Παροιμίαι Σολομώντος
Κεφάλαιο 1
Παρ. 1,1
Παροιμίαι Σολομῶντος υἱοῦ Δαυΐδ, ὃς ἐβασίλευσεν ἐν Ἰσραήλ,
Κολιτσάρα
Ὅσα ἀκολουθοῦν εἶναι παροιμίαι, παραβολαὶ καὶ γνωμικὰ καὶ ἀποφθέγματα τοῦ Σολομῶντος, υἱοῦ τοῦ Δαυΐδ, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξε βασιλεὺς τοῦ ἰσραηλιτικοῦ λαοῦ.
Τρεμπέλα
Εἰς τὸ βιβλίον τοῦτο περιέχονται αἱ παροιμίαι καὶ τὰ σοφὰ ἀποφθέγματα τοῦ Σολομῶντος, τοῦ υἱοῦ τὸν Δαβίδ, ὁ ὁποῖος ἐβασίλευσεν εἰς τὸ Ἰσραηλιτικὸν ἔθνος.
Παρ. 1,2
γνῶναι σοφίαν καὶ παιδείαν νοῆσαί τε λόγους φρονήσεως
Κολιτσάρα
Σκοπὸν ἔχουν αἱ παροιμίαι αὐταὶ νὰ καταστήσουν γνωστὴν τὴν θείαν σοφίαν καὶ τὴν ὠφέλιμον διὰ τὴν ψυχὴν ἐκ μέρους τοῦ Θεοῦ παιδαγωγίαν καὶ νὰ κάμουν τὸν ἄνθρωπον ἱκανὸν νὰ κατανόησῃ τοὺς λόγους, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἀποκτήσῃ φρόνησιν καὶ σύνεσιν.
Τρεμπέλα
Ἐγράφησαν δὲ αἱ παροιμίαι αὐταί, ὥστε ἐκεῖνος ποὺ τὰς μελετᾷ ἢ τὰς ἀκούει, νὰ ἀποκτήσῃ τὴν πραγματικὴν ἐπιστήμην, δηλαδὴ τὴν ἀληθῆ γνῶσιν, ποὺ ἐμπνέει ὁ νόμος τοῦ Θεοῦ. Σκοπὸς ἑπομένως τῶν παροιμιῶν αὐτῶν εἶναι νὰ γνωρίσῃ καλῶς ὁ ἄνθρωπος τὰ θεῖα καὶ τὰ ἀνθρώπινα πράγματα, τὴν ὠφέλιμον διδασκαλίαν καὶ παιδαγωγίαν διὰ τὴν ψυχήν του καὶ ἔτσι νὰ ἀποκτήσῃ τὴν σύνεσιν καὶ τὴν ἱκανότητα, διὰ νὰ διακρίνῃ τί πρέπει νὰ ἀποφεύγῃ καὶ τί νὰ πράττῃ, ὥστε ἡ ὅλη του συμπεριφορὰ νὰ εἶναι θεάρεστος.
Παρ. 1,3
δέξασθαί τε στροφὰς λόγων νοῆσαί τε δικαιοσύνην ἀληθῆ καὶ κρίμα κατευθύνειν,
Κολιτσάρα
Ἀκόμη δὲ νὰ δώσουν εἰς αὐτὸν τὴν ἱκανότητα, ὥστε νὰ κατανοῇ καὶ νὰ ἀποκρούῃ τὴν ἀπάτην τῶν περίτεχνων λόγων καὶ τὰ ὑποκρυπτόμενα αὐτῶν νοήματα, νὰ ἐννοήσῃ καὶ δεχθῇ τὴν ἀληθινὴν δικαιοσύνην τοῦ Θεοῦ, ὥστε νὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐκφέρῃ δικαίας κρίσεις καὶ ἀποφάσεις.
Τρεμπέλα
Νὰ εἶναι ἀκόμη εἰς θέσιν νὰ δεχθῇ καὶ νὰ ἀποκρούσῃ τὰς προσβολὰς ἀντιθέτων λόγων, ποὺ λέγονται ἢ γράφονται μὲ ρητορικὴν τέχνην καὶ σοφιστείαν, νὰ ἐννοήσῃ δὲ ποία εἶναι ἡ ἀληθὴς δικαιοσύνη, ὥστε νὰ ἐκφέρῃ κρίσεις καὶ ἀποφάσεις δικαίας καὶ εὐθείας ἐπὶ τῶν ἑκάστοτε παρουσιαζομένων περιστάσεων.
Παρ. 1,4
ἵνα δῷ ἀκάκοις πανουργίαν, παιδὶ δὲ νέῳ αἴσθησίν τε καὶ ἔννοιαν·
Κολιτσάρα
Σκοπὸς ἐπίσης τῶν παροιμιῶν εἶναι, νὰ δώσῃ εἰς τοὺς ἀδόλους καὶ ἀπονηρεύτους σύνεσιν καὶ εὐφυΐαν, εἰς δὲ τὸν νεαρὸν κατὰ τὴν ἡλικίαν συναίσθησιν καὶ γνῶσιν τοῦ καλοῦ καὶ κακοῦ.
Τρεμπέλα
Ἐπὶ πλέον τὸ βιβλίον τῶν Παροιμιῶν ἐγράφη διὰ νὰ δώσῃ εἰς τοὺς ἁπλοῦς καὶ ἀπονηρεύτους ἀνθρώπους σύνεσιν καὶ ἐξυπνάδα πρὸς ὠφέλειαν ἑαυτῶν καὶ τοῦ πλησίον, εἰς δὲ τὸν νεαρὸν κατὰ τὴν ἡλικίαν καὶ στερούμενον πείρας συνείδησιν τοῦ καλοῦ καὶ τοῦ κακοῦ καὶ ὡριμότητα σκέψεως πρὸς ὀρθὴν τῶν πραγμάτων ἀντίληψιν.
Παρ. 1,5
τῶνδε γὰρ ἀκούσας σοφὸς σοφώτερος ἔσται, ὁ δὲ νοήμων κυβέρνησιν κτήσεται.
Κολιτσάρα
Ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ἀκόμη ὁ σοφός, ὅταν ἀκούσῃ τὰς παροιμίας αὐτάς, θὰ γίνῃ περισσότερον σοφός. Ὁ δὲ ἐκ φύσεως εὐφυὴς καὶ συνετὸς θὰ ἀποκτήσῃ περισσοτέραν σύνεσιν καὶ ἱκανότητα, ὥστε ὀρθῶς νὰ διακυβερνᾷ τὴν ζωήν του καὶ τοὺς ἄλλους.
Τρεμπέλα
Καίτοι δὲ τὸ βιβλίον αὐτὸ ἀπευθύνεται κυρίως πρὸς τὴν ἀνώριμον καὶ ἄπειρον νεότητα, ἐν τούτοις ἔχει νὰ ὠφεληθῇ ἀπὸ τὴν μελέτην του καὶ αὐτὸς ὁ σοφός· πράγματι, ὅταν ὁ σοφὸς ἀκούσῃ τὰ ὅσα γράφονται εἰς αὐτό, θὰ γίνῃ περισσότερον σοφὸς καὶ γνωστικός, ὁ δὲ συνετὸς καὶ φρόνιμος θὰ ἀποκτήσῃ τὴν ἱκανότητα νὰ κυβερνᾷ καὶ νὰ κατευθύνῃ θεαρέστως τὴν ζωήν του.
Παρ. 1,6
νοήσει τε παραβολὴν καὶ σκοτεινὸν λόγον ῥήσεις τε σοφῶν καὶ αἰνίγματα.
Κολιτσάρα
Μὲ τὰς σοφὰς αὐτὰς παροιμίας καθένας θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐννοῇ παραβολὴν καὶ δυσνόητον λόγον, ὅπως ἐπίσης ρητὰ καὶ γνωμικὰ τῶν σοφῶν καὶ αἰνιγματώδεις ἐκφράσεις, ὑπὸ τὰς ὁποίας κρύπτεται κάποιο βαθύτερον νόημα.
Τρεμπέλα
Τόσον πολὺ δὲ θὰ ἐξασκηθῇ καὶ θὰ ἀναπτυχθῇ ἡ διάνοιά του, ὥστε θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐννοῇ κάθε παραβολήν, δυσνόητον καὶ ἀλληγορικὸν λόγον, καθὼς ἐπίσης τὰ ἀποφθέγματα καὶ τὰ γνωμικὰ τῶν σοφῶν ἀνθρώπων, ἀλλὰ καὶ τὰ αἰνίγματα, εἰς τὰ ὁποῖα κρύπτεται κάποια βαθύτερη ἀλήθεια.
Παρ. 1,7
Ἀρχὴ σοφίας φόβος Κυρίου, σύνεσις δὲ ἀγαθὴ πᾶσι τοῖς ποιοῦσιν αὐτήν· εὐσέβεια δὲ εἰς Θεὸν ἀρχὴ αἰσθήσεως, σοφίαν δὲ καὶ παιδείαν ἀσεβεῖς ἐξουθενήσουσιν.
Κολιτσάρα
Ἀρχὴ καὶ θεμέλιον πάσης σοφίας εἶναι ὁ σεβασμὸς καὶ ὁ φόβος πρὸς τὸν Θεόν. Ἡ δὲ σύνεσις εἶναι κατ’ ἐξοχὴν ὠφέλιμος εἰς ἐκείνους, ὁ ὁποῖοι ἐφαρμόζουν τὰ σοφὰ προστάγματα της εἰς τὴν ζωήν των. Ἡ πρὸς τὸν Θεὸν εὐσέβεια εἶναι ἡ ἀρχὴ καὶ τὸ θεμέλιον τῆς ἀληθινῆς σοφίας καὶ γνώσεως. Οἱ ἀσεβεῖς ὅμως, δι’ ὃ καὶ ἀσύνετοι, θὰ περιφρονήσουν τὴν θείαν σοφίαν καὶ παιδαγωγίαν.
Τρεμπέλα
Ἀρχή, ρίζα καὶ θεμέλιον τῆς ἀληθινῆς σοφίας εἶναι ὁ φόβος τοῦ Θεοῦ· ἡ σύνεσις δὲ τότε εἶναι ἀγαθὴ καὶ ἀποδίδει τοὺς καρπούς της, ὅταν ἐφαρμόζεται καὶ ἐπιτελῆται δι’ ἔργων. Ἡ εὐσέβεια δέ, δηλαδὴ ὁ πρὸς τὸν Θεὸν σεβασμὸς καὶ ἡ πρὸς αὐτὸν εὐλάβεια, εἶναι ἀρχὴ τῆς ἀληθινῆς γνώσεως· οἱ ἀσεβεῖς ὅμως θὰ περιφρονήσουν τὴν θείαν παιδαγωγίαν.
Παρ. 1,8
ἄκουε, υἱέ, παιδείαν πατρός σου καὶ μὴ ἀπώσῃ θεσμοὺς μητρός σου·
Κολιτσάρα
Σὺ ὅμως, υἱέ, ἄκουε μετὰ προσοχῆς καὶ ὑπάκουε προθύμως εἰς τὴν διδασκαλίαν καὶ παιδαγωγίαν τοῦ πατρός σου. Ποτὲ δὲ νὰ μὴ ἀποστραφῇς καὶ ἀπορρίψῃς τὰς στοργικὰς παραγγελίας καὶ τοὺς θεσμοὺς τῆς μητρός σου.
Τρεμπέλα
Ἄκουε πάντοτε, παιδί μου, προσεκτικὰ τὴν διδασκαλίαν τοῦ πατέρα σου καὶ νὰ εἶσαι ὑπάκουος εἰς τὴν παιδαγωγίαν του, καὶ νὰ μὴ διώχνῃς μακριὰ ἀπὸ σένα τὰς συμβουλὰς καὶ ὁδηγίας τῆς μητέρας σου, τὰς ὁποίας ὡς θεσμοὺς καὶ νόμους ἱεροὺς νὰ μνημονεύῃς καθ’ ὅλην τὴν ζωήν σου·
Παρ. 1,9
στέφανον γὰρ χαρίτων δέξῃ σῇ κορυφῇ καὶ κλοιὸν χρύσεον περὶ σῷ τραχήλῳ.
Κολιτσάρα
Διότι, ἐὰν προθύμως δεχθῇς τὴν παιδαγωγίαν τῶν γονέων σου, θὰ τιμηθῇς, θὰ δεχθῇς εἰς τὴν κεφαλήν σου στέφανον ἀπὸ τὰς χαρίτας τῶν ἀρετῶν καὶ περὶ τὸν λαιμόν σου περιδέραιον χρυσοῦν, ἀσυγκρίτως πολυτιμότερον ἀπὸ κάθε ἄλλο κόσμημα.
Τρεμπέλα
διότι ἔτσι θὰ τιμηθῇς καὶ θὰ δεχθῇς εἰς τὴν κεφαλήν σου στέφανον ἀπὸ χάριτας ἀρετῶν καὶ γύρω ἀπὸ τὸν λαιμόν σου θὰ στολισθῇς μὲ χρυσοῦν περιδέραιον, ἀσυγκρίτως πολυτιμότερον ἀπὸ κάθε ἄλλο μέταλλον.
Παρ. 1,10
υἱέ, μή σε πλανήσωσιν ἄνδρες ἀσεβεῖς, μηδὲ βουληθῇς,
Κολιτσάρα
Παιδί μου, πρόσεχε νὰ μὴ σὲ παραπλανήσουν πρὸς τὸ κακὸν ἀσεβεῖς ἄνθρωποι καὶ ποτὲ νὰ μὴ συγκατατεθῇς εἰς τὰς ἁμαρτωλὰς αὐτῶν σκέψεις καὶ προτάσεις.
Τρεμπέλα
Παιδί μου, πρόσεχε μὴ σὲ ἀποπλανήσουν ἄνθρωποι ἀσεβεῖς, οὔτε να συγκατατεθῇς θεληματικῶς εἰς ὅσα σοῦ προτείνουν.
Παρ. 1,11
ἐὰν παρακαλέσωσί σε λέγοντες· ἐλθὲ μεθ’ ἡμῶν, κοινώνησον αἵματος, κρύψωμεν δὲ εἰς γῆν ἄνδρα δίκαιον ἀδίκως,
Κολιτσάρα
Ἐὰν παρουσιασθοῦν ὡς φίλοι σου καὶ σὲ προσκαλέσουν καὶ σοῦ εἴπουν· «ἔλα μαζῆ μας, λάβε μέρος καὶ σὺ εἰς τὸ αἷμα, τὸ ὁποῖον θὰ χύσωμεν· ἂς θανατώσωμεν ἀδίκως ἄνδρα δίκαιον καὶ τὸ πτῶμα του ἂς τὸ κρύψωμεν βαθειὰ εἰς τὸν τάφον.
Τρεμπέλα
Ἐὰν σὲ προσκαλέσουν μὲ τρόπον φιλικὸν καὶ σοῦ εἴπουν· ἔλα μαζί μας, λάβε μέρος εἰς τὰ αἵματα, ποὺ θὰ χύσωμεν, ἂς κρύψωμεν δὲ καὶ ἂς θάψωμεν εἰς τὴν γῆν ὅλως ἀδίκως τὸν δίκαιον ἄνθρωπον, ἔστω καὶ ἂν δὲν μᾶς ἔκαμε ποτὲ κακὸν ἢ ἀδικίαν,
Παρ. 1,12
καταπίωμεν δὲ αὐτὸν ὥσπερ ᾅδης ζῶντα καὶ ἄρωμεν αὐτοῦ τὴν μνήμην ἐκ γῆς·
Κολιτσάρα
Ζωντανὸν ἂς τὸν καταπίωμεν, ὅπως ὁ ᾅδης. Ἂς σβήσωμεν τὸ ὄνομα του καὶ τὴν ἀνάμνησίν του ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους τῆς γῆς, ὥστε κανεὶς πλέον νὰ μὴ τὸν ἐνθυμῆται.
Τρεμπέλα
ἂς τὸν καταπίωμεν δὲ ζωντανόν, ὅπως ὁ ἀχόρταστος Ἅδης, καὶ ἂς ἐξαλείψωμεν τὴν μνήμην του ἀπὸ τὴν γῆν, ὥστε νὰ μὴ τὸν ἐνθυμῆται πλέον κανείς·
Παρ. 1,13
τὴν κτῆσιν αὐτοῦ τὴν πολυτελῆ καταλαβώμεθα, πλήσωμεν δὲ οἴκους ἡμετέρους σκύλων·
Κολιτσάρα
Ἂς βάλωμεν χέρι καὶ ἂς κάμωμεν ἰδικήν μας τὴν μεγάλην περιουσίαν του, ἂς γεμίσωμεν δὲ τὰ σπίτια μας ἀπὸ λάφυρα, τὰ ὁποῖα θὰ ἁρπάσωμεν ἀπὸ τοὺς ἄλλους μὲ τὰς ληστείας καὶ τὰ ἐγκλήματά μας.
Τρεμπέλα
ἂς καταλάβωμεν καὶ ἂς κάμωμεν ἰδιοκτησίαν μας τὴν μεγάλην καὶ πολύτιμον περιουσίαν του, ἂς γεμίσωμεν δὲ τὰ σπίτια μας ἀπὸ λάφυρα, τὰ ὁποῖα θὰ ἀρπάσωμεν χύνοντες αἵματα ἀθώων καὶ πατοῦντες ἐπὶ πτωμάτων·
Παρ. 1,14
τὸν δὲ σὸν κλῆρον βάλε ἐν ἡμῖν, κοινὸν δὲ βαλάντιον κτησώμεθα πάντες, καὶ μαρσίππιον ἓν γενηθήτω ἡμῖν.
Κολιτσάρα
Ὅσα χρήματα καὶ κτήματα ἔχεις κληρονομήσει ἀπὸ τὸν πατέρα σου βάλε τα ἐδῶ μαζῆ μὲ τὰ ἰδικά μας. Ταύτισε τὴν τύχην σου μαζῆ μας καὶ ἂς ἔχωμεν ὅλοι ἕνα κοινὸν βαλάντιον, ἕνα κοινὸν δερμάτινον σάκκον, ὅπου θὰ ἀποταμιεύωμεν, ὅσα θὰ ἁρπάζωμεν».
Τρεμπέλα
βάλε καὶ σὺ τὸ μερίδιον τῆς πατρικῆς σου κληρονομίας μὲ τὰ ἰδικά μας, καὶ ταύτισε τὴν τύχην σου μὲ τὴν ἰδικήν μας τύχην καὶ ἂς ἔχωμεν ὅλοι κοινὸν βαλάντιον καὶ ὅλοι μας κοινὸν ταμεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον ἂς μαζεύσωμεν ὅσα λάφυρα καὶ χρήματα θὰ συνάξωμεν οὕτω πῶς.
Παρ. 1,15
μὴ πορευθῇς ἐν ὁδῷ μετ’ αὐτῶν, ἔκκλινον δὲ τὸν πόδα σου ἐκ τῶν τρίβων αὐτῶν·
Κολιτσάρα
Παιδί μου, πρόσεξε, μὴ πορευθῇς εἰς τὸν ἴδιον δρόμον μαζῆ των, ἀλλὰ ἄλλαξε πορείαν, λοξοδρόμησε μακρυὰ ἀπὸ τοὺς δρόμους ἐκείνων.
Τρεμπέλα
Παιδί μου, μὴ ὑπάγῃς μαζί των εἰς τὸν δρόμον ποὺ βαδίζουν, ἀπομάκρυνε δὲ τὰ βήματά σου ἀπὸ τοὺς δρόμους των
Παρ. 1,16
οἱ γὰρ πόδες αὐτῶν εἰς κακίαν τρέχουσι καὶ ταχινοὶ τοῦ ἐκχέαι αἷμα·
Κολιτσάρα
Διότι τὰ πόδια ἐκείνων τρέχουν ταχέως πάντοτε πρὸς τὸ κακόν, σπεύδουν νὰ χύσουν αἵματα ἀθώων ἀνθρώπων.
Τρεμπέλα
διότι τὰ πόδια των τρέχουν γρήγορα εἰς τὸ κακὸν καὶ εἰς τὸ ἔγκλημα καὶ εἶναι ἕτοιμα εἰς τὸ νὰ σπεύσουν καὶ νὰ χύσουν ἀμέσως αἷμα.
Παρ. 1,17
οὐ γὰρ ἀδίκως ἐκτείνεται δίκτυα πτερωτοῖς.
Κολιτσάρα
Ἔχε δὲ ὑπ’ ὄψιν σου καὶ τοῦτο· ὅτι, ὅπως δὲν στήνονται χωρὶς σκοπὸν δίκτυα, ἀλλὰ διὰ νὰ συλλάβουν λαίμαργα ἀσύνετα πουλιά, ἐτσι καὶ αὐτοὶ θὰ συλληφθοῦν εἰς παγίδα, καὶ δὲν θὰ μείνουν ἀτιμώρητοι, ἂν ὄχι ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους, πάντως ὅμως ἀπὸ τὸν Θεόν. Θὰ συλληφθοῦν εἰς τὰ δίκτυα τῆς παρανομίας των.
Τρεμπέλα
Ἀλλ’ ὅπως δὲν στήνονται ἀσκόπως καὶ χωρὶς ἀποτέλεσμα παγίδες καὶ δίκτυα διὰ τὰ πουλιά, ἔτσι καὶ αὐτοὶ δὲν θὰ μείνουν ἀτιμώρητοι· θὰ τιμωρηθοῦν εἴτε ἀπὸ ἀνθρώπους εἴτε ἀπὸ τὸν Θεόν.
Παρ. 1,18
αὐτοὶ γὰρ οἱ φόνου μετέχοντες θησαυρίζουσιν ἑαυτοῖς κακά, ἡ δὲ καταστροφὴ ἀνδρῶν παρανόμων κακή.
Κολιτσάρα
Διότι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι συμμετέχουν εἰς τὸ ἔγκλημα, ἀπὸ κοινοῦ δὲ καὶ ἐκ συστάσεως διαπράττουν φόνον, συσσωρεύουν ἐναντίον των πολλὰ κακά, ἡ δὲ καταστροφὴ τῶν παρανόμων ἀνθρώπων θὰ εἶναι τρομερά.
Τρεμπέλα
Διότι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι συμμετέχουν εἰς φόνον, θησαυρίζουν εἰς τοὺς ἑαυτούς των κακὰ πολλά, ἡ δὲ καταστροφὴ τῶν παρανόμων ἀνθρώπων θὰ εἶναι κακή.
Παρ. 1,19
αὗται αἱ ὁδοί εἰσι πάντων τῶν συντελούντων τὰ ἄνομα· τῇ γὰρ ἀσεβείᾳ τὴν ἑαυτῶν ψυχὴν ἀφαιροῦνται.
Κολιτσάρα
Εἰς αὐτὰ τὰ ὀλέθρια ἀποτελέσματα ὁδηγοῦν ὅλους τοὺς ἐργάτας τῆς παρανομίας αἱ ὁδοί των. Διὰ τῆς παρανομίας των καταστρέφουν οἱ ἴδιοι καὶ τὴν ζωὴν καὶ τὴν ψυχήν των.
Τρεμπέλα
Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ζοῦν καὶ τέτοιο θὰ εἶναι τὸ κατάντημα ὅλων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι πράττουν ἔργα παράνομα· διότι ἐξ αἰτίας τῆς κακίας καὶ ἀσεβείας των καταστρέφουν καὶ τὴν ζωὴν καὶ τὴν ψυχήν των.
Παρ. 1,20
Σοφία ἐν ἐξόδοις ὑμνεῖται, ἐν δὲ πλατείαις παρρησίαν ἄγει·
Κολιτσάρα
Ἀντιθέτως πρὸς τοὺς ἐργάτας τοῦ σκότους καὶ τὰς δολιότητάς των, ἡ σοφία τοῦ Θεοῦ ἐξυμνεῖται δημοσίᾳ εἰς τοὺς δρόμους ἀπὸ ὅσους τὴν ἔχουν γνωρίσει καὶ δεχθῆ, καὶ μὲ παρρησίαν ἀκούεται ἡ διδασκαλία της εἰς τὰς πλατείας.
Τρεμπέλα
Ἡ σοφία τοῦ Θεοῦ ἀπὸ ὅσους μὲ τὴν πεῖραν των τὴν ἐγνώρισαν, ἐξυμνεῖται δημοσίᾳ εἰς τοὺς δρόμους, ἡ δὲ θεία διδασκαλία της διακηρύττεται μὲ παρρησίαν εἰς τὰς πλατείας.
Παρ. 1,21
ἐπ’ ἄκρων τειχέων κηρύσσεται, ἐπὶ δὲ πύλαις δυναστῶν παρεδρεύει, ἐπὶ δὲ πύλαις πόλεως θαρροῦσα λέγει·
Κολιτσάρα
Τὸ κήρυγμά της διαλαλεῖται ἀπὸ τὰς ὑψηλὰς ἐπάλξεις τῶν τειχῶν, ὥστε νὰ ἀκούεται ἀπὸ ὅλους. Παραστέκει εἰς τὰς θύρας τῶν ἀρχόντων, διὰ νὰ τοὺς καθιστᾷ σοφοὺς καὶ συνετοὺς εἰς τὰ ἔργα των. Παρευρίσκεται εἰς τὰς πύλας τῆς πόλεως, ὅπου γίνονται συγκεντρώσεις διὰ τὴν λύσιν μεγάλων ζητημάτων, ἀπευθύνεται πρὸς ὅλους καὶ μὲ θάρρος πολὺ λέγει;
Τρεμπέλα
Τὸ κήρυγμά της δὲν γίνεται μέσα ἀπὸ τὰ τείχη, ἀλλὰ διαλαλεῖται ἐπὶ τῶν ἄκρων καὶ ἐπὶ τῶν ἐπάλξεων τῶν τειχῶν, ὥστε νὰ ἀκούεται καὶ να μὴ μένῃ μυστικόν, παραστέκει δὲ εἰς τὰς θύρας τῶν ἀρχόντων, ὥστε νὰ τοὺς σοφίζῃ εἰς τὰ καθήκοντά των κηρύσσεται ὅμως καὶ εἰς τὰς εἰσόδους καὶ εἰς τὰς πύλας τῶν πόλεων, ὅπου γίνονται αἱ συγκεντρώσεις δι’ ἀγοραπωλησίας, διὰ συνοικέσια, διὰ πολιτικὰς συζητήσεις καὶ δικαστικὰς ὑποθέσεις, ἀπευθύνεται δὲ πρὸς ὅλους καὶ λέγει μὲ παρρησίαν:
Παρ. 1,22
ὅσον ἂν χρόνον ἄκακοι ἔχωνται τῆς δικαιοσύνης, οὐκ αἰσχυνθήσονται· οἱ δὲ ἄφρονες, τῆς ὕβρεως ὄντες ἐπιθυμηταί, ἀσεβεῖς γενόμενοι ἐμίσησαν αἴσθησιν
Κολιτσάρα
«Ὅσον χρόνον οἱ ἄδολοι καὶ ἄκακοι ἄνθρωποι κρατοῦν καὶ ἀκολουθοῦν τὸν βίον τῆς δικαιοσύνης καὶ τῆς ἀρετῆς, δὲν πρόκειται νὰ ἐντροπιασθοῦν. Ἐξ ἀντιθέτου οἱ ἁμαρτωλοί, οἱ καταφρονηταὶ τῆς θείας σοφίας, ἐπειδὴ ἐπεθύμησαν τὴν ἀλαζονικὴν καὶ γεμάτην ἐπιδείξεις ζωήν, κατήντησαν εἰς βάθος ἀσεβείας καὶ ἐμίσησαν τὴν ἀληθινὴν καὶ σώζουσαν γνῶσιν τοῦ Θεοῦ.
