ βουλὴ καὶ ἡ προαπόφασις τοῦ Θεοῦ, ἡ ὁποία βασίζεται εἰς τὴν ἐκλογήν του καὶ δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ ἔργα ἀνθρώπου, ἀλλ’ ἀπὸ τὸν Θεόν, ὁ ὁποῖος καλεῖ καὶ προορίζει τοὺς ἀνθρώπους.

ἐλέχθη εἰς τὴν Ρεβέκκαν ἀπὸ τὸν Θεόν, ὅτι «ὁ μεγαλύτερος, ὁ Ἡσαῦ, θὰ ὑπηρετήσῃ εἰς τὸν μικρότερον, εἰς τὸν Ἰακώβ», καὶ τοῦτο διὰ νὰ μένῃ στερεὰ καὶ ἀκλόνητος ἡ θεία βουλὴ καὶ προαπόφασις, ἡ ὁποία δὲν ἐκξαρτᾶται ἀπὸ τὰ ἔργα τοῦ ἀνθρώπου, ἀλλὰ ἀπὸ τὸν καλοῦντα Θεόν.

Καὶ τοῦτο συμφωνεῖ μὲ τὸν ἄλλο λόγο τῆς Γραφῆς, Τὸν Ἰακὼβ ἀγάπησα, ἐνῷ τὸν Ἠσαῦ μίσησα (Ὁ λόγος ἀναφέρεται σ’ ἐξωτερικὲς συνθῆκες· Τὸν Ἰακὼβ μὲ τὸ λαό του ἐξέλεξα καὶ εὐνόησα, ἐνῷ τὸν Ἠσαῦ μὲ τὸ λαό του ἀπέρριψα καὶ δὲν εὐνόησα).

Πράγματι δὲ ἡ ὑπόσχεσις αὐτὴ τοῦ Θεοῦ ἔλαβε τελείαν ἐπαλήθευσιν σύμφωνα μὲ ἐκεῖνο, ποὺ ἔχει γραφῆ ἀπὸ τὸν προφήτην Μαλαχίαν· Τὸν Ἰακὼβ καὶ τοὺς Ἰσραηλίτας, ποὺ κατάγονται ἀπὸ αὐτόν, ἠγάπησα, λέγει ὁ Θεός· τὸν δὲ Ἠσαῦ καὶ τοὺς ἀπογόνους του Ἰδουμαίους ἀπεδοκίμασα.

Πράγματι δὲ ἡ βουλὴ τοῦ Θεοῦ ἐπραγματοποιήθη, σύμφωνα καὶ μὲ ἐκεῖνο ποὺ ἔχει γραφῆ καὶ ἀπὸ τὸν προφήτην Μαλαχίαν· «τὸν Ἰακὼβ καὶ τοὺς ἀπογόνους του Ἰσραηλίτας ἠγάπησα, τὸν δὲ Ἡσαῦ καὶ τοὺς Ἰδουμαίους ἀπογόνους του ἐμίσησα».

Τί θὰ εἰποῦμε τώρα; Μήπως εἶναι ἄδικος ὁ Θεός; Μὴ γένοιτο!

Ἀλλ’ ἐὰν ἡ ἐκλογὴ καὶ ἡ προτίμησις ἐξαρτᾶται κυρίως ἀπὸ τὸν Θεόν, ὁ ὁποῖος καλεῖ τὸν ἄνθρωπον, τί λοιπὸν θὰ εἴπωμεν; Διέπραξεν ἀδικίαν ὁ Θεὸς εἰς βάρος τοῦ Ἠσαῦ; Μὴ γένοιτο νὰ μᾶς περάσῃ ἀπὸ τὸν νοῦν κάτι τέτοιο.

Ἐμπρὸς εἰς τὸ γεγονὸς αὐτὸ τῆς ἐκλογῆς τοῦ Θεοῦ τί θὰ εἴπωμεν; Μήπως διεπράχθη ἀδικία ἀπὸ τὸν Θεὸν εἰς βάρος τοῦ Ἡσαῦ; Μὴ γένοιτο!

Βεβαίως στὸ Μωυσῆ λέγει· Θὰ ἐλεήσω ὅποιον θὰ λυποῦμαι, καὶ θὰ φανῶ σπλαχνικὸς σ’ ὅποιον θὰ σπλαχνίζωμαι.

Πάντοτε οὕτως ἐνεργεῖ ὁ Θεός, ἀποδεικνύεται δὲ τοῦτο ἀπὸ τὸ ὅτι καὶ εἰς ἄλλο μέρος βεβαιώνει ἡ Ἁγία Γραφὴ τὸν κατ’ ἐκλογὴν προορισμόν, ποὺ κάνει ὁ δίκαιος Θεός. Εἶπε δηλαδὴ εἰς τὸν Μωϋσὴν ὁ Θεός· Θὰ ἐλεήσω ὁποιονδήποτε ἐγὼ ὁ ἀπροσωπόληπτος καὶ δίκαιος κρίνω ἄξιον τοῦ ἐλέους μου, καὶ θὰ δείξω τοὺς οἰκτιρμούς μου εἰς ὁποιονδήποτε ἐγὼ εὑρίσκω ἄξιον τῆς εὐσπλαγχνίας μου.

Ἀλλὰ καὶ εἰς τὸν Μωϋσῆν εἶπεν ὁ Θεός· «ἐγὼ ὁ δίκαιος καὶ ἀπροσωπόληπτος θὰ ἐλεήσω ἐκεῖνον ποὺ κρίνω ἄξιον ἐλέους καὶ θὰ ἐκδηλώσω τὴν στοργὴν καὶ τοὺς οἰκτιρμούς μου πρὸς ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον κρίνω ἄξιον τῆς ἐσπλαγχνίας μου».

Καὶ ἄρα ἡ θεία εὔνοια δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴ θέλησι οὔτε ἀπὸ τὴν προσπάθεια τοῦ ἀνθρώπου, ἀλλ’ ἀπὸ τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ.

Τὸ συμπέρασμα λοιπὸν ἐκ τῆς μαρτυρίας αὐτῆς εἶναι, ὅτι καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ Ἰακὼβ καὶ τοῦ Ἠσαῦ ἐνήργησεν ὁ Θεὸς σύμφωνα μὲ ἀρχήν, τὴν ὁποίαν ἐφαρμόζει γενικῶς. Κατὰ τὴν ἀρχὴν δὲ αὐτὴν τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ δὲν ἐξαρτᾶται τελείως καὶ ἀποκλειστικῶς ἀπὸ τὸν θέλοντα οὐδὲ ἀπὸ τὸν ἐπιδιώκοντα τὸ ἔλεος τοῦτο ἄνθρωπον, ἀλλὰ ἀπὸ τὸν ἐλεοῦντα Θεόν.

Ἄρα τὸ θεῖον ἔλεος δὲν ἐξαρτᾶται κυρίως ἀπὸ ἐκεῖνον ποὺ τὸ θέλει καὶ τρέχει διὰ νὰ τὸ ἀποκτήσῃ, ἀλλ’ ἀπὸ τὸν ἐλεοῦντα Θεόν.

Στὸ δὲ Φαραὼ ἡ Γραφὴ (ὁ Θεός, ὅπως ἀναφέρεται στὴ Γραφὴ) λέγει· Γι’ αὐτὸ ἀκριβῶς σὲ διήγειρα ὥστε ν’ ἀντιδρᾷς, γιὰ νὰ δείξω ἐξ αἰτίας σου τὴ δύναμί μου καὶ νὰ διαλαληθῇ τὸ ὄνομά μου σὲ ὅλη τὴ γῆ.

Αὐτὸ ἄλλως τε φαίνεται καὶ ἀπὸ ἄλλο τῆς Γραφῆς παράδειγμα. Διότι λέγει ἡ Γραφὴ εἰς τὸν Φαραώ, ὅτι ἀκριβῶς δι’ αὐτὸ ἐπέτρεψα νὰ ἀνυψωθῇς εἰς τὸ βασιλικὸν ἀξίωμα, διὰ νὰ δείξω διὰ σοῦ τὴν δύναμίν μου καὶ νὰ διαφημισθῇ τὸ ὄνομά μου εἰς ὅλην τὴν γῆν.

Διότι, ὅπως εἶναι γραμμένο εἰς τὴν Ἔξοδον, εἶπεν ὁ Θεὸς εἰς τὸν Φαραώ· ὅτι «δι’ αὐτὸ τοῦτο ἐπέτρεψα νὰ ἐξερεθισθῇς καὶ νὰ σκληρυνθῇς, διὰ νὰ δείξω διὰ μέσου σοῦ εἰς τὸν λαόν μου, μὲ τὰ μεγάλα θαύματά μου, τὴν δύναμίν μου καὶ νὰ διαλαληθῇ τοιουτοτρόπως τὸ ὄνομά μου εἰς ὅλην τὴν γῆν».

Καὶ ἄρα ὅποιον θέλει ἐλεεῖ, καὶ ὅποιον θέλει σκληρύνει.

Συνάγεται λοιπὸν καὶ ἀπὸ τὸ νέον αὐτὸ τῆς Ἁγίας Γραφῆς παράδειγμα, ὅτι ἐλεεῖ ὁ Θεὸς ἐκεῖνον ποὺ θέλει, ἀλλὰ καὶ ὅποιον θέλει, τὸν ἐγκαταλείπει καὶ σκληρύνεται. Προϋποτίθεται ὅμως, ὅτι πάντοτε ἡ θέλησις καὶ ἡ προτίμησις αὐτὴ τοῦ Θεοῦ στηρίζεται ἐπὶ τῆς προγνώσεως καὶ τῆς δικαιοσύνης του.

Ἄρα, λοιπόν, ὅποιον θέλει ὁ παντοδύναμος Θεὸς ἐλεεῖ καὶ ὅποιον θέλει τὸν ἀφίνει νὰ σκληρυνθῇ, σύμφωνα μὲ τὴν δικαίαν αὐτοῦ πρόγνωσιν.

Κατόπιν τούτου θὰ μοῦ εἰπῇς· «Γιατὶ πλέον ὁ Θεὸς κατηγορεῖ τὸν ἄνθρωπο; Στὸ θέλημά του ποιός βεβαίως μπόρεσε ποτὲ ν’ ἀντισταθῇ;».

Ὕστερον λοιπὸν ἀπὸ αὐτὰ θὰ μοῦ προβάλῃς τὴν ἔνστασιν: Ἀφοῦ ὅποιον ὁ Θεὸς θέλει, τὸν ἐγκαταλείπει καὶ σκληρύνεται, διατί πλέον ἀποδοκιμάζει καὶ κατακρίνει τοὺς σκληρυνομένους; Εἰς τὸ θέλημά του ποῖος ἀντεστάθη ποτέ;

Θὰ μοῦ εἴπῃς ὅμως τώρα· ἀφοῦ ὅποιον θέλει τὸν ἀφίνει καὶ σκληρύνεται, διατί τὸν καταδικάζει; Εἰς τὸ θέλημά του ποιὸς ποτὲ ἔχει ἀντισταθῆ;

Ἀλλ’ ὦ ἄνθρωπε, ποιός εἶσαι σύ, ποὺ κάνεις κριτικὴ στὸ Θεό; Μήπως μπορεῖ τὸ πήλινο ἀγγεῖο νὰ εἰπῇ στὸν ἀγγειοπλάστη του· «Γιατί μὲ ἔκανες ἔτσι;»;

Βεβαίως κανεὶς ποτὲ δὲν ἀντεστάθη εἰς τὸ θέλημά του. Ἀλλὰ ποῖος εἶσαι σύ, ὦ ἀνόητε ἄνθρωπε, ὁ ὁποῖος ἀντιλέγεις εἰς τὸν Θεόν; Μήπως ἡμπορεῖ τὸ πήλινον ἀγγεῖον νὰ εἴπῃ εἰς ἐκεῖνον ποὺ τὸ ἔπλασε, διατί μὲ ἔκαμες δι’ αὐτὴν ἢ διὰ τὴν ἄλλην χρῆσιν;

Βεβαίως, κανεὶς δὲν ἔχει ἀντισταθῆ καὶ δὲν ἔχει ματαιώσει τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ· ἀλλά, ὦ ἄνθρωπε, σὺ ποιὸς εἶσαι ὁ ὁποῖος συζητεῖς καὶ ἀντιλέγεις πρὸς τὸν Θεόν; «Μήπως εἶναι δυνατόν ποτὲ τὸ πήλινον ἀγγεῖον νὰ πῇ εἰς τὸν ἀγγειοπλάστην ποὺ τὸ ἔπλασε· Διατί μὲ ἔκαμες ἔτσι;

Ἢ δὲν ἔχει ὁ ἀγγειοπλάστης ἐξουσία πάνω στὸν πηλό, ἀπὸ τὴν αὐτὴ μᾶζα πηλοῦ νὰ κατασκευάσῃ ἄλλο μὲν ἀγγεῖο γιὰ σπουδαία χρῆσι καὶ ἄλλο γιὰ εὐτελῆ;

Ἢ δὲν ἔχει ὁ ἀγγειοπλάστης ἐξουσίαν ἐπὶ τοῦ πηλοῦ νὰ κατασκευάσῃ ἀπὸ τὸ αὐτὸ ζυμωμένον ὑλικὸν ἄλλο μὲν ἀγγεῖον διὰ χρῆσιν τιμητικήν, ἄλλο δὲ διὰ χρῆσιν πρόστυχον; Ἔτσι καὶ ὁ Θεός, χωρὶς νὰ ἐκμηδενίζῃ τὸ αὐτεξούσιον καὶ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ ἀνθρώπου, ἔχει τάξει τὸν καθένα διὰ κάποιον σκοπὸν ἐξυπηρετικὸν τοῦ σχεδίου του.