Τρεμπέλα
Ἐφ’ ὅσον οἱ ἀπλοὶ καὶ ἀπονήρευτοι θὰ ἀκολουθοῦν τὸν βίον τῆς δικαιοσύνης καὶ τῆς ἀρετῆς, δὲν πρόκειται ποτὲ νὰ ἐντροπιασθοῦν· οἱ δὲ ἁμαρτωλοί, ἐπειδὴ ἐπεθύμησαν τὴν ὑπερήφανον καὶ ὑβριστικὴν ζωὴν τῆς κακίας καὶ κατήντησαν εἰς ἐσχάτην ἀσέβειαν, ἐμίσησαν τὴν σωτηριώδη γνῶσιν τῆς ἀληθείας,
Παρ. 1,23
καὶ ὑπεύθυνοι ἐγένοντο ἐλέγχοις. ἰδοὺ προήσομαι ὑμῖν ἐμῆς πνοῆς ῥῆσιν, διδάξω δὲ ὑμᾶς τὸν ἐμὸν λόγον.
Κολιτσάρα
Δι’ αὐτὸ καὶ ἔγιναν ὑπεύθυνοι καὶ ἄξιοι ἐλέγχων καὶ τιμωριῶν. Ἰδοὺ ὅμως ὅτι ἐγὼ ἡ σοφία, θὰ σᾶς παρουσιάσω τὰ λόγια τῆς ἰδικῆς μου ἐμπνεύσεως. Θὰ σᾶς διδάξω τοὺς ἰδικούς μου λόγους.
Τρεμπέλα
καὶ δι’ αὐτὸ ἔγιναν ὑπεύθυνοι καὶ ἄξιοι ἐλέγχων καὶ τιμωριῶν. Ἰδοὺ ἐγώ, ἡ σοφία τοῦ Θεοῦ, σᾶς ἀπευθύνω διδασκαλίαν σοφήν, ποὺ ἐμπνέεται ἀπὸ ἐμέ, θὰ σᾶς διδάξω δὲ τὸν ἰδικόν μου σοφὸν καὶ ἀλάνθαστον λόγον.
Παρ. 1,24
ἐπειδὴ ἐκάλουν καὶ οὐχ ὑπηκούσατε καὶ ἐξέτεινα λόγους καὶ οὐ προσείχετε,
Κολιτσάρα
Ἐπειδὴ εἶδα, ὅτι μολονότι σᾶς ἐκαλοῦσα καὶ σεῖς δὲν ὑπηκούσατε, ἐγὼ ἡ σοφία σᾶς ὡμίλησα εἰς ἐντονώτερον ὕφος, ἐμάκρυνα τὸν λόγον μου πρὸς σᾶς. Σεῖς ὅμως καὶ πάλιν δὲν ἐδίδατε καμμίαν προσοχήν·
Τρεμπέλα
Ἐπειδὴ σᾶς προσκαλοῦσα καὶ δὲν ὑπηκούσατε καὶ ἐπειδὴ σᾶς ὠμιλοῦσα ἐντονώτερον καὶ διὰ μακρῶν καὶ δὲν ἐδίδετε καμμίαν προσοχήν,
Παρ. 1,25
ἀλλὰ ἀκύρους ἐποιεῖτε ἐμὰς βουλάς, τοῖς δὲ ἐμοῖς ἐλέγχοις οὐ προσείχετε,
Κολιτσάρα
ἀλλὰ τουναντίον ἐθεωρεῖτε χωρὶς ἀξίαν καὶ σημασίαν τὰς σύμβουλάς μου. Εἰς δὲ τοὺς ἐλέγχους μου δὲν ἐδίδατε καμμίαν προσοχήν·
Τρεμπέλα
ἀλλὰ περιεφρονεῖτε τὸ θέλημά μου καὶ ἐθεωρεῖτε ὡς ἐστερημένας κύρους τὰς ἀποφάσεις μου καὶ εἰς τοὺς ἐλέγχους τῆς διδασκαλίας μου δὲν ἐδίδετε προσοχήν,
Παρ. 1,26
τοιγαροῦν κἀγὼ τῇ ὑμετέρᾳ ἀπωλείᾳ ἐπιγελάσομαι, καταχαροῦμαι δὲ ἡνίκα ἔρχηται ὑμῖν ὄλεθρος,
Κολιτσάρα
διὰ τοῦτο, λοιπόν, καὶ ἐγὼ θὰ γελάσω μὲ τὴν ἀπώλειάν σας, θὰ χαρῶ πάρα πολύ, ὅταν θὰ ἐπέρχεται ἐναντίον σας ὁ ὄλεθρος.
Τρεμπέλα
δι’ αὐτὸ καὶ ἐγὼ δὲν θὰ σᾶς λυπηθῶ, ἀλλὰ θὰ γελάσω περιφρονητικῶς, ὅταν θὰ καταστραφῆτε, καὶ θὰ χαρῶ ὑπερβολικά, ὅταν ἔλθῃ καὶ πέσῃ ἐπάνω σας ὄλεθρος,
Παρ. 1,27
καὶ ὡς ἂν ἀφίκηται ὑμῖν ἄφνω θόρυβος, ἡ δὲ καταστροφὴ ὁμοίως καταιγίδι παρῇ, καὶ ὅταν ἔρχηται ὑμῖν θλῖψις καὶ πολιορκία ἢ ὅταν ἔρχηται ὑμῖν ὄλεθρος.
Κολιτσάρα
Καὶ ὅταν αἰφνιδίως ἐγερθῇ ἐναντίον σας ταραχή, ὁ δὲ ὄλεθρός σας ὡς καταστρεπτικὴ καταιγὶς ἐπιπέσῃ ἐπάνω σας, ὅταν σᾶς βρῇ θλῖψις μεγάλη ἢ πολιορκία τῆς πόλεως σας ἀπὸ τοὺς ἐχθρούς, ὅταν θὰ βλέπετε καὶ σεῖς νὰ ἔρχεται ἀναπόφευκτος ὁ ὄλεθρός σας,
Τρεμπέλα
καὶ ὅταν θὰ σᾶς καταφθάσουν ξαφνικὰ δεινὰ καὶ θὰ θορυβηθῆτε, θὰ ἐνσκήψῃ δὲ καταστροφὴ ὅμοια πρὸς αἰφνίδιον καταιγίδα, καὶ ὅταν θὰ σᾶς ἔλθῃ θλῖψις καὶ θὰ σᾶς πολιορκήσουν ἐχθροί, ἢ ὅταν θὰ ἐπέλθῃ ἐναντίον σας καταστροφή.
Παρ. 1,28
ἔσται γὰρ ὅταν ἐπικαλέσησθέ με, ἐγὼ δὲ οὐκ εἰσακούσομαι ὑμῶν· ζητήσουσί με κακοί, καὶ οὐχ εὑρήσουσιν·
Κολιτσάρα
τότε θὰ συμβῇ τοῦτο· θὰ μὲ ἐπικαλεσθῆτε, ἐγὼ ὅμως δὲν θὰ ἀκούσω τὴν ἐπίκλησίν σας. Θὰ μὲ ζητήσουν ὡς βοηθόν των καὶ στήριγμά των οἱ κακοὶ εἰς τὰς δυσκόλους των περιστάσεις, καὶ δὲν θὰ μὲ εὕρουν ὡς λυτρωτὴν καὶ σωτῆρα των.
Τρεμπέλα
Θὰ γελάσω περιφρονητικῶς, διότι τότε θὰ συμβῇ τοῦτο: Θὰ μὲ ἐπικαλεσθῆτε, ἐγὼ ὅμως δὲν θὰ εἰσακούσω τὴν ἐπίκλησίν σας. Θὰ μὲ ζητήσουν οἱ κακοὶ καὶ πονηροὶ κατὰ τὰς δυσκόλους ἡμέρας των, διὰ νὰ τοὺς λυτρώσω ἀπὸ τὰ δεινά, καὶ δὲν θὰ μὲ εὔρουν·
Παρ. 1,29
ἐμίσησαν γὰρ σοφίαν, τὸν δὲ λόγον τοῦ Κυρίου οὐ προείλαντο,
Κολιτσάρα
Διότι ἐμίσησαν τὴν θείαν σοφίαν, τὸν δὲ λόγον τοῦ Κυρίου δὲν τὸν ἐπροτίμησαν, ἀλλὰ τὸν ἀπέρριψαν.
Τρεμπέλα
διότι ἐμίσησαν ἐμέ, τὴν θείαν σοφίαν, καὶ δὲν ἐπροτίμησαν τὸν λόγον τοῦ Κυρίου καὶ τὴν θεοσέβειαν,
Παρ. 1,30
οὐδὲ ἤθελον ἐμαῖς προσέχειν βουλαῖς, ἐμυκτήριζον δὲ ἐμοὺς ἐλέγχους.
Κολιτσάρα
Οὔτε ἤθελον νὰ δώσουν προσοχὴν εἰς τὰ θελήματά μου. Ἐξ ἀντιθέτου περιέπαιζαν καὶ ἐχλεύαζαν τοὺς ἐλέγχους, τοὺς ὁποίους πρὸς σωτηρίαν τῶν ἀπηύθυνα.
Τρεμπέλα
οὔτε ἤθελαν νὰ προσέχουν εἰς τὰ θελήματά μου, περιέπαιζαν δὲ καὶ ἐχλεύαζαν τοὺς σωτηρίους ἐλέγχους καὶ τὰς διαμαρτυρίας μου.
Παρ. 1,31
τοιγαροῦν ἔδονται τῆς ἑαυτῶν ὁδοῦ τοὺς καρποὺς καὶ τῆς ἑαυτῶν ἀσεβείας πλησθήσονται·
Κολιτσάρα
Διὰ τοῦτο θὰ φάγουν τοὺς καρποὺς τῆς κακῆς των ζωῆς καὶ συμπεριφορᾶς. Θὰ ἀπολαύσουν τὰ ἐπίχειρα τῆς κακίας των. Θὰ πλημμυρίσουν καὶ θὰ πνιγοῦν μέσα εἰς τὰς ὀδυνηρὰς συνεπείας τῆς ἀσεβείας των.
Τρεμπέλα
Δι’ αὐτὸ λοιπὸν θὰ φάγουν τοὺς καρποὺς τῆς πονηρᾶς διαγωγῆς των καὶ ἡ ζωή των θὰ πλημμυρίσῃ ἀπὸ ἀθλιότητας, εἰς τὰς ὁποίας τοὺς ὡδήγησεν ἡ ἀσέβειά των·
Παρ. 1,32
ἀνθ’ ὧν γὰρ ἠδίκουν νηπίους, φονευθήσονται, καὶ ἐξετασμὸς ἀσεβεῖς ὀλεῖ.
Κολιτσάρα
Ἐπειδὴ ἠδίκησαν τοὺς ἀφελεῖς καὶ ἀγαθοὺς ἀνθρώπους, θεία φοβερὰ κρίσις θὰ ἐξολοθρεύσῃ τοὺς ἀσεβεῖς.
Τρεμπέλα
διότι εἰς ἀνταπόδοσιν τῶν πολλῶν ἀδικιῶν, ποὺ ἔκαμαν εἰς νέους καὶ ἀπονηρεύτους, θὰ παραδοθοῦν εἰς σφαγὴν καὶ φόνον, καὶ φοβερὰ ἀνάκρισις καὶ θεία κρίσις θὰ ἐξολοθρεύσῃ τοὺς ἀσεβεῖς.
Παρ. 1,33
ὁ δὲ ἐμοῦ ἀκούων κατασκηνώσει ἐπ’ ἐλπίδι καὶ ἡσυχάσει ἀφόβως ἀπὸ παντὸς κακοῦ.
Κολιτσάρα
Ἐκεῖνος ὅμως, ποὺ ἀκούει καὶ ὑπακούει εἰς ἐμέ, τὴν σοφίαν, θὰ ζῇ μὲ σταθερὰν τὴν ἐλπίδα του εἰς τὴν παντοδύναμον προστασίαν τοῦ Ὑψίστου καὶ θὰ διατηρῇ τὴν γαλήνην του εἰς κάθε περίστασιν, χωρὶς φόβον ἀπὸ κανένα κακόν».
Τρεμπέλα
Ἐκεῖνος ὅμως, ποὺ ὑπακούει εἰς ἐμέ, τὴν σοφίαν, θὰ ζήσῃ ἀσφαλὴς μὲ σύντροφον τὴν ἐλπίδα εἰς τὴν προστασίαν τοῦ Ὑψίστου, θὰ διατηρῇ δὲ τὴν εἰρήνην καὶ ἡσυχίαν του εἰς κάθε περίστασιν, χωρὶς φόβον κανενὸς κακοῦ.
Κεφάλαιο 2
Παρ. 2,1
Υἱέ, ἐὰν δεξάμενος ῥῆσιν ἐμῆς ἐντολῆς κρύψῃς παρὰ σεαυτῷ,
Κολιτσάρα
Παιδί μου, ἐὰν παραδεχθῇς τὰ λόγια τῶν ἐντολῶν μου καὶ τὰ φυλάξῃς μὲ προσοχὴν ὡς θησαυρὸν μέσα εἰς τὴν καρδίαν σου,
Τρεμπέλα
Παιδί μου, ἐὰν ἀποδεχθῇς μὲ προθυμίαν καὶ εἰλικρινῆ διάθεσιν τὰς ἐντολάς μου καὶ κρύψῃς ὡς πολύτιμον πρᾶγμα εἰς τὰ βάθη τῆς καρδίας σου τὰ λόγια μου,
Παρ. 2,2
ὑπακούσεται σοφίας τὸ οὖς σου, καὶ παραβαλεῖς καρδίαν σου εἰς σύνεσιν, παραβαλεῖς δὲ αὐτὴν ἐπὶ νουθέτησιν τῷ υἱῷ σου.
Κολιτσάρα
τότε τὸ αὐτί σου θὰ προσέξῃ καὶ θὰ ἀκούσῃ τὰ λόγια τῆς θείας σοφίας καὶ θὰ τὰ βάλῃς μέσα εἰς τὸν νοῦν καὶ τὴν καρδίαν σου, διὰ νὰ σὲ ἀναδείξουν συνετόν, καὶ θὰ τὰ χρησιμοποιῇς διὰ νὰ δίδῃς ὀρθὰς συμβουλὰς καὶ νουθεσίας εἰς τὸν υἱόν σου.
Τρεμπέλα
τότε τὸ αὐτί σου θὰ προσέξῃ τὰ λόγια τῆς θείας σοφίας καὶ θὰ τὰ ἔχῃς κατὰ νοῦν, ὥστε νὰ σὲ συνετίζουν, καὶ θὰ τὰ χρησιμοποιῇς διὰ νὰ συμβουλεύεις τὸ παιδί σου.
Παρ. 2,3
ἐὰν γὰρ τὴν σοφίαν ἐπικαλέσῃ καὶ τῇ συνέσει δῷς φωνήν σου, τὴν δὲ αἴσθησιν ζητήσῃς μεγάλῃ τῇ φωνῇ,
Κολιτσάρα
Διότι, ἐάν μὲ φλογερὸν πόθον ἐπικαλεσθῇς τὴν θείαν σοφίαν καὶ φωνάξῃς τὴν σύνεσιν νὰ ἔλθῃ εἰς σέ, ἀναζητήσῃς δὲ καὶ ἐπικαλεσθῇς μὲ μεγάλην φωνὴν τὴν γνῶσιν τῆς θείας ἀληθείας,
Τρεμπέλα
Σοῦ ζητῶ δὲ τόσην προσοχήν, διότι, ἐὰν ἐπικαλεσθῇς τὴν θείαν σοφίαν μὲ ζωηρὸν πόθον καὶ φωνάξῃς προσκαλῶν τὴν σύνεσιν καὶ ζητήσῃς μὲ μεγάλην φωνὴν τὴν γνῶσιν τῆς θείας ἀληθείας καὶ τὴν διάκρισιν τοῦ καλοῦ καὶ τοῦ κακοῦ,
Παρ. 2,4
καὶ ἐὰν ζητήσῃς αὐτὴν ὡς ἀργύριον καὶ ὡς θησαυροὺς ἐξερευνήσῃς αὐτήν,
Κολιτσάρα
καὶ ἂν τὴν ἀναζητήσῃς μὲ τόσον ζῆλον, μὲ ὅσον ἀναζητεῖ κανεὶς τὴν εὕρεσιν χρημάτων, ἐὰν ἐρευνήσῃς δι’ αὐτὴν μὲ ὅσον ἐνδιαφέρον ἐρευνοῦν διὰ πολλοὺς καὶ μεγάλους θησαυρούς,
Τρεμπέλα
καὶ ἐὰν ζητήσῃς ἐπιμόνως νὰ τὴν εὕρῃς, ὅπως ἀναζητεῖ κανεὶς νὰ εὕρῃ χρήματα, καὶ ἐὰν ἐρευνήσῃς δι’ αὐτήν, ὅπως ἐρευνᾷ κανεὶς νὰ εὕρῃ θησαυροὺς πολλοὺς καὶ μεγάλους,
Παρ. 2,5
τότε συνήσεις φόβον Κυρίου καὶ ἐπίγνωσιν Θεοῦ εὑρήσεις.
Κολιτσάρα
τότε θὰ αἰσθανθῇς καὶ θὰ κατανοήσῃς τὸν φόβον τοῦ Κυρίου· θὰ εὕρῃς καὶ θὰ ἀποκτήσῃς, ὅσον εἶναι δυνατὸν εἰς τὴν ἀνθρωπίνην διάνοιαν, τὴν ἀληθινὴν καὶ ἀνειπισφαλῆ γνῶσιν περὶ τοῦ Θεοῦ.
Τρεμπέλα
τότε θὰ αἰσθανθῇς τὸν σωτηριώδη φόβον τοῦ Κυρίου καὶ θὰ λάβῃς ἀληθῆ καὶ τελείαν γνῶσιν τοῦ Θεοῦ, καθ’ ὅσον βεβαίως εἶναι δυνατὸν εἰς τὸν πεπερασμένον ἄνθρωπον νὰ ἐπιτύχῃ ταύτην.
Παρ. 2,6
ὅτι Κύριος δίδωσι σοφίαν, καὶ ἀπὸ προσώπου αὐτοῦ γνῶσις καὶ σύνεσις·
Κολιτσάρα
Διότι ὁ Κύριος εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος χαρίζει τὴν σοφίαν καὶ ἀπὸ αὐτὸν πηγάζει καὶ ἐκχύνεται ἡ γνῶσις τῆς ἀληθείας καὶ ἡ σύνεσις.
Τρεμπέλα
Διότι ὁ Κύριος χαρίζει τὴν σοφίαν καὶ ἀπὸ Αὐτὸν πηγάζει ἡ γνῶσις τῆς ἀληθείας καὶ ἡ σύνεσις.
Παρ. 2,7
καὶ θησαυρίζει τοῖς κατορθοῦσι σωτηρίαν, ὑπερασπιεῖ τὴν πορείαν αὐτῶν
Κολιτσάρα
Ἡ σοφία αὐτὴ προσφέρει καὶ ἀποταμιεύει θησαυρὸν εἰς τοὺς εὐθεῖς ἀνθρώπους, εἰς αὐτοὺς ποὺ ἔχουν ὑγιὲς καὶ ἡρωϊκὸν τὸ φρόνημα, δηλαδὴ τοὺς χαρίζει τὴν σωτηρίαν, προστατεύει δὲ καὶ ὑπερασπίζει τοὺς δρόμους τῆς ζωῆς των.
Τρεμπέλα
Καὶ προσφέρει ὡς θησαυρόν, εἰς ὅσους ἀγωνίζονται ἠρωϊκῶς, τὴν σωτηρίαν των καὶ θὰ προστατεύσῃ ὡς ἀκαταμάχητος ὑπερασπιστὴς τὴν θεάρεστον πορείαν τῆς ζωῆς των, ἐνισχύων αὐτοὺς
Παρ. 2,8
τοῦ φυλάξαι ὁδοὺς δικαιωμάτων καὶ ὁδὸν εὐλαβουμένων αὐτὸν διαφυλάξει.
Κολιτσάρα
Τοὺς ἐνισχύει, ὥστε νὰ τηρήσουν καὶ νὰ φυλάξουν τὰς ἐντολάς του. Ὁ δὲ Θεὸς θὰ προφυλάξῃ ἀπὸ κάθε κίνδυνον τὴν ζωὴν ἐκείνων, ποὺ τὸν εὐλαβοῦνται.
Τρεμπέλα
οὕτως, ὥστε νὰ φυλάξουν τὰς ἐντολάς του· καὶ θὰ προφυλάξῃ ἀπὸ κάθε κίνδυνον τὴν ζωὴν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι τὸν σέβονται.
Παρ. 2,9
τότε συνήσεις δικαιοσύνην καὶ κρίμα καὶ κατορθώσεις πάντας ἄξονας ἀγαθούς.
Κολιτσάρα
Ὅταν δὲ ἀποκτήσῃς τὴν θείαν σοφίαν, τότε θὰ ἐννοήσῃς τὴν ἀληθινὴν δικαιοσύνην καὶ θὰ εἶσαι εἰς θέσιν νὰ κρίνῃς δικαίως. Θὰ ἐπιτύχῃς δέ, ὥστε νὰ κατορθώσῃς ὅλας τὰς ἀγαθὰς πράξεις.
Τρεμπέλα
Ὅταν δὲ ἐπιδιώξῃς τὴν θείαν σοφίαν καὶ ἐπιτύχῃς αὐτήν, τότε θὰ ἐννοήσῃς ποία εἶναι ἡ ἀληθινὴ ἀρετὴ καὶ δικαιοσύνη καὶ τότε θὰ κρίνῃς δικαίως καὶ θὰ κατορθώσῃς καὶ θὰ ἐφαρμόσῃς ὅλας τὰς ἐντολὰς τοῦ Θεοῦ, αἱ ὁποῖαι ὡς ἄλλοι ἀγαθοὶ καὶ στερεοὶ ἄξονες ὁδηγοῦν ἀσφαλῶς εἰς σωτηρίαν.
Παρ. 2,10
ἐὰν γὰρ ἔλθῃ ἡ σοφία εἰς σὴν διάνοιαν, ἡ δὲ αἴσθησις τῇ σῇ ψυχῇ καλὴ εἶναι δόξῃ,
Κολιτσάρα
Διότι, ἐὰν ἡ σοφία ἔλθῃ καὶ κατασκηνώσῃ εἰς τὴν διάνοιάν σου, θεωρήσῃς δὲ καὶ παραδεχθῇς τὴν ἀπὸ τὴν γνῶσιν τοῦ νόμου τοῦ Θεοῦ σύνεσιν καὶ διάκρισιν ὡς καλὴν καὶ ὠφέλιμον,
Τρεμπέλα
Διότι, ἐὰν ἐπικρατήσῃ εἰς τὸν νοῦν σου ἡ σοφία καὶ ἡ διάκρισις, ἡ ὁποία προέρχεται ἐξ αὐτῆς, καὶ φανῇ εἰς τὴν διάνοιάν σου ἡ εὐαισθησία τῆς συνειδήσεως καλὴ καὶ ὠφέλιμος,
Παρ. 2,11
βουλὴ καλὴ φυλάξει σε, ἔννοια δὲ ὁσία τηρήσει σε,
Κολιτσάρα
τότε ἀπόφασις ἀγαθὴ καὶ συνετὴ θὰ σὲ προφυλάξῃ ἀπὸ τὰς ἁμαρτωλὰς ἐκτροπάς· σκέψις δὲ ἁγία θὰ σὲ διατηρῇ ἐν τῇ ἀρετῇ καὶ πλησίον τοῦ Θεοῦ,
Τρεμπέλα
τότε ἀπόφασις ἀγαθὴ καὶ πεφωτισμένη θὰ σὲ προφυλάξῃ ἀπὸ τὰ πάθη καὶ τὰς ἐπιθυμίας τῆς ἁμαρτίας καὶ ἀπὸ τοὺς ἐξωτερικοὺς πειρασμούς. Σκέψις δὲ ἅγια θὰ σὲ διατηρῇ εἰς τὴν ἀρετήν,
Παρ. 2,12
ἵνα ῥύσηταί σε ἀπὸ ὁδοῦ κακῆς καὶ ἀπὸ ἀνδρὸς λαλοῦντος μηδὲν πιστόν.
Κολιτσάρα
διὰ νὰ σὲ γλυτώσῃ ἔτσι ἀπὸ τὸν ὀλέθριον δρόμον καὶ ἀπὸ ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος δὲν λέγει ποτὲ κάτι τὸ ἀληθινὸν καὶ ἀξιόπιστον.
Τρεμπέλα
διὰ νὰ σὲ γλυτώσῃ ἀπὸ τὸν κακὸν καὶ ὀλέθριον δρόμον τῆς ἁμαρτίας καὶ ἀπὸ ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος οὐδέποτε λέγει κάτι ἄξιον ἐμπιστοσύνης καὶ παραδοχῆς.
Παρ. 2,13
ὦ οἱ ἐγκαταλείποντες ὁδοὺς εὐθείας τοῦ πορεύεσθαι ἐν ὁδοῖς σκότους·
Κολιτσάρα
Ἀλλοίμονον ὅμως εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀφήνουν τὰς εὐθείας ὁδοὺς τοῦ Κυρίου, διὰ νὰ πορευθοῦν καὶ βαδίσουν τοὺς ἁμαρτωλοὺς δρόμους τοῦ σκότους καὶ τῆς ἀπωλείας!