Ἢ μήπως ὁ κεραμοποιὸς δὲν εἶναι κύριος καὶ ἐξουσιαστὴς εἰς τὸν πηλόν του, ὥστε νὰ κάμῃ ἀπὸ τὸ αὐτὸ φύραμα ἄλλο μὲν σκεῦος διὰ χρῆσιν τιμητικὴν καὶ ἄλλο διὰ χρῆσιν εὐτελῆ;

Τὶ μπορεῖς νὰ εἰπῇς, ἂν ὁ Θεὸς μὲ πολλὴ μακροθυμία ἀνέχθηκε νὰ ὑπάρχουν σκεύη ἄξια ὀργῆς, ἑτοιμασμένα γιὰ καταστροφὴ (ἐννοεῖ τὸ Φαραὼ καὶ τοὺς ἄλλους Αἰγυπτίους), ἐπειδὴ ἤθελε νὰ δείξῃ τὴν (δικαία) ὀργή του καὶ νὰ κάνῃ γνωστὴ τὴ δύναμί του ἐπιφέροντας (ὕστερα λόγῳ τῆς ἀμετανοησίας τους) τὴν τιμωρία,

Ἐὰν λοιπὸν θέλων ὁ Θεὸς νὰ δείξῃ τὴν ὀργήν του καὶ νὰ καταστήσῃ γνωστὸν τί δύναται νὰ κάμῃ, ἠνέχθη μὲ πολλὴν μακροθυμίαν ἀγγεῖα καὶ σκεύη ἄξια νὰ ἐπισύρουν τὴν ὀργήν του, τὰ ὁποῖα μόνα τους ἐκατάρτισαν τὸν ἑαυτόν τους διὰ τὴν ἀπώλειαν, τί ἡμπορεῖς νὰ εἴπῃς σύ, ποὺ τολμᾷς νὰ ἀντιλέγῃς εἰς τὸν Θεόν;

Ἐὰν δὲ ὁ Θεός, θέλων νὰ δείξῃ τὴν ὀργήν του καὶ νὰ κάμῃ γνωστὴν τὴν δύναμίν του, ἠνέχθη μὲ πολλὴν μακροθυμίαν σκεύη ὀργῆς, τὰ ὁποῖα μόνα των, μὲ τὴν ἀμετανόητον κακίαν των, ἑτοίμασαν καὶ προώρισαν τὸν εὐατόν των διὰ τὴν ἀπώλειαν, σὺ τί ἠμπορεῖς εἰς τοῦτο νὰ πῇς;

ἀλλὰ καὶ νὰ κάνῃ γνωστὸ τὸν πλοῦτο τῆς δόξης του σὲ σκεύη ἄξια ἐλέους, ποὺ προετοίμασε γιὰ δόξα;

Καὶ τί πάλιν ἡμπορεῖς νὰ εἴπῃς, ἐὰν ὁ Θεὸς ἡνέχθη μὲ πολλὴν ἀγαθότητα σκεύη ἄξια τοῦ ἐλέους του, διὰ νὰ καταστήσῃ γνωστὸν τὸν πλοῦτον τῶν ἐνδόξων καὶ λαμπρῶν ἰδιοτήτων του εἰς τὰ σκεύη αὐτά, δηλαδὴ εἰς τοὺς ἀνθρώπους τοὺς ἀξίους τοῦ ἐλέους του, τοὺς ὁποίους ἐκ προτέρου ἑτοίμασε διὰ νὰ τοὺς δοξάσῃ;

Καὶ πάλιν τί ἠμπορεῖς νὰ πῇς, ἐὰν ὁ Θεός, θέλων νὰ δείξῃ τὸν πλοῦτον τῆς δόξῃς αὐτοῦ, ἔδωσε χάριν εἰς σκεύη ἐλέους, εἰς ἀνθρώπους δηλαδὴ ἀξίους τοῦ ἐλέους του, τοὺς ὁποίους ἐκ τῶν προτέρων παρεσκεύασε καὶ ἡτοίμασε διὰ νὰ τοὺς δοξάσῃ;

Αὐτοὺς καὶ κάλεσε (ποὺ εἶναι σκεύη ἄξια ἐλέους), ἐμᾶς δηλαδή, ὄχι μόνο ἀπὸ τοῦς Ἰουδαίους, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τοὺς ἐθνικούς,

Καὶ οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ εἴμεθα ἡμεῖς, τοὺς ὁποίους ἀδιακρίτως καταγωγῆς μᾶς ἐκάλεσεν ὄχι μόνον ἀπὸ τοὺς Ἰουδαίους, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τοὺς ἐθνικούς,

Αὐτοὺς δὲ τοὺς ἀνθρώπους, δηλαδὴ ἡμᾶς, ἐκάλεσεν εἰς τὴν δόξαν, ὄχι μόνον ἀπὸ τοὺς Ἰουδαίους ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τοὺς ἐθνικούς.

ὅπως καὶ λέγει στὸ βιβλίο τοῦ Ὡσηέ· Καὶ αὐτούς, ποὺ δὲν εἶναι λαός μου, θὰ ὀνομάσω λαό μου. Καὶ αὐτὴ, ποὺ δὲν εἶναι ἀγαπημένη (ὡς ἄπιστη σύζυγὸς μου), θὰ ὀνομάσω ἀγαπημένη.

σύμφωνα μὲ ἐκεῖνο ποὺ εἶπεν ὁ Θεὸς διὰ τοῦ προφήτου Ὡσηέ· θὰ ὀνομάσω λαόν μου τοὺς ἐθνικούς, οἱ ὁποῖοι τώρα δὲν εἶναι λαός μου, καὶ θὰ ὀνομάσω ἀγαπημένην τὴν Ἐκκλησίαν τῶν εἰδωλολατρῶν, ἡ ὁποία τώρα δὲν εἶναι ἀγαπημένη μου·

Σύμφωνα καὶ μὲ ἐκεῖνο ποὺ εἶπε ὁ Θεὸς διὰ τοῦ προφήτου Ὡσηέ· «θὰ καλέσω καὶ θὰ ἀναδείξω λαόν μου τοὺς ἐθνικούς, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι τώρα λαός μου καὶ θὰ καλέσω καὶ θὰ ἀναδείξω ἀγαπημένην μου τὴν ἐκκλησίαν τῶν εἰδωλολατρῶν, ἡ ὁποία τώρα δὲν εἶναι ἀγαπημένη μου».

Καὶ στὸν τόπο, ὅπου εἰπώθηκε σ’ αὐτούς, «Ἐσεῖς δὲν εἶσθε λαός μου», ἐκεῖ θὰ ὀνομασθοῦν παιδιὰ τοῦ ζωντανοῦ (τοῦ ἀληθινοῦ) Θεοῦ.

καὶ θὰ συμβῇ ὥστε εἰς τὸν τόπον καὶ τὴν χώραν τῶν εἰδωλολατρῶν, ὅπου ἐλέχθη εἰς αὐτούς· Δὲν εἶσθε λαός μου σεῖς, ἐκεῖ θὰ ὀνομασθοῦν παιδιὰ τοΰ ζῶντος Θεοῦ.

Καὶ εἰς τὴν χώραν ὄχι μόνον τῶν Ἑβραίων, ἀλλὰ καὶ τῶν εἰδωλολατρῶν, ὅπου ἐλέχθη εἰς αὐτούς· «δὲν εἶσθε σεῖς λαός μου», καὶ ἐκεῖ ἀκόμη θὰ ὀνομασθοῦν παιδιὰ τοῦ ζῶντος Θεοῦ.

Ὁ Ἡσαΐας δὲ φωνάζει γιὰ τὸν Ἰσραήλ· Ἐὰν εἶναι ὁ ἀριθμὸς τῶν Ἰσραηλιτῶν σὰν τὴν ἄμμο τῆς θαλάσσης, μόνο ἕνα μικρὸ ὑπόλοιπο θὰ σωθῇ.

Ἀλλὰ καὶ ὁ Ἡσαΐας φωνάζει διὰ τὸν Ἰσραηλιτικὸν λαόν· Ἐὰν εἶναι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀπογόνων τοῦ Ἰσραὴλ ἀναρίθμητος, σὰν τὴν ἄμμον τῆς θαλάσσης, δὲν θὰ σωθοῦν ὅλοι αὐτοί, ἀλλὰ μόνον τὸ ὑπόλοιπον τῶν καλοπροαιρέτων, ποὺ ἐξελέγη ἀπὸ τὸ πλῆθος αὐτό.

Ἀλλὰ καὶ ὁ Ἡσαῒας κράζει σχετικῶς μὲ τὸν Ἰσραηλιτικὸν λαόν· «ἐὰν τὸ πλῆθος τῶν ἀπογόνων τοῦ Ἰσραὴλ εἶναι σὰν τὴν ἄμμον τῆς θαλάσσης, δὲν θὰ σωθοῦν ὅλοι, ἀλλὰ θὰ σωθῇ τὸ ἐκλεκτὸν ὑπόλοιπον τῶν καλοπροαιρέτων».

Διότι πρᾶγμα ἀποφασίζει καὶ ὁρίζει μὲ δικαιοσύνη, καὶ τὸ πρᾶγμα, ποὺ ἔχει ὁρισθῇ, ὁ Κύριος θὰ ἐκτελέσῃ στὴ χώρα.

Διότι ὁ Θεὸς ἀπόφασιν, τὴν ὁποίαν πρὸ πολλοῦ ἐφοβέρισεν ὅτι θὰ λάβῃ, ἐκτελεῖ σύντομα μὲ δικαιοσύνην διότι θὰ πραγματοποιήσῃ ὁ Κύριος ἐπὶ τῆς γῆς ἀπόφασιν, ποὺ σύντομα θὰ ἐκτελεσθῇ.

Διότι «ὁ Θεὸς πραγματοποιεῖ καὶ φέρει εἰς πέρας, σύντομα καὶ μὲ δικαιοσύνην, ἀπόφασιν, ποὺ εἶχε λάβει, ὅτι δηλαδὴ θὰ πραγματοποιήσῃ ταχέως εἰς τὴν γῆν τὸν λόγον του».

Καθὼς ἐπίσης προεῖπεν ὁ Ἡσαΐας, Ἐὰν ὁ Κύριος τῶν δυνάμεων δὲν ἄφηνε σ’ ἐμᾶς σπόρο, θὰ γινόμασταν σὰν τὰ Σόδομα καὶ θ’ ἀφανιζόμασταν σὰν τα Γόμορρα.

Καὶ καθὼς ὁ αὐτὸς προφήτης Ἡσαΐας ἔχει προείπει· Ἐὰν ὁ Κύριος ὁ παντοκράτωρ δὲν διέσωζε τοὺς καλοπροαιρέτους καὶ δὲν μᾶς ἄφινεν ἀγαθοὺς ἀπογόνους, θὰ εἴχαμεν γίνει σὰν τὰ Σόδομα καὶ θὰ εἴχαμεν ἐξομοιωθῆ πρὸς τὰ Γόμορρα.

Καὶ ὅπως ὁ προφήτης Ἡσαΐας ἔχει προαναγγείλει· «Ἐὰν ὁ παντοδύναμος Κύριος δὲν εἶχε ἀφήσει ἐν μέσῳ ἡμῶν ἀγαθούς, ἀπογόνους τοῦ Ἀβραάμ, θὰ εἴχαμεν γίνει σὰν τὰ Σόδομα καὶ θὰ εἴχαμε ὁμοιωθῆ μὲ τὰ Γόμορρα».

Τί θὰ εἰποῦμε τώρα; Ὅτι οἱ ἐθνικοί, ποὺ δὲν ἐπιδίωκαν δικαίωσι, ἐπέτυχαν δικαίωσι, δικαίωσι δὲ, ποὺ προέρχεται ἀπὸ τὴν πίστι.

Τί λοιπὸν θὰ εἴπωμεν; Ποῖον εἶναι τὸ συμπέρασμα τῶν λεχθέντων; Ὄχι, δὲν ἔχασε τὴν δύναμίν της ἡ ἐπαγγελία τοῦ Θεοῦ, οὔτε διεψεύσθη, ἀλλὰ λαοὶ εἰδωλολατρικοί, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐπεδίωκαν νὰ δικαιωθοῦν, κατέκτησαν τὴν δικαίωσιν, δικαίωσιν δὲ ἡ ὁποία προέρχεται ἐκ πίστεως, καὶ ἔτσι ἐπαλήθευσε καὶ ἐπραγματοποιήθη ἡ ἐπαγγελία τοῦ Θεοῦ.

Τί λοιπὸν θὰ συμπεράνωμεν τώρα; Ὅτι τὰ εἰδωλολατρικὰ ἔθνη ποὺ δὲν ἐπεδίωκαν νὰ δικαιωθοῦν, κατέλαβον ὡς κτῆμα των τὴν δικαίωσιν, δικαίωσιν δὲ ἡ ὁποία προέρχεται ἀπὸ τὴν πίστιν,

Ἀντιθέτως οἱ Ἰσραηλῖτες, ἂν καὶ ἐπιδίωκαν πῶς νὰ δικαιωθοῦν, δικαίωσι δὲν ἐπέτυχαν.

Ἐνῷ οἱ Ἰσραηλῖται, οἱ ὁποῖοι κατεῖχον τὸν νόμον καὶ ἐπεδίωκαν τὴν δικαίωσιν διὰ τῆς τηρήσεως τοῦ νόμου, δὲν κατώρθωσαν νὰ ἐπιτύχουν τρόπον, ποὺ νὰ ὁδηγῇ εἰς τὴν δικαίωσιν.

οἱ δὲ Ἰσραηλῖται, οἱ ὁποῖοι ἐπιζητοῦσα τὴν δικαίωσίν των διὰ τοῦ Νόμου εἰς τὸν ἀληθινὸν Νόμον τῆς δικαιώσεως, δὲν κατώρθωσαν νὰ φθάσουν.

Γιατί; Διότι δὲν ἐπιδίωκαν νὰ δικαιωθοῦν ἀπὸ τὴν πίστι, ἀλλ’ ἀπὸ τὰ ἔργα τοῦ νόμου. Ἔτσι σκόνταψαν στὸ λίθο τῆς προσκρούσεως,

Διατί; Διότι ἐπεδίωξαν τὴν δικαίωσιν ὄχι διὰ τῆς πίστεως, ἀλλὰ διὰ τῶν ἔργων τοῦ νόμου, σὰν νὰ ἦτο δυνατὸν νὰ τὴν ἐπιτύχουν διὰ τῆς τηρήσεως τοῦ μωσαϊκοῦ νόμου. Καὶ ἔτσι ἐξ αἰτίας τῆς ἀπιστίας των εἰς τὸν Χριστὸν ἐσκόνταψαν εἰς τὸν γνωστὸν ἀπὸ τὰς προφητείας τῆς Γραφῆς λίθον, ὁ ὁποῖος προκαλεῖ σκόνταμμα εἰἷς τοὺς τυφλωμένους ἀπὸ τὴν ἀπιστίαν.

Διατί; Διότι δὲν ἐπεδίωκαν τὴν δικαίωσίν των διὰ τῆς πίστεως εἰς τὸν Χριστόν, ἀλλὰ διὰ τοῦ Μωσαϊκοῦ Νόμου, ὡς ἐὰν ἦτο δυνατὸν μὲ ἔργα τοῦ Νόμου νὰ δικαιωθοῦν. Διότι ἐξ αἰτίας τῆς ἀπιστίας των «ἐσκόνταψαν ἐπάνω εἰς τὸν Χριστόν, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξε δι’ αὐτοὺς λίθος προσκόμματος».

ὅπως εἶναι γραμμένο· Ἰδοὺ θέτω στὴ Σιὼν λίθο προσκρούσεως, καὶ πέτρα πτώσεως (Οἱ ἄπιστοι προσκρούουν στὸ Μεσσία καὶ πίπτουν). Ἀλλὰ καθένας, ποὺ πιστεύει σ’ αὐτόν, δὲν θὰ ντροπιασθῇ».

Καὶ γίνεται αὐτὸ σύμφωνα μὲ ἐκεῖνο, ποὺ ἔχει γραφῆ εἰς τὸ βιβλίον τοῦ Ἡσαΐου· Ἰδοὺ ἐγὼ ὁ Θεὸς θὰ θέσω εἰς τὴν Σιὼν τὸν Ἰησοῦν Χριστὸν σὰν ἄλλον λίθον τίμιον καὶ στερεόν, εἰς τὸν ὁποῖον θὰ σκοντάπτουν πολλοὶ καὶ σὰν ἄλλην πέτραν, ἕνεκα τῆς ὁποίας θὰ πίπτουν κάτω ὅσοι θὰ ἀπιστοῦν. Καθένας ὅμως, ὁ ὁποῖος πιστεύει εἰς αὐτόν, δὲν θὰ ἐντροπιασθῇ.

Ἔτσι δὲ ἔχει γραφῆ καὶ εἰς τὸν προφήτην Ἡσαΐαν· «ἰδοὺ ἐγὼ θέτω εἰς τὴν Ἱερουσαλὴμ ἀκρογωνιαῖον θεμέλιον λίθον, τὸν Ἰησοῦν Χριστόν, εἰς τὸν ὁποῖον ὅμως θὰ σκοντάπτουν καὶ σὰν εἰς πέτραν σκανδάλου θὰ πίπτουν ὅσοι δὲν θὰ πιστεύσουν. Ἐξ ἀντιθέτου, καθένας ποὺ πιστεύει καὶ θεμελιώνεται ἐπάνω εἰς αὐτόν, δὲν θὰ ἐντροπιασθῇ».

Ἀδελφοί! Ἡ ἐπιθυμία τῆς καρδιᾶς μου καὶ ἡ προσευχή, ποὺ ἀπευθύνω στὸ Θεὸ γιὰ τοὺς Ἰσραηλῖτες, εἶναι νὰ σωθοῦν.

Παρ’ ὅλον ὅμως, ἀδελφοί, ποὺ οἱ Ἰσραηλῖται ἀπίστησαν καὶ ἀπεξενώθησαν ἀπὸ τὴν σωτηρίαν τοῦ Μεσσίου, ἡ μὲν σφοδρὰ ἐπιθυμία καὶ εὐαρέσκεια τῆς καρδίας μου καὶ ἡ δέησις, ποὺ ἀπευθύνω εἰς τὸν Θεόν, εἶναι ὑπὲρ τῶν Ἰσραηλιτῶν, διὰ νὰ ἐπιτύχουν τὴν σωτηρίαν.

Ἀδελφοί, παρ’ ὅλην τὴν ἀπιστίαν ποὺ μέχρι σήμερον ἔχουν δείξει οἱ Ἰσραηλῖται, ἡ θερμὴ ἐπιθυμία μου καὶ ἡ εὐμενὴς διάθεσις τῆς καρδίας μου καὶ ἡ δέησίς μου πρὸς τὸν Θεὸν εἶναι ὑπὲρ τῶν Ἰσραηλιτῶν, διὰ νὰ δεχθοῦν καὶ αὐτοὶ τὴν σωτηρίαν.

Βεβαιώνω δὲ γι’ αὐτούς, ὅτι ἔχουν ζῆλο Θεοῦ, ἀλλ’ ὄχι μὲ ἐπίγνωσι.

Ἐπιθυμῶ δὲ νὰ σωθοῦν, διότι δίδω μαρτυρίαν δι’ αὐτούς, ὅτι ἔχουν ζῆλον διὰ τὸν Θεόν, ἀλλὰ δὲν διευθύνεται οὗτος ἀπὸ ὀρθὴν καὶ πλήρη περὶ Θεοῦ καὶ τῶν πρὸς αὐτὸν καθηκόντων μας γνῶσιν.

Διότι γνωρίζω καὶ δίδω μαρτυρίαν δι’ αὐτοὺς ὅτι ἔχουν ζῆλον Θεοῦ, ἀλλὰ ὄχι μὲ φωτισμένην τὴν γνῶσιν καὶ σύμφωνον πρὸς τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ.

Διότι, ἀπορρίπτοντας τὴ δικαίωσι, ποὺ δίνει ὁ Θεός, καὶ θέλοντας νὰ πραγματοποιήσουν τὴ δικαίωσι ἀφ’ ἑαυτῶν, δὲν ὑποτάχθηκαν στὴ δικαίωσι, ποὺ δίνει ὁ Θεός.

Δὲν ἐφρόντισαν δηλαδὴ νὰ γνωρίσουν τὴν δικαίωσιν, τὴν ὁποίαν ἐξ ἀγαθότητος δίδει ὁ Θεός, καὶ ζητοῦν νὰ στήσουν τὴν ἰδικήν τους ἀντίληψιν περὶ δικαιώσεως. Δι’ αὐτὸ δὲ δὲν ὑπέταξαν τὸν ἑαυτόν τους εἰς τὴν δικαίωσιν τοῦ Θεοῦ.

Διότι αὐτοὶ ἠγνόησαν μὲν καὶ περεμέρισαν τὴν δικαίωσιν, ποὺ παρέχει ὁ Θεός, ζητοῦν δὲ νὰ στήσουν τὰς ἰδικάς των ἀντιλήψεις περὶ δικαιώσεως καὶ ἔτσι δὲν ὑπετάχθησαν εἰς τὴν δικαίωσιν τοῦ Θεοῦ.

Διότι μὲ τὸ Χριστὸ τίθεται τέλος στὸ νόμο, γιὰ νὰ μπορῇ νὰ δικαιώνεται καθένας, ὁ ὁποῖος πιστεύει (στὸ Χριστό).

Διότι ὁ Χριστὸς ἔδωκε τέλος εἰς τὴν ἀποστολὴν καὶ τὴν ἰσχὺν τοῦ νόμου, ὥστε τώρα ἐπιτυγχάνει τὴν δικαίωσιν καθένας ποὺ πιστεύει εἰς τὸν Χριστόν, καὶ ὄχι ἐκεῖνος ποὺ ἐξαρτᾷ τὴν δικαίωσίν του ἀπὸ τὸν νόμον, ὅπως τὴν ἐξαρτοῦν οἱ ἀπιστήσαντες Ἰσραηλῖται.

Διότι σκοπὸς τοῦ Νόμου ἀλλὰ καὶ τέρμα τῆς ἀποστολῆς τοῦ Νόμου εἶναι ὁ Χριστός, ὁ ὁποῖος δίδει τὴν δικαίωσιν εἰς τὸν καθένα, ποὺ πιστεύει εἰς αὐτόν.

Ὁ Μωυσῆς δὲ γράφει γιὰ τὴ δικαίωσι, ποὺ βασίζεται στὸ νόμο· Ὁ ἄνθρωπος, ποὺ θὰ κάνῃ αὐτά (ὅλα ἀνεξαιρέτως καὶ τελείως ὅσα ὁ νόμος διατάσσει), θὰ κερδίσῃ μ’ αὐτὰ τὴ ζωή (θὰ σωθῇ).

Δίδεται δὲ ἡ δικαίωσις μόνον διὰ τῆς πίστεως, διότι ὁ Μωϋσῆς γράφει διὰ τὴν δικαίωσιν, ἡ ὁποία προέρχεται ἀπὸ τὸν μωσαϊκὸν νόμον, ὅτι ὁ ἄνθρωπος ποὺ θὰ τηρήσῃ ὅλα ἀνεξαιρέτως, ὅσα ὁ νόμος διατάσσει, θὰ ζήσῃ δι’ αὐτῶν καὶ συνεπῶς αὐτὸς καὶ μόνος θὰ δικαιωθῇ. Ἡ ἀκριβὴς ὅμως τήρησις τοῦ νόμου ἦτο ἀδύνατος.

Διότι ὁ Μωϋσῆς γράφει σχετικῶς μὲ τὴν δικαίωσιν, ἡ ὁποία προέρχεται ἀπὸ τὸν νόμον ὅτι· «ὁ ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος θὰ τηρήσῃ ὅλα ὅσα διατάσσει ὁ Νόμος, αὐτὸς θὰ ζήσῃ δι’ αὐτῶν».

Ἀλλ’ ἡ δικαίωσι ἀπὸ τὴν πίστι ὁμιλεῖ ἔτσι· Νὰ μὴ πῇς στὴν καρδιά σου, «Ποιός θ’ ἀνεβῇ στὸν οὐρανό;», γιὰ νὰ κατεβάσῃ δηλαδὴ τὸ Χριστό·

Τουναντίον διὰ τὴν ἐκ πίστεως δικαίωσιν λέγει ὁ Μωϋσῆς εἰς τὸ Δευτερονόμιον· Μὴ εἰσχωρήσῃ εἰς τὴν καρδίαν σου ὁ λογισμός: Ποῖος θὰ ἀναβῇ εἰς τὸν οὐρανόν; Διὰ νὰ κατεβάσῃ τουτέστι ἀπ’ ἐκεῖ τὸν Χριστόν, ποὺ θὰ μὲ ὁδηγήσῃ εἰς τὴν σωηρίαν.

Διὰ δὲ τὴν ἐκ πίστεως δικαίωσιν λέγει πάλιν ὁ Μωϋσῆς· «μὴ ἀφήσῃς νὰ εἰσχωρήσῃ λογισμὸς ἀμφιβολίας εἰς τὴν καρδίαν σου, καὶ εἴπῃς· ποιὸς θ’ ἀνεβῇ εἰς τὸν οὐρανόν;» διὰ νὰ κατεβάσῃ, δηλαδή, ἀπὸ ἐκεῖ τὸν Χριστόν, ποὺ θὰ μοῦ δώσῃ τὴν σωτηρίαν.

ἢ «Ποιός θὰ κατεβῇ στὸν ᾅδη;», γιὰ ν’ ἀνεβάσῃ δηλαδὴ τὸ Χριστὸ ἐκ νεκρῶν.