Τρεμπέλα
Ὤ! ἀλλοίμονον εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀφήνουν τοὺς ἴσιους δρόμους τῆς ἀρετῆς, διὰ νὰ ἀκολουθήσουν τοὺς σκοτεινοὺς καὶ ἐπικινδύνους δρόμους τῆς καταισχύνῃς, τῆς φαυλότητος καὶ ἀσεβείας·
Παρ. 2,14
οἱ εὐφραινόμενοι ἐπὶ κακοῖς καὶ χαίροντες ἐπὶ διαστροφῇ κακῇ·
Κολιτσάρα
Ἀλλοίμονον εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εὐφραίνονται διὰ τὰ κακά, ποὺ διαπράττουν οἱ ἴδιοι ἢ οἱ ἄλλοι, καὶ χαίρουν διὰ τὴν πρὸς τὸ κακὸν διαστροφὴν αὐτῶν καὶ τῶν ἄλλων·
Τρεμπέλα
ἀλλοίμονον εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι μόνον οἱ ἴδιοι κακοί, ἀλλ’ οἱ ὁποῖοι εὐχαριστοῦνται, ὅταν διαπράττεται τὸ κακόν, καὶ χαίρουν, ὅταν κατορθοῦται διαστροφὴ καὶ διαφθορὰ χαρακτήρων!
Παρ. 2,15
ὧν αἱ τρίβοι σκολιαὶ καὶ καμπύλαι αἱ τροχιαὶ αὐτῶν
Κολιτσάρα
αὐτοί, τῶν ὁποίων οἱ δρόμοι εἶναι διεστραμμένοι καὶ αἱ πορεῖαι των κυκλικαὶ ἐν τῇ δολιότητί των,
Τρεμπέλα
Αὐτῶν οἱ δρόμοι εἶναι ἀνάποδοι καὶ διεστραμμένοι καὶ ἡ πορεία των καμπυλωτὴ καὶ ὕπουλος,
Παρ. 2,16
τοῦ μακράν σε ποιῆσαι ἀπὸ ὁδοῦ εὐθείας καὶ ἀλλότριον τῆς δικαίας γνώμης.
Κολιτσάρα
ὥστε νὰ ἀπομακρύνουν καὶ σὲ ἀπὸ τὴν εὐθεῖαν ὁδὸν καὶ νὰ σὲ ἀποξενώσουν ἀπὸ τὴν ὀρθὴν καὶ δίκαιον φρόνησιν.
Τρεμπέλα
ἔχουσα σκοπὸν νὰ σὲ ἀπομακρύνῃ ἀπὸ τὸν εὐθὺν δρόμον καὶ νὰ σὲ ἀποξενώσῃ ἀπὸ τὰς ἐναρέτους σκέψεις καὶ ἀποφάσεις, δηλαδὴ νὰ σὲ κάμῃ, ὥστε νὰ μὴ σκέπτεσαι τὴν ἀρετήν.
Παρ. 2,17
υἱέ, μή σε καταλάβῃ κακὴ βουλή, ἡ ἀπολιποῦσα διδασκαλίαν νεότητος καὶ διαθήκην θείαν ἐπιλελησμένη·
Κολιτσάρα
Παιδί μου, πρόσεχε νὰ μὴ σὲ κυριεύσῃ καὶ σὲ ὑποδουλώσῃ κακὴ καὶ διεστραμμένη θέλησις, ἡ ὁποία ἔχει ἀρνηθῆ καὶ ἐγκαταλείψει τὴν διδασκαλίαν ποὺ σὺ ἤκουσες καὶ παρέλαβες κατὰ τὴν νεότητά σου καὶ ἡ ὁποία θέλησις ἐλησμόνησε τὸν θεῖον νόμον.
Τρεμπέλα
Παιδί μου, πρόσεχε νὰ μὴ σὲ κυριεύσῃ θέλησις κακὴ καὶ διεστραμμένη, ἡ ὁποία ἠρνήθη τὴν καλὴν διδασκαλίαν, τὴν ὁποίαν ἤκουσες κατὰ τὴν νεότητά σου, θέλησις διεστραμμένη, ἡ ὁποία ἐλησμόνησε τὸν σωτήριον νόμον τοῦ Θεοῦ.
Παρ. 2,18
ἔθετο γὰρ παρὰ τῷ θανάτῳ τὸν οἶκον αὐτῆς καὶ παρὰ τῷ ᾅδῃ μετὰ τῶν γηγενῶν τοὺς ἄξονας αὐτῆς.
Κολιτσάρα
Αὐτὴ ἡ παράνομος καὶ κακὴ βουλὴ ἔχει στήσει τὸ σπίτι της κοντὰ εἰς τὸν θάνατον, τὴν δὲ πορείαν καὶ κατάληξίν της μὲ τοὺς ὑλόφρονας ἀνθρώπους, τῶν ὁποίων τὸ κατάντημα εἶναι ὁ ᾅδης.
Τρεμπέλα
Σοῦ ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν ἐπ’ αὐτοῦ, διότι ἡ κακὴ αὐτὴ προαίρεσις ἔχει τὴν κατοικίαν της κοντὰ εἰς τὸν θάνατον καὶ συνεταύτισε τὴν πορείαν της μὲ τοὺς ὑλόφρονας ἀνθρώπους, τῶν ὁποίων τὸ κατάντημα εἶναι ὁ θάνατος καὶ ὁ Ἅδης.
Παρ. 2,19
πάντες οἱ πορευόμενοι ἐν αὐτῇ οὐκ ἀναστρέψουσιν, οὐδὲ μὴ καταλάβωσι τρίβους εὐθείας· οὐ γὰρ καταλαμβάνονται ὑπὸ ἐνιαυτῶν ζωῆς.
Κολιτσάρα
Ὅλοι, ὅσοι βαδίζουν τοὺς δρόμους τῆς κακῆς βουλῆς καὶ μένουν ἀμετανόητοι, δὲν θὰ ἐπιστρέψουν πρὸς τὸν Θεόν, δὲν θὰ εἰσέλθουν εἰς τὴν εὐθεῖαν ὁδόν. Τέτοιοι δὲ ποὺ εἶναι δὲν πρόκειται νὰ ζήσουν ἐπὶ ἔτη πολλὰ εἰς τὴν γῆν, ὥστε νὰ ἔχουν εὐκαιρίας μετανοίας καὶ διορθώσεως·
Τρεμπέλα
Ὅλοι, ὅσοι βαδίζουν τοὺς δρόμους τῆς κακῆς των ἀποφάσεως καὶ μένουν ἀμετανόητοι, δὲν πρόκειται νὰ μεταπεισθοῦν καὶ νὰ ἐπιστρέφουν πάλιν πίσω, οὔτε εἶναι εὔκολον νὰ ἐπανεύρουν τὸν ἴσιον δρόμον, διότι δὲν πρόκειται νὰ ζήσουν χρόνια πολλά, ὥστε νὰ ἐπιτύχουν τοῦτο.
Παρ. 2,20
εἰ γὰρ ἐπορεύοντο τρίβους ἀγαθάς, εὕροσαν ἂν τρίβους δικαιοσύνης λείας.
Κολιτσάρα
ἐὰν εἶχαν τὴν καλὴν διάθεσιν καὶ ἐβάδιζαν τοὺς ὀρθοὺς δρόμους, θὰ ἔβρισκαν τοὺς ὁμαλοὺς δρόμους τῆς δικαιοσύνης καὶ ἀρετῆς.
Τρεμπέλα
Διότι, ἐὰν εἶχαν τὴν διάθεσιν καὶ ἀπόφασιν να βαδίσουν τοὺς καλοὺς δρόμους, θὰ ἔβρισκαν τοὺς ὁμαλοὺς δρόμους τῆς ἀρετῆς, ὅπου θὰ ἔζων εἰρηνικῶς καὶ μακροβιώτερον.
Παρ. 2,21
χρηστοὶ ἔσονται οἰκήτορες γῆς, ἄκακοι δὲ ὑπολειφθήσονται ἐν αὐτῇ· ὅτι εὐθεῖς κατασκηνώσουσι γῆν, καὶ ὅσιοι ὑπολειφθήσονται ἐν αὐτῇ.
Κολιτσάρα
Ἐξ ἀντιθέτου, καλοὶ καὶ ἐνάρετοι ἄνθρωποι θὰ κατοικήσουν μονίμως καὶ ἐπὶ μακρὸν εἰς τὴν γῆν καὶ οἱ ἄκακοι θὰ ἀπομείνουν ὡς κύριοι εἰς αὐτήν. Διότι οἱ τίμιοι καὶ εἰλικρινεῖς θὰ κατοικήσουν εἰς τὴν γῆν καὶ οἱ ὅσιοι καὶ καθαροὶ κατὰ τὴν καρδίαν θὰ παραμείνουν εἰς αὐτήν.
Τρεμπέλα
Οἱ εὐσεβεῖς καὶ ἐνάρετοι ἄνθρωποι θὰ κατοικήσουν μονίμως εἰς τὴν γῆν καὶ οἱ ἄκακοι θὰ ἀπομείνουν εἰς αὐτήν· διότι οἱ τίμιοι καὶ εἰλικρινεῖς θὰ κατασκηνώσουν εἰς τὴν γῆν καὶ οἱ καθαροὶ κατὰ τὴν ψυχὴν καὶ ἀφαισιωμένοι θὰ ἀπομείνουν εἰς αὐτήν.
Παρ. 2,22
ὁδοὶ ἀσεβῶν ἐκ γῆς ὀλοῦνται, οἱ δὲ παράνομοι ἐξωσθήσονται ἀπ’ αὐτῆς.
Κολιτσάρα
Οἱ δρόμοι ὅμως τῶν ἀσεβῶν θὰ ἐξαφανισθοῦν ἀπὸ τὴν γῆν, οἱ δὲ παράνομοι θὰ ριφθοῦν ἔξω ἀπὸ αὐτήν.
Τρεμπέλα
Οἱ δρόμοι τῶν ἀσεβῶν θὰ ἐξαφανισθοῦν ἀπὸ τὴν γῆν, οἱ δὲ παραβάται τοῦ θείου νόμου θὰ ἐξωσθοῦν καὶ θὰ πεταχθοῦν ἔξω ἀπὸ αὐτήν.
Κεφάλαιο 3
Παρ. 3,1
Υἱέ, ἐμῶν νομίμων μὴ ἐπιλανθάνου, τὰ δὲ ῥήματά μου τηρείτω σὴ καρδία·
Κολιτσάρα
Παιδί μου, μὴ λησμονῇς τοὺς νόμους μου. Ὁ δὲ νοῦς καὶ ἡ καρδία σου ἂς φυλάττουν τοὺς λόγους μου ὡς θησαυρούς.
Τρεμπέλα
Παιδί μου, μὴ λησμονῇς ποτὲ τὰ ὅσα ἐγὼ διεκήρυξα ὡς νόμιμα, ὁ νοῦς σου δὲ καὶ ἡ καρδία σου ἂς φυλάττῃ ὡς θησαυρὸν τοὺς λόγους μου·
Παρ. 3,2
μῆκος γὰρ βίου καὶ ἔτη ζωῆς καὶ εἰρήνην προσθήσουσί σοι.
Κολιτσάρα
Διότι αὐτὰ θὰ σοῦ χαρίσουν μακροβιότητα, θὰ προσθέσουν χρόνια ζωῆς εἰρηνικῆς καὶ εὐτυχισμένης.
Τρεμπέλα
διότι αὐτὰ θὰ σοῦ χαρίσουν μακροβιότητα καὶ θὰ σοῦ προσθέσουν χρόνια ζωῆς εὐτυχισμένης καὶ ψυχικὴν γαλήνην καὶ εἰρήνην.
Παρ. 3,3
ἐλεημοσύναι καὶ πίστεις μὴ ἐκλιπέτωσάν σε, ἄφαψαι δὲ αὐτὰς ἐπὶ σῷ τραχήλῳ, καὶ εὑρήσεις χάριν·
Κολιτσάρα
Αἱ ἐλεημοσύναι πρὸς τοὺς ἀνθρώπους καὶ ἡ πίστις πρὸς τὸν Θεόν, ποτὲ ἂς μὴ σὲ ἀφήσουν. Νὰ τὰς δέσῃς σὰν περιλαίμιον, ποὺ θὰ ἐφάπτεται εἰς τὸν λαιμόν σου, νὰ τὰς χάραξῃς εἰς τὴν καρδίαν σου, καὶ νὰ εἶσαι βέβαιος ὅτι θὰ εὕρῃς χάριν παρὰ Θεῷ καὶ ἀνθρώποις.
Τρεμπέλα
Φρόντιζε νὰ μὴ σοῦ λείψουν ποτὲ αἱ ἐλεημοσύναι μὲν πρὸς τοὺς δυστυχεῖς, ἡ ἐμπιστοσύνη δὲ πρὸς τὴν πρόνοιαν τοῦ Θεοῦ. Καὶ διὰ νὰ μὴ σοῦ λείψουν ποτέ, φρόντισε νὰ τὰς δέσῃς καλὰ σὰν περιλαίμιον, ποὺ θὰ ἐφάπτεται καὶ θὰ εἶναι κολλημένον εἰς τὸν λαιμόν σου, καὶ ἔσο βέβαιος, ὅτι θὰ εὕρῃς καὶ θὰ ἐξασφαλίσῃς θείαν χάριν καὶ εὔνοιαν.
Παρ. 3,4
καὶ προνοοῦ καλὰ ἐνώπιον Κυρίου καὶ ἀνθρώπων.
Κολιτσάρα
Σκέψου καὶ φρόντιζε, ὥστε ἡ διαγωγή σου νὰ εἶναι καλὴ καὶ ἀξιέπαινος ἐνώπιον Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων.
Τρεμπέλα
Λάμβανε πρόνοιαν καὶ φροντίδα, ὥστε ἡ διαγωγή σου νὰ εἶναι καλὴ καὶ ἐπαινετὴ ἐνώπιον τοῦ Κυρίου καὶ τῶν ἀνθρώπων.
Παρ. 3,5
ἴσθι πεποιθὼς ἐν ὅλῃ τῇ καρδίᾳ ἐπὶ Θεῷ, ἐπὶ δὲ σῇ σοφίᾳ μὴ ἐπαίρου·
Κολιτσάρα
Ἔχε σταθερὰν πίστιν καὶ ἀκλόνητον πεποίθησιν μὲ ὅλην σου τὴν ψυχὴν εἰς τὸν Θεόν. Μὴ ἀλαζονεύεσαι διὰ τὰς πολλὰς γνώσεις καὶ διὰ τὴν σοφίαν σου.
Τρεμπέλα
Στήριζε μὲ ὅλην τὴν ψυχήν σου τὴν πεποίθησιν καὶ τὴν ἐμπιστοσύνην σου εἰς τὸν Θεόν. Μὴ ὑπερηφανεύεσαι δὲ διὰ τὰς πολλὰς γνώσεις σου καὶ διὰ τὴν ἰδικήν σου σοφίαν.
Παρ. 3,6
ἐν πάσαις ὁδοῖς σου γνώριζε αὐτήν, ἵνα ὀρθοτομῇ τὰς ὁδούς σου, ὁ δὲ πούς σου μὴ προσκόψῃ.
Κολιτσάρα
Εἰς ὅλην σου τὴν ζωὴν καὶ συμπεριφορὰν νὰ ἔχῃς πάντοτε ὑπ’ ὄψιν σου τὴν θείαν σοφίαν, διὰ νὰ σὲ καθοδηγῇ ὀρθῶς εἰς τὰς ἐνεργείας σου καὶ νὰ μὴ σκοντάψουν ποτὲ τὰ πόδια σου.
Τρεμπέλα
Εἰς ὅλας τὰς ἐνεργείας καὶ πράξεις σου λάμβανε συμβουλὰς καὶ γνῶσιν ἀπὸ τὴν θείαν σοφίαν, διὰ νὰ σὲ ὁδηγῇ εἰς τὸν εὐθὺν δρόμον τῆς ἀρετῆς καὶ διὰ νὰ μὴ σκοντάψῃ τὸ πόδι σου καὶ ἐκτραπῇς ἀπὸ τὸν ὀρθὸν καὶ σωτήριον δρόμον.
Παρ. 3,7
μὴ ἴσθι φρόνιμος παρὰ σεαυτῷ, φοβοῦ δὲ τὸν Θεὸν καὶ ἔκκλινε ἀπὸ παντὸς κακοῦ·
Κολιτσάρα
Μὴ σχηματίσῃς τὸ φρόνημα ὅτι εἶσαι συνετὸς καὶ μὴ ἐμπιστεύεσαι εἰς τὴν σοφίαν σου, ἀλλὰ νὰ φοβῆσαι τὸν Θεόν. Ἀπόφευγε κάθε κακὸν καὶ λοξοδρόμει μακράν, ὅταν τὸ ἀντικρύζῃς.
Τρεμπέλα
Μὴ σχηματίζῃς διὰ τὸν ἑαυτόν σου φρόνημα ὅτι εἶσαι συνετὸς καὶ ἔχεις ὅλην τὴν γνῶσιν, ὥστε νὰ μὴ χρειάζεσαι τὴν συμβουλὴν τοῦ ἄλλου. Ἔχε δὲ φόβον Θεοῦ καὶ φεῦγε μακρὰν ἀπὸ κάθε κακόν, διότι εὔκολα ἠμπορεῖ νὰ παρασυρθῇς ἀπὸ ἀσήμαντα καὶ νὰ πέσῃς εἰς βαρέα ἁμαρτήματα.
Παρ. 3,8
τότε ἴασις ἔσται τῷ σώματί σου καὶ ἐπιμέλεια τοῖς ὀστέοις σου.
Κολιτσάρα
Ὅταν ἔτσι πορεύεσαι, θὰ ἀπολαμβάνῃς ὑγείαν καὶ εὐεξίαν εἰς τὸ σῶμα σου, ἀνανέωσιν δὲ καὶ ἀνάπαυσιν εἰς τὰ κόκκαλά σου.
Τρεμπέλα
Ὅταν συμμορφωθῇς πρὸς αὐτά, τότε θὰ ἀπολαμβάνῃς σωματικὴν ὑγείαν καὶ εὐεξίαν, καὶ τὰ ὀστᾶ σου θὰ διατηροῦνται εἰς καλὴν κατάστασιν.
Παρ. 3,9
τίμα τὸν Κύριον ἀπὸ σῶν δικαίων πόνων καὶ ἀπάρχου αὐτῷ ἀπὸ σῶν καρπῶν δικαιοσύνης,
Κολιτσάρα
Τίμα τὸν Θεὸν μὲ θυσίας ἀπὸ τοὺς ἰδικούς σου δικαίους κόπους, καὶ δίδε εἰς αὐτὸν πάντοτε τὰς ἀπαρχὰς ἀπὸ τοὺς καρπούς, τοὺς ὁποίους ἀπέκτησες μὲ δικαιοσύνην καὶ τιμιότητα·
Τρεμπέλα
Δείκνυε σεβασμὸν καὶ εὐλαβῆ τιμὴν πρὸς τὸν Θεὸν μὲ τὸ νὰ προσφέρῃς εἰς τὸν ναόν του ἀπὸ τοὺς τιμίους κόπους τῆς ἐργασίας σου καὶ πρόσφερε εἰς Αὐτὸν τὰ πρωτογεννήματα ἀπὸ τοὺς καρποὺς καὶ τὰ εἰσοδήματά σου, τὰ ὁποῖα ἀποκτᾷς μὲ δικαιοσύνην καὶ τιμιότητα,
Παρ. 3,10
ἵνα πίμπληται τὰ ταμιεῖά σου πλησμονῆς σίτῳ, οἴνῳ δὲ οἱ ληνοί σου ἐκβλύζωσιν.
Κολιτσάρα
διὰ νὰ γεμίζουν ἔτσι αἱ ἀποθῆκαι σου ἀπὸ ἀφθονίαν σίτου καὶ νὰ ἀναβλύζῃ σὰν ἀπὸ πηγὴν πλούσιος ὁ μοῦστος ἀπὸ τὰ πατητήρια τῶν σταφυλῶν σου.
Τρεμπέλα
διὰ νὰ γεμίζουν αἱ ἀποθῆκαι σου ἀπὸ ἀφθονίαν σιταριοῦ, νὰ τρέχῃ δὲ ἀπὸ τὰ πατητήρια τῶν σταφυλῶν σου μοῦστος πολύς.
Παρ. 3,11
Υἱέ, μὴ ὀλιγώρει παιδείας Κυρίου, μηδὲ ἐκλύου ὑπ’ αὐτοῦ ἐλεγχόμενος·
Κολιτσάρα
Παιδί μου, μὴ παραμελῇς καὶ μὴ ἀδιαφορῇς εἰς τὴν παιδαγωγίαν τοῦ Κυρίου καὶ μὴ λιποψυχῇς, ὅταν διὰ τὸ καλόν σου ἐπιτιμᾶσαι ἀπὸ αὐτόν.
Τρεμπέλα
Παιδί μου, μὴ παραμελῇς καὶ μὴ ξεχνᾷς τὴν ὠφέλειαν, ποὺ φέρει ἡ διὰ μέσου δοκιμασιῶν καὶ θλίψεων παιδαγωγία τοῦ παναγάθου Θεοῦ, καὶ μὴ καταβάλλεσαι καὶ μὴ ἀποκάμνῃς, ὅταν ἐλέγχεσαι καὶ ἐπιτιμᾶσαι ἀπὸ Αὐτόν,
Παρ. 3,12
ὃν γὰρ ἀγαπᾷ Κύριος παιδεύει, μαστιγοῖ δὲ πάντα υἱὸν ὃν παραδέχεται.
Κολιτσάρα
Διότι ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον ὁ Κύριος ἀγαπᾷ, τὸν παιδαγωγεῖ μὲ θλίψεις καὶ σὰν στοργικὸς πατέρας μαστιγώνει μὲ διαφόρους δοκιμασίας κάθε τέκνον του, τὸ ὁποῖον ἀναγνωρίζει καὶ παραδέχεται ὡς ἰδικόν του.
Τρεμπέλα
διότι ἐκεῖνον, ποὺ ἀγαπᾷ ὁ Κύριος, τὸν παιδαγωγεῖ μὲ θλίψεις, μαστιγώνει δὲ μὲ δοκιμασίας κάθε τέκνον του καὶ παιδί, τὸ ὁποῖον ἀναγνωρίζει ὡς ἰδικόν του.
Παρ. 3,13
μακάριος ἄνθρωπος ὃς εὗρε σοφίαν καὶ θνητὸς ὃς εἶδε φρόνησιν·
Κολιτσάρα
Τρισευτυχισμένος καὶ ἀπὸ τὸν Θεὸν εὐλογημένος εἶναι ὁ ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος εὑρῆκε τὴν ἀληθῆ σοφίαν, καὶ κάθε θνητός, ὁ ὁποῖος ἐγνώρισε καὶ ἀπέκτησε τὴν ἀπὸ τὸν Θεὸν χορηγουμένην φρόνησιν καὶ σύνεσιν.
Τρεμπέλα
Εὐτυχὴς εἶναι ὁ ἄνθρωπος, ποὺ ἠξιώθη νὰ εὕρῃ καὶ νὰ γνωρίσῃ τὴν σοφίαν, τὴν ὁποίαν παρέχει ἡ θεία παιδαγωγία, καὶ μακάριος εἶναι ὁ θνητός, ὁ ὁποῖος ἐγνώρισε καὶ ἀπέκτησε τὴν ἀπὸ Θεοῦ φρόνησιν καὶ σύνεσιν.
Παρ. 3,14
κρεῖσσον γὰρ αὐτὴν ἐμπορεύεσθαι ἢ χρυσίου καὶ ἀργυρίου θησαυρούς.
Κολιτσάρα
Διότι εἶναι ἀσυγκρίτως καλύτερον νὰ ἀγοράζῃ καὶ ἀποκτᾷ κανεὶς τὴν σοφίαν, παρὰ θησαυροὺς χρυσοῦ καὶ ἀργύρου.
Τρεμπέλα
Εἶναι δὲ μακάριος, διότι εἶναι ἀσυγκρίτως καλύτερον καὶ ἐπικερδέστερον νὰ ἐμπορεύεται κανεὶς καὶ νὰ ἐξαγοράζῃ ἀντὶ πάσης θυσίας τὴν σοφίαν αὐτὴν παρὰ νὰ κερδίζῃ θησαυροὺς ἀπὸ νομίσματα χρυσᾶ καὶ ἀργυρᾶ.
Παρ. 3,15
τιμιωτέρα δέ ἐστι λίθων πολυτελῶν, οὐκ ἀντιτάξεται αὐτῇ οὐδὲν πονηρόν· εὔγνωστός ἐστι πᾶσι τοῖς ἐγγίζουσιν αὐτῇ, πᾶν δὲ τίμιον οὐκ ἄξιον αὐτῆς ἐστι.
Κολιτσάρα
Αὕτη εἶναι ἀσυγκρίτως πολυτιμοτέρα ἀπὸ τοὺς ἀδάμαντας καὶ τοὺς ἄλλους πολυτελεῖς λίθους καὶ ἐναντίον αὐτῆς δὲν ἠμπορεῖ νά, ἀντιπαραταχθῇ κανένα ἀπολύτως πονηρὸν πρᾶγμα. Ἡ σοφία γίνεται γνωστὴ εἰς ὅλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τὴν πλησιάζουν μὲ ἀγαθὴν διάθεσιν. Καὶ κάθε τι ἀπὸ ὅσα οἱ ἄνθρωποι θεωροῦν πολύτιμα, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀντιπαραβληθῇ πρὸς αὐτήν.
Τρεμπέλα
Ἡ σοφία δὲ αὐτὴ εἶναι πολὺ πιὸ ἀκριβῆ ἀπὸ τοὺς ἀδάμαντας καὶ τοὺς ἄλλους πολυτίμους λίθους. Ἐμπρὸς εἰς αὐτὴν δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀντισταθῇ τίποτε τὸ κακόν· εὔκολα γνωρίζουν τὴν ἀξίαν της, ὅσοι τὴν πλησιάζουν μὲ εἰλικρινῆ καὶ ταπεινὴν διάθεσιν νὰ λάβουν πεῖραν αὐτῆς. Ὀτιδήποτε δὲ ἀπὸ ἐκεῖνα, ποὺ ὁ κόσμος θεωρεῖ ὡς πολύτιμα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιπαραβληθῇ πρὸς αὐτήν.
Παρ. 3,16
μῆκος γὰρ βίου καὶ ἔτη ζωῆς ἐν τῇ δεξιᾷ αὐτῆς, ἐν δὲ τῇ ἀριστερᾷ αὐτῆς πλοῦτος καὶ δόξα· ἐκ τοῦ στόματος αὐτῆς ἐκπορεύεται δικαιοσύνη, νόμον δὲ καὶ ἔλεον ἐπὶ γλώσσης φορεῖ.
Κολιτσάρα
Εἶναι δὲ πολυτιμοτέρα ἀπὸ ὁποιονδήποτε πλοῦτον καὶ θησαυρόν, διότι εἰς τὴν δεξιάν της κρατεῖ καὶ προσφέρει μακροβιότητα. Εἰς δὲ τὴν ἀριστεράν της κρατεῖ καὶ προσφέρει πλοῦτον καὶ δόξαν. Ἀπὸ τὸ στόμα της ἐξέρχεται πάντοτε λόγος δικαιοσύνης καὶ ἀρετῆς. Εἰς δὲ τὴν γλῶσσαν της φέρει καὶ ἐκφράζει τὸν νόμον τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ καὶ τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ.
Τρεμπέλα
Εἶναι δὲ ἀσυγκρίτως πολυτιμοτέρα ἀπὸ οἰονδήποτε πλοῦτον τοῦ κόσμου, διότι εἰς τὸ δεξί της χέρι ὑπάρχει μακροζωΐα καὶ χρόνια εὐτυχισμένης ζωῆς καὶ εἰς τὸ ἀριστερό της πλοῦτος καὶ δόξα, καὶ σκορπίζει ὅλα αὐτὰ εἰς ὅποιον τὴν πλησιάσῃ καὶ τὴν γνωρίσῃ. Ἀπὸ τὸ στόμα της δὲ βγαίνουν πάντοτε λόγια δίκαια καὶ γεμᾶτα χάριν καὶ ἁγιότητα, εἰς δὲ τὴν γλῶσσαν της φέρει ὡς χρυσοῦν χαλινὸν τὸν νόμον τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ καὶ λόγους συμπαθείας καὶ εὐσπλαγχνίας πρὸς πάντα πταίστην.
Παρ. 3,17
αἱ ὁδοὶ αὐτῆς ὁδοὶ καλαί, καὶ πᾶσαι αἱ τρίβοι αὐτῆς ἐν εἰρήνῃ·
Κολιτσάρα
Οἱ δρόμοι, εἰς τοὺς ὁποίους ὁδηγεῖ, εἶναι καλοὶ καὶ ἀγαθοί. Ὅλαι δὲ αἱ πορεῖαι της εἶναι εἰρηνικαὶ καὶ εἰρηνοφόροι.
Τρεμπέλα
Οἱ δρόμοι, εἰς τοὺς ὁποίους ὁδηγεῖ ἡ σοφία, εἶναι καλοί, διότι ὁδηγοῦν πάντοτε εἰς τὸ ἀγαθὸν καὶ τὴν σωτηρίαν, καὶ ὅλα τὰ μέρη ποὺ περνᾷ γεμίζουν εἰρήνην.
Παρ. 3,18
ξύλον ζωῆς ἐστι πᾶσι τοῖς ἀντεχομένοις αὐτῆς, καὶ τοῖς ἐπερειδομένοις ἐπ’ αὐτὴν ὡς ἐπὶ Κύριον ἀσφαλής.
Κολιτσάρα
Ἡ σοφία εἶναι τὸ δένδρον τῆς ζωῆς δι’ ὅλους ἐκείνους, ποὺ τὴν κρατοῦν σφιγκτά· δι’ ὅσους δὲ στηρίζονται σταθερὰ εἰς αὐτήν, ὡς ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ Κυρίου, εἶναι στήριγμα ἀσφαλές.
Τρεμπέλα
Ἡ σοφία εἶναι δένδρον ζωῆς δι’ ὅλους, ὅσοι τὴν κρατοῦν σφιγκτά· καὶ δι’ ὅλους, ὅσοι στηρίζονται ἐπ’ αὐτῆς, εἶναι στήριγμα τόσον ἀσφαλές, σὰν νὰ στηρίζονται ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ Κυρίου.
Παρ. 3,19
ὁ Θεὸς τῇ σοφίᾳ ἐθεμελίωσε τὴν γῆν, ἡτοίμασε δὲ οὐρανοὺς φρονήσει·
Κολιτσάρα
Ὁ Θεὸς διὰ τῆς ἐνυποστάτου σοφίας, διὰ τοῦ Μονογενοῦς δηλαδὴ Υἱοῦ του, ἔθεσε τὰ θεμέλια τῆς γῆς καὶ μὲ ἄπειρον σύνεσιν κατεσκεύασε τοὺς οὐρανούς.
Τρεμπέλα
Ὁ Θεὸς διὰ τοῦ μονογενοῦς Υἱοῦ του, ὁ ὁποῖος εἶναι ἡ ἐνυπόστατος Σοφία τοῦ Πατρός, μὲ τὴν ἐν χρόνῳ ἐκδηλωθεῖσαν σοφίαν του ἐθεμελίωσε τὴν γῆν καὶ μὲ ἄπειρον σύνεσιν κατεσκεύασε τοὺς οὐρανούς.
Παρ. 3,20
ἐν αἰσθήσει ἄβυσσοι ἐρράγησαν, νέφη δὲ ἐρρύησαν δρόσους.
Κολιτσάρα
Μὲ τὴν ἄπειρον αὐτοῦ γνῶσιν καὶ ἀγαθότητα, ἐξεχύθησαν τὰ ὕδατα τῶν θαλασσῶν καὶ τῶν ὑπογείων δεξαμενῶν εἰς τὴν γῆν, ἀπὸ δὲ τὰ νέφη ἔρρευσαν δροσερὰ τὰ ὕδατα τῶν βροχῶν.
Τρεμπέλα
Μὲ τὴν ἀλάνθαστον γνῶσιν, ἐπιστήμην καὶ διάκρισιν τοῦ Θεοῦ ἐξεχύθησαν αἱθ ὑπόγειοι δεζαμεναὶ τοῦ ὕδατος, διὰ νὰ ἀποτελέσουν τὰς θαλάσσας, τὰ δὲ νέφη ἤρχισαν νὰ σταλάζουν δρόσον καὶ νὰ ριπτοῦν βροχὰς εἰς τὴν γῆν.
Παρ. 3,21
Υἱέ, μὴ παραρρυῇς, τήρησον δὲ ἐμὴν βουλὴν καὶ ἔννοιαν,
Κολιτσάρα
Υἱέ μου, πρόσεχε μὴ παρεκκλίνῃς ἀπὸ τὸν δρόμον μου καὶ παρασυρθῇς εἰς τὸν ὀλισθηρὸν κατήφορον τῆς ἀπωλείας. Φύλαξε τὴν ἰδικήν μου συμβουλὴν καὶ ὁδηγίαν,
Τρεμπέλα
Παιδί μου, πρόσεχε νὰ μὴ ἐκπέσῃς καὶ παρεκτροπῇς, χάνων τὴν ψυχικήν σου στερρότητα καὶ ὀλισθαίνων εἰς τὸ κακὸν ἀπὸ θέλησιν χαλαρὰν καὶ νερουλιασμένην. Φύλαξε δὲ τὸν νόμον μου, ὁ ὁποῖος ἐκφράζει τὸ θέλημά μου καὶ τὴν σκέψιν μου,
Παρ. 3,22
ἵνα ζήσῃ ἡ ψυχή σου, καὶ χάρις ᾖ περὶ σῷ τραχήλῳ. ἔσται δὲ ἴασις ταῖς σαρξί σου καὶ ἐπιμέλεια τοῖς σοῖς ὀστέοις,
Κολιτσάρα
διὰ νὰ διατηρηθῇ ἐπὶ μακρὸν χρόνον ἡ ζωή σου εἰς τὴν γῆν. Ἡ δὲ εὔνοια τοῦ Θεοῦ καὶ ἡ ἐκτίμησις ἐκ μέρους τῶν ἀνθρώπων, ὡς πολύτιμον κόσμημα θὰ περιβάλλῃ τὸν τράχηλόν σου. Τότε θὰ ἔχῃς ὑγείαν σωματικήν, εὐεξίαν δὲ καὶ ἀναγέννησιν εἰς τὰ οστᾶ σου,
Τρεμπέλα
διὰ νὰ ζήσῃς περισσότερα χρόνια εἰς τὴν γῆν καὶ διὰ νὰ μὴ ὑποστῇ ἡ ψυχή σου τὸν αἰώνιον θάνατον. Τότε ἡ εὔνοια τοῦ Θεοῦ καὶ ἡ ἐκτίμησις τῶν ἀνθρώπων θὰ εἶναι ὡς περιδέραιον γύρω ἀπὸ τὸν λαιμόν σου, θὰ ἔχῃς δὲ ὑγείαν σωματικὴν καὶ τὰ κόκκαλά σου θὰ εἶναι στερεὰ καὶ ποτισμένα μὲ λίπος,
Παρ. 3,23
ἵνα πορεύῃ πεποιθὼς ἐν εἰρήνῃ πάσας τὰς ὁδούς σου, ὁ δὲ πούς σου οὐ μὴ προσκόψῃ·
Κολιτσάρα
διὰ νὰ πορεύεσαι ἐτσι μὲ πεποίθησιν καὶ εἰρήνην εἰς ὅλους τοὺς δρόμους τῆς ζωῆς σου, τὰ δὲ πόδια σου δὲν θὰ σκοντάπτουν.
Τρεμπέλα
διὰ νὰ βαδίζῃς καὶ πορεύεσαι μὲ σταθερότητα καὶ πεποίθησιν καὶ γεμᾶτος εἰρήνην εἰς κάθε σου ἐνέργειαν καὶ εἰς κάθε τρόπον διαγωγῆς καὶ συμπεριφορᾶς σου, καὶ τὸ πόδι σου δὲν θὰ σκοντάψῃ.
Παρ. 3,24
ἐὰν γὰρ κάθῃ, ἄφοβος ἔσῃ, ἐὰν δὲ καθεύδῃς, ἡδέως ὑπνώσεις·
Κολιτσάρα
Ὅταν θὰ κάθεσαι κατὰ τὴν ἡμέραν, δὲν θὰ ἔχῃς κανένα φόβον. Ὅταν δὲ κατὰ τὴν νύκτα θὰ κοιμᾶσαι, ὁ ὕπνος σου θὰ εἶναι γλυκύς, εἰρηνικὸς καὶ ξεκούραστος.
Τρεμπέλα
Ναί· θὰ εἶσαι γεμᾶτος εἰρήνην, διότι, ὅταν θὰ κάθεσαι καὶ θὰ ἀναπαύεσαι ἐν καιρῷ ἡμέρας, δὲν θὰ φοβῆσαι, ἐπειδὴ θὰ αἰσθάνεσαι τὰς δυνάμεις σου ἀκμαίας, ὅταν δὲ θὰ κοιμᾶσαι, θὰ κοιμᾶσαι εὐχάριστα.
Παρ. 3,25
καὶ οὐ φοβηθήσῃ πτόησιν ἐπελθοῦσαν, οὐδὲ ὁρμὰς ἀσεβῶν ἐπερχομένας·
Κολιτσάρα
Δὲν θὰ φοβηθῇς ἀπὸ κάτι, ποὺ ἔρχεται νὰ σὲ τρομάξῃ, οὔτε ἀπὸ τὰς ἐναντίον σου ἐφορμήσεις καὶ ἐφόδους τῶν ἀσεβῶν ἀνθρώπων.
Τρεμπέλα
Καὶ δὲν θὰ φοβηθῇς ἀπὸ κάθε τι, ποὺ ἔρχεται νὰ σὲ τρομάξῃ, οὔτε τὰς ἐπιθέσεις καὶ ἐφόδους τῶν ἀσεβῶν ἀνθρώπων, ποὺ θὰ πέσουν ἐπάνω σου.
Παρ. 3,26
ὁ γὰρ Κύριος ἔσται ἐπὶ πασῶν ὁδῶν σου καὶ ἐρείσει σὸν πόδα, ἵνα μὴ σαλευθῇς.
Κολιτσάρα
Διότι ὁ Κύριος θὰ εὑρίσκεται εἰς ὅλας τὰς πορείας τῆς ζωῆς σου καὶ θὰ στερεώσῃ ἀσφαλεῖς τοὺς πόδας σου, ὥστε νὰ μὴ κλονισθῇς καὶ πέσῃς.
Τρεμπέλα
Διότι αὐτὸς ὁ Κύριος θὰ σὲ συντροφεύῃ εἰς ὅλην σου τὴν ζωήν, ὅπου καὶ ἂν πηγαίνῃς, καὶ θὰ στηρίζῃ τὸ πόδι σου διὰ νὰ μὴ κλονισθῇς καὶ πέσῃς.
Παρ. 3,27
μὴ ἀπόσχῃ εὖ ποιεῖν ἐνδεῆ, ἡνίκα ἂν ἔχῃ ἡ χείρ σου βοηθεῖν·
Κολιτσάρα
Μὴ ἀποφύγῃς, δι’ ἔλλειψιν ἀγάπης, νὰ βοηθήσῃς τὸν πτωχόν, ἐφ’ ὅσον ἠμπορεῖ τὸ χέρι σου νὰ δώσῃ βοήθειαν.
Τρεμπέλα
Μὴ ἀποφύγῃς, ἀπὸ ἔλλειψιν ἀγάπης, νὰ συνδράμῃς καὶ νὰ εὐεργετήσῃς ἐκεῖνον ποὺ εὑρίσκεται εἰς ἀνάγκην καὶ κίνδυνον, ἐφ’ ὅσον ἔχεις εἰς τὰ χέρια σου τὰ μέσα καὶ ἠμπορεῖς νὰ τὸν βοηθήσῃς.
Παρ. 3,28
μὴ εἴπῃς· ἐπανελθὼν ἐπάνηκε, αὔριον δώσω, δυνατοῦ σου ὄντος εὖ ποιεῖν· οὐ γὰρ οἶδας τί τέξεται ἡ ἐπιοῦσα.
Κολιτσάρα
Ποτὲ νὰ μὴ τοῦ εἴπῃς «ξαναέλα αὔριον νὰ σοῦ δώσω», ἐφ’ ὅσον ἠμπορεῖς νὰ κάμῃς τὸ καλὸν ἀμέσως. Διότι δὲν γνωρίζεις τί θὰ παρουσιάσῃ διὰ σὲ καὶ δι’ ἐκεῖνον ἡ αὐριανὴ ἡμέρα.
Τρεμπέλα
Μὴ εἴπῃς εἰς τὸν δυστυχῇ· «ξαναγύρισε πάλιν, αὔριον θὰ σοῦ δώσω», ἐφ’ ὅσον σήμερον σοῦ εἶναι δυνατὸν νὰ κάμῃς τὸ καλὸν διότι δὲν γνωρίζεις τί θὰ γεννήσῃ καὶ διὰ σὲ καὶ δι’ ἐκεῖνον ἡ αὐριανὴ ἡμέρα.
Παρ. 3,29
μὴ τέκταινε ἐπὶ σὸν φίλον κακὰ παροικοῦντα καὶ πεποιθότα ἐπὶ σοί.
Κολιτσάρα
Μὴ χαλκεύῃς πονηρὰ σχέδια καὶ μηχανορραφίας ἐναντίον τοῦ φίλου σου, ποὺ εἶναι μάλιστα καὶ γείτονάς σου, καὶ ἔχει ἐμπιστοσύνην εἰς σέ.
Τρεμπέλα
Εἶναι ἄνανδρον καὶ ποταπὸν νὰ μηχανεύεσαι κακὰ ἐν τῷ κρυπτῷ ἐναντίον τοῦ φίλου σου, ὁ ὁποῖος εἶναι γείτονάς σου καὶ ἔχει ἐμπιστοσύνην εἰς σέ.
Παρ. 3,30
μὴ φιλεχθρήσῃς πρὸς ἄνθρωπον μάτην, μήτι σε ἐργάσηται κακόν.
Κολιτσάρα
Μὴ εὐχαριστῆσαι καὶ μὴ ἐπιδιώκῃς ἐχθρότητας ἐναντίον ἄλλων ἀνθρώπων χωρὶς λόγον καὶ αἰτίαν, διὰ νὰ μὴ σοῦ δημιουργήσῃ αὐτὴ ἡ ἐχθρότης πειρασμοὺς καὶ ταλαιπωρίας.
Τρεμπέλα
Μὴ ἀρέσκεσαι νὰ δημιουργῇς ἔχθραν μὲ ἀνθρώπους χωρὶς λόγον καὶ χωρὶς σπουδαίαν αἰτίαν, ὁποία μόνη εἶναι τὸ νὰ μένῃς πιστὸς εἰς τὸν Θεόν, μήπως ἡ ἔχθρα αὐτὴ σοῦ δημιουργήσῃ ζητήματα καὶ πειρασμούς.
Παρ. 3,31
μὴ κτήσῃ κακῶν ἀνδρῶν ὀνείδη, μηδὲ ζηλώσῃς τὰς ὁδοὺς αὐτῶν·
Κολιτσάρα
Μὴ θελήσῃς νὰ κάμῃς ἰδικά σου τὰ ἐπονείδιστα ἔργα καὶ ἐλαττώματα τῶν κακῶν ἀνθρώπων. Μηδὲ νὰ ζηλεύσῃς τὰς πορείας τῆς ζωῆς των.
Τρεμπέλα
Μὴ θελήσῃς νὰ κάμῃς δικά σου τὰ σιχαμερὰ ἔργα τῶν κακῶν ἀνθρώπων καὶ μὴ ζηλεύσῃς τὸν τρόπον τῆς ζωῆς των·
Παρ. 3,32
ἀκάθαρτος γὰρ ἔναντι Κυρίου πᾶς παράνομος, ἐν δὲ δικαίοις οὐ συνεδριάζει.
Κολιτσάρα
Διότι ἐνώπιον τοῦ Κυρίου εἶναι ἀκάθαρτος κάθε παράνομος. Δι’ αὐτὸ καὶ δὲν εὐχαριστεῖται αὐτὸς εἰς τὴν συντροφιὰν τῶν δικαίων.
Τρεμπέλα
διότι ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ κάθε παραβάτης τῶν ἐντολῶν του εἶναι ἀκάθαρτος, δι’ αὐτὸ δὲ καὶ δὲν ἀρέσκεται, ἀλλ’ ἀποφεύγει τὴν συναναστροφὴν μὲ δικαίους καὶ ἐναρέτους.
Παρ. 3,33
κατάρα Θεοῦ ἐν οἴκοις ἀσεβῶν, ἐπαύλεις δὲ δικαίων εὐλογοῦνται.
Κολιτσάρα
Ἡ κατάρα τοῦ Θεοῦ εἶναι πάντοτε μέσα εἰς τὰ μέγαρα τῶν ἀσεβῶν, ἐνῷ τὰ ἀγροτικὰ καὶ πτωχὰ σπίτια τῶν δικαίων εὐλογοῦνται ἀπὸ τὸν Κύριον.
Τρεμπέλα
Ἡ ὀργὴ τοῦ Θεοῦ εἶναι εἰς τὰ μέγαρα τῶν ἁμαρτωλῶν, ἐνῷ αἱ ἀγροικίαι καὶ τὰ χαμόσπιτα τῶν δικαίων εὐλογοῦνται.
Παρ. 3,34
Κύριος ὑπερηφάνοις ἀντιτάσσεται, ταπεινοῖς δὲ δίδωσι χάριν.
Κολιτσάρα
Ὁ Κύριος ἀντιτάσσεται ἐναντίον τῶν ὑπερηφάνων, εἰς δὲ τοὺς ταπεινοὺς δίδει τὴν εὐμένειαν καὶ προστασίαν του.
Τρεμπέλα
Ὁ Κύριος στέκει ἀντιμέτωπος πρὸς τοὺς ἀλαζόνας καὶ ὑπερηφάνους, ἐνῷ εἰς τοὺς ταπεινοὺς δίδει χάριν.
Παρ. 3,35
δόξαν σοφοὶ κληρονομήσουσιν, οἱ δὲ ἀσεβεῖς ὕψωσαν ἀτιμίαν.
Κολιτσάρα
Οἱ κατὰ Θεὸν σοφοὶ θὰ κληρονομήσουν καὶ θὰ ἀποκτήσουν δόξαν παρὰ Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων. Ἀντιθέτως ὅμως οἱ ἀσεβεῖς θὰ συσσωρεύσουν εἰς βάρος των φανερὸν τὸν ἐξευτελισμὸν καὶ τὴν καταισχύνην.
Τρεμπέλα
Οἱ σοφοὶ κατὰ Θεὸν θὰ κληρονομήσουν ἐκτίμησιν παρὰ τῶν ἀνθρώπων καὶ δόξαν παρὰ Θεοῦ, ἐνῷ οἱ ἀσεβεῖς θὰ καταλήξουν εἰς ἀτιμίαν, ἡ ὁποία ὡς ἀπὸ μέρους ὑψηλοῦ θὰ εἶναι καταφανὴς εἰς ὅλους.
Κεφάλαιο 4
Παρ. 4,1
Ἀκούσατε, παῖδες, παιδείαν πατρὸς καὶ προσέχετε γνῶναι ἔννοιαν·
Κολιτσάρα
Παιδιά μου, ἀκοῦστε μὲ προσοχὴν τὴν διδασκαλίαν τοῦ πατρός σας καὶ προσέχετε, ὥστε νὰ ἐννοῆτε τὸ ὀρθὸν εἰς κάθε πτερίστασιν.
Τρεμπέλα
Ἀκούσατε μὲ προσοχήν, παιδιά μου, τὴν διδασκαλίαν τοῦ πατέρα σας καὶ προσέχετε νὰ ἀποκτήσετε τὴν ἱκανότητα νὰ διακρίνετε καὶ νὰ ἐννοῆτε εἰς κάθε περίστασιν, τὶ πρέπει νὰ πράττετε.
Παρ. 4,2
δῶρον γὰρ ἀγαθὸν δωροῦμαι ὑμῖν, τὸν ἐμὸν νόμον μὴ ἐγκαταλίπητε.
Κολιτσάρα
Διότι ἐγὼ χαρίζω πνευματικὴν δωρεὰν καὶ ἐντολήν, κατ’ ἐξοχὴν ὠφέλιμον εἰς σᾶς· νὰ μὴ ἀφήσετε ποτὲ τὸν θεῖον νόμον.
Τρεμπέλα
Διότι χαρίζω πνευματικὴν δωρεὰν πολὺ ὠφέλιμον, δίδων εἰς σᾶς τὴν ἐντολὴν νὰ μὴ ἀφήσετε ποτὲ τὸν νόμον καὶ τὴν διδασκαλίαν μου.
Παρ. 4,3
υἱὸς γὰρ ἐγενόμην κἀγὼ πατρὶ ὑπήκοος καὶ ἀγαπώμενος ἐν προσώπῳ μητρός,
Κολιτσάρα
Διότι καὶ ἐγὼ ἤμουνα, κάποτε παιδὶ ὑπάκουον εἰς τὸν πατέρα μου καὶ ἀγαπητὸν εἰς τὴν μητέρα μου.
Τρεμπέλα
Διότι καὶ ἐγὼ ἤμουν κάποτε παιδὶ καὶ ὑπήκουα εἰς τὸν πατέρα μου, ἤμουν δὲ ἀγαπητὸς εἰς τὴν μητέρα μου.
Παρ. 4,4
οἳ ἐδίδασκόν με καὶ ἔλεγον· ἐρειδέτω ὁ ἡμέτερος λόγος εἰς σὴν καρδίαν· φύλασσε ἐντολάς, μὴ ἐπιλάθῃ
Κολιτσάρα
Αὐτοὶ οἱ γονεῖς μου μὲ ἐδίδασκαν καὶ μὲ συνεβούλευαν. «Ἂς ἐντυπωθῇ ὁ λόγος μας εἰς τὴν καρδίαν σου. Φύλασσε πάντοτε τὰς ἐντολάς τοῦ Θεοῦ. Μὴ τὰς λησμονήσῃς ποτέ.
Τρεμπέλα
Αὐτοὶ λοιπόν οἱ γονεῖς μου μὲ ἐδίδασκαν καὶ μοῦ ἔλεγαν: Ἂς ἐντυπωθοῦν καλὰ τὰ λόγια μας εἰς τὴν διάνοιάν σου. Φύλαττε τὰς ἐντολὰς τοῦ Θεοῦ, αἱ ὁποῖαι εἶναι καὶ ἰδικαί μας, καὶ μὴ τὰς λησμονῇς ποτέ,
Παρ. 4,5
μηδὲ παρίδῃς ῥῆσιν ἐμοῦ στόματος,
Κολιτσάρα
Μὴ παραβλέψῃς καὶ μὴ ἀδιαφορήσῃς εἰς τὰ στοργικὰ λόγια τοῦ στόματος ἐμοῦ τοῦ πατρός σου.
Τρεμπέλα
οὔτε νὰ παραβλέψῃς καὶ να παραμελήσῃς τὰ λόγια τοῦ στόματος ἐμοῦ τοῦ πατέρα σου,
Παρ. 4,6
μηδὲ ἐγκαταλίπῃς αὐτήν, καὶ ἀνθέξεταί σου· ἐράσθητι αὐτῆς, καὶ τηρήσει σε·
Κολιτσάρα
Μὴ ἐγκαταλείψῃς ποτὲ αὐτὴν τὴν διδασκαλίαν μου καὶ αὐτὴ θὰ σὲ ὑποστηρίξῃ, ὥστε νὰ μὴ πέσῃς. Ἀγάπησε μὲ πάθος αὐτὴν καὶ αὐτὴ θὰ σὲ προφυλάξῃ ἀπὸ πτώσεις καὶ κινδύνους.
Τρεμπέλα
οὔτε νὰ λησμονήσῃς ποτὲ τὴν διδασκαλίαν μου, καὶ αὐτὴ θὰ σὲ ὑποβαστάσῃ νὰ μὴ πέσῃς. Ἀγάπησέ την καὶ ἐπιθύμησε τὴν ὑπερβολικά, καὶ αὐτὴ θὰ σὲ προφυλάττῃ ἀπὸ πτώσεις καὶ ἀστόχους ἐνεργείας σου.
Παρ. 4,8
περιχαράκωσον αὐτήν, καὶ ὑψώσει σε· τίμησον αὐτήν, ἵνα σε περιλάβῃ,
Κολιτσάρα
Περιφρούρησέ την, κράτησέ την ἀνόθευτον καὶ ἀσφαλῆ καὶ αὐτὴ θὰ σὲ δοξάσῃ. Τίμησέ την καὶ αὐτὴ θὰ σὲ περιλάβῃ εἰς τὴν ἀγκάλην της μὲ στοργήν,
Τρεμπέλα
Βάλε τὴν γύρω σου ὡς χαράκωμα, ὀχυρώσου μὲ αὐτὴν καὶ θὰ σὲ ὑψώσῃ καὶ θὰ σὲ δοξάσῃ. Ἐκτίμησε τὴν κατὰ Θεὸν σοφίαν διὰ νὰ σὲ ἐναγκαλισθῇ καὶ σὲ περιπτυχθῇ·
Παρ. 4,9
ἵνα δῷ τῇ σῇ κεφαλῇ στέφανον χαρίτων, στεφάνῳ δὲ τρυφῆς ὑπερασπίσῃ σου.