Ἢ ποῖος θὰ κατεβῇ εἰς τὰ σκοτεινὰ καὶ βαθειὰ μέρη τοῦ Ἅδου; Διὰ νὰ ἀναστήσῃ τουτέστι τὸν Χριστὸν ἐκ νεκρῶν, ποὺ θὰ μᾶς δώσῃ τὴν δικαίωσιν καὶ τὴν ζωήν.

Ἢ «ποιὸς θὰ κατεβῇ εἰς τὴν ἄβυσσον τοῦ Ἅδου;» διὰ νὰ ἀναστήσῃ δηλαδὴ τὸν Χριστόν, ποὺ θὰ μᾶς δώσῃ τὴν δικαίωσιν.

(Ἡ δικαίωσι ἀπὸ τὴν πίστι δὲν λέγει πράγματα δύσκολα καὶ ἀδύνατα). Ἀλλὰ τί λέγει; Κοντά σου εἶναι ὁ λόγος, στὸ στόμα σου καὶ στὴν καρδιά σου, ὁ λόγος δηλαδὴ τῆς πίστεως, τὸν ὁποῖο κηρύττουμε.

Ἀλλὰ τί λέγει ἡ Γραφὴ διὰ τὴν ἐκ πίστεως δικαίωσιν; Λέγει τὰ ἑξῆς· Εἶναι πλησίον σου ὁ λόγος, κοντὰ εἰς τὸ στόμα σου καὶ εἰς τὴν καρδίαν σου. Τουτέστι εἶναι πλησίον σου ὁ λόγος, ποὺ πρέπει νὰ πιστεύσῃς, καὶ τὸν ὁποῖον ἡμεῖς οἱ Ἀπόστολοι κηρύττομεν.

Ἀλλὰ τί λέγει ὁ Θεὸς διὰ τῆς Γραφῆς; Λέγει ὅτι «κοντά σου εἶναι ὁ λόγος, εἰς τὸ στόμα καὶ εἰς τὴν καρδίαν σου», δηλαδὴ τὸ Εὐαγγέλιον τῆς πίστεως, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς οἱ Ἀπόστολοι κηρύσσομεν.

Διότι, ἂν ὁμολογήσῃς μὲ τὸ στόμα σου τὸν Ἰησοῦ ὡς Κύριο (ὡς Θεό), καὶ πιστεύσῃς μὲ τὴν καρδιά σου, ὅτι ὁ Θεὸς τὸν ἀνέστησε ἐκ νεκρῶν (ὡς ἄνθρωπο), θὰ σωθῇς.

Εἶναι δὲ κοντὰ εἰς τὸ στόμα σου καὶ εἰς τὴν καρδίαν σου ὁ λόγος αὐτός, διότι, ἐὰν ὁμολογήσῃς μὲ τὸ στόμα σου τὸν Ἰησοῦν ὡς ὑπέρτατον Κύριον καὶ ἐὰν πιστεύσῃς μὲ τὴν καρδίαν σου, ὅτι ὁ Θεὸς ἀνέστησεν αὐτὸν ἐκ νεκρῶν, θὰ σωθῇς.

Διότι, ἐὰν μὲ τὸ στόμα σου ὁμολογήσῃς τὸν Ἰησοῦν ὡς ὕψιστον Κύριον, καὶ μὲ ὅλην σου τὴν καρδίαν ἐσωτερικῶς πιστεύσῃς ὅτι ὁ Θεὸς τὸν ἀνέστησε ἐκ νεκρῶν, θὰ σωθῇς.

Ναί, μὲ τὴν καρδιὰ πιστεύει (βιώνει τὴν πίστι) κανεὶς γιὰ δικαίωσι, καὶ μὲ τὸ στόμα ὁμολογεῖ γιὰ σωτηρία.

Θὰ σωθῇς δέ, διότι μὲ τὴν καρδία του καὶ ὅλην τὴν ψυχήν του πιστεύει κανεὶς καὶ ὡς καρπὸν τῆς πίστεως ταύτης ἔχει τὴν δικαίωσίν του, μὲ τὸ στόμα του δὲ ὁμολόγει τὴν πίστιν καὶ ὡς καρπὸν αὐτῆς ἔχει τὴν σωτηρίαν του.

Διότι μὲ τὴν καρδίαν του πιστεύει κανεὶς εἰς τὸν Χριστὸν καὶ ὡς συνέπειαν αὐτῆς τῆς πίστεώς του ἔχει τὴν δικαίωσιν· μὲ τὸ στόμα του δὲ ὁμολογεῖ τὸν Χριστὸν ἐμπρὸς εἰς τοὺς ἀνθρώπους καὶ λαμβάνει ἔτσι τὴν σωτηρίαν.

Λέγει δὲ ἡ Γραφή· Καθένας, ποὺ πιστεύει σ’ αὐτόν, δὲν θὰ ντροπιασθῇ.

Καὶ ἐπιτυγχάνει τὴν σωτηρίαν του, διότι λέγει ἡ Γραφή· Καθένας ποὺ πιστεύει εἰς αὐτόν, δὲν θὰ ἐντροπιασθῇ.

Ἄλλωστε καὶ ἡ Ἁγία Γραφὴ λέγει· «καθένας, ποὺ πιστεύει εἰς αὐτόν, εἴτε Ἰουδαῖος εἶναι εἴτε ἐθνικός, δὲν θὰ ἐντροπιασθῇ οὔτε θὰ ἴδῃ νὰ διαψεύδεται ἡ πίστις του».

Δὲν ὑπάρχει δηλαδὴ διάκρισι μεταξύ Ἰουδαίου καὶ Ἕλληνος (εἰδωλολάτρη). Διότι ὁ αὐτὸς εἶναι Κύριος ὅλων, καὶ παρέχει τὸν πλοῦτο τῆς σωτηρίας σ’ ὅλους, ὅσοι τὸν ἐπικαλοῦνται.

Ναί· καθένας ποὺ πιστεύει. Διότι δὲν ὑπάρχει διάκρισις μεταξὺ Ἰουδαίου καὶ Ἕλληνος, διότι ὁ αὐτὸς Κύριος εἶναι Κύριος ὅλων. Ὄχι μόνον Κύριος τῶν Ἰουδαίων, ἀλλὰ καὶ Κύριος τῶν ἐθνικῶν. Καὶ ὁ Κύριος αὐτὸς εἶναι πλούσιος εἰς ἀγαθότητα καὶ ἔλεος δι’ ὅλους, ὥστε νὰ παρέχῃ ἀφθόνως τὰς δωρεὰς τῆς σωτηρίας πρὸς ἐκείνους, ποὺ ἐπικαλοῦνται αὐτόν.

Ναί, καθένας ποὺ πιστεύει, διότι δὲν ὑπάρχει καμμία διάκρισις μεταξὺ Ἰουδαίου καὶ Ἕλληνος, ἐπειδὴ ὁ αὐτὸς Κύριος εἶναι Κύριος καὶ Θεὸς ὅλων, προσφέρων πλουσίας τὰς δωρεάς του εἰς ὅλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τὸν ἐπικαλοῦνται.

Ναί, καθένας, ποὺ θὰ ἐπικαλεσθῇ τὸ ὄνομα τοῦ Κυρίου, θὰ σωθῇ.

Ὅτι δὲ ὅσοι ἐπικαλοῦνται αὐτὸν σώζονται, ἀποδεικνύεται ἀπὸ τὴν προφητείαν τοῦ Ἰωήλ, ὁ ὁποῖος βέβαιοῖ, ὅτι καθένας ποὺ θὰ ἐπικαλεσθῇ τὸ ὄνομα τοῦ Κυρίου, θὰ σωθῇ.

Αὐτὸ προλέγει καὶ ὁ προφήτης Ἰωήλ· «καθένας ποὺ θὰ ἐπικαλεσθῇ μὲ πίστιν τὸ ὄνομα τοῦ Κυρίου, θὰ σωθῇ».

Ἀλλὰ πῶς θὰ ἐπικαλεσθοῦν αὐτὸν, τὸν ὁποῖο δὲν πίστευσαν; Καὶ πῶς θὰ πιστεύσουν σ’ αὐτόν, γιὰ τὸν ὁποῖο δὲν ἄκουσαν; Καὶ πῶς θ’ ἀκούσουν χωρὶς κήρυκα;

Ἰδοὺ λοιπὸν διατί οἱ Ἰσραηλῖται ἀπεξενώθησαν ἀπὸ τὴν σωτηρίαν καὶ δὲν ἐπέτυχαν τὴν δικαίωσιν. Διὰ νὰ δικαιωθοῦν καὶ σωθοῦν, πρέπει νὰ ἐπικαλεσθοῦν τὸ ὄνομα τοῦ Κυρίου. Ἀλλὰ πῶς θὰ ἐπικαλεσθοῦν ἐκεῖνον, εἰς τὸν ὁποῖον δὲν ἐπίστευσαν; Πῶς δὲ θὰ πιστεύσουν εἰς ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον δὲν ἤκουσαν νὰ κηρύττεται; Πῶς δὲ θὰ ἀκούσουν, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ κάποιος ποὺ νὰ κηρύττῃ;

Οἱ Ἑβραῖοι ὅμως δὲν ἐπίστευσαν εἰς τὸν Χριστόν. Πῶς, λοιπόν, θὰ ἐπικαλεσθοῦν Ἐκεῖνον, εἰς τὸν ὁποῖον δὲν ἐπίστευσαν; Πῶς δὲ θὰ πιστεύσουν εἰς Ἐκεῖνον, διὰ τὸν ὁποῖον δὲν ἤκουσαν κήρυγμα καὶ διδασκαλίαν; Πῶς δὲ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀκούσουν, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ δι’ αὐτοὺς ὁ κῆρυξ, ὁ διδάσκαλος τῆς ἀληθείας;

Καὶ πῶς θὰ κηρύξουν, ἐὰν δὲν ἀποσταλοῦν; Ὅπως εἶναι γραμμένο, Πόσο ὡραῖα εἶναι τὰ πόδια ἐκείνων, ποὺ κηρύττουν σωτηρία, ποὺ κηρύττουν τὰ ἀγαθά!

Πῶς δὲ θὰ διεξαγάγουν ἐπιτυχῶς τὴν διακονίαν τοῦ κηρύγματος, ἐὰν δὲν ἀποσταλοῦν διὰ τὴν διακονίαν αὐτὴν ἀπὸ τὸν Θεόν; Γίνεται δὲ ἡ ἀποστολὴ αὐτὴ τῶν διακόνων τοῦ κηρύγματος σύμφωνα μὲ ἐκεῖνο, ποὺ ἔχει γραφῆ ἀπὸ τὸν Ἡσαΐαν: Πόσον ὡραῖα εἶναι τὰ πόδια ἐκείνων, ποὺ ἀναγγέλλουν τὸ χαρμόσυνον ἄγγελμα τῆς εἰρήνης, τὴν ὁποίαν μὲ τὸ αἷμα του ἀποκατέστησε μεταξὺ τοῦ Θεοῦ καὶ τῶν ἀνθρώπων ὁ Χριστός· τὰ πόδια ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εὐαγγελίζονται τὰ ἀγαθὰ καὶ τὰς εὐλογίας, ποὺ μᾶς ἐξησφάλισεν ὁ Λυτρωτής!

Πῶς δὲ θὰ κηρύξουν ἐπιτυχῶς τὴν ἀλήθειαν τοῦ Εὐαγγελίου οἱ κήρυκες, ἐὰν δὲν ἀποσταλοῦν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν αὐτήν; Πρέπει δὲ νὰ λάβουν, ὅπως καὶ ἔλαβαν, πρὸς τοῦτο ἐντολὴν ἀπὸ τὸν Θεόν, καθὼς ἔχει γραφῆ καὶ εἰς τὸν προφήτην Ἡσαΐαν· «πόσον ὡραῖοι εἶναι οἱ πόδες ἐκείνων, ποὺ κηρύττουν τὸ χαρμόσυνον μήνυμα τῆς εἰρήνης τοῦ Θεοῦ πρὸς τοὺς ἀνθρώπους, αὐτῶν ποὺ ἀναγγέλουν τὰ ἀγαθὰ καὶ τὰς δωρεάς», ποὺ μᾶς προσφέρει διὰ τῆς θυσίας του ὁ λυτρωτής!

Ἀλλὰ δὲν πίστευσαν ὅλοι στὸ κήρυγμα τοῦ εὐαγγελίου. Γι’ αὐτὸ ὁ Ἡσαΐας λέγει· Κύριε, ποιός πίστευσε στὸ κήρυγμά μας;

Ἀλλὰ καίτοι ὁ Θεὸς ἀπέστειλε κήρυκας, δὲν ὑπήκουσαν ὅλοι εἰς τὸ κήρυγμα τοῦ εὐαγγελίου. Ἡ ἀπιστία τους ὅμως ἦτο πρὸ πολλοῦ γνωστή· διότι ὁ Ἡσαΐας λέγει προφητικῶς ἐξ ὀνόματος τῶν ἀπεσταλμένων τοῦ Θεοῦ· Κύριε, ποῖος ἐπίστευσεν εἰς ὅσα ἤκουσεν ἀπὸ ἡμᾶς νὰ κηρύττωνται; Πολὺ ὀλίγοι.