Κολιτσάρα
διὰ νὰ χαρίσῃ εἰς τὸ κεφάλι σου στέφανον ἀπὸ χάριτας καὶ ἀρετάς. Αὐτὸ δὲ τὸ στεφάνι, θὰ εἶναι χαρὰ καὶ εὐχαρίστησις διὰ σέ, θὰ σὲ ὑπερασπίζῃ καὶ θὰ σὲ προστατεύῃ εἰς ὅλην σου τὴν ζωήν».
Τρεμπέλα
διὰ νὰ βάλῃ εἰς τὸ κεφάλι σου στεφάνι μὲ χάριτας καὶ ἀρετάς· αὐτὸ δὲ τὸ στεφάνι, τὸ ὁποῖον θὰ σὲ εὐφραίνῃ, θὰ εἶναι καὶ ἡ προστασία σου ἀπὸ κάθε κίνδυνον.
Παρ. 4,10
Ἄκουε, υἱέ, καὶ δέξαι ἐμοὺς λόγους, καὶ πληθυνθήσεται ἔτη ζωῆς σου, ἵνα σοι γένωνται πολλαὶ ὁδοὶ βίου·
Κολιτσάρα
Καὶ ἡ σοφία προσθέτει· Ἄκουσε, παιδί μου, καὶ δέξαι τὰ λόγια μου καὶ τὰ ἔτη τῆς ζωῆς σου θὰ πληθυνθοῦν. Θὰ ἀνοιχθοῦν δὲ ἐνώπιόν σου πολλοὶ δρόμοι, τρόποι ζωῆς εὐτυχισμένης καὶ εἰρηνικῆς.
Τρεμπέλα
Ἄκουε, παιδί μου, καὶ δέχθητι τὰ λόγια μου, καὶ ἔσο βέβαιος, ὅτι τὰ ἔτη τῆς ζωῆς σου θὰ πληθυνθοῦν καὶ αἱ πορεῖαι τῆς ζωῆς σου θὰ διευκολυνθοῦν καὶ θὰ σοῦ γίνουν εὐχάριστοι ἐπὶ πολλὰ ἔτη.
Παρ. 4,11
ὁδοὺς γὰρ σοφίας διδάσκω σε, ἐμβιβάζω δέ σε τροχιαῖς ὀρθαῖς.
Κολιτσάρα
Διότι ἐγὼ θὰ σὲ διδάξω σοφοὺς τρόπους καὶ πορείας τῆς ζωῆς σου καὶ θὰ σὲ βάζω νὰ προχωρῇς πάντοτε εἰς δρόμους εὐθεῖς, ὁμαλοὺς καὶ ἀσφαλεῖς.
Τρεμπέλα
Διότι ἐγὼ σὲ διδάσκω νὰ βαδίζῃς δρόμους τῆς σοφῆς καὶ ὑπὸ τοῦ φόβου τοῦ Θεοῦ φωτισμένης πείρας καὶ σὲ βάζω νὰ πορεύεσαι εἰς δρόμους ἴσιους καὶ ὁμαλούς.
Παρ. 4,12
ἐὰν γὰρ πορεύῃ, οὐ συγκλεισθήσεταί σου τὰ διαβήματα, ἐὰν δὲ τρέχῃς οὐ κοπιάσεις.
Κολιτσάρα
Ὅταν δὲ προχωρῇς ἔτσι εἰς τὴν ζωήν σου, δὲν θὰ ἐμποδίζωνται τὰ βήματά σου, θὰ βαδίζῃς μὲ ἄνεσιν. Ἐὰν δὲ καὶ τρέχῃς εἰς ὑπερπήδησιν ἐμποδίων, δὲν θὰ κοπιάσῃς.
Τρεμπέλα
Τοὺς λέγω ἴσιους καὶ ὁμαλούς, διότι, ὅταν πορεύεσαι ἐπ’ αὐτῶν εἰς τὴν ζωήν σου, δὲν θὰ στενοχωρῆσαι καὶ δὲν θὰ δυσκολεύεσαι εἰς τὰς ἐνεργείας σου σὰν νὰ εἶσαι κλεισμένος ἀπὸ ὅλα τὰ μέρη, ἐὰν δὲ τρέχῃς, δὲν θὰ κουρασθῇς.
Παρ. 4,13
ἐπιλαβοῦ ἐμῆς παιδείας, μὴ ἀφῇς, ἀλλὰ φύλαξον αὐτὴν σεαυτῷ εἰς ζωήν σου.
Κολιτσάρα
Κράτησε καλὰ καὶ κάμε κτῆμα σου τὴν ἰδικήν μου παιδαγωγίαν καὶ μὴ τὴν ἀφήσῃς, ἀλλὰ φύλαξέ την πρὸς τὸ συμφέρον σου, διὰ νὰ ἔχῃς μακρὰν καὶ εὐτυχισμένην ζωήν.
Τρεμπέλα
Πιάσε καλά, κράτησε σφιγκτὰ καὶ κάμε κτῆμα σου τὴν παιδαγωγίαν μου. Μὴ τὴν ἀφήσῃς ποτέ, ἀλλὰ φύλαξέ την διὰ τὸν ἑαυτόν σου καὶ τὸ συμφέρον σου, διὰ νὰ ζῇς πολλὰ καὶ εὐτυχισμένα ἔτη.
Παρ. 4,14
ὁδοὺς ἀσεβῶν μὴ ἐπέλθῃς, μηδὲ ζηλώσῃς ὁδοὺς παρανόμων·
Κολιτσάρα
Μὴ ἀκολουθήσῃς τοὺς δρόμους καὶ τοὺς τρόπους τῆς συμπεριφορᾶς τῶν ἁμαρτωλῶν, οὔτε νὰ ζηλέψῃς τὰς ὁδοὺς τῶν παρανόμων.
Τρεμπέλα
Μὴ ἀκολουθήσῃς τοὺς δρόμους καὶ τοὺς τρόπους τῆς ζωῆς τῶν ἁμαρτωλῶν, οὔτε νὰ ζηλέψῃς τὰς ὁδοὺς τῶν παραβατῶν τοῦ θείου νόμου.
Παρ. 4,15
ἐν ᾧ ἂν τόπῳ στρατοπεδεύσωσι, μὴ ἐπέλθῃς ἐκεῖ, ἔκκλινον δὲ ἀπ’ αὐτῶν καὶ παράλλαξον.
Κολιτσάρα
Μὴ μεταβῇς εἰς τόπον, ὅπου αὐτοὶ θὰ κατασκηνώσουν, ἀλλὰ λοξοδρόμησε μακρὰν ἀπὸ αὐτοὺς καὶ στρέψε ἀλλοῦ τὴν πορείαν τῆς ζωῆς σου.
Τρεμπέλα
Εἰς οἰονδήποτε μέρος καὶ ἂν σταθοῦν καὶ στήσουν τὰς σκηνάς των μὲ καυχησιολογίαν σὰν νὰ εἶναι στῖφος ληστρικόν, νὰ μὴ πᾶς ἐκεῖ, παραμέρισε ἀπὸ αὐτοὺς καὶ ἄλλξε δρόμον.
Παρ. 4,16
οὐ γὰρ μὴ ὑπνώσωσιν, ἐὰν μὴ κακοποιήσωσιν, ἀφῄρηται ὁ ὕπνος αὐτῶν, καὶ οὐ κοιμῶνται·
Κολιτσάρα
Διότι οἱ ἀσεβεῖς δὲν θὰ κλείσουν μάτι, ἐὰν δὲν κάμουν τὸ κακόν. Ἐξ αἰτίας τῶν ἐλέγχων τῆς συνειδήσεώς των καὶ τῆς νοσηρᾶς ἐπιθυμίας των διὰ τὸ κακόν, ὁ ὕπνος ἔχει χαθῆ ἀπὸ αὐτοὺς καὶ δὲν κοιμῶνται.
Τρεμπέλα
Διότι οἱ ἀσεβεῖς δὲν κλείνουν μάτι, ἐὰν δὲν κάμουν τὸ κακόν. Ὁ ὕπνος των χάνεται καὶ δὲν ἠμποροῦν νὰ κοιμηθοῦν.
Παρ. 4,17
οἵδε γὰρ σιτοῦνται σῖτα ἀσεβείας, οἴνῳ δὲ παρανόμῳ μεθύσκονται.
Κολιτσάρα
Διότι αὐτοὶ τρώγουν τροφάς, τὰς ὁποίας ἀπέκτησαν μὰ ἀδικίας, καὶ μεθύουν μὲ κρασί, τὸ ὁποῖον ἐπῆραν μὲ τὰς παρανομίας των.
Τρεμπέλα
Διότι αὐτοὶ τρώγουν τροφάς, ποὺ ἀπεκτήθησαν μὲ ἀδικίας, καὶ μεθύουν μὲ κρασί παρανομίας, καὶ ὡς ἐκ τούτου εὑρίσκονται εἰς μεγάλην ἀνησυχίαν καὶ ταραχήν.
Παρ. 4,18
αἱ δὲ ὁδοὶ τῶν δικαίων ὁμοίως φωτὶ λάμπουσι, προπορεύονται καὶ φωτίζουσιν, ἕως κατορθώσῃ ἡ ἡμέρα·
Κολιτσάρα
Ἐξ ἀντιθέτου ὅμως ἡ ζωὴ καὶ ἡ συμπεριφορὰ τῶν δικαίων καὶ ἐναρέτων ἀνθρώπων εἶναι ὁλόλαμπρος ὡσὰν τὸ φῶς. Βαδίζουν ἐμπρὸς οἱ δίκαιοι καὶ φωτίζουν μὲ τὸ παράδειγμά των καὶ μὲ τὰ λόγια των πάντοτε, ἕως ὅτου ἔλθῃ ἡ ἡμέρα τῆς πλήρους λαμπρότητος καὶ δόξης των.
Τρεμπέλα
Τοὐναντίον ἡ ζωὴ καὶ πολιτεία τῶν δικαίων καὶ ἐναρέτων εἶναι λαμπρὰ ὅπως τὸ φῶς. Οἱ δίκαιοι προπορεύονται καὶ φωτίζουν εἰς ὅλην τὴν ζωήν των, ἕως ὅτου ἔλθῃ ἡ ἡμέρα τῆς τελείας λαμπρότητος καὶ δόξης των.
Παρ. 4,19
αἱ δὲ ὁδοὶ τῶν ἀσεβῶν σκοτειναί, οὐκ οἴδασι πῶς προσκόπτουσιν.
Κολιτσάρα
Οἱ δρόμοι ὅμως καὶ ἡ συμπεριφορὰ τῶν ἀσεβῶν εἶναι σκοτεινοὶ καὶ σκοντάπτουν αὐτοὶ συνεχῶς, χωρὶς καὶ οἱ ἴδιοι νὰ καταλάβουν πῶς.
Τρεμπέλα
Ἀντιθέτως οἱ δρόμοι καὶ ἡ ὅλη πολιτεία τῶν ἀσεβῶν εἶναι σκοτεινοὶ καὶ δι’ αὐτὸ σκοντάπτουν χωρὶς νὰ καταλαβαίνουν, πῶς τοὺς συμβαίνει αὐτό.
Παρ. 4,20
Υἱέ, ἐμῇ ῥήσει πρόσεχε, τοῖς δὲ ἐμοῖς λόγοις παράβαλλε σὸν οὖς,
Κολιτσάρα
Παιδί μου, πρόσεχε εἰς τὰ λόγια μου. Πλησίασε καὶ βάλε τὸ αὐτί σου κοντὰ εἰς τοὺς λόγους μου,
Τρεμπέλα
Σὺ ὅμως, παιδί μου, πρόσεχε εἰς τὴν διδασκαλίαν μου, πλησίασε δὲ καὶ βάλε τὸ αὐτί σου εἰς τὰ λόγια μου,
Παρ. 4,21
ὅπως μὴ ἐκλίπωσί σε αἱ πηγαί σου, φύλασσε αὐτὰς ἐν καρδίᾳ·
Κολιτσάρα
διὰ νὰ μὴ στειρεύσουν καὶ χαθοῦν αἱ ζωογόνοι αὐταὶ τῶν λόγων μου πηγαί σου, φύλαξε αὐτάς, ὡς πολύτιμον θησαυρόν, εἰς τὴν καρδίαν σου,
Τρεμπέλα
διὰ νὰ μὴ χαθοῦν αἱ συμβουλαί μου, ποὺ εἶναι πηγαὶ εἰρήνης καὶ εὐδαιμονίας. Φύλαξέ τας εἰς τὸ βάθος τῆς ψυχῆς σου.
Παρ. 4,22
ζωὴ γάρ ἐστι τοῖς εὑρίσκουσιν αὐτὰς καὶ πάσῃ σαρκὶ ἴασις.
Κολιτσάρα
διότι αἱ ζωογόνοι αὐταὶ πηγαὶ τῆς θείας ἀληθείας καὶ σοφίας γίνονται αἰτία εὐτυχισμένης ζωῆς εἰς ἐκείνους, ποὺ τὰς εὑρίσκουν, καὶ ἀποβαίνουν διὰ πάντα ἄνθρωπον ριζικὴ καὶ ἀποτελεσματικὴ θεραπεία ἀπὸ κάθε κακόν.
Τρεμπέλα
Διότι εἰς ἐκείνους, ποὺ ἀξιώνονται νὰ εὔρουν τὰς πηγὰς αὐτὰς καὶ νὰ γνωρίσουν τὰς συμβουλὰς καὶ τὰς ἐντολὰς τῆς κατὰ Θεὸν σοφίας, αὐταὶ γίνονται αἰτία εὐτυχισμένης ζωῆς καὶ ἀποβαίνουν ἰατρεῖα διὰ κάθε ἄνθρωπον.
Παρ. 4,23
πάσῃ φυλακῇ τήρει σὴν καρδίαν, ἐκ γὰρ τούτων ἔξοδοι ζωῆς.
Κολιτσάρα
Μὲ κάθε προσοχὴν καὶ ἐπαγρύπνησιν φύλαττε τὴν καρδίαν σου, διότι ἀπὸ τὸ περιεχόμενόν της ἀναβλύζουν τρόποι ζωῆς.
Τρεμπέλα
Μὲ πολλὴν προσοχὴν καὶ ἀσφάλειαν πρόσεχε πάντοτε τὴν καρδίαν σου καὶ τὸν ἐσωτερικὸν κόσμον τῆς ψυχῆς σου, διότι ἡ ἠθική σου προκοπὴ καὶ ἡ σωτηρία σου ἐξαρτῶνται ἀπὸ ἐκεῖνα, ποὺ βγαίνουν ἀπὸ τὴν καρδίαν σου.
Παρ. 4,24
περίελε σεαυτοῦ σκολιὸν στόμα καὶ ἄδικα χείλη μακρὰν ἀπὸ σοῦ ἄπωσαι.
Κολιτσάρα
Ἀφαίρεσε καὶ πέταξε ἀπὸ τὸν ἑαυτόν σου τὸ δόλιον καὶ διεστραμμένον στόμα. Πέταξε μακρυὰ ἀπὸ σὲ τὰ χείλη, ποὺ λαλοῦν ἀδικίας ἐναντίον τῶν ἄλλων.
Τρεμπέλα
Κόψε ἀπὸ τὸν ἑαυτόν σου τοὺς δολίους καὶ διεστραμμένους λόγους, καὶ διῶξε μακριὰ ἀπὸ σὲ τὰ χείλη, ποὺ λαλοῦν ἄδικα κατὰ τῶν ἄλλων.
Παρ. 4,25
οἱ ὀφθαλμοί σου ὀρθὰ βλεπέτωσαν, τὰ δὲ βλέφαρά σου νευέτω δίκαια.
Κολιτσάρα
Τὰ μάτια σου ἂς βλέπουν πάντοτε τὸ ὀρθὸν καὶ δίκαιον καὶ αὐτὰ ἀκόμη τὰ νεύματα τῶν βλεφάρων σου ἂς εἶναι δίκαια.
Τρεμπέλα
Τὰ μάτια σου ἂς βλέπουν ἀπονήρευτα καὶ ἴσια, ὄχι πλάγια καὶ δόλια, τὰ δὲ βλέφαρά σου ἂς κάμνουν δίκαια καὶ καλὰ νοήματα καὶ νεύματα.
Παρ. 4,26
ὀρθὰς τροχιὰς ποίει σοῖς ποσὶ καὶ τὰς ὁδούς σου κατεύθυνε.
Κολιτσάρα
Εὐθεῖς καὶ φωτισμένους κάμε τοὺς δρόμους, εἰς τοὺς ὁποίους βαδίζουν τὰ πόδια σου, καὶ εὐθείας νὰ ἔχῃς πάντοτε τὰς πορείας τῆς ζωῆς σου.
Τρεμπέλα
Κάμνε ἴσιους καὶ φωτισμένους τοὺς δρόμους, εἰς τοὺς ὁποίους βαδίζουν τὰ πόδια σου, καὶ φρόντιζε ὥστε ἡ πορεία τῆς ζωῆς σου νὰ εἶναι πάντοτε εὐθεῖα καὶ νὰ ὁδηγῇ εἰς τὸ καλόν.
Παρ. 4,27
μὴ ἐκκλίνῃς εἰς τὰ δεξιὰ μηδὲ εἰς τὰ ἀριστερά, ἀπόστρεψον δὲ σὸν πόδα ἀπὸ ὁδοῦ κακῆς· ὁδοὺς γὰρ τὰς ἐκ δεξιῶν οἶδεν ὁ Θεός, διεστραμμέναι δέ εἰσιν αἱ ἐξ ἀριστερῶν· αὐτὸς δὲ ὀρθὰς ποιήσει τὰς τροχιάς σου, τὰς δὲ πορείας σου ἐν εἰρήνῃ προάξει.
Κολιτσάρα
Μὴ παρεκκλίνῃς οὔτε εἰς τὰ δεξιὰ οὔτε εἰς τὰ ἀριστερά. Ἀλλὰ βάδιζε τὴν εὐθεῖαν ὁδόν. Ἀπομάκρυνε δὲ τὰ πόδια σου ἀπὸ τὸν δρόμον τοῦ κακοῦ. Διότι ὁ Κύριος καὶ Θεὸς γνωρίζει καὶ ἐπιδοκιμάζει μόνον τὰς δεξιάς, τὰς εὐθείας καὶ ἀγαθὰς ὁδούς. Αἱ δὲ πρὸς τὰ ἀριστερὰ ὁδοὶ εἶναι διεστραμμέναι. Αὐτὸς οὗτος ὁ Κύριος θὰ χαράξῃ εὐθείας ὁδοὺς ἐνώπιόν σου, θὰ σὲ βοηθήσῃ νὰ τὰς ἀκολουθήσῃς καὶ θὰ σὲ ὁδηγῇ ἐν εἰρήνῃ εἰς τοὺς δρόμους τῆς ζωῆς σου.
Τρεμπέλα
Μὴ παρεκκλίνῃς οὔτε εἰς τὰ δεξιὰ οὔτε εἰς τὰ ἀριστερά, ἀλλὰ βάδιζε τὴν εὐθεῖαν καὶ μέσην βασιλικὴν ὁδόν. Ἐμπόδισε τὸ πόδι σου ἀπὸ τὸν κακὸν δρόμον. Διότι ὁ Θεὸς γνωρίζει τοὺς δεξιοὺς δρόμους, οἱ δὲ ἀριστεροὶ εἶναι πονηροὶ καὶ διεστραμμένοι. Μὴ δυσκολεύεσαι καὶ μὴ θεωρῇς ἀδύνατον τὸ νὰ βαδίζῃς τὸν εὐθὺν καὶ βασιλικὸν δρόμον. Διότι αὐτὸς ὁ Θεὸς θὰ σὲ ἐνισχύσῃ, ὥστε αἱ τροχιαί, μέσα εἰς τὰς ὁποίας θὰ κινῆται ἡ ὅλη διαγωγή σου, νὰ εἶναι ὀρθαί, αὐτὸς δὲ τὰς πορείας καὶ ὅλην τὴν ἀναστροφήν σου θὰ προάγῃ καὶ θὰ εὐλογῇ μὲ εἰρήνην, δίδων ἀνάπαυσιν εἰς τὴν ψυχήν σου.
Κεφάλαιο 5
Παρ. 5,1
Υἱέ, ἐμῇ σοφίᾳ πρόσεχε, ἐμοῖς δὲ λόγοις παράβαλλε σὸν οὖς,
Κολιτσάρα
Παιδί μου, δῶσε προσοχὴν εἰς τὰς ἰδικάς μου σοφὰς συμβουλάς. Κλῖνε καὶ τέντωσε τὸ αὐτί σου εἰς τὰ λόγια μου,
Τρεμπέλα
Παιδί μου, πρόσεχε τὰς σοφὰς συμβουλὰς ἐμοῦ τοῦ μεγαλυτέρου σου καὶ πλησίαζε τὸ αὐτί σου εἰς τὰ λόγια τῆς πείρας μου,
Παρ. 5,2
ἵνα φυλάξῃς ἔννοιαν ἀγαθήν· αἴσθησις δὲ ἐμῶν χειλέων ἐντέλλεταί σοι.
Κολιτσάρα
διὰ νὰ πάρῃς ἔτσι καὶ διατηρήσῃς ὀρθὴν καὶ ὠφέλιμον γνῶσιν. ἡ ὀρθὴ καὶ ὠφέλιμος αὐτὴ γνῶσις, ποὺ ἐξέρχεται ἀπὸ τὰ χείλη μου, σοῦ δίδει τὴν ἐντολήν·
Τρεμπέλα
διὰ νὰ φυλάξῃς καὶ νὰ μὴ χάσῃς ποτὲ τὴν καλὴν καὶ σωτήριον σκέψιν, ἡ ὁποία πρέπει νὰ προηγῆται πάσης ἐνεργείας σου. Αἱ παραγγελίαι δέ, ποὺ βγαίνουν ἀπὸ τὰ χείλη μου, εἶναι ἐντολαί, τὰς ὁποίας σοῦ δίδει ἡ διάκρισις καὶ ἡ πεφωτισμένη καὶ πλούσια πεῖρα μου.
Παρ. 5,3
μὴ πρόσεχε φαύλῃ γυναικί· μέλι γὰρ ἀποστάζει ἀπὸ χειλέων γυναικὸς πόρνης, ἣ πρὸς καιρὸν λιπαίνει σὸν φάρυγγα,
Κολιτσάρα
Μὴ δίδῃς προσοχὴν εἰς φαύλην καὶ ἀνήθικον γυναῖκα, διότι ἀπὸ τὰ δόλια χείλη τῆς πόρνης γυναικὸς στάζει μέλι, τὸ ὁποῖον πρὸς στιγμὴν μόνον γλυκαίνει τὸν φάρυγγά σου·
Τρεμπέλα
Μὴ δίδῃς καμμίαν προσοχὴν εἰς τὴν διεφθαρμένην γυναῖκα· διότι ναὶ μὲν φαίνεται, ὅτι ἀπὸ τὰ χείλη τῆς πόρνης στάζει μέλι, ποὺ πρὸς στιγμὴν γλυκαίνει τὸν φάρυγγά σου,
Παρ. 5,4
ὕστερον μέντοι πικρότερον χολῆς εὑρήσεις καὶ ἠκονημένον μᾶλλον μαχαίρας διστόμου.
Κολιτσάρα
ἔπειτα ὅμως θὰ εὕρῃς αὐτὸ πικρότερον ἀπὸ τὴν χολὴν καὶ ἀκονισμένον περισσότερον ἀπὸ δίκοπον μαχαίρι, ὥστε νὰ σφάζῃ τοὺς ἀσυνέτους.
Τρεμπέλα
ἔπειτα ὅμως θὰ διαπιστώσῃς, ἀπὸ τὰς θλιβερὰς συνεπείας τῆς πονηρὰς πράξεως, ὅτι τὸ μέλι αὐτὸ εἶναι ἀπατηλὸν καὶ περισσότερον πικρὸν ἀπὸ τὴν χολὴν καὶ πολὺ πιὸ ἀκονισμένον καὶ κοπτερὸν ἀπὸ τὸ δίκοπον μαχαίρι.
Παρ. 5,5
τῆς γὰρ ἀφροσύνης οἱ πόδες κατάγουσι τοὺς χρωμένους αὐτῇ μετὰ θανάτου εἰς τὸν ᾅδην, τὰ δὲ ἴχνη αὐτῆς οὐκ ἐρείδεται·
Κολιτσάρα
Διότι τὰ πόδια τῶν ἀφρόνων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι συγχρωτίζονται μὲ τὴν γυναῖκα αὐτήν, τοὺς ὁδηγοῦν εἰς τὸν θάνατον καὶ εἰς τὸν ᾅδην. Τὰ βήματά των δὲν εἶναι ἀσφαλῆ, ἀλλὰ διαρκῶς γλυστροῦν εἰς τὸν κατήφορον τοῦ κακοῦ.
Τρεμπέλα
Διότι ἡ ἄφρων καὶ ἀνόητος αὐτὴ ζωὴ τῆς ἀκολασίας ὁδηγεῖ, ὅσους τὴν ἀκολουθοῦν, εἰς τὸν σκοτεινὸν καὶ ταρταρώδη ἅδην, μὲ θάνατον ὀδυνηρὸν καὶ ἐπαίσχυντον, τὰ δὲ βήματά της δὲν εἶναι σταθερά, ἀλλὰ διαρκῶς κλονίζονται καὶ γλιστροῦν πρὸς τὸν κατήφορον, ὁδηγοῦντα εἰς πράξεις ὁλονὲν καὶ περισσότερον ἐπαίσχυντους.
Παρ. 5,6
ὁδοὺς γὰρ ζωῆς οὐκ ἐπέρχεται, σφαλεραὶ δὲ αἱ τροχιαὶ αὐτῆς καὶ οὐκ εὔγνωστοι.
Κολιτσάρα
Διότι ἡ ἀφροσύνη δὲν ἀκολουθεῖ καὶ δὲν ὁδηγεῖ εἰς δρόμους ζωῆς καὶ σωτηρίας. Τὰ δὲ μονοπάτια της εἶναι εἰς ἐσφαλμένας κατευθύνσεις, δυσδιάκριτα δὲ ἀπὸ ἐκείνους, ποὺ τὰ ἀκολουθοῦν.
Τρεμπέλα
Διότι ἡ ἀφροσύνη δὲν ἀκολουθεῖ δρόμους, ποὺ ὁδηγοῦν εἰς τὴν ζωὴν καὶ τὴν σωτηρίαν, τὰ δὲ μονοπάτια της εἶναι ἀποτυχημένα καὶ γεμᾶτα ἀπὸ σφάλματα καὶ δύσκολα διακρίνονται ἀπὸ ἐκείνους, ποὺ βαδίζουν εἰς αὐτά.
Παρ. 5,7
νῦν οὖν, υἱέ, ἄκουέ μου καὶ μὴ ἀκύρους ποιήσῃς ἐμοὺς λόγους.
Κολιτσάρα
Σύ, λοιπόν, παιδί μου, ἄκουσε τώρα τὰς σύμβουλάς μου· μὴ θεωρήσῃς καὶ μὴ καταφρονήσῃς ὡς ἀναξίους προσοχῆς καὶ σημασίας τοὺς λόγους μου.
Τρεμπέλα
Σὺ λοιπόν, παιδί μου, ἄκουέ με τώρα καὶ μὴ θεωρήσῃς ποτὲ τὰ λόγια μου, ὅτι στεροῦνται κύρους καὶ σοβαρότητος.
Παρ. 5,8
μακρὰν ποίησον ἀπ’ αὐτῆς σὴν ὁδόν, μὴ ἐγγίσῃς πρὸς θύραις οἴκων αὐτῆς,
Κολιτσάρα
Ἀπομάκρυνε ἀπὸ τὴν πονηρὰν αὐτὴν γυναῖκα τὴν πορείαν σου. Μὴ πλησίασῃς ποτὲ εἰς τὰς θύρας τοῦ οἴκου της,
Τρεμπέλα
Βάδιζε μακριὰ ἀπὸ αὐτὴν τὴν αἰσχρὰν καὶ κακοήθη γυναῖκα. Μὴ πλησιάσῃς οὔτε εἰς τὰ προθύρα τῆς οἰκίας της,
Παρ. 5,9
ἵνα μὴ πρόῃ ἄλλοις ζωήν σου καὶ σὸν βίον ἀνελεήμοσιν·
Κολιτσάρα
διὰ νὰ μὴ παραδώσῃς τὴν ζωήν σου εἰς ξένους καὶ τὴν περιουσίαν σου εἰς τὰ χέρια ἀσπλάγχνων.
Τρεμπέλα
διὰ νὰ μὴ καταδαπανήσῃς τὰ χρόνια τῆς ζωῆς σου εἰς τὸν βωμὸν τοῦ αἰσχροῦ πάθους· διὰ νὰ μὴ δώσῃς εἰς τοὺς ἄλλους τὴν περιουσίαν σου καὶ περιέλθουν οἱ κόποι καὶ τὰ πλοῦτη σου εἰς σκληροὺς καὶ ἀσπλάγχνους ἐκμεταλλευτάς·
Παρ. 5,10
ἵνα μὴ πλησθῶσιν ἀλλότριοι σῆς ἰσχύος, οἱ δὲ σοὶ πόνοι εἰς οἴκους ἀλλοτρίων ἔλθωσι
Κολιτσάρα
Διὰ νὰ μὴ πλουτήσουν καὶ χορτάσουν ξένοι ἀπὸ τὴν ἰδικήν σου δύναμιν καὶ νὰ μὴ περιέλθουν οἱ καρποὶ τῶν κόπων σου εἰς οἶκον ξένων ἀνθρώπων.
Τρεμπέλα
διὰ νὰ μὴ χορτάσουν ἄλλοι ἀπὸ τὴν δύναμίν σου καὶ ἀπὸ τὰ μέσα τῆς συντηρήσεώς σου καὶ διὰ νὰ μὴ καταλήξουν οἱ κόποι σου εἰς ξένα σπίτια·
Παρ. 5,11
καὶ μεταμεληθήσῃ ἐπ’ ἐσχάτων, ἡνίκα ἂν κατατριβῶσι σάρκες σώματός σου,
Κολιτσάρα
Καὶ διὰ νὰ μὴ μεταμεληθῇς ἀνωφελῶς εἰς τὸ τέλος τῆς ζωῆς σου, ὅταν πλέον θὰ ἔχουν κατατριβῆ καὶ φθαρῆ αἱ σάρκες τοῦ σώματός σου ἀπὸ τὴν παραστρατημένην ζωήν.
Τρεμπέλα
καὶ διὰ νὰ μὴ μετανοήσῃς ἀνώφελα εἰς τὰ τελευταῖα τῆς ζωῆς σου, ὅταν θὰ τσακίσουν πλέον καὶ θὰ κατατριβοῦν αἱ σωματικαί σου δυνάμεις,
Παρ. 5,12
καὶ ἐρεῖς· πῶς ἐμίσησα παιδείαν, καὶ ἐλέγχους ἐξέκλινεν ἡ καρδία μου;
Κολιτσάρα
Καὶ θὰ εὑρεθῇς τότε εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ εἴπῃς· «πῶς ἐμίσησα τὴν παιδαγωγίαν τοῦ Κυρίου καὶ ἡ καρδία μου παρεξέκλινεν ἀπὸ τοὺς δικαίους καὶ σωτηρίους ἐλέγχους;
Τρεμπέλα
ὁπότε, ταλανίζων τὸν ἑαυτόν σου, θὰ εἴπῃς: Πῶς τὴν ἔπαθα καὶ ἐμίσησα τὴν σωτήριον παιδαγωγίαν τοῦ Θεοῦ, καὶ πῶς τὸ ἐσωτερικόν μου ἀπέκρουε καὶ ἀπέφευγε τὰς σωτηρίους συμβουλὰς καὶ παρατηρήσεις;
Παρ. 5,13
οὐκ ἤκουον φωνὴν παιδεύοντός με καὶ διδάσκοντός με, οὐδὲ παρέβαλλον τὸ οὖς μου·
Κολιτσάρα
Δὲν ἤκουα καὶ δὲν ὑπήκουα εἰς τὴν φωνὴν τοῦ παιδαγωγοῦ μου καὶ τοῦ διδασκάλου μου. Δὲν ἔκλινα καὶ δὲν ἐπλησίαζα τὸ αὐτί μου εἰς τὰς συμβουλάς του.
Τρεμπέλα
Δὲν ἤκουα καὶ δὲν ἔδιδα προσοχὴν καὶ σημασίαν εἰς τὸν παιδαγωγὸν καὶ διδάσκαλόν μου καὶ δὲν ἐπλησίαζα τὸ αὐτί μου νὰ ἀκούσω τί μοῦ ἔλεγε.
Παρ. 5,14
παρ’ ὀλίγον ἐγενόμην ἐν παντὶ κακῷ ἐν μέσῳ ἐκκλησίας καὶ συναγωγῆς.
Κολιτσάρα
Ὀλίγον ἔλλειψε νὰ φθάσω εἰς τὴν πληρότητα ὅλων τῶν κακῶν, νὰ ἐκτεθῶ εἰς τὴν ἀποδοκιμασίαν ἐνώπιον συναθροίσεως πολλοῦ λαοῦ,ἐν μέσῳ συναγωγῆς ἀνθρώπων»!
Τρεμπέλα
Παρ’ ὀλίγον θὰ ὑφιστάμην δημόσιον λιθοβολισμὸν καὶ θὰ ἐδοκίμαζα κάθε κακὸν καὶ κάθε καταισχύνην, ἐκτιθέμενος καὶ ἀποδοκιμαζόμενος ἐν μέσῳ συναθροίσεως λαοῦ πολλοῦ καὶ ἐν μέσῳ συναγωγῆς.
Παρ. 5,15
πῖνε ὕδατα ἀπὸ σῶν ἀγγείων καὶ ἀπὸ σῶν φρεάτων πηγῆς.
Κολιτσάρα
Παιδί μου, πῖνε νερὸ ἀπὸ τὰ ἰδικά σου δοχεῖα καὶ ἀπὸ τὸ νερό, ποὺ βγαίνει ἀπὸ τὸ ἰδικόν σου φρέαρ. Ζῆσε τὴν ζωήν σου μὲ σωφροσύνην μὲ τὴν νόμιμον σύζυγόν σου.
Τρεμπέλα
Πῖνε νερὸ μόνον ἀπὸ τὰ ἰδικά σου δοχεῖα· καὶ ἀπὸ νερὸ ποὺ βγαίνει ἀπὸ τὸ ἰδικόν σου πηγάδι. Δηλαδὴ περιορίσου μόνον εἰς τὴν νόμιμον σύζυγόν σου, αὐτὴν ἀπολάμβανε, καὶ ζῆσε μαζί της βίον σωφροσύνης, διατηρῶν τίμιον τὸν γάμον καὶ τὴν κοίτην ἀμίαντον.
Παρ. 5,16
μὴ ὑπερεκχείσθω σοι ὕδατα ἐκ τῆς σῆς πηγῆς, εἰς δὲ σὰς πλατείας διαπορευέσθω τὰ σὰ ὕδατα·
Κολιτσάρα
Ἂς μὴ ὑπερεκχειλίζουν καὶ χύνωνται τὰ νερὰ τῆς ἰδικῆς σου πηγῆς εἰς ξένας περιοχάς, ἀλλὰ εἰς τὰς ἰδικάς σου πλατείας ἂς περνοῦν καὶ ἂς ποτίζουν τὰ νερά σου. Μὴ τρέχῃς εἰς ξένας γυναῖκας, ἀλλὰ ἀπόλαυσε τὴν χαρὰν τῆς ζωῆς σου εἰς τὸ σπίτι σου μὲ τὴν νόμιμον σύζυγόν σου.
Τρεμπέλα
Ἂς μὴ χύνωνται τὰ νερὰ τῆς πηγῆς σου εἰς ξένους τόπους, τὰς πλατείας δὲ τὰς ἰδικάς σου ἂς περνοῦν καὶ ἂς ποτίζουν τὰ ἰδικά σου νερά. Δηλαδὴ μὴ τρέχῃς εἰς ξένα σπίτια καὶ εἰς ξένας γυναῖκας μὲ φόβον καὶ κίνδυνον τῆς ὑπολήψεως καὶ τῆς ζωῆς σου, ἀλλ’ εὐφραίνου εἰς τὸ σπίτι σου ἄφοβα καὶ ἐλεύθερα μὲ τὴν νόμιμον σύζυγόν σου.
Παρ. 5,17
ἔστω σοι μόνῳ ὑπάρχοντα, καὶ μηδεὶς ἀλλότριος μετασχέτω σοι·
Κολιτσάρα
Τὰ ὑπάρχοντά σου ἂς ἀνήκουν εἰς σὲ καὶ μόνον, κανένας δὲ ἄλλος ἂς μὴ γίνεται μέτοχος τῶν ἀγαθῶν τῆς οἰκογενειακῆς σου ζωῆς. Πρόσεχε νὰ μὴ σὲ ἐκμεταλλεύωνται φαῦλαι γυναῖκες καὶ πονηροὶ ἄνθρωποι.
Τρεμπέλα
Τὰ ὑπάρχοντά σου ἂς ἀνήκουν μόνον εἰς σὲ καὶ κανεὶς ἄλλος ἂς μὴ γίνεται συμμέτοχος εἰς τὰ ἀγαθά σου. Δηλαδή, ὅπως σὺ δὲν πρέπει νὰ ἀτιμάζῃς ξένον σπίτι, ἔτσι δὲν πρέπει νὰ ἀνέχεσαι ὅπως εἰσέρχεται εἰς τὸ ἰδικόν σου ξένος καὶ ἀτιμάζῃ τὴν γυναῖκα σου. Πρόσεχε μὴ ἀτιμάζεται ὁ συζυγικός σου δεσμὸς ἀπὸ γυναῖκας ἢ ἄνδρας φαύλους.
Παρ. 5,18
ἡ πηγή σου τοῦ ὕδατος ἔστω σοι ἰδία, καὶ συνευφραίνου μετὰ γυναικὸς τῆς ἐκ νεότητός σου.
Κολιτσάρα
Ἡ πηγὴ τοῦ νεροῦ σου ἂς ἀνήκῃ εἰς σὲ καὶ μόνον καὶ νὰ εὐφραίνεσαι μὲ τὴν γυναῖκα, ποὺ ἐπῆρες ὡς σύζυγον ἐκ νεότητός σου.
Τρεμπέλα
Ἡ πηγή σου τοῦ νεροῦ, δηλαδὴ ἡ σύζυγός σου, ἂς ἀνήκῃ ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον εἰς σέ, καὶ εὐφραίνου μὲ τὴν γυναῖκα, ποὺ ἐγνώρισες καὶ ἐνυμφεύθης κατὰ τὴν νεότητά σου.
Παρ. 5,19
ἔλαφος φιλίας καὶ πῶλος σῶν χαρίτων ὁμιλείτω σοι· ἡ δὲ ἰδία ἡγείσθω σου καὶ συνέστω σοι ἐν παντὶ καιρῷ, ἐν γὰρ τῇ ταύτης φιλίᾳ συμπεριφερόμενος πολλοστὸς ἔσῃ.
Κολιτσάρα
Ὡς πρὸς ἀξιαγάπητον ἔλαφον καὶ χαριτωμένον πουλαράκι ἂς εἶναι ἡ ἀγάπη σου καὶ ἡ ἀναστροφή σου πρὸς αὐτήν. Αὐτὴν καὶ μόνην νὰ θεωρῇς ἀνωτέραν ἀπὸ οἰανδήποτε ἄλλην καὶ ἂς εἶναι μαζῆ σου εἰς ὅλας τὰς περιστάσεις τοῦ βίου σου, διότι ζῶν μὲ τὸν σύνδεσμον τῆς ἀγάπης σου πρὸς αὐτήν, θὰ γίνῃς μέγας καὶ εὐτυχής.
Τρεμπέλα
Ἡ ἀγαπητὴ σὰν ἔλαφος καὶ σὰν χαριτωμένος πῶλος σύζυγός σου ἂς εἶναι ἡ μόνη συναναστροφή σου. Αὐτὴ νὰ προτιμᾶται ἀπὸ πᾶσαν ἄλλην καὶ αὐτὴ νὰ εἶναι πάντοτε εἰς πάντα καιρὸν καὶ εἰς πᾶσαν περίστασιν, καθ’ ὅλην σου τὴν ζωὴν πλησίον σου, διότι, ἐφ’ ὅσον θὰ ζῇς μέσα εἰς τὴν ἀγάπην καὶ τὴν φιλίαν της, θὰ εἶσαι πανευτυχὴς καὶ πλούσιος.
Παρ. 5,20
μὴ πολὺς ἴσθι πρὸς ἀλλοτρίαν, μηδὲ συνέχου ἀγκάλαις τῆς μὴ ἰδίας·
Κολιτσάρα
Μὴ συναναστρέφεσαι καὶ μὴ ὑποδουλώνεσαι εἰς ἄλλην γυναῖκα, μὴ καταδεχθῇς νὰ σὲ σφίγγουν αἱ ἀγκάλαι γυναικός, ποὺ δὲν σοῦ ἀνήκει.
Τρεμπέλα
Μὴ ἀναπτύσσῃς σχέσεις μὲ ξένην γυναῖκα, οὔτε νὰ ἐλκύεσαι ἀπὸ τὰς ἀγκάλας γυναικός, ἡ ὁποία δὲν σοῦ ἀνήκει.
Παρ. 5,21
ἐνώπιον γὰρ εἰσι τῶν τοῦ Θεοῦ ὀφθαλμῶν ὁδοὶ ἀνδρός, εἰς δὲ πάσας τὰς τροχιὰς αὐτοῦ σκοπεύει.
Κολιτσάρα
Διότι ὅλαι αἱ πράξεις καὶ οἱ δρόμοι τῆς ζωῆς του κάθε ἀνδρὸς εὑρίσκονται ὁλοφάνεροι ἐνώπιον τῶν ὀφθαλμῶν τοῦ Θεοῦ. Ὁ Θεὸς παρατηρεῖ μὲ ἀκρίβειαν ὅλας τὰς ἐνεργείας τοῦ κάθε ἀνθρώπου.
Τρεμπέλα
Διότι οἱ δρόμοι καὶ οἱ τρόποι τῆς διαγωγῆς κάθε ἀνδρὸς μὲ ὅλας τὰς λεπτομερείας καὶ τὰ ἐλατήριά των εἶναι ὁλοφάνερα ἐμπρὸς εἰς τὰ μάτια τοῦ Θεοῦ, ὁ Ὁποῖος παρακολουθεῖ ἐπακριβῶς ὅλας τὰς ἐνεργείας τοῦ ἀνθρώπου καὶ τίποτε δὲν διαφεύγει ἀπὸ τὸ παντέφορον ὄμμα του.
Παρ. 5,22
παρανομίαι ἄνδρα ἀγρεύουσι, σειραῖς δὲ τῶν ἑαυτοῦ ἁμαρτιῶν ἕκαστος σφίγγεται·
Κολιτσάρα
Αἱ παρανομίαι παγιδεύουν καὶ συλλαμβάνουν, σὰν μέσα σὲ δίκτυον, τὸν κακὸν ἄνδρα. Κάθε δὲ πονηρὸς ἄνθρωπος περισφίγγεται συνεχῶς ἀπὸ τὰς ἐπαναλαμβανομένας ἁμαρτίας του, αἱ ὁποῖαι καταντοῦν δι’ αὐτὸν τυραννικὸν πάθος.
Τρεμπέλα
Αἱ παρανομίαι ὡσὰν ἄλλα δίκτυα συλλαμβάνουν τὸν ἄνθρωπον, ὁ καθένας δὲ δένεται καὶ σφίγγεται σὰν μὲ σχοινιὰ καὶ καλώδια μὲ τὰς ἐπανειλημμένας ἑκουσίας ἁμαρτίας του, αἱ ὀποῖαι τοῦ γίνονται πάθος τυραννικὸν καὶ δυσαπόσειστον.
Παρ. 5,23
οὗτος τελευτᾷ μετὰ ἀπαιδεύτων, ἐκ δὲ πλήθους τῆς ἑαυτοῦ βιότητος ἐξερρίφη καὶ ἀπώλετο δι’ ἀφροσύνην.
Κολιτσάρα
Ὁ ἀνήθικος θὰ ἀποθάνῃ καὶ θὰ συγκαταταχθῇ μὲ τοὺς ἀκαλλιεργήτους ψυχικῶς ἀνθρώπους. Ἐξ αἰτίας δὲ τοῦ πλήθους τῶν σφαλμάτων τῆς ἐξάλλου ζωῆς του ἐρρίφθη ἔξω ἀπὸ τὴν μακαρίαν ζωὴν καὶ ἐχάθηκε διὰ τὴν ἀφροσύνην του.
Τρεμπέλα
Αὐτὸς ὁ ὁποῖος ζῇ μὲ τρόπον παράνομον καὶ ἀνήθικον, θὰ ἀποθάνῃ καὶ θὰ συγκαταριθμηθῇ μὲ τοὺς ψυχικῶς ἀμορφώτους καὶ ἀτιθάσους, ἀπὸ δὲ τὸ πλῆθος τῆς αἰωνίου καὶ μακαρίας ζωῆς, τὴν ὁποίαν καὶ αὐτὸς θὰ ἠδύνατο νὰ κατακτήσῃ, ἐπετάχθη ἔξω καὶ ἀπωλέσθη ἐξ αἰτίας τῆς ἀφροσύνης του.
Κεφάλαιο 6
Παρ. 6,1
Υἱέ, ἐὰν ἐγγυήσῃ σὸν φίλον, παραδώσεις σὴν χεῖρα ἐχθρῷ·
Κολιτσάρα
Παιδί μου, ἐὰν δώσῃς ἐγγύησιν διὰ κάποιο χρέος φίλου σου ἢ γνωστοῦ σου, θὰ δώσῃς τὸ χέρι σου εἰς τὸν ἐχθρόν σου, διὰ νὰ σὲ πιάσῃ.
Τρεμπέλα
Παιδί μου, ἐὰν γίνῃς ἐγγυητὴς εἰς χρέος φίλου ἢ γνωστοῦ σου, θὰ παραδώσῃς τὸ χέρι σου εἰς ἐχθρόν, ὁποῖος θὰ ἀποβῂ ὁ φίλος σου, εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ εὑρεθῇ εἰς ἀδυναμίαν νὰ ἐξοφλήσῃ αὐτὸς τὸ χρέος του.
Παρ. 6,2
παγὶς γὰρ ἰσχυρὰ ἀνδρὶ τὰ ἴδια χείλη, καὶ ἁλίσκεται χείλεσιν ἰδίου στόματος.
Κολιτσάρα
Διότι παγίδα τρομερὰ γίνεται εἰς τὸν ἄνθρωπον τὸ δικό του τὸ στόμα, μὲ τὸ ὁποῖον ἔδωσε τὴν ἐγγύησιν. Πιάνεται δὲ εἰς τὴν παγίδα αὐτὴν μὲ τὰ χείλη του, τὰ ὁποῖα ἔδωσαν τὴν ὑπόσχεσιν.
Τρεμπέλα
Διότι εἰς τὸν ἄνθρωπον γίνεται τρομερὴ παγίδα τὸ ἴδιόν του στόμα, μὲ τὸ ὁποῖον ἔδωκε τὴν ὑπόσχεσιν τῆς ἐγγυήσεως. Πιάνεται δὲ εἰς τὴν παγίδα αὐτὴν μὲ τὰ χείλη τοῦ ἰδικοῦ του στόματος, τὰ ὁποῖα ἔδωκαν τὴν ὑπόσχεσιν αὐτήν.
Παρ. 6,3
ποίει, υἱέ, ἃ ἐγώ σοι ἐντέλλομαι, καὶ σώζου· ἥκεις γὰρ εἰς χεῖρας κακῶν διὰ σὸν φίλον. ἴσθι μὴ ἐκλυόμενος, παρόξυνε δὲ καὶ τὸν φίλον σου, ὃν ἐνεγγυήσω.
Κολιτσάρα
Πρᾶττε, παιδί μου, αὐτά, ποὺ ἐγὼ σοῦ παραγγέλλω, καὶ ἔτσι θὰ σώζῃς τὸν ἑαυτόν σου. Διότι ἄλλως θὰ ἔχῃς πέσει εἰς τὰ χέρια κακοποιῶν ἐξ αἰτίας τῆς ἐγγυήσεως, ποὺ ἔδωσες διὰ τὸν φίλον σου. Μὴ χάνῃς ὅμως τὸ θάρρος σου καὶ μὴ παραλύῃς ἐξ αἰτίας τῆς ἀκρίτου ἐγγυήσεώς σου, ἀλλὰ νὰ ἐνοχλῇς διαρκῶς διὰ τὸ χρέος τὸν φίλον σου, διὰ τὸν ὁποῖον σὺ ἔδωσες ἐγγύησιν.
Τρεμπέλα
Κάμε, παιδί μου, ὅσα ἐγὼ σοῦ παραγγέλλω, καὶ σῶζε τὸν ἑαυτόν σου· διότι θὰ πέσῃς εἰς τὰ χέρια κακῶν ἀνθρώπων, θὰ ἐμπλακῇς εἰς δικαστήρια καὶ περιπετείας χάριν τοῦ γνωστοῦ σου, διὰ τὸν ὁποῖον ἐγγυήθης. Μιὰ φορὰ ὅμως ποὺ ἔγινες ἐγγυητής, μὴ χάνῃς τὸ θάρρος σου καὶ μὴ ἀπελπίζεσαι, ἀλλ’ ἐνόχλει διαρκῶς τὸν γνωστόν σου, διὰ τὸν ὁποῖον ἐγγυήθης, νὰ δώσῃ τὰ ὀφειλόμενα.
Παρ. 6,4
μὴ δῷς ὕπνον σοῖς ὄμμασι, μηδὲ ἐπινυστάξῃς σοῖς βλεφάροις,
Κολιτσάρα
Μὴ δώσῃς ὕπνον εἰς τὰ μάτια σου, οὔτε νὰ νυστάξουν καὶ κλείσουν τὰ βλέφαρά σου, νὰ μὴ ἡσυχάσῃς ἕως ὅτου ἀπαλλαγῇς ἀπὸ τὴν ἐγγύησιν αὐτήν·
Τρεμπέλα
Διὰ τὸ ζήτημα δὲ αὐτὸ μὴ δώσῃς ὕπνον εἰς τὰ μάτια σου, οὔτε νὰ ἀφήσῃς τὰ βλέφαρά σου νὰ νυστάξουν. Νὰ μὴ ἡσυχάσῃς, ἕως ὅτου ἀπαλλαγῇς ἀπὸ τὴν ὑποχρέωσιν τῆς ἐγγυήσεως,
Παρ. 6,5
ἵνα σώζῃ ὥσπερ δορκὰς ἐκ βρόχων καὶ ὥσπερ ὄρνεον ἐκ παγίδος.
Κολιτσάρα
διὰ νὰ γλυτώσῃς ἔτσι, ὅπως ἡ δορκὰς γλυτώνει μὲ τὴν ὀξυδέρκειάν της ἀπὸ τοὺς βρόχους, ὅπως τὸ πουλὶ πετᾷ ψηλὰ καὶ σώζεται ἀπὸ τὴν παγίδα.
Τρεμπέλα
διὰ νὰ γλυτώσῃς, ὅπως τὸ ζαρκάδι σώζεται μὲ τὴν ὀξυδέρκειάν του ἀπὸ τοὺς βρόχους καὶ τὶς θηλειὲς τοῦ κυνηγοῦ, καὶ ὅπως τὸ πουλί, τὸ ὁποῖον πετᾷ ὑψηλὰ καὶ σώζεται ἀπὸ τὴν παγίδα.
Παρ. 6,6
Ἴθι πρὸς τὸν μύρμηκα, ὦ ὀκνηρέ, καὶ ζήλωσον ἰδὼν τὰς ὁδοὺς αὐτοῦ καὶ γενοῦ ἐκείνου σοφώτερος·
Κολιτσάρα
Σὺ δέ, ὦ ὀκνηρὲ ἄνθρωπε, πήγαινε εἰς τὸν μύρμηκα καί, ἀφοῦ ἴδῃς τοὺς τρόπους τῆς ζωῆς του καὶ τὴν ἐργατικότητά του, νὰ τοῦ ζηλεύσῃς καὶ νὰ τοῦ μιμηθῇς τὴν ἐργατικότητα. Μᾶλλον δὲ σύ, ὁ λογικὸς ἄνθρωπος, νὰ γίνῃς περισσότερον ἀπὸ ἐκεῖνον ἐργατικός.
Τρεμπέλα
Πήγαινε πρὸς τὸν μύρμηκα, ὀκνηρὲ ἄνθρωπε, καὶ ἀφοῦ παρατηρήσῃς προσεκτικὰ τοὺς τρόπους τῆς ζωῆς του, νὰ τοὺς ζηλεύσῃς καὶ νὰ τοὺς μιμηθῇς καὶ νὰ γίνῃς περισσότερον ἀπὸ αὐτὸν μυαλωμένος καὶ ἐργατικός.