Ἀλλά, μολονότι ὁ Θεὸς ἔστειλε τοὺς κήρυκάς του, δὲν ὑπήκουσαν ὅλοι οἱ Ἑβραῖοι εἰς τὸ Εὐαγγέλιον. Αὐτὴν τὴν ἀπιστίαν προεῖπε καὶ ὁ Ἡσαΐας, λέγων· «Κύριε, ποιὸς ἐπίστευσεν εἰς ὅσα ἤκουσεν ἀπὸ ἡμᾶς νὰ κηρύττωμεν;»

Ἄρα ἡ πίστι γεννᾶται ἀπὸ τὴν ἀκρόασι τοῦ κηρύγματος. Τὸ δὲ κήρυγμα συνίσταται στὸ λόγο τοῦ Θεοῦ.

Ἐξάγεται λοιπὸν ἀπὸ τὰ λεχθέντα ὡς συμπέρασμα, ὅτι ἡ πίστις γεννᾶται ἀπὸ τὸ ἀκουόμενον κήρυγμα, τὸ δὲ κήρυγμα γίνεται διὰ τῆς ἀναπτύξεως καὶ γνωστοποιήσεως τοῦ λόγου τοῦ Θεοῦ.

Ἄρα ἡ πίστις γεννᾶται μέσα εἰς τὴν καρδίαν ἀπὸ τὴν ἀκρόασιν τοῦ κηρύγματος· τὸ δὲ κήρυγμα ἔχει ὡς περιεχόμενον καὶ σκοπὸν τὴν ἀνάπτυξιν καὶ γνωστοποίησιν τῶν λόγων τοῦ Θεοῦ.

Ἐρωτῶ δέ· Μήπως δὲν ἄκουσαν; Ἀλλ’ ἡ φωνή τους διαδόθηκε σ’ ὅλη τὴ γῆ, καὶ τὰ λόγια τους στὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης.

Ἀλλὰ λέγω ἐξετάζων ἐνδεχομένην ἔνστασιν: Μήπως οἱ Ἰουδαῖοι δὲν ἤκουσαν θεῖον κήρυγμα; Βεβαίως ἤκουσαν, διότι ἡ φωνὴ τῶν κηρύκων τοῦ εὐαγγελίου, ὅμοια πρὸς τὴν φωνήν, μὲ τὴν ὁποίαν τὰ ἔργα τῆς δημιουργίας ἑξαγγέλλουν τὸν Ποιητήν τους, ἐβγῆκεν εἰς ὅλην τὴν γῆν καὶ οἱ λόγοι τους ἀκούσθησαν εἰς τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης.

Ἀλλὰ λέγω, ὅτι ἴσως θὰ ἠμποροῦσε νὰ ἰσχυρισθῇ κανείς· μήπως τάχα οἱ Ἰουδαῖοι δὲν ἤκουσαν τὸ κήρυγμα; Κάθε ἄλλο, διότι βεβαιότατα «εἰς ὅλην τὴν γῆν ἐξῆλθε καὶ διεδόθη φωτεινὸν καὶ ἔντονον τὸ κήρυγμα τῶν Ἀποστόλων, καὶ εἰς τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης ἔχουν φθάσει καὶ ἔχουν ἀκουσθῇ οἱ λόγοι των».

Ἐρωτῶ πάλι· Μήπως δὲν κατάλαβε ὁ Ἰσραήλ; Πρῶτος ὁ Μωυσῆς λέγει· Ἐγὼ θὰ σᾶς κάνω νὰ κυριευθῆτε ἀπὸ ζήλεια γιὰ ἔθνος, ποὺ δὲν ὑπολογίζετε ὡς ἔθνος, νὰ ἐρεθισθῆτε ἀπὸ ἔθνος, ποὺ θεωρεῖτε ἀνόητο.

Ἀλλὰ καὶ νέαν ἔνστασιν ἐξετάζων λέγω: Μήπως δὲν ἐκατάλαβεν ὁ Ἰσραηλιτικὸς λαὸς τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ; Ὄχι. Διότι, καθὼς καταφαίνεται ἀπὸ τὰς προφητείας τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης, ὁ Ἰσραηλιτικὸς λαὸς ἦτο ἀνέκαθεν σκληροκάρδιος. Πρῶτος ὁ Μωϋσῆς λέγει ἐξ ὀνόματος τοῦ Θεοῦ· Ἐγὼ θὰ σᾶς κάμω νὰ κυριευθῆτε ἀπὸ ζήλειαν δι’ ἔθνος, ποὺ σεῖς δὲν τὸ λογαριάζετε γιὰ ἔθνος· διὰ τοὺς ἀσυνέτους εἰδωλολάτρας, τοὺς ὁποίους ἐγὼ θὰ ἐλεήσω καὶ θὰ τιμήσω, θὰ φθάσῃ ἡ ζήλεια σας μέχρις ὀργῆς.

Ἀλλὰ πάλιν λέγω, ὅτι θὰ ἠμποροῦσε νὰ ἐρωτήσῃ κανείς· Μήπως δὲν ἐγνώρισαν καὶ δὲν ἐνόησαν καλὰ τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ οἱ Ἰσραηλῖται; Ὄχι, διότι ἀπ’ ἀρχῆς αὐτοὶ ἦσαν σκληρόκαρδοι καὶ κωφοὶ εἰς τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ. Πρῶτος ὁ Μωϋσῆς λέγει, ἐκ μέρους τοῦ Θεοῦ, δι’ αὐτούς· «ἐγὼ θὰ σᾶς κάμω νὰ καταληφθῆτε ἀπὸ ζήλειαν δι’ ἔθνος, ποὺ δὲν τὸ θεωρεῖτε ἔθνος, καὶ θὰ σᾶς ἐξερεθίσω ἕνεκα τοῦ φθόνου σας ἐναντίον εἰδωλολατρικοῦ ἔθνους, τὸ ὁποῖον σεῖς θεωρεῖτε ἀσύνετον καὶ τὸ ὁποῖον ἐν τούτοις ἐγὼ διὰ τὴν καλήν του διάθεσιν θὰ ἐλεήσω».

Ὁ Ἡσαΐας μάλιστα τολμᾷ καὶ λέγει· Βρέθηκα ἀπ’ αὐτοὺς, ποὺ δὲν μὲ ζητοῦσαν, φανερώθηκα σ’ αὐτούς, ποὺ δὲν εἶχαν ἰδέα γιὰ μένα.

Ὁ Ἡσαΐας δὲ ἐν μέσῳ τῶν Ἰσραηλιτῶν, ποὺ ἐπεριφρόνουν τοὺς εἰδωλολάτρας, λαμβάνει τὴν τόλμην καὶ λέγει ἐξ ὀνόματος τοῦ Θεοῦ: Εὑρέθην ἐγώ, ὁ ἀληθινὸς Θεός, ἀπὸ ἐθνικοὺς ποὺ δὲν μὲ ζητοῦν, ἔγινα φανερὸς εἰς ἐκείνους ποὺ δὲν μὲ ἐρωτοῦν, διότι δὲν μὲ ἡξεύρουν.

Ὁ δὲ προφήτης Ἡσαΐας τολμᾷ καὶ λέγει ἐκ μέρους τοῦ Θεοῦ πρὸς τοὺς Ἰσραηλίτας· ἀπεκαλύφθην ἐγὼ καὶ ἔγινα γνωστὸς ἀπὸ τοὺς ἐθνικούς, ποὺ δὲν μὲ ζητοῦν, ἔγινα φανερὸς εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι λόγῳ τῆς ἀγνοίας των δὲν μὲ ἐρωτοῦν».

Ἀντιθέτως γιὰ τὸν Ἰσραὴλ λέγει· Ὅλη τὴν ἡμέρα ἅπλωσα τὰ χέρια μου πρὸς λαὸ ἀπειθῆ καὶ ἀντιδραστικό.

Πρὸς δὲ τὸν Ἰσραηλιτικὸν λαὸν λέγει: Διαρκῶς σὰν πατέρας στοργικὸς ἑξάπλωσα τὰ χέρια μου διὰ νὰ ἀγκαλιάσω λαόν, ὁ ὁποῖος ἀπειθεῖ καὶ ἀντιλέγει.

Πρὸς δὲ τὸν Ἰσραηλιτικὸν λαὸν λέγει· «ὅλας τὰς ἡμέρας συνεχῶς ἄπλωσα μὲ στοργὴν τὰ χέρια μου, διὰ νὰ ἀγκαλιάσω ἕνα λαόν, ὁ ὁποῖος ἀπειθεῖ καὶ ἀντιλέγει».

Ἐρωτῶ τώρα· Μήπως ἀπέρριψε ὁ Θεὸς τὸ λαό του; Μὴ γένοιτο! Ἄλλωστε καὶ ἐγὼ Ἰσραηλίτης εἶμαι, ἀπόγονος τοῦ Ἀβραάμ, ἀπὸ τὴ φυλὴ τοῦ Βενιαμίν.

Κατόπιν λοιπὸν αὐτῶν, ποὺ εἴπομεν, ἐρωτῶ: Μήπως ὁ Θεὸς ἔσπρωξε μακρυὰ καὶ ἀπέρριψε τὸν ἐκλεκτὸν λαόν του; Μὴ γένοιτο νὰ εἴπωμεν κάτι τέτοιο. Διότι καὶ ἐγώ, τὸν ὁποῖον ἐκάλεσεν ὁ Θεὸς Ἀπόστολον τοῦ Εὐαγγελίου, εἶμαι Ἰσραηλίτης, ἀπὸ τοὺς ἀπογόνους τοῦ Ἀβραάμ, ἀπὸ τὴν φυλὴν Βενιαμίν. Πῶς λοιπὸν θὰ μὲ ἐξέλεγεν Ἀπόστολόν του ὁ Θεός, ἐὰν εἶχεν ἀπορρίψει τοὺς Ἰσραηλίτας;

Ἐρωτῶ λοιπὸν τώρα· Μήπως ὁ Θεὸς ἀπώθησε καὶ ἀπέρριψε μακρυὰ τὸν λαόν του; Ποτὲ ἂς μὴ λεχθῇ κάτι τέτοιο· διότι καὶ ἐγώ, ποὺ ἔχω κληθῇ ἀπὸ τὸν Θεὸν Ἀπόστολος, εἶμαι Ἰσραηλίτης, ἀπὸ τοὺς ἀπογόνους τοῦ Ἀβραάμ, ἀπὸ τὴν φυλὴν τοῦ Βενιαμίν.

Δὲν ἀπέρριψε ὁ Θεὸς τὸ λαό του, τὸν ὁποῖο ἀπὸ παλιὰ ἀγάπησε καὶ ἐξέλεξε ὡς ἰδικό του. Ἤ δὲν ξέρετε τί λέγει ἡ Γραφὴ γιὰ τὸν Ἠλία, ὅτι δηλαδὴ κατηγορεῖ στὸ Θεὸ τὸν Ἰσραὴλ λέγοντας,

Ὄχι· δὲν ἀπέρριψεν ὁ Θεὸς τοὺς Ἰσραηλίτας, τοὺς ὁποίους, προτοῦ νὰ καλέσῃ τὰ ἔθνη, ἐπρογνώρισε καὶ ἐξέλεξεν ὡς λαὸν ἰδικόν του. Ἀλλ’ αὐτὸ, ποὺ συνέβη σήμερον, ἔγινε καὶ προτήτερα εἰς ἄλλους χρόνους τῆς Π. Διαθήκης. Ἢ δὲν ἠξεύρετε, τί λέγει ἡ Γραφή, ὅταν ἐξιστορῇ τὴν δρᾶσιν τοῦ προφήτου Ἠλία; Πῶς δηλαδὴ ὁ Ἠλίας προσευχόμενος εἰς τὸν Θεὸν ὁμίλει κατὰ τοῦ Ἰσραηλιτικοῦ λαοῦ λέγων:

Ὄχι, δὲν ἀπέρριψε ὁ Θεὸς τὸν λαόν του, τὸν ὁποῖον εἶχε προγνωρίσει καὶ ἐκλέξει. Ἢ δὲν γνωρίζετε καὶ δὲν ἐνθυμεῖσθε τί λέγει ἡ Γραφὴ εἰς τὴν ἱστορίαν τοῦ Ἠλία; Ὅτι δηλαδὴ ὁ Ἠλίας προσεύχεται πρὸς τὸν Θεὸν ἐναντίον τοῦ Ἰσραηλιτικοῦ λαοῦ λέγων·

«Κύριε, τοὺς προφῆτες σου σκότωσαν, καὶ τὰ θυσιαστήριά σου γκρέμισαν, καὶ ἐγὼ ἀπόμεινα μόνος, καὶ ζητοῦν τὴ ζωή μου»;

Κύριε, τοὺς προφήτας σου ἐφόνευσαν καὶ κατέστρεψαν τὰ θυσιαστήριά σου καὶ ἐγὼ ἀπέμεινα μοναχὸς καὶ ζητοῦν τὴν ζωήν μου.