Παρ. 6,7
ἐκείνῳ γὰρ γεωργίου μὴ ὑπάρχοντος, μηδὲ τὸν ἀναγκάζοντα ἔχων, μηδὲ ὑπὸ δεσπότην ὤν,
Κολιτσάρα
Διότι εἰς τὸν μύρμηκα μολονότι δὲν ὑπάρχουν χωράφια πρὸς καλλιέργειαν καὶ δὲν ἔχει κανένα, ποὺ νὰ τὸν ἐξαναγκάζῃ πρὸς ἐργασίαν, καὶ δὲν εὑρίσκεται ὑπὸ τὰς διαταγὰς αὐθέντου,
Τρεμπέλα
Διότι εἰς τὸν μύρμηκα, παρ’ ὅλον ὅτι δὲν ὑπάρχουν χωράφια διὰ νὰ τὰ καλλιεργῇ, οὔτε ἔχει κανένα ποὺ νὰ τὸν ἀναγκάζῃ νὰ ἐργασθῇ, οὔτε ἔχει εἰς τὸ κεφάλι του κύριον, ὁ ὁποῖος νὰ τὸν ἐπιβλέπῃ,
Παρ. 6,8
ἑτοιμάζεται θέρους τὴν τροφὴν πολλήν τε ἐν τῷ ἀμητῷ ποιεῖται τὴν παράθεσιν.
Κολιτσάρα
ἐν τούτοις ἑτοιμάζει κατὰ τὸ διάστημα τοῦ θέρους τὴν τροφὴν δι’ ὅλον τὸ ἔτος. Καὶ κατὰ τὴν ἐποχὴν τοῦ θερισμοῦ κάμνει μεγάλην ἐναποθήκευσιν τροφῶν.
Τρεμπέλα
ἐν τούτοις ἑτοιμάζει καὶ συγκεντρώνει κατὰ τὸ θέρος τὴν τροφὴν ὅλου τοῦ ἔτους καὶ κάμνει πολλὴν προμήθειαν καὶ μεγάλην ἀποθήκευσιν κατὰ τὸν θερισμόν, τοποθετῶν καταλλήλως τὰς ἀπαραιτήτους δι’ ὅλον τὸ ἔτος τροφάς του.
Παρ. 6,8α
ἢ πορεύθητι πρὸς τὴν μέλισσαν καὶ μάθε ὡς ἐργάτις ἐστὶ τήν τε ἐργασίαν ὡς σεμνὴν ποιεῖται·
Κολιτσάρα
Ἢ πήγαινε πρὸς τὴν μέλισσαν καὶ μάθε, πόσον ἐργατικὴ καὶ φιλόπονος εἶναι καὶ πόσην μεγάλην σημασίαν καὶ τιμὴν ἀποδίδει εἰς τὴν ἐργασίαν.
Τρεμπέλα
Ἢ πήγαινε νὰ παρακολουθήσῃς τὴν μέλισσαν καὶ νὰ μάθῃς πόσον ἐργατικὴ εἶναι καὶ μὲ πόσην προσοχήν, ἐπιμέλειαν καὶ τάξιν ἐκτελεῖ τὴν ἐργασίαν της.
Παρ. 6,8β
ἧς τοὺς πόνους βασιλεῖς καὶ ἰδιῶται πρὸς ὑγίειαν προσφέρονται· ποθεινὴ δέ ἐστι πᾶσι καὶ ἐπίδοξος·
Κολιτσάρα
Τῆς μελίσσης τοὺς κόπους, δηλαδὴ τὸ μέλι, βασιλεῖς καὶ ἰδιῶται τὸ τρώγουν εὐχαρίστως ὡς προσφερόμενον καὶ εἰς ἐξυπηρέτησιν τῆς ὑγείας των. Εἶναι δὲ ἡ μέλισσα εἰς ὅλους προσφιλὴς καὶ τιμημένη.
Τρεμπέλα
Αὐτῆς τῆς μελίσσης τοὺς κόπους, δηλαδὴ τὸ μέλι, τρώγουν ὡς τροφὴν καὶ φάρμακον βασιλεῖς καὶ ἰδιῶται, διότι τὸ μέλι ἐξυπηρετεῖ τὴν ὑγείαν εἶναι δὲ ἡ μέλισσα ἀξιαγάπητος καὶ δοξασμένη εἰς ὅλους.
Παρ. 6,8γ
καὶ περ οὖσα τῇ ῥώμῃ ἀσθενής, τὴν σοφίαν τιμήσασα προήχθη.
Κολιτσάρα
Ἂν καὶ κατὰ τὴν σωματικὴν δύναμιν καὶ ἀντοχὴν εἶναι ἀσθενής, ἐν τούτοις ἐτιμήθη καὶ ἐδοξάσθη, διότι ἐπροτίμησε τὴν μὲ τόσην σοφίαν ἐπιτελουμένην ἐργασίαν της.
Τρεμπέλα
Διότι, ἂν καὶ εἶναι ἀδύνατη σωματικῶς, ἐν τούτοις ἐτιμήθη καὶ ὑψώθη, διότι ἐπροτίμησε τὸν κόπον τῆς ἐργασίας, τὴν ὁποίαν ἐργάζεται μὲ τόσην τέχνην καὶ σοφίαν.
Παρ. 6,9
ἕως τίνος, ὀκνηρέ, κατάκεισαι; πότε δὲ ἐξ ὕπνου ἐγερθήσῃ;
Κολιτσάρα
Ἕως πότε, ὦ ὀκνηρέ, θὰ κατάκεισαι ξαπλωμένος εἰς τὸ κρεββάτι; Ἕως πότε θὰ κοιμᾶσαι; Πότε δὲ θὰ σηκωθῇς ἀπὸ τὸν ὕπνον σου;
Τρεμπέλα
Ἕως πότε, ὀκνηρέ, θὰ κάθεσαι ξαπλωμένος; Πότε θὰ σηκωθῇς ἀπὸ τὸν ὕπνον;
Παρ. 6,10
ὀλίγον μὲν ὑπνοῖς, ὀλίγον δὲ κάθησαι, μικρὸν δὲ νυστάζεις, ὀλίγον δὲ ἐναγκαλίζῃ χερσὶ στήθη·
Κολιτσάρα
Ὀλίγην ὥραν κοιμᾶσαι, ὀλίγην ὥραν νυστάζεις, ὀλίγον ἀγκαλιάζεις τὰ στήθη σου μὲ σταυρωμένα τὰ χέρια σου.
Τρεμπέλα
Ὀλίγην μὲν ὥραν κοιμᾶσαι, ὀλίγον δὲ κάθεσαι, ὀλίγον δὲ νυστάζεις, ὀλίγον δὲ ἀγκαλιάζεις τὰ στήθη σου μὲ σταυρωμένα τὰ χέρια σου.
Παρ. 6,11
εἶτ’ ἐμπαραγίνεταί σοι ὥσπερ κακὸς ὁδοιπόρος ἡ πενία καὶ ἡ ἔνδεια ὥσπερ ἀγαθὸς δρομεύς.
Κολιτσάρα
Καὶ μένεις ἔτσι ἀργὸς καὶ ράθυμος. Ἔπειτα δὲ ἀπὸ τὴν ράθυμον αὐτὴν ζωήν, θὰ ἔλθῃ κοντά σου καὶ θὰ σὲ ἀκολουθήσῃ ὡς κακὸς συνοδοιπόρος ἡ φτώχεια· ἡ δὲ ἀνέχεια ὡς γρήγορος δρομεὺς θὰ σὲ συνοδεύῃ εἰς τὴν ζωήν σου.
Τρεμπέλα
Κατόπιν αὐτῶν θὰ σὲ καταφθάσῃ ὡσὰν κακὸς συνοδοιπόρος ἡ φτώχεια, καὶ ἡ ἀνέχεια ὡσὰν γρήγορος δρομεὺς θὰ σὲ προφθάσῃ διὰ νὰ δυστυχήσῃς.
Παρ. 6,11α
ἐὰν δὲ ἄοκνος ᾖς, ἥξει ὥσπερ πηγὴ ὁ ἀμητός σου, ἡ δὲ ἔνδεια ὥσπερ κακὸς δρομεὺς ἀπαυτομολήσει.
Κολιτσάρα
Ἐὰν ὅμως εἶσαι ἐργατικός, ὁ θερισμός σου θὰ εἶναι πλούσιος ὡς ἀστείρευτος πηγὴ ὕδατος. Ἡ δὲ φτώχεια καὶ ἡ δυστυχία σὰν κακὸς καὶ ἀνεπιθύμητος πλέον συνοδοιπόρος θὰ δραπετεύσῃ καὶ θὰ φύγῃ ἀπὸ κοντά σου.
Τρεμπέλα
Ἐὰν ὅμως δὲν εἶσαι ὀκνηρός, ἀλλ’ ἐργατικός, θὰ ἔλθῃ ὡσὰν πηγὴ πλούτου ὁ θερισμὸς καὶ ὁ ἁλωνισμός, ἡ δὲ δυστυχία καὶ ἡ φτώχεια σὰν ἀπαράδεκτος ἐπισκέπτης θὰ φύγῃ μόνη της ἀπὸ κοντά σου.
Παρ. 6,12
Ἀνὴρ ἄφρων καὶ παράνομος πορεύεται ὁδοὺς οὐκ ἀγαθάς·
Κολιτσάρα
Ὁ ἀσύνετος καὶ παράνομος ἄνθρωπος δὲν βαδίζει εἰς δρόμους καλούς, δὲν ζῇ καὶ δὲν συμπεριφέρεται ὀρθῶς.
Τρεμπέλα
Ὁ ἄνθρωπος ὁ ἀνόητος καὶ παραβάτης τοῦ θείου νόμου δὲν βαδίζει εἰς καλοὺς καὶ εὐθεῖς δρόμους, οὔτε πολιτεύεται καλῶς.
Παρ. 6,13
ὁ δ’ αὐτὸς ἐννεύει ὀφθαλμῷ, σημαίνει δὲ ποδί, διδάσκει δὲ ἐννεύμασι δακτύλων.
Κολιτσάρα
Αὐτὸς κάνει δόλια νοήματα μὲ τὰ μάτια, σημάδια μὲ τὰ πόδια του καὶ μὲ τὰ κινήματα τῶν δακτύλων του· συνεννοεῖται καὶ δίνει κατευθύνσεις πρὸς τὸ κακὸν εἰς κακοὺς ἀνθρώπους.
Τρεμπέλα
Ὁ τοιοῦτος κάμνει νεύματα καὶ νοήματα μὲ τὰ μάτια, κάμνει σημάδια μὲ τὸ πόδι, διδάσκει μὲ κινήματα τῶν δακτύλων καὶ δι’ ὅλων γενικῶς τῶν κινήσεών του συνεννοεῖται μὲ τοὺς κακοὺς συντρόφους του διὰ νὰ κάμουν τὸ κακόν.
Παρ. 6,14
διεστραμμένῃ καρδίᾳ τεκταίνεται κακά, ἐν παντὶ καιρῷ ὁ τοιοῦτος ταραχὰς συνίστησι πόλει.
Κολιτσάρα
Διεστραμμένη ἀπὸ τὸ κακὸν καρδία σχεδιάζει πάντοτε κακὰ εἰς βάρος τῶν ἄλλων. Καὶ εἰς κάθε ἐποχὴν ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς προκαλεῖ καὶ δημιουργεῖ ταραχὰς εἰς τὴν πόλιν.
Τρεμπέλα
Φύσις διεστραμμένη ἀπὸ τὸ κακὸν σκευωρεῖ καὶ σχεδιάζει διαρκῶς κακά, καὶ εἰς κάθε ἐποχὴν ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς δημιουργεῖ ταραχὰς εἰς τὴν πόλιν.
Παρ. 6,15
διὰ τοῦτο ἐξαπίνης ἔρχεται ἡ ἀπώλεια αὐτοῦ, διακοπὴ καὶ συντριβὴ ἀνίατος·
Κολιτσάρα
Διὰ τοῦτο δὲ ἐπέρχεται ἐναντίον του ἐκ μέρους τοῦ Θεοῦ ξαφνικὴ ἡ καταστροφή του. Αὐτὴ δὲ ἡ κατάπτωσις καὶ συντριβή του θὰ εἶναι ἀθεράπευτος.
Τρεμπέλα
Δι’ αὐτὸ ἔρχεται ξαφνικὰ ἡ καταστροφή του. Αἱ σωματικαί του δυνάμεις πίπτουν ἀπότομα καὶ παραλύει ἀπὸ ἀσθένειαν, ἡ δὲ συντριβή του εἶναι ἀνεπανόρθωτος.
Παρ. 6,16
ὅτι χαίρει πᾶσιν, οἷς μισεῖ ὁ Θεός, συντρίβεται δὲ δι’ ἀκαθαρσίαν ψυχῆς.
Κολιτσάρα
Διότι αὐτὸς χαίρει δι’ ὅλα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα μισεῖ ὁ Θεός. Παραλύει ὅμως καὶ συντρίβεται ἐξ αἰτίας τῆς ἁμαρτωλῆς καὶ ἀκαθάρτου ψυχῆς του.
Τρεμπέλα
Διότι ὁ κακὸς αὐτὸς ἄνθρωπος αἰσθάνεται εὐχαρίστησιν καὶ χαρὰν εἰς ὅλα, ὅσα μισεῖ ὁ Θεός, συντρίβεται ὅμως, διότι ἔχει ἁμαρτωλὴν καὶ ἀκάθαρτον ψυχήν.
Παρ. 6,17
ὀφθαλμὸς ὑβριστοῦ, γλῶσσα ἄδικος, χεῖρες ἐκχέουσαι αἷμα δικαίου
Κολιτσάρα
Αὐτὸς ἔχει βλέμμα ἀλαζονικόν, γλῶσσαν ποὺ ἐκτοξεύει ἀδίκους λόγους, χέρια ποὺ χύνουν τὸ αἷμα τοῦ δικαίου·
Τρεμπέλα
Εἶναι βουτηγμένος ὁλόκληρος εἰς τὴν ἁμαρτίαν. Ἔχει μάτι ὑπερηφάνου καὶ χλευαστοῦ, γλῶσσαν ποὺ ἀδικεῖ τοὺς ἄλλους μὲ λόγους, χέρια ἐγκληματικὰ ποὺ χύνουν τὸ αἷμα τοῦ δικαίου,
Παρ. 6,18
καὶ καρδία τεκταινομένη λογισμοὺς κακοὺς καὶ πόδες ἐπισπεύδοντες κακοποιεῖν.
Κολιτσάρα
πονηρὸν νοῦν καὶ καρδίαν, ποὺ σκέπτονται καὶ σχεδιάζουν τὸ κακόν, πόδια ποὺ τρέχουν γρήγορα, διὰ νὰ διαπράξουν κάθε κακότητα.
Τρεμπέλα
νοῦν, ὁ ὁποῖος γεννᾷ πάντοτε κακοὺς λογισμοὺς καὶ σχεδιάζει τὸ πονηρόν, καὶ πόδια ποὺ τρέχουν γρήγορα διὰ νὰ κάμουν τὸ κακόν.
Παρ. 6,19
ἐκκαίει ψεύδη μάρτυς ἄδικος καὶ ἐπιπέμπει κρίσεις ἀνὰ μέσον ἀδελφῶν.
Κολιτσάρα
Ἐπινοεῖ καὶ θέτει εἰς κυκλοφορίαν καυτερὰ ψεύδη ὁ ψευδομάρτυς εἰς τὰ δικαστήρια καὶ ἐνσπείρει φιλονεικίας καὶ διχονοίας μεταξὺ ἀδελφῶν.
Τρεμπέλα
Χαλκεύει καὶ ἐπινοεῖ καυτερὰ ψεύδη ὡς ψευδομάρτυς εἰς τὰ δικαστήρια καὶ δημιουργεῖ φιλονικίας μεταξὺ τῶν ἀδελφῶν σπειρῶν μεταξύ των τὴν διχόνοιαν.
Παρ. 6,20
Υἱέ, φύλασσε νόμους πατρός σου καὶ μὴ ἀπώσῃ θεσμοὺς μητρός σου·
Κολιτσάρα
Παιδί μου, φύλασσε πάντοτε καλὰ σὰν νόμους θείους, ὅσα ὁ πατέρας σου σοῦ λέγει, καὶ μὴ πετάξῃς καὶ καταφρονήσῃς ποτὲ τὰς συμβουλὰς τῆς μητρός σου.
Τρεμπέλα
Παιδί μου, φύλαττε καλὰ σὰν νόμους, ὅσα σὲ συμβουλεύει ὁ πατέρας σου, καὶ μὴ περιφρονήσῃς ποτὲ τὰς συμβουλὰς καὶ ἐντολὰς τῆς μητέρας σου.
Παρ. 6,21
ἄφαψαι δὲ αὐτοὺς ἐπὶ σῇ ψυχῇ διαπαντὸς καὶ ἐγκλοίωσαι περὶ σῷ τραχήλῳ.
Κολιτσάρα
Βάλε τους καὶ κόλλησέ τους καλὰ μέσα εἰς τὴν ψυχήν σου, γιὰ νὰ μένουν πάντοτε, καὶ σὰν παντοτεινὸν περιλαίμιον βάλε τους γύρω ἀπὸ τὸν τράχηλόν σου.
Τρεμπέλα
Τοὺς νόμους αὐτοὺς χάραξέ τους βαθιὰ καὶ κόλλησέ τους εἰς τὴν ψυχήν σου καὶ ἔχε τους πάντοτε κατὰ νοῦν, χωρὶς ποτὲ νὰ τοὺς λησμονῇς, καὶ βάλε τους γύρω ἀπὸ τὸν λαιμόν σου σὰν ἱερὸν περιλαίμιον καὶ σωτήριον κρίκον.
Παρ. 6,22
ἡνίκα ἂν περιπατῇς, ἐπάγου αὐτὴν καὶ μετὰ σοῦ ἔστω· ὡς δ’ ἂν καθεύδῃς, φυλασσέτω σε, ἵνα ἐγειρομένῳ συλλαλῇ σοι.
Κολιτσάρα
Ὅταν περιπατῇ, φέρε μαζῆ σου τὴν ἐντολήν των, καὶ ἂς εἶναι μαζῆ σου ὡς διαρκὴς σύντροφός σου. Ὅταν θὰ κοιμᾶσαι, αὐτὴ ἂς σὲ συμπαραστέκῃ, ὥστε ὅταν θὰ σηκωθῇς ἀπὸ τὸν ὕπνον σου, αὐτὴ ἂς συνομιλῇ πρὸς τὸ καλὸν μαζῆ σου.
Τρεμπέλα
Καὶ ὅταν θὰ βαδίζῃς, φέρε μαζί σου τὴν ἐντολήν μου καὶ αὐτὴ ἂς σὲ συντροφεύῃ διαρκῶς. Καὶ ὅταν θὰ κοιμᾶσαι, αὐτὴ ἂς παραμένῃ φρουρὸς καὶ φύλακάς σου, ὥστε, ὅταν θὰ σηκώνεσαι ἀπὸ τὸν ὕπνον, αὐτὴ ἂς συνομιλῇ μαζί σου καὶ αὐτὴ ἂς σὲ καθοδηγῇ.
Παρ. 6,23
ὅτι λύχνος ἐντολὴ νόμου καὶ φῶς, ὁδὸς ζωῆς καὶ ἔλεγχος καὶ παιδεία
Κολιτσάρα
Διότι αἱ θεῖαι ἐντολαὶ εἶναι λύχνος καὶ φῶς διὰ τὸν ἄνθρωπον. Εἶναι δρόμος καὶ τρόπος πρὸς μίαν εἰρηνικὴν ζωήν, σωτήριος ἔλεγχος, ἀγαθὴ καὶ ὠφέλιμος παιδαγωγία,
Τρεμπέλα
Διότι ἡ ἐντολὴ αὐτὴ τοῦ θείου νόμου εἶναι λύχνος καὶ φῶς, ποὺ φωτίζουν. Εἶναι δρόμος ἀσφαλής, ποὺ ὁδηγεῖ εἰς τὴν εὐτυχισμένην καὶ εἰρηνικὴν ζωήν. Εἶναι ἀκόμη καὶ ἔλεγχος, ὅταν παρεκτρέπεσαι. Αὐτὴ δὲ παιδαγωγεῖ καὶ μορφώνει τὸν χαρακτῆρα σου.
Παρ. 6,24
τοῦ διαφυλάσσειν σε ἀπὸ γυναικὸς ὑπάνδρου καὶ ἀπὸ διαβολῆς γλώσσης ἀλλοτρίας.
Κολιτσάρα
διὰ νὰ σὲ προφυλάσσῃ ἀπὸ τὸ δέλεαρ ὑπανδρευμένης γυναικὸς καὶ ἀπὸ συκοφαντίας ξένης καὶ ἐχθρικῆς γλώσσης.
Τρεμπέλα
Ἡ ἐντολὴ τοῦ Θεοῦ εἶναι καὶ χρυσοῦς χαλινός, διὰ νὰ σὲ προφυλάττῃ ἀπὸ γυναῖκα ὑπανδρευμένην καὶ φαύλην καὶ ἀπὸ διαβολὰς καὶ συκοφαντίας τῆς κακῆς γλώσσης.
Παρ. 6,25
μή σε νικήσῃ κάλλους ἐπιθυμία, μηδὲ ἀγρευθῇς σοῖς ὀφθαλμοῖς, μηδὲ συναρπασθῇς ἀπὸ τῶν αὐτῆς βλεφάρων·
Κολιτσάρα
Πρόσεχε νὰ μὴ σὲ νικήσῃ ἡ ἐπιθυμία γυναικείου κάλλους, διὰ νὰ μὴ παγιδευθῇς καὶ συλληφθῇς εἰς τὰ δίκτυα τῆς παρανομίας μὲ τὰ ἴδια σου τὰ μάτια, οὔτε νὰ συναρπασθῇς ἀπὸ τὴν χαυνότητα τῶν ψιμυθιωμένων βλεφάρων της.
Τρεμπέλα
Πρόσεξε νὰ μὴ σὲ νικήσῃ ἡ ἐπιθυμία τοῦ γυναικείου κάλλους, οὔτε νὰ πιασθῇς αἰχμάλωτος ἀπὸ τὰ μάτια σου, οὔτε νὰ ἐντυπωσιασθῇς καὶ συναρπασθῇς ἀπὸ τὰ βαμμένα καὶ φτιασιδωμένα βλέφαρά της.
Παρ. 6,26
τιμὴ γὰρ πόρνης ὅση καὶ ἑνὸς ἄρτου, γυνὴ δὲ ἀνδρῶν τιμίας ψυχὰς ἀγρεύει.
Κολιτσάρα
Διότι ἡ τιμὴ μιᾶς πόρνης εἶναι μηδαμινή, ὅση καὶ ἑνὸς ἄρτου. Ἡ δὲ ὑπανδρευομένη φαύλη γυναῖκα στήνει παγίδας, διὰ νὰ συλλάβῃ καὶ ἀποπλανήσῃ ἐντίμους ἄνδρας.
Τρεμπέλα
Διότι ἡ τιμὴ καὶ ἡ ἀξία τῆς πόρνης γυναικὸς εἶναι εὐτελεστάτη, τόσον μικρά, ὅσον καὶ ἡ ἀξία ἑνὸς ψωμιοῦ. Ἡ ὕπανδρος ὅμως γυναῖκα, ἡ ὁποία προδίδει τὴν συζυγικὴν πίστιν, πιάνει εἰς τὰ δίκτυά της ἐντίμους ψυχὰς ἀνδρῶν καὶ κυριολεκτικῶς τὰς ἀπογυμνώνει.
Παρ. 6,27
ἀποδήσει τις πῦρ ἐν κόλπῳ, τὰ δὲ ἱμάτια οὐ κατακαύσει;
Κολιτσάρα
Εἶναι δυνατὸν νὰ σφίξῃ κανεὶς τὴν φωτιὰν εἰς τὴν ἀγκάλην του, καὶ νὰ μὴ καύσῃ τὰ ἐνδύματά του;
Τρεμπέλα
Εἶναι ἀναπόφευκτοι οἱ κίνδυνοι ἀπὸ τὰς φαύλας αὐτὰς γυναῖκας· διότι εἶναο ποτὲ δυνατὸν νὰ σφίξῃ κανεὶς τὴν φωτιὰ εἰς τὴν ἀγκάλην του καὶ νὰ μὴ κάψη τὰ ροῦχα του;
Παρ. 6,28
ἢ περιπατήσει τις ἐπ’ ἀνθράκων πυρός, τοὺς δὲ πόδας οὐ κατακαύσει;
Κολιτσάρα
Ἢ εἶναι δυνατὸν νὰ περιπατήσῃ ἐπάνω εἰς ἀναμμένα κάρβουνα καὶ νὰ μὴ κατακαύσῃ τὰ πόδια του;
Τρεμπέλα
Ἢ νὰ περιπατήσῃ κανεὶς ἐπάνω εἰς ἀναμμένα κάρβουνα καὶ νὰ μὴ καύσῃ τὰ πόδια του;
Παρ. 6,29
οὕτως ὁ εἰσελθὼν πρὸς γυναῖκα ὕπανδρον, οὐκ ἀθῳωθήσεται, οὐδὲ πᾶς ὁ ἁπτόμενος αὐτῆς.
Κολιτσάρα
Ἔτσι καὶ ἐκεῖνος, ποὺ θὰ ἔλθῃ εἰς σχέσεις μὲ ὑπανδρευμένην γυναῖκα, δὲν θὰ θεωρηθῇ ποτὲ ἀθῶος καὶ δὲν θὰ μείνῃ ἀτιμώρητος. Καὶ καθένας ὁ ὁποῖος, ἔστω καὶ ἂν ἁπλῶς τὴν ἐγγίσῃ, δὲν θὰ μείνῃ βέβαια ἀμόλυντος.
Τρεμπέλα
Τὰ ἴδια θὰ πάθῃ καὶ ἐκεῖνος, ποὺ θὰ ἔλθῃ εἰς ἐνόχους σχέσεις μὲ ὑπανδρευμένην γυναῖκα· δὲν θὰ θεωρηθῇ ποτε ἀθῶος, οὔτε θὰ μείνῃ ἀμόλυντος καὶ ἀνένοχος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἔστω καὶ ἁπλῶς θὰ ἀκουμβήσῃ ἐπάνω της.
Παρ. 6,30
οὐ θαυμαστὸν ἐὰν ἁλῷ τις κλέπτων, κλέπτει γὰρ ἵνα ἐμπλήσῃ τὴν ψυχὴν πεινῶν·
Κολιτσάρα
Δὲν εἶναι καθόλου παράδοξον, νὰ συλληφθῇ κανεὶς τὴν ὥραν ποὺ κλέπτει, διότι κλέπτει ἐπειδὴ πεινᾷ, διὰ νὰ χορτάσῃ τὴν κοιλίαν του.
Τρεμπέλα
Δὲν εἶναι παράδοξον, ἐὰν κανεὶς συλληφθῇ νὰ κλέπτῃ, διότι εἰς τὴν κλοπὴν τὸν σπρώχνει ἡ ἀνάγκη καὶ ἡ ἀνέχεια· κλέπτει διὰ νὰ χορτάσῃ τὴν πεῖναν του.