«Κύριε, οἱ Ἰσραηλῖται ἐφόνευσαν τοὺς προφήτας σου, ἐκρήμνισαν καὶ κατέσκαψαν τὰ θυσιαστήριά σου, ἐγὼ δὲ ἀπέμεινα πλέον μόνος καὶ ζητοῦν αὐτοὶ νὰ μοῦ πάρουν τὴν ζωήν!».

Ἀλλὰ τί τοῦ λέγει ἡ θεία ἀποκάλυψι; Ἄφησα γιὰ τὸν ἑαυτό μου ἑπτὰ χιλιάδες ἄνδρες, ποὺ δὲν προσκύνησαν τὸ Βάαλ.

Ἀλλὰ τί τοῦ λέγει ἡ ἀποκάλυψις, ποὺ ἔγινεν εἰς αὐτὸν ἀπὸ τὸν Θεόν; Ἐφύλαξα διὰ τὸν ἑαυτόν μου ἑπτὰ χιλιάδας ἄνδρας, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐγονάτισαν διὰ νὰ προσκυνήσουν τὸ εἴδωλον τοῦ Βάαλ.

Ἀλλὰ τί λέγει εἰς αὐτὸν ὁ Θεὸς μὲ εἰδικὴν ἀποκάλυψιν; «Ἔχω ἀφήσει καὶ ἔχω φυλάξει διὰ τὸν εὐατόν μου ἑπτὰ χιλιάδας ἄνδρας, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔκλιναν τὰ γόνατά των, διὰ νὰ προσκυνήσουν τὸ εἴδωλον τοῦ Βάαλ».

Ἔτσι λοιπὸν καὶ τώρα ἔχει μείνει ἕνα ὑπόλοιπο (πιστῶν Ἰσραηλιτῶν) σύμφωνα μὲ ἐκλογή, ποὺ ἔγινε κατὰ χάριν.

Ὅπως λοιπὸν τότε, ἔτσι καὶ εἰς τὴν σημερινὴν ἐποχὴν ἔχει ξεχωρισθῇ κάποιο ὑπόλοιπον πιστῶν Ἰσραηλιτῶν σύμφωνα μὲ ἐκλογήν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ Θεὸς κατὰ χάριν.

Ἔτσι λοιπὸν καὶ εἰς τὴν σημερινὴν ἐποχὴν ἔχει ἀπομείνει ἕνα ὑπόλοιπον πιστῶν Ἰσραηλιτῶν, σύμφωνα μὲ τὴν ἐκλογήν, τὴν ὁποίαν κατὰ χάριν ἔκαμεν ὁ Θεός.

Ἀφοῦ δὲ ἔγινε κατὰ χάριν, δὲν βασίζεται πλέον σὲ ἔργα. Διότι ἀλλιῶς ἡ χάρι παύει πλέον νὰ εἶναι χάρι. Ναί, ἐὰν βασίζεται σὲ ἔργα, δὲν εἶναι πλέον χάρι. Ἀλλιῶς τὸ ἔργο παύει πλέον νὰ εἶναι ἔργο, ἀξιόμισθη δηλαδὴ πρᾶξι.

Ἐὰν δὲ τὸ ὑπόλοιπον αὐτὸ ἐξέλεξεν ὁ Θεὸς κατὰ χάριν, τότε ἡ ἐκλογὴ δὲν ἔγινε πλέον δι’ ἔργα ἀξιόμισθα. Διότι ἄλλως ἡ χάρις παύει πλέον νὰ εἶναι καὶ εἰς τὴν πραγματικότητα χάρις. Ἐὰν δὲ ἐξελέγη τὸ ὑπόλοιπον αὐτὸ λόγῳ τῶν ἔργων του τῶν ἀγαθῶν, ἡ χάρις δὲν εἶναι πλέον χάρις. Διότι ἀλλοιῶς τὸ ἀγαθὸν ἔργον παύει πλέον νὰ εἶναι πρᾶξις ἀξιόμισθος καὶ ἀξία ἀνταμοιβῆς.

Ἐὰν δὲ αὐτὸ τὸ ὑπόλοιπον τὸ ἐξέλεξεν ὁ Θεὸς σύμφωνα μὲ τὴν ἰδικήν του χάριν, τότε δὲν τὸ ἐξέλεξε διὰ τὴν ἀξίαν τῶν ἔργων. Διότι ἄλλως ἡ χάρις παύει πλέον νὰ εἶναι χάρις. Ἐὰν ὅμως ἀπὸ τὰ ἔργα των ἐκεῖνοι ἐξελέγησαν καὶ ἐδικαιώθησαν, δὲν ἠμπορεῖ πλέον νὰ γίνεται λόγος διὰ χάριν, διότι ἄλλως τὸ ἔργον τὸ ἀγαθὸν παύει πλέον νὰ εἶναι ἄξιον ἀμοιβῆς.

Ποιό εἶναι λοιπὸν τὸ συμπέρασμα; Ἐκεῖνο, ποὺ ἐπιδιώκει ὁ Ἰσραηλιτικὸς λαός, δὲν τὸ πέτυχε, ἀλλ’ οἱ ἐκλεγμένοι τὸ πέτυχαν, ἐνῷ οἱ λοιποὶ πωρώθηκαν,

Τί λοιπὸν συνέβη μὲ τὸν Ἰσραηλιτικὸν λαὸν ἐν σχέσει μὲ τὴν πλήρωσιν τῆς ἐπαγγελίας; Ἐκεῖνο ποὺ μὲ ἐπιμονὴν ζητεῖ ὁ Ἰσραηλιτικὸς λαός, ἤτοι τὴν δικαίωσιν διὰ τοῦ νόμου, δὲν τὸ ἐπέτυχεν. Ἐπέτυχαν ὅμως τὴν δικαίωσιν διὰ τῆς πίστεως ἑκεῖνοι ἐκ τῶν Ἰσραηλιτῶν, τοὺς ὁποίους ἐξέλεξεν ὁ Θεός. Οἱ δὲ λοιποί, ποὺ δὲν ἐξελέγησαν, ἔγιναν σκληροὶ καὶ πωρωμένοι ἀπὸ τὴν ἀπιστίαν των.

Τί, λοιπόν, ἠμποροῦμεν νὰ συμπεράνωμεν ἐπὶ τοῦ προκειμένου; Αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐπιζητοῦσεν ὁ Ἰσραηλιτικὸς λαός, δηλαδὴ τὴν δικαίωσίν του διὰ τοῦ Νόμου, δὲν τὸ ἐπέτυχεν. Ὅσοι ὅμως διὰ τὴν πίστιν των ἐξελέγησαν ἀπὸ τὸν Θεόν, ἐπέτυχαν καὶ ἔλαβαν τὴν δικαίωσιν· οἱ ἄλλοι ὅμως, οἱ ὁποῖοι ἕνεκα τῆς ἀπιστίας των δὲν ἐξελέγησαν, ἀπεμακρύνθησαν ἀπὸ τὸν Θεόν, καὶ ἐσκληρύνθησαν.

ὅπως εἶναι γραμμένο· Ὁ Θεὸς ἐπέτρεψε νὰ ναρκωθῇ τὸ πνεῦμα τους, νὰ μὴ βλέπουν τὰ μάτια τους, καὶ νὰ μὴν ἀκούουν τὰ αὐτιά τους μέχρι σήμερα.

Καὶ ἔγινεν αὐτὸ σύμφωνα μὲ ἐκεῖνο, ποὺ ἔχει γραφῆ προφητικῶς: Παρεχώρησεν ὁ Θεὸς νὰ τοὺς καταλάβῃ πνεῦμα, ποὺ ἔκαμεν ἀναισθήτους τὰς ψυχάς των, ὥστε νὰ μὴ συγκινηθοῦν διόλου ἀπὸ τὸ κήρυγμα τοῦ εὐαγγελίου. Καὶ ἔτσι τὰ μάτια τους βλέπουν μὲν ἐξωτερικῶς τὰ ἔργα τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ δὲν βλέπουν καὶ τὸ ἐσωτερικὸν νόημά τους· καὶ τὰ αὐτιά τους ἀκούουν μὲν τοὺς λόγους τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ αὐτοὶ σὰν νὰ ἦσαν κωφοί, δὲν τοὺς ἐννοοῦν μέχρι τῆς σημερινῆς ἡμέρας.

Ἔτσι ἄλλωστε ἔχει προφητευθῆ ἀπὸ τὸν Ἡσαΐαν· «παρεχώρησεν ὁ Θεὸς νὰ τοὺς καραλάβῃ πνεῦμα καὶ τάσις νυσταγμοῦ καὶ σκοτισμοῦ, νάρκωσις καὶ ἀναισθησία πνευματική. Τοὺς ἔδωσεν ὁ Θεὸς ὀφθαλμούς, ποὺ οἱ ἴδιοι τοὺς ἐσκότισαν, ὥστε νὰ μὴ βλέπουν τὴν ἀλήθεια, καὶ αὐτιὰ νὰ μὴν ἀκούουν τὴν θείαν διδασκαλίαν μέχρι τῆς σημερινῆς ἡμέρας».

Καὶ ὁ Δαβὶδ λέγει· Ἡ τράπεζά τους (ὅπου τρώγουν καὶ πίνουν) ἂς μεταβληθῇ γι’ αὐτοὺς σὲ παγίδα καὶ σὲ βρόχο καὶ σὲ πρόσκομμα καὶ σὲ δικαία τιμωρία.

Εἰς αὐτὰ τὰ λόγια τοῦ Ἡσαΐου προσθέτει καὶ ὁ Δαβὶδ διὰ τὴν τιμωρίαν, ποὺ ἁρμόζει εἰς τὴν ἀπιστίαν τους: Ἡ τράπεζά τους, ποὺ ἀπολαμβάνουν τὰ ἀγαθὰ τῆς χαρούμενης ζωῆς των, ἂς μεταβληθῇ εἰς παγίδα διὰ νὰ πιασθοῦν εἰς αὐτήν· ἂς μεταβληθῇ καὶ εἰς βρόχον κυνηγίου διὰ νὰ συλληφθοῦν σὰν θηράματα, καὶ εἰς πρόσκομμα διὰ νὰ σκοντάψουν καὶ πέσουν μέσα εἰς λάκκον καὶ εἰς δικαίαν τιμωρίαν.

Ἀλλὰ καὶ ὁ Δαυῒδ λέγει· «ἡ τράπεζά των, εἰς τὴν ὁποίαν ἀπολαμβάνουν μὲ ἕνα πνεῦμα ὑλοφροσύνης τὰ ἐκλεκτὰ φαγητά, ἂς γίνῃ δι’ αὐτοὺς παγίδα, δίκτυ καὶ θηλειὰ ποὺ θὰ τοὺς πιάσῃ, πρόσκομμα διὰ νὰ σκοντάψουν καὶ πέσουν καὶ ἔτσι κατὰ λόγον δικαιοσύνης νὰ τιμωρηθοῦν.

Νὰ σκοτισθοῦν τὰ μάτια τους γιὰ νὰ μὴ βλέπουν, καὶ τὴ ράχι τους κύρτωσε γιὰ πάντα.

Ἂς κυριεύσῃ σκοτισμὸς τὰ μάτια τοῦ νοῦ των διὰ νὰ μὴ βλέπουν, καὶ ἂς κυρτωθῇ γιὰ πάντα ἡ ράχη των διὰ νὰ μένουν ὑποδουλωμένοι εἰς τὴν ἁμαρτίαν τῆς ἀπιστίας των.

Ἄς σκοτισθοῦν τὰ μάτια τῆς ψυχῆς καὶ τοῦ νοῦ των διὰ νὰ μὴ βλέπουν, καὶ ἂς λυγίσῃ ἡ ράχη των, διὰ νὰ μένουν πάντοτε δοῦλοι κάτω ἀπὸ τὸ βαρὺ φορτίον τῆς ἁμαρτίας των».

Ἐρωτῶ τώρα· Μήπως ἔπεσαν γιὰ νὰ ἐκπέσουν ὁριστικῶς ἀπὸ τὴ σωτηρία; Μὴ γένοιτο! Ἀλλὰ μὲ τὴ δική τους πτῶσι ἦλθε ἡ σωτηρία στοὺς ἐθνικούς, γιὰ νὰ τοὺς κάνῃ νὰ ζηλέψουν.

Δὲν ἡμπορεῖ λοιπὸν κανεὶς νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι οἱ Ἰσραηλῖται ὑπέχουν ὁλόκληρον τὴν εὐθύνην τῆς ἁμαρτίας καὶ ἀπιστίας των. Γεννᾶται ὅμως τὸ ἐρώτημα: Μήπως οἱ ἀπιστήσαντες Ἰουδαῖοι ἐσκόνταψαν διὰ νὰ πέσουν τελειωτικά, χωρὶς νὰ ὑπάρχη καμμία ἐλπὶς νὰ ἀνορθωθοῦν ἀπὸ τὴν πτῶσιν τους αὐτήν; Μὴ γένοιτο ποτὲ νὰ εἴπωμεν κάτι τέτοιο. Ἀλλὰ ἔπεσαν διὰ νὰ ἑξασφαλισθῇ μὲ τὴν πτῶσιν τους αὐτὴν ἡ διὰ τοῦ Χριστοῦ σωτηρία εἰς τοὺς ἐθνικούς, ἔτσι δὲ νὰ διεγείρῃ εἰς αὐτοὺς ζηλοτυπίαν ὁ Θεὸς καὶ ἀπὸ τὴν ζήλειαν ποὺ θὰ τοὺς πιάσῃ, ὅταν βλέπουν τοὺς ἐθνικοὺς νὰ κληρονομοῦν τὴν ἐπαγγελίαν, νὰ παρακινηθοῦν καὶ αὐτοὶ εἰς τὸ νὰ πιστεύσουν.

Ἐρωτῶ ἀκόμη, μήπως οἱ Ἰσραηλῖται ἔφταιξαν τόσο βαρειά, ὥστε νὰ πέσουν πολὺ βαθειά, ποὺ νὰ μὴ ὑπάρχῃ πλέον ἐλπὶς ἀνορθώσεώς των; Μὴ γένοιτο! Ἀλλ’ ἐπεσαν, ὥστε διὰ μέσου τῆς ἰδικῆς των ἀπιστίας καὶ πτώσεως, νὰ κηρυχθῇ καὶ διαδοθῇ ἡ σωτηρία εἰς τὰ ἔθνη, ἔτσι δὲ νὰ κεντήσῃ ὁ Θεὸς τὴν ζήλειαν των καὶ νὰ τοὺς παρακινήσῃ μὲ τὸν τρόπον αὐτὸν νὰ πιστεύσουν καὶ οἱ ἴδιοι.

Ἂν δὲ μὲ τὴν πτῶσι τους ἦλθε πλοῦτος στὸν κόσμο, καὶ ὀλίγοι ἀπ’ αὐτοὺς προξένησαν πλοῦτο στοὺς ἐθνικούς, πόσο μᾶλλον θὰ προξενήσῃ πλοῦτο στοὺς ἐθνικοὺς τὸ σύνολό τους ὅταν θὰ ἐπιστρέψῃ στὸ Χριστό!

Ἐὰν δὲ ἡ πτῶσις των ἔφερε πλοῦτον εὐλογιῶν εἰς τὸν κόσμον καὶ ἐὰν ἡ ἧττα των καὶ ἡ κατάπτωσίς των ἐν τῇ πνευματικῇ ζωῇ ἔγινε πρόξενος πλουσίων δωρεῶν εἰς τοὺς ἐθνικούς, πόσῳ μᾶλλον ἡ προσέλευσις ὁλοκλήρου τοῦ ἀριθμοῦ των εἰς τὴν πίστιν θὰ γίνῃ πηγὴ πλουσίων δωρεῶν καὶ χαρίτων εἰς ὁλόκληρον τὴν ἀνθρωπότητα;

Ἐὰν δὲ ἡ πτῶσις αὐτῶν ἔφερε κατὰ ἕνα ἔμεσον τρόπον πλοῦτον δωρεῶν καὶ εὐλογιῶν εἰς τὰ ἔθνη καὶ ἡ ἧττα των εἰς τὴν πνευματικὴν ζωὴν ἔγινε πρόξενος πλουσίων εὐεργεσιῶν, πόσῳ μᾶλλον ἡ προσέλευσις ὅλων των εἰς τὸν Χριστόν, θὰ γίνῃ αἰτία ἀκόμη πλουσιωτέρων εὐλογιῶν διὰ τὰ ἔθνη;

Σὲ σᾶς δὲ τοὺς πιστούς, ποὺ προέρχεσθε ἀπὸ τοὺς ἐθνικούς, λέγω· Ἐφόσον εἶμαι ἀπόστολος γιὰ νὰ κηρύττω στοὺς ἐθνικούς, τιμῶ τὴ διακονία μου,

Μὴ νομίσετε δέ, ὅτι αἱ ἰδέαι μου αὐταὶ περὶ τοῦ Ἰσραηλιτικοῦ λαοῦ συντελοῦν εἰς τὸ νὰ λησμονήσω τὴν ἀποστολήν μου εἰς τὰ ἔθνη. Διότι λέγω εἰς σᾶς τοὺς ἐξ ἐθνῶν Χριστιανούς· Ἐφ’ ὅσον εἶμαι ἐγὼ ἀπόστολος διὰ νὰ κηρύττω τὸ εὐαγγέλιον εἰς τοὺς ἐθνικούς, προσπαθῶ νὰ τιμήσω τὴν μεταξὺ τῶν ἐθνικῶν ἀποστολήν μου αὐτὴν καὶ νὰ ἀποδείξω αὐτὴν ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον καρποφόρον.

Εἰς σᾶς τοὺς ἐθνικοὺς τὰ λέγω αὐτά, διὰ νὰ μὴ ὑψηλοφρονήσετε καὶ περιφρονήσετε τοὺς Ἰουδαίους. Ἐφ’ ὅσον ἄλλωστε ἐγὼ εἶμαι Ἀπόστολος τῶν ἐθνῶν, ἐργάζομαι μὲ κάθε αὐταπάρνησιν νὰ σᾶς μεταδώσω τὸ Εὐαγγέλιον, νὰ ἐκπληρώσω τὴν ἀποστολήν μου καὶ νὰ σᾶς ὁδηγήσω εἰς τὴν δόξαν τοῦ Θεοῦ.

μήπως ἔτσι κάνω τοὺς ὁμοεθνεῖς μου νὰ ζηλέψουν καὶ ἔτσι σώσω μερικοὺς ἀπ’ αὐτούς.

Ναί· προσπαθῶ νὰ ἑλκύσω μὲ τὸ κήρυγμά μου ὅσον τὸ δυνατὸν περισσοτέρους εἰδωλολάτρας εἰς τὸν Χριστόν, μήπως ἔτσι διεγείρω τὴν ζήλειαν τῶν κατὰ σάρκα ὁμοεθνῶν μου καὶ σώσω μερικοὺς ἀπὸ αὐτούς, ὅσοι θὰ παρακινηθοῦν ἀπὸ τὴν ζήλειαν αὐτὴν νὰ γίνουν καὶ αὐτοὶ Χριστιανοί.

Ἀκόμη δὲ μήπως καὶ διεγείρω τὸν ζῆλον τῶν ὁμοεθνῶν μου καὶ ὁδηγήσω, ἔστω καὶ μερικοὺς ἀπὸ αὐτούς, εἰς τὸν δρόμον τῆς σωτηρίας.

Ἂν δὲ μὲ τὴν ἀπόρριψί τους ἔγινε συμφιλίωσι κόσμου καὶ Θεοῦ, τί θὰ σημάνῃ ἡ πρόσληψί τους παρὰ ζωὴ ἐκ νεκρῶν;

Προσπαθῶ δὲ νὰ σώσω ἔστω καὶ ὀλίγους συμπατριώτας μου, διότι ἐὰν ἡ ἀποβολὴ καὶ ἀποδοκιμασία τους ἔγινεν αἰτία νὰ συνδιαλλαγῇ ὁ κόσμος μὲ τὸν Θεόν, τί ἄλλο θὰ εἶναι ἡ πρόσληψίς τους εἰς τὴν πίστιν παρὰ ζωὴ ὅλων καὶ ἀνάστασις πνευματικὴ ἐκ νεκρῶν;

Διότι ἐὰν ἡ ἀποπομπή των ἀπὸ τὴν Χριστινικὴν πίστιν ἔγινεν ἔμμεσος αἰτία νὰ συμφιλιωθῇ ὁ εἰδωλολατρικὸς κόσμος μὲ τὸν Θεόν, ἡ πρόσληψίς των εἰς τὴν πίστιν τί ἄλλο θὰ εἶναι εἰμὴ ζωὴ ὅλων καὶ πνευματικὴ ἀνάστασις ἐκ τῶν νεκρῶν;

Καὶ ἂν τὸ προζύμι ἀπὸ τὴ νέα εἰσοδεία εἶναι ἅγιο (ἂν δηλαδὴ οἱ ἔνδοξοι πατριάρχες καὶ προφῆτες εἶναι ἅγιοι), τότε δύναται νὰ εἶναι καὶ τὸ ζυμάρι (τὸ Ἰσραηλιτικὸ ἔθνος) ἅγιο. Ἐπίσης, ἂν ἡ ρίζα εἶναι ἁγία, τότε δύνανται νὰ εἶναι καὶ οἱ κλάδοι ἅγιοι.

Ἐὰν δὲ οἱ ἔνδοξοι πατέρες καὶ προφῆται τοῦ ἰουδαϊκοῦ λαοῦ, τοὺς ὁποίους ἠμποροῦμεν νὰ παρομοιάσωμεν μὲ τὸ προζύμιον ἐκ τῆς νέας ἐσοδείας, εἶναι ἅγιοι ὡς ἀφιερωθέντες εἰς τὸν Θεὸν καὶ εὐλογηθέντες ὑπ’ αὐτοῦ, τότε καὶ ὁλόκληρον τὸ ζυμούμενον δι’ αὐτοῦ ὑλικόν, ἤτοι ὁλόκληρον τὸ ἰουδαϊκὸν ἔθνος εἶναι κατάλληλον διὰ νὰ γίνῃ ἅγιον. Καὶ ἐὰν ἡ ρίζα, ἤτοι οἱ πατριάρχαι τῶν Ἰουδαίων, εἶναι ἁγία, τότε καὶ τῆς ρίζης αὐτῆς οἱ κλάδοι, ἤτοι οἱ Ἰσραηλῖται, εἶναι κατάλληλοι νὰ γίνουν ἅγιοι.

Ἐὰν δὲ ἡ ἀπαρχὴ τοῦ Ἰσραηλιτικοῦ λαοῦ, δηλαδὴ οἱ πατριάρχαι, οἱ προφῆται, οἱ δίκαιοι, ποὺ πρῶτοι διὰ τὴν ἀξίαν των εὐλογήθησαν ἀπὸ τὸν Θεόν, εἶναι ἁγία, τότε καὶ ἡ μᾶζα τοῦ Ἰσραηλιτικοῦ λαοῦ εἶναι δεκτικὴ ἁγιότητος. Καὶ ἐὰν ἡ ρίζα εἶναι ἁγία, τότε καὶ οἱ κλάδοι, δηλαδὴ οἱ Ἰσραηλῖται, ἠμπορεῖ νὰ γίνουν ἅγιοι.

Ἂν δὲ μερικοὶ ἀπὸ τοὺς κλάδους ἀποκόπηκαν, καὶ σύ, ποὺ ἤσουν ἀγριελιά, μπολιάστηκες στὴ θέσι τους καὶ συνδέθηκες μὲ τὴ ρίζα καὶ τὸν πλούσιο χυμὸ τῆς ἐλιᾶς,

Ἀλλ’ ἐὰν μερικοὶ ἀπὸ τοὺς κλάδους ἀπεκόπησαν ἕνεκα τῆς ἀπιστίας των καὶ ἐχωρίσθησαν ἀπὸ τὴν ἁγίαν ρίζαν τῶν πατριαρχῶν καὶ προφητῶν, σὺ δὲ ὁ μέχρι πρὸ ὀλίγου εἰδωλολάτρης, καίτοι ἦσο ἀγριελαία καὶ ὠμοίαζες πρὸς δένδρον ἄγριον καὶ ἄκαρπον, ἐκεντρώθης μεταξὺ τῶν κλάδων τῆς εὐλογημένης ρίζης καὶ ἔγινες συγκοινωνὸς τῆς ρίζης αὐτῆς καὶ τοῦ παχέος χυμοῦ τῆς ἐλαίας,

Ἐὰν δὲ μερικοὶ ἀπὸ τοὺς κλάδους ἐκόπησαν ἀπὸ τὸν κορμόν, ἀπεσπάσθησαν καὶ ἐπετάχθησαν διὰ τὴν ἀπιστίαν των, σὺ δέ, ὁ εἰδωλολάτρης, ποὺ μέχρι πρὸ ὀλίγου παρέμεινες ἀγριελαία καὶ ἐκεντρώθηκες εἰς τὴν θέσιν τῶν ἀποκοπτέντων κλάδων, συνεδέθης δὲ μὲ τὴν ρίζαν καὶ μετέχεις εἰς τοὺς παχεῖς χυμοὺς τῆς ἐλαίας,

νὰ μὴ καυχᾶσαι εἰς βάρος τῶν ἀποκομμένων κλάδων. Ἐὰν δὲ καυχᾶσαι, σκέψου, ὅτι δὲν βαστάζεις ἐσὺ τὴ ρίζα, ἀλλὰ ἡ ρίζα ἐσένα.

μὴ ὑπερηφανεύεσαι καὶ μὴ περιφρονῇς τοὺς κλάδους ποὺ ἀπεκόπησαν. Ἐὰν δὲ ὑψηλοφρονῇς ἀλαζονικῶς, μάθε, ὅτι δὲν βαστάζεις σὺ τὴν ρίζαν, ἀλλ’ ἡ ρίζα βαστάζει σέ, καὶ εἰς αὐτήν, ἤτοι εἰς τοὺς πατριάρχας, ὀφείλεται τὸ ὅτι σὺ ἀπολαύεις τὰς θείας εὐλογίας.

μὴ ὑπερηφανεύεσαι εἰς βάρος τῶν κλάδων, ποὺ ἀπεσπάσθησαν. Ἐὰν δὲ ἀλαζονεύεσαι καὶ ὑπερηφανεύεσαι, μάθε, ὅτι δὲν βαστάζεις σὺ τὴν ρίζαν, ἀλλὰ ἡ ρίζα βαστάζει σέ· «καὶ ὡς Χριστιανὸς δὲ ποὺ εἶσαι, στηρίζεσαι εἰς τοὺς πατριάρχας καὶ τοὺς προφήτας τῶν Ἑβραίων.

Ἀλλὰ θὰ εἰπῇς· «Ἀποκόπηκαν οἱ κλάδοι, γιὰ νὰ μπολιασθῶ ἐγώ».

Θὰ εἴπῃς λοιπὸν ἴσως δικαιολογῶν τὴν ἀλαζονείαν σου: Ἀπεκόπησαν οἱ κλάδοι, διὰ νὰ γίνῃ τόπος δι’ ἐμὲ καὶ ἐγκεντρισθῶ ἐγὼ εἰς τὸ ἥμερον καὶ εὐλογημένον δένδρον.

Θὰ πῇς ἴσως πρὸς δικαιολογίαν σου· Ἐκόπησαν οἱ κλάδοι, διὰ νὰ κεντρωθῶ ἐγὼ εἰς τὴν θέσιν των.

Καλῶς! Λόγῳ τῆς ἀπιστίας ἀποκόπηκαν, καὶ σὺ λόγῳ τῆς πίστεως στέκεσαι στὴ θέσι τους. Νὰ μὴν ὑπερηφανεύεσαι, ἀλλὰ νὰ φοβῆσαι.

Πολὺ καλά. Οἱ κλάδοι ὅμως ἀπεκόπησαν ἕνεκα τῆς ἀπιστίας· σὺ δὲ οὐχὶ ἕνεκα τῶν ἔργων σου καὶ τῆς ἰδικῆς σου ἀξιομισθίας, ἀλλ’ ἕνεκα τῆς πίστεως στέκεις ὄρθιος καὶ κολλημένος ἐπὶ τῆς ρίζης. Πρόσεξε λοιπόν. Μὴ ὑπερηφανεύεσαι, ἀλλὰ ταπεινοφρόνων ἔχε φόβον.

Πολὺ καλά· ἕνεκα τῆς ἀπιστίας των ἐκόπησαν καὶ ἐπετάχθησαν οἱ κλάδοι· σὺ δὲ ὄχι ἕνεκα τῶν ἔργων σου, ἀλλὰ ἕνεκα τῆς πίστεως στέκεις καὶ εἶσαι κολλημένος μὲ τὴν ρίζαν. Λοιπὸν μὴ ὑψηλοφρονῇς, ἀλλὰ ταπεινώσου μὲ τὸν φόβον, μήπως τυχὸν ξεπέσῃς ἀπ’ ἐκεῖ ποὺ εἶσαι.

Διότι, ἀφοῦ ὁ Θεὸς δὲν λυπήθηκε τοὺς φυσικοὺς κλάδους, μήπως δὲν λυπηθῇ καὶ σένα.

Διότι, ἐὰν ὁ Θεὸς τοὺς φυσικοὺς κλάδους δὲν ἐλυπήθη καὶ δὲν ἐλογάριασε, φοβήθητι, μήπως δὲν λογαριάσῃ οὔτε σέ, ποὺ δὲν εἶσαι φυσικὸς κλάδος.

Διότι ἐὰν ὁ Θεὸς δὲν ἐλυπήθη, ἀλλ’ ἔκοψε καὶ ἐπέταξε τοὺς φυσικοὺς κλάδους τῆς ἐλαίας, δηλαδὴ τοὺς Ἰσραηλίτας, φοβήσου μήπως δὲν λυπηθῇ καὶ σένα, ἐὰν ὑψηλοφρονήσῃς.

Κοίταξε λοιπὸν τὴν καλωσύνη, ἀλλὰ καὶ τὴν αὐστηρότητα τοῦ Θεοῦ. Σ’ αὐτοὺς μέν, ποὺ ἔπεσαν, τὴν αὐστηρότητα, σὲ σένα δὲ τὴν καλωσύνη, ἐὰν παραμείνῃς στὸ καλό. Ἀλλιῶς καὶ σὺ θ’ ἀποκοπῇς.

Ἀντὶ λοιπὸν νὰ ὑψηλοφρονῇς, πρόσεχε καὶ κύτταζε καλά, ποίαν ἀγαθότητα καὶ ποίαν αὐστηρότητα ἀμείλικτον ἔδειξεν ὁ Θεός· πρὸς ἐκείνους μὲν οἱ ὁποῖοι διὰ τὴν ἀπιστίαν τους ἔπεσαν, αὐστηρότητα, ἐνῷ πρὸς σὲ ἔδειξεν ἀγαθότητα, ἐὰν ἐπιμείνῃς νὰ στηρίζεσαι καὶ ἐλπίζῃς εἰς τὴν ἀγαθότητα ταύτην· διότι ἄλλως καὶ σὺ θὰ κοπῇς ὁλότελα.

Πρόσεξε, λοιπόν, καὶ κύτταξε τὴν ἀγαθότητα, ἀλλὰ καὶ τὴν αὐστηρότητα τοῦ Θεοῦ· αὐστηρότητα ἐναντίον ἐκείνων, ποὺ ἔδειξαν ἀπιστίαν καὶ ἔπεσαν, ἀγαθότητα δὲ εἰς σέ, ἐὰν ἐπιμείνῃς νὰ πιστεύῃς καὶ νὰ στηρίζεσαι εἰς αὐτὴν τὴν ἀγαθότητα, διότι ἄλλως καὶ σὺ θὰ ἀποκοπῇς.

Καὶ ἐκεῖνοι δὲ, ἐὰν δὲν παραμείνουν στὴν ἀπιστία, θὰ μπολιαστοῦν. Διότι ὁ Θεὸς ἔχει τὴ δύναμι νὰ τοὺς μπολιάσῃ πάλι.

Καὶ ἐκεῖνοι δὲ οἱ ὁποῖοι ἀπεκόπησαν, ἐὰν δὲν ἐπιμείνουν εἰς τὴν ἀπιστίαν, θὰ κεντρωθοῦν. Διότι ὁ Θεὸς ἔχει τὴν δύναμιν νὰ τοὺς κεντρώσῃ πάλιν εἰς τὸ ἥμερον καὶ εὐλογημένον δένδρον.

Καὶ ἐκεῖνοι δέ, οἱ Ἰσραηλῖται, ἐὰν δὲν ἐπιμείνουν εἰς τὴν ἀπιστίαν των, θὰ κεντρωθοῦν πάλιν εἰς τὴν ἐλαίαν. Διότι ὁ Θεὸς εἶναι δυνατὸς καὶ ἱκανὸς νὰ τοὺς κεντρώσῃ πάλιν.

Διότι, ἂν σὺ ἀποκόπηκες ἀπὸ τὸ δένδρο, ποὺ ἐκ φύσεως εἶναι ἀγριελιά, καὶ ἀντίθετα πρὸς τὴ φύσι μπολιάστηκες σὲ ἥμερη ἐλιά, πόσο μᾶλλον αὐτοὶ, ποὺ εἶναι τῆς αὐτῆς φύσεως, θὰ μπολιαστοῦν στὴ δική τους ἐλιά!

Λέγω δέ, ὅτι ὁ Θεὸς ἔχει τὴν δύναμιν νὰ τοὺς κεντρώσῃ πάλιν, διότι, ἐὰν σὺ ἐκόπης ὁριστικὰ ἀπὸ τὸ δένδρον, ποὺ ἀπὸ τὴν φύσιν του εἶναι ἀγρία ἐλαία, καὶ ὅλως ἀντίθετα πρὸς τὴν φύσιν σου ἐκεντρωθῇς εἰς ἥμερον καὶ καρποφόρον ἐλαίαν, πόσῳ μᾶλλον αὐτοί, οἱ ὁποῖοι εἶναι κλάδοι τῆς αὐτῆς φύσεως πρὸς τὴν ἥμερον ρίζαν, θὰ κεντρωθοῦν εἰς τὴν ἰδικήν τους ἐλαίαν;

Διότι, ἐὰν σὺ ἐκόπης ὡς ἄγριος κλάδος ἀπὸ τὴν ἀγριελαίαν, ποὺ ἐκ φύσεως εἶναι τέτοια, καὶ παρὰ τὴν ἀγρίαν φύσιν σου ἐκεντρώθηκες εἰς τὴν ἥμερον ἐλαίαν, πόσῳ μᾶλλον θὰ κεντρωθοῦν εἰς τὴν ἰδικήν τους ἥμερον ἐλαίαν αὐτοί, ποὺ εἶναι τῆς ἰδίας φύσεως μὲ ἐκείνην;

Καὶ γιὰ νὰ μὴν ὑπερηφανεύεσθε, ἀδελφοί, δὲν θέλω ν’ ἀγνοῆτε αὐτὸ τὸ μυστικό, ὅτι δηλαδὴ ὁ Ἰσραηλιτικὸς λαὸς πωρώθηκε κατά ἕνα μέρος, ἕως ὅτου εἰσέλθῃ στὴν πίστι ὁ πλήρης ἀριθμὸς τῶν ἐθνικῶν, ποὺ μέλλουν νὰ πιστεύσουν.

Διότι δὲν θέλω νὰ ἀγνοῆτε, ἀδελφοί, μίαν ἀλήθειαν, ἡ ὁποία ἕως τώρα ἦτο κρυμμένη καὶ μᾶς ἐφανερώθη ἀπὸ τὸν Θεόν. Εἶναι ὠφέλιμον νὰ μάθετε τὴν ἀλήθειαν αὐτήν, διὰ νὰ μὴ θεωρῆτε σεῖς οἱ ἴδιοι τοὺς ἑαυτούς σας φρονίμους καὶ περιφρονῆτε ἀγέρωχα τοὺς Ἰσραηλίτας. Εἶναι δὲ ἡ ἀλήθεια αὐτή, ὅτι ἔχει γίνει σκλήρυνσις εἰς μέρος τοῦ Ἰσραηλιτικοῦ λαοῦ, ἕως ὅτου εἰσέλθῃ εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Χριστοῦ ὁ πλήρης ἀριθμὸς τῶν ἐθνικῶν, τὸν ὁποῖον ἔχει ὁρίσει ὁ Θεός.

Σᾶς τὰ λέγω αὐτά, ἀδελφοί, διότι δὲν θέλω νὰ ἀγνοῆτε αὐτὴν τὴν κρυμμένην μέχρι σήμερον ἀλήθειαν, διὰ νὰ μὴ θεωρῆτε σεῖς τὸν εὐατόν σας συνετόν καὶ ἅγιον καὶ περιφρονῆτε τοὺς Ἰσραηλίτας. Ἡ ἀλήθεια δὲ αὐτὴ εἶναι ὅτι εἰς ἕνα μεγάλο μέρος τοῦ Ἰσραηλιτικοῦ λαοῦ ἔχει γίνει σκλήρυνσις, μέχρις ὅτου τὸ πλῆθος τῶν ἐθνικῶν, ποὺ ἔχει προγνωρίσει ὁ Θεός, εἰσέλθουν εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Χριστοῦ.

Καὶ τότε ὁ Ἰσραηλιτικὸς λαὸς ὡς σύνολο θὰ σωθῇ, καθὼς εἶναι γραμμένο· Θὰ ἔλθῃ ἀπὸ τὴ Σιὼν ὁ λυτρωτὴς καὶ θ’ ἀποδιώξῃ τὶς ἀσέβειες ἀπὸ τὸν Ἰακώβ (τὸν Ἰσραηλιτικὸ λαό).

Καὶ ἔτσι, ὅταν πληρωθῇ ὁ ὄρος αὐτός, ὁ Ἰσραηλιτικὸς λαὸς ὡς σύνολον θὰ σωθῇ, καθὼς ἔχει γραφῆ εἰς τὰς προφητείας τοῦ Ἡσαΐου: Θὰ ἔλθῃ ἀπὸ τὴν Σιὼν ἐκεῖνος, ποὺ ἐλευθερώνει καὶ θὰ ἀποδιώξῃ τὰς ἀσεβείας ἀπὸ τοὺς ἀπογόνους τοῦ Ἰακώβ.

Καὶ ἔτσι, ὅταν αὐτὸ πραγματοποιηθῇ, ὅλος ὁ Ἰσραηλιτικὸς λαὸς θὰ σωθῇ, ὅπως ἄλλωστε εἶναι γραμμένον εἰς τὸν προφήτην Ἡσαΐαν· «θὰ ἔλθῃ ἀπὸ τὴν Σιὼν ὁ ὑπερασπιστὴς καὶ ἐλευθερωτής, ὁ ὁποῖος θὰ ἀποβάλῃ καὶ θὰ ἐξαλείψῃ τὰς ἀσεβείας καὶ τὰς ἁμαρτίας ἀπὸ τοὺς ἀπογόνους τοῦ Ἰακώβ.

Αὐτὴ δὲ εἶναι ἡ διαθήκη μου πρὸς αὐτούς, ν’ ἀφαιρέσω δηλαδὴ τὶς ἁμαρτίες τους.