Παρ. 6,31
ἐὰν δὲ ἁλῷ, ἀποτίσει ἑπταπλάσια καὶ πάντα τὰ ὑπάρχοντα αὐτοῦ δοὺς ῥύσεται ἑαυτόν.
Κολιτσάρα
Ἐὰν δὲ καὶ συλληφθῇ, θὰ πληρώσῃ ἑπτὰ φορὲς περισότερα ἐκείνων, ποὺ ἔκλεψε. Εἶναι δὲ διατεθειμένος ἐν ἀνάγκῃ καὶ ὅλην του τὴν περιουσίαν νὰ δώσῃ, διὰ νὰ ἀπαλλαγῇ ἀπὸ τὴν τιμωρίαν.
Τρεμπέλα
Ἐὰν δὲ καὶ συλληφθῇ, θὰ πληρώσῃ διὰ τὴν κλοπήν του κατ’ ἀνώτατον ὅριον τὸ ἑπταπλάσιον, ἀφοῦ δὲ πωλήσῃ ὅλα, ὅσα ἔχει, καὶ τὰ δώσῃ πρὸς ἀποζημίωσιν, θὰ ἀπαλλάξῃ τὸν ἑαυτόν του ἀπὸ τὰς συνεπείας καὶ τὰς ποινὰς τῆς πράξεώς του.
Παρ. 6,32
ὁ δὲ μοιχὸς δι’ ἔνδειαν φρενῶν ἀπώλειαν τῇ ψυχῇ αὐτοῦ περιποιεῖται,
Κολιτσάρα
Ὁ μοιχὸς ὅμως, ἐξ αἰτίας τῆς ἀφροσύνης του, ἑτοιμάζει καὶ ἐπιφέρει καταστροφὴν εἰς τὴν ζωήν του.
Τρεμπέλα
Δὲν συμβαίνει ὅμως τὸ ἴδιον μὲ τὸν μοιχόν. Αὐτὸς ἑτοιμάζει καταστροφὴν καὶ ἀπώλειαν εἰς τὴν ψυχήν του ἐξ αἰτίας τῆς ἀφροσύνης του,
Παρ. 6,33
ὀδύνας τε καὶ ἀτιμίας ὑποφέρει, τὸ δὲ ὄνειδος αὐτοῦ οὐκ ἐξαλειφθήσεται εἰς τὸν αἰῶνα.
Κολιτσάρα
Θὰ ὑποφέρῃ πόνους καὶ εὐτελισμοὺς καὶ ἀτιμώσεις. Ἡ ἐντροπὴ δὲ καὶ ἡ καταισχύνῃ του δὲν θὰ ἐξαλειφθῇ ποτὲ εἰς τὸν αἰῶνα.
Τρεμπέλα
καὶ ὑποφέρει πόνους, ἐξευτελισμοὺς καὶ ἀτιμώσεις, καὶ τὸ αἶσχος καὶ ἡ ἐντροπή του δὲν θὰ ἐξαλειφθοῦν ποτὲ εἰς τὸν αἰῶνα.
Παρ. 6,34
μεστὸς γὰρ ζήλου θυμὸς ἀνδρὸς αὐτῆς· οὐ φείσεται ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως,
Κολιτσάρα
Διότι ὁ θυμὸς τοῦ ἀνδρὸς τῆς μοιχαλίδος γυναικὸς θὰ εἶναι γεμᾶτος ἀπὸ ζηλότυπον ἐκδίκησιν ἐναντίον μοιχοῦ. Δὲν θὰ τὸν λυπηθῇ, ὅταν θὰ δικάζεται ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου.
Τρεμπέλα
Διότι ἡ ὀξεῖα ὀργὴ καὶ ἡ κατ’ αὐτοῦ τρομερὰ ἀγανάκτησις τοῦ συζύγου τῆς μοιχαλίδος εἶναι γεμάτη ἀπὸ ζηλοτυπίαν. Ὁ προσβληθεὶς σύζυγος δὲν πρόκειται νὰ δείξῃ καμμίαν συμπάθειαν κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς δίκης των εἰς τὸ δικαστήριον.
Παρ. 6,35
οὐκ ἀνταλλάξεται οὐδενὸς λύτρου τὴν ἔχθραν, οὐδὲ μὴ διαλυθῇ πολλῶν δώρων.
Κολιτσάρα
Ἀδιάλλακτος εἰς τὴν ἐχθρότητά του, μὲ κανένα λύτρον δὲν θὰ δεχθῇ νὰ ἀνταλλάξῃ τὸ ἐναντίον ἐκείνου μῖσος του, οὔτε νὰ διαλύσῃ τὴν ἔχθραν, ἔστω καὶ ἂν τοῦ προσφερθοῦν πολλὰ δῶρα.
Τρεμπέλα
Δὲν πρόκειται μὲ κανένα λύτρον νὰ ἀνταλλάξῃ τὸ κατ’ αὐτοῦ μῖσος, οὔτε νὰ διαλύσῃ τὴν ἔχθραν, ἔστω καὶ ἂν τοῦ προσφερθοῦν ὑπὸ τοῦ μοιχοῦ πολλὰ δῶρα.
Κεφάλαιο 7
Παρ. 7,1
Υἱέ, φύλασσε ἐμοὺς λόγους, τὰς δὲ ἐμὰς ἐντολὰς κρύψον παρὰ σεαυτῷ. υἱέ, τίμα τὸν Κύριον, καὶ ἰσχύσεις, πλὴν δὲ αὐτοῦ μὴ φοβοῦ ἄλλον.
Κολιτσάρα
Παιδί μου, φύλαττε τοὺς λόγους μου, καὶ κρύψε ὡς πολύτιμον θησαυρὸν μέσα εἰς τὴν καρδίαν σου τὰς ἐντολάς μου. Παιδί μου, νὰ σέβεσαι τὸν Κύριον καὶ θὰ ἀποκτήσῃς ἔτσι δύναμιν. Ἐκτὸς δὲ ἀπὸ αὐτὸν μὴ φοβῆσαι κανένα ἄλλον.
Τρεμπέλα
Παιδί μου, φύλαττε μὲ ἐπιμέλειαν καὶ ἀκρίβειαν τὰ λόγια μου καὶ κρύψε εἰς τὰ βάθη τοῦ ἑαυτοῦ σου τὰς ἐντολάς μου. Παιδί μου, νὰ σέβεσαι τὸν Θεὸν καὶ θὰ ἐνισχύεσαι καὶ θὰ ἐνδυναμώνεσαι ἀπὸ αὐτόν. Ἐκτὸς δὲ ἀπὸ τὸν Θεὸν μὴ φοβῆσαι κανένα ἄλλον.
Παρ. 7,2
φύλαξον ἐμὰς ἐντολάς, καὶ βιώσεις, τοὺς δὲ ἐμοὺς λόγους ὥσπερ κόρας ὀμμάτων·
Κολιτσάρα
Φύλαττε τὰς ἐντολάς μου καὶ θὰ ζήσῃς εἰρηνικὸς καὶ ἀσφαλής. Πρόσεξε δὲ καὶ φύλαξε τὰ λόγιά μου, ὅπως προφυλάσσεις τὴν κόρην τῶν ὀφθαλμῶν σου.
Τρεμπέλα
Φύλαξε τὰς ἐντολάς μου καὶ θὰ ζήσῃς εἰρηνικὸς καὶ εὐτυχισμένος. Πρόσεχε δὲ εἰς τὰ λόγια μου καὶ φύλαττε αὐτά, ὅπως προφυλάττεις τὶς κόρες τῶν ματιῶν σου, δηλαδὴ ὡς τὸ πλέον ἀγαπητὸν καὶ τὸ πλέον ἄξιον προφυλάξεως πρᾶγμα.
Παρ. 7,3
περίθου δὲ αὐτοὺς σοῖς δακτύλοις, ἐπίγραψον δὲ ἐπὶ τὸ πλάτος τῆς καρδίας σου.
Κολιτσάρα
Φόρεσέ τα ὡσὰν δακτυλίδια εἰς τὰ δάκτυλά σου. Γράψε τα εἰς ὅλον τὸ πλάτος τῆς καρδίας σου.
Τρεμπέλα
Βάλε τοὺς λόγους μου σὰν δακτυλίδι εἰς τὰ δάκτυλά σου, διὰ νὰ τοὺς βλέπῃς συχνὰ καὶ νὰ μὴ τοὺς λησμονῇς, γράψε τους δὲ καὶ χάραξέ τους βαθιὰ εἰς τὸ πλάτος τῆς καρδίας σου.
Παρ. 7,4
εἶπον τὴν σοφίαν σὴν ἀδελφὴν εἶναι, τὴν δὲ φρόνησιν γνώριμον περιποίησαι σεαυτῷ·
Κολιτσάρα
Ὀνόμασε τὴν σοφίαν ἀδελφήν σου, καὶ περίβαλέ την μὲ ἀδελφικὴν ἀγάπην. Τὴν δὲ σύνεσιν καὶ ὀρθοφροσύνην κατάστησέ την στενὴν γνώριμόν σου. Ἀπόκτησέ την ὡς ἰδικήν σου περιουσίαν,
Τρεμπέλα
Εἰπὲ εἰς τὴν οὐράνιον σοφίαν ὅτι εἶναι ἀδελφή σου, κατάστησε δὲ τὴν φρονιμάδα καὶ τὴν σύνεσιν στενὴν καὶ γνώριμόν σου καὶ κάμε την κτῆμα ἰδικόν σου.
Παρ. 7,5
ἵνα σε τηρήσῃ ἀπὸ γυναικὸς ἀλλοτρίας καὶ πονηρᾶς, ἐάν σε λόγοις τοῖς πρὸς χάριν ἐμβάλληται.
Κολιτσάρα
διὰ νὰ σὲ προφυλάξῃ καὶ σὲ διατηρήσῃ καθαρὸν ἀπὸ ξένην πονηρὰν καὶ φαύλην γυναῖκα, ὅταν αὐτὴ μὲ γλυκόλογα θὰ σοῦ ἐπιτίθεται.
Τρεμπέλα
Διὰ νὰ σὲ προφυλάξῃ ἀπὸ ξένην καὶ πονηρὰν γυναῖκα, ὅταν αὐτὴ σοῦ ἐπιτίθεται μὲ λόγια κολακευτικά.
Παρ. 7,6
ἀπὸ γὰρ θυρίδος ἐκ τοῦ οἴκου αὐτῆς εἰς τὰς πλατείας παρακύπτουσα,
Κολιτσάρα
Διότι αὐτὴ σκύβει διαρκῶς ἀπὸ τὸ παράθυρον τῆς οἰκίας της καὶ παρατηρεῖ εἰς τὰς πλατείας.
Τρεμπέλα
Διότι ἡ φαύλη γυναῖκα κάθεται διαρκῶς εἰς τὸ παράθυρον τοῦ σπιτιοῦ της καὶ ἀπὸ ἐκεῖ σκύβει καὶ κυττάζει ἔξω πρὸς τὰς πλατείας,
Παρ. 7,7
ὃν ἂν ἴδῃ τῶν ἀφρόνων τέκνων νεανίαν ἐνδεῆ φρενῶν,
Κολιτσάρα
Ὅποιον δὲ τυχὸν θὰ ἰδῇ ἀπὸ τοὺς νεαροὺς ἀπερισκέπτους, κανένα ἄμυαλον νεανίαν,
Τρεμπέλα
καὶ ὅποιον ἰδῇ ἀπὸ τὰ ἄμυαλα παιδιά, νέον ἀσύνετον, πτωχὸν ἀπὸ μυαλά,
Παρ. 7,8
παραπορευόμενον παρὰ γωνίαν ἐν διόδοις οἴκων αὐτῆς καὶ λαλοῦντα
Κολιτσάρα
νὰ διέρχεται ἀπὸ τὸν δρόμον καὶ τὴν γωνίαν τοῦ σπιτιοῦ της, νὰ σιγοτραγουδῇ καὶ νὰ μονολογῇ
Τρεμπέλα
ὁ ὁποῖος περνᾷ ἐπίτηδες ἀπὸ τὴν γωνίαν καὶ τὴν πάροδον τοῦ σπιτιοῦ της καὶ ὁ ὁποῖος σιγοτραγουδᾷ
Παρ. 7,9
ἐν σκότει ἑσπερινῷ, ἡνίκα ἂν ἡσυχία νυκτερινὴ ᾖ καὶ γνοφώδης,
Κολιτσάρα
εἰς βραδυνὸ σκοτάδι, ποὺ ἀρχίζει ἡ νυκτερινὴ ἡσυχία νὰ ἐπικρατῇ ἢ νὰ πέφτῃ ἡ ὁμίχλη,
Τρεμπέλα
εἰς τὸ βραδυνὸ σκοτάδι, ὁπότε ἀρχίζει ἡ ἡσυχία λόγῳ τοῦ σκότους ἢ τῆς ὁμίχλης,
Παρ. 7,10
ἡ δὲ γυνὴ συναντᾷ αὐτῷ, εἶδος ἔχουσα πορνικόν, ἣ ποιεῖ νέων ἐξίπτασθαι καρδίας.
Κολιτσάρα
τότε αὐτὴ ἡ γυναῖκα πηγαίνει νὰ τὸν συναντήσῃ μὲ προκλητικὸν πορνικὸν στολισμὸν καὶ τρόπον. Ἔτσι δὲ σκανδαλίζει καὶ ἐξάπτει τὰς πονηρὰς ἐπιθυμίας τῆς καρδίας τῶν νέων.
Τρεμπέλα
καὶ ἰδοὺ ἡ φαύλη γυναῖκα, ἡ ὁποία καιροφυλακτεῖ εἰς τὸ παράθυρόν της, τρέχει καὶ τὸν σνναντᾷ ντυμένη μὲ τὸν προκλητικὸν πορνικόν της στολισμόν, καὶ ἔτσι ξεσηκώνει τὰ μυαλὰ τῶν νέων.
Παρ. 7,11
ἀνεπτερωμένη δέ ἐστι καὶ ἄσωτος, ἐν οἴκῳ δὲ οὐχ ἡσυχάζουσιν οἱ πόδες αὐτῆς·
Κολιτσάρα
Κινεῖται δὲ σὰν νὰ ἔχῃ πτερὰ ἡ ἄσωτος αὐτὴ γυναῖκα, διὰ νὰ ἁρπάσῃ τὰ θύματά της. Τὰ πόδια της ποτὲ δὲν ἠσυχάζουν εἰς τὸ σπίτι της, διότι πάντοτε τρέχει εἰς ἀναζήτησιν τῶν θυμάτων της.
Τρεμπέλα
Ἡ γυναῖκα δὲ αὐτὴ εὑρίσκεται εἰς συνεχῆ κίνησιν ἐξ αἰτίας τῆς ἀσωτίας της. Τὰ πόδια της οὐδέποτε ἠσυχάζουν εἰς τὸ σπίτι της, ἐπειδὴ πάντοτε ἀναζητεῖ καὶ νέους φίλους - θύματά της.
Παρ. 7,12
χρόνον γάρ τινα ἔξω ῥέμβεται, χρόνον δὲ ἐν πλατείαις παρὰ πᾶσαν γωνίαν ἐνεδρεύει.
Κολιτσάρα
Ἄλλοτε μὲν ρεμβάζει καὶ καταστρώνει δόλια σχέδια, ἄλλοτε δὲ πάλιν ἐνεδρεύει εἰς κάθε γωνίαν, διὰ νὰ συλλάβῃ τὰ θύματά της.
Τρεμπέλα
Δι’ αὐτὸ ἄλλοτε μὲν ρεμβάζει ἐπὶ χρόνον τινὰ καὶ καταστρώνει μὲ τὸν διεφθαρμένον νοῦν της πονηρὰ σχέδια, ἄλλοτε δὲ κατ’ ἄλλην ὥραν ἐνεδρεύει εἰς κάθε γωνίαν διὰ νὰ εὕρῃ καὶ συλλάβῃ τὸ θήραμά της.
Παρ. 7,13
εἶτα ἐπιλαβομένη ἐφίλησεν αὐτόν, ἀναιδεῖ δὲ προσώπῳ προσεῖπεν αὐτῷ·
Κολιτσάρα
Καὶ ἀφοῦ συναντήσῃ τὸν ἀσύνετον νεαρόν, τὸν ἀγκαλιάζει, τὸν φιλεῖ μὲ μεγάλην ἀδιαντροπιὰν καὶ λέγει πρὸς αὐτόν·
Τρεμπέλα
Ἔπειτα, ἀφοῦ ἡ φαύλη γυναῖκα ἁρπάσῃ τὸν ἄμυαλον νέον, τὸν φιλεῖ μέσα εἰς τὸν δρόμον καὶ μὲ πολλὴν ἀναίδειαν καὶ ἀδιάντροπον πρόσωπον τοῦ λέγει:
Παρ. 7,14
θυσία εἰρηνική μοί ἐστι, σήμερον ἀποδίδωμι τὰς εὐχάς μου·
Κολιτσάρα
«Σήμερα, ἐπειδὴ εἰσηκούσθησαν αἱ προσευχαί μου, προσέφερα θυσίαν εὐχαριστίας πρὸς τὸν Θεὸν καὶ ἐξεπλήρωσα ἔτσι τὰ τάματά μου.
Τρεμπέλα
Σήμερον εἶναι ἡμέρα, ποὺ προσέφερα θυσίαν εἰρηνικήν, σήμερα ἐξεπλήρωσα τὸ τάξιμό μου εἰς τὸν Θεόν, ἐπειδὴ εἰσηκούσθησαν ἀπὸ αὐτὸν αἱ προσευχαί μου·
Παρ. 7,15
ἕνεκα τούτου ἐξῆλθον εἰς συνάντησίν σοι, ποθοῦσα τὸ σὸν πρόσωπον εὕρηκά σε.
Κολιτσάρα
Διὰ τοῦτο ἐβγῆκα ἀπὸ τὸ σπίτι μου νὰ σὲ συναντήσω. Ἐπειδὴ ἐπόθησα τὸ ὡραῖον πρόσωπόν σου καὶ ἰδοὺ σὲ εὐρῆκα.
Τρεμπέλα
καὶ τὰ περισσεύματα τῆς θυσίας, ποὺ προσέφερα, εἶναι ἄφθονα, διὰ τοῦτο ἐβγῆκα νὰ σὲ συναντήσω, καὶ ἐπειδὴ λαχταρῶ διὰ τὸ ὡραῖον πρόσωπόν σου, σὲ εὑρῆκα.
Παρ. 7,16
κειρίαις τέτακα τὴν κλίνην μου, ἀμφιτάποις δὲ ἔστρωκα τοῖς ἀπ’ Αἰγύπτου·
Κολιτσάρα
Μὲ κορδέλλες ἔχω στολίσει τὸ κρεββάτι μου, τὸ ἔχω στρώσει μὲ κροσσωτούς, καὶ ἀπὸ τὰς δύο πλευράς, τάπητας τῆς Αἰγύπτου.
Τρεμπέλα
Μὲ κλινοσκεπάσματα καὶ προσκεφάλαια παχιὰ ἑτοίμασα τὸ κρεββάτι μου καὶ μαλακὰ αἰγυπτιακὰ χαλιὰ ἔχω στρώσει καὶ ἀπὸ τὰ δύο μέρη.
Παρ. 7,17
διέρραγκα τὴν κοίτην μου κροκίνῳ, τὸν δὲ οἶκόν μου κινναμώμῳ·
Κολιτσάρα
Μὲ ἀρωματικὸν ἐρυθροκίτρινον κρόκον ἔχω ραντίσει τὸ κρεββάτι μου καὶ ὅλην μου τὴν οἰκίαν τὴν ἐρράντισα μὲ τὸ ἄρωμα τῆς κανέλλας.
Τρεμπέλα
Ἔχω ραντίσει μὲ μαλακὰ φύλλα τοῦ ἐρυθροκιτρίνου κρόκου τὸ κρεββάτι μου, καὶ τὸ σπίτι μου μὲ τὸ ἀρωματώδες κιννάμωμον (κανέλλαν) διὰ νὰ εὐωδιάζῃ·
Παρ. 7,18
ἐλθὲ καὶ ἀπολαύσωμεν φιλίας ἕως ὄρθρου, δεῦρο καὶ ἐγκυλισθῶμεν ἔρωτι·
Κολιτσάρα
Ἔλα, λοιπόν, νὰ ἀπολαύσωμεν τὴν φιλίαν μας ἕως εἰς τὰ ξημερώματα. Ἔλα νὰ κυλισθῶμεν μέσα εἰς τὸν ἔρωτά μας.
Τρεμπέλα
ἔλα νὰ ἀπολαύσωμεν καὶ νὰ χαροῦμε τὴν ἀγάπην μας μέχρι τὰ ἐξημερώματα καὶ νὰ κυλισθοῦμε κυριολεκτικῶς μέσα εἰς τὸν ἔρωτά μας.
Παρ. 7,19
οὐ γὰρ πάρεστιν ὁ ἀνήρ μου ἐν οἴκῳ, πεπόρευται δὲ ὁδὸν μακρὰν
Κολιτσάρα
Ὁ σύζυγός μου ἀπουσιάζει, δὲν εὑρίσκεται εἰς τὸ σπίτι. Ἔχει ἀναχωρήσει γιὰ μακρυνὸ ταξίδι.
Τρεμπέλα
Κανεὶς δὲν πρόκειται νὰ μᾶς ἰδῇ, διότι δὲν εἶναι εἰς τὸ σπίτι ὁ ἄνδρας μου· ἔχει πάει εἰς μακρινὸν τόπον δι’ ἐμπορικὰς ὑποθέσεις του.
Παρ. 7,20
ἔνδεσμον ἀργυρίου λαβὼν ἐν χειρὶ αὐτοῦ, δι’ ἡμερῶν πολλῶν ἐπανήξει εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ.
Κολιτσάρα
Ἐπῆρε εἰς τὰ χέρια του βαλάντιον γεμᾶτο χρήματα καὶ ὕστερα ἀπὸ πολλὰς ἡμέρας θὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὸ σπίτι του».
Τρεμπέλα
Ἐπῆρε μαζί του κομπόδεμα μὲ πολλὰ χρήματα καὶ θὰ ἐπιστρέψῃ εἰς τὸ σπίτι του ὕστερα ἀπὸ πολλὰς ἡμέρας.
Παρ. 7,21
ἀπεπλάνησε δὲ αὐτὸν πολλῇ ὁμιλίᾳ βρόχοις τε τοῖς ἀπὸ χειλέων ἐξώκειλεν αὐτόν.
Κολιτσάρα
Ἔτσι δὲ ἡ δολία καὶ φαύλη αὐτὴ γυναῖκα τὸν ἀπεπλάνησε μὲ τὰ παραπλανητικὰ γλυκόλογά της. Ὡσὰν μὲ δίκτυα, ποὺ βγῆκαν ἀπὸ τὰ χείλη της, ἐξεγέλασε τὸν ἀνόητον νέον καὶ τὸν ἔκαμε νὰ ἐξοκείλῃ πρὸς τὸ κακόν, ὅπως πέφτει ἔξω τὸ πλοῖον καὶ ναυαγεῖ εἰς τὴν βραχώδη ἀκτήν.
Τρεμπέλα
Ἔτσι ἡ πόρνη γυναῖκα μὲ τὰ πολλά της λόγια καὶ μὲ τὴν ἀπατηλὴν ὁμιλίαν τῶν χειλέων της, ποὺ μοιάζει μὲ βρόχους, παρεπλάνησε τὸν ἄμυαλον νέον καὶ τὸν ἔκαμε νὰ ἐξοκείλῃ.
Παρ. 7,22
ὁ δὲ ἐπηκολούθησεν αὐτῇ κεπφωθείς, ὥσπερ δὲ βοῦς ἐπὶ σφαγὴν ἄγεται καὶ ὥσπερ κύων ἐπὶ δεσμοὺς
Κολιτσάρα
Αὐτὸς δέ, ὡσὰν τὸ ἠλίθιον θαλασσοποῦλι κέπφος ποὺ παρασύρεται ἀπὸ τὸν ἄνεμον, τὴν ἠκολούθησεν ἀνοήτως. Ἔτσι δὲ σύρεται ὁ ταλαίπωρος ὡσὰν τὸ βόϊδι ποὺ ὁδηγεῖται πρὸς τὸ σφαγεῖον, καὶ ὡσὰν τὸ σκυλὶ τὸ δεμένο ἀπὸ τὴν ἁλυσίδα του.
Τρεμπέλα
Αὐτὸς δὲ ὁ ἀνόητος τὴν ἠκολούθησε βλακωδῶς, ὅπως τὸ πτηνὸν κέπφος, τὸ ὁποῖον τρέχει πρὸς τὴν παγίδα, ἂν καὶ βλέπει νὰ συλλαμβάνωνται ἀπὸ αὐτὴν ἄλλοι σύντροφοί του· καὶ ὅπως σύρεται τὸ ἀνύποπτον βόδι εἰς τὴν σφαγὴν καὶ τὸ σκυλὶ εἰς τὴν ἁλυσίδα
Παρ. 7,23
ἢ ὡς ἔλαφος τοξεύματι πεπληγὼς εἰς τὸ ἧπαρ, σπεύδει δὲ ὥσπερ ὄρνεον εἰς παγίδα, οὐκ εἰδὼς ὅτι περὶ ψυχῆς τρέχει.
Κολιτσάρα
Ἢ ὡσὰν ἐλάφι, τὸ ὁποῖον ἐπληγώθη μὲ τόξον εἰς τὸ συκώτι, σπεύδει ὁ ταλαίπωρος αὐτὸς νέος, ὡσὰν τὸ πτηνὸν εἰς τὴν παγίδα, χωρὶς νὰ γνωρὶζῃ ὅτι διατρέχει ἄμεσον τὸν κίνδυνον νὰ χάσῃ καὶ ζωὴν καὶ ψυχήν.
Τρεμπέλα
ἢ ὅπως πιάνεται τὸ ἐλάφι τὸ πληγωμένον μὲ τόξον εἰς τὸ συκώτι· τρέχει δὲ ὁ ἀνόητος κοντά της, ὅπως τὸ πουλὶ εἰς τὴν παγίδα, χωρὶς νὰ γνωρίζῃ ὅτι πρόκειται περὶ ἀπωλείας τῆς ἀθανάτου ψυχῆς του.
Παρ. 7,24
νῦν οὖν, υἱέ, ἄκουέ μου καὶ πρόσεχε ῥήμασι στόματός μου·
Κολιτσάρα
Τώρα, λοιπόν, παιδί μου, ἄκουσέ με, πρόσεξε τὰ λόγια τοῦ στόματός μου.
Τρεμπέλα
Τώρα λοιπόν, παιδί μου, ὕστερα ἀπὸ αὐτὰ ποὺ σοῦ εἶπα, ἄκουσέ με καὶ πρόσεχε τὰ λόγια τοῦ στόματός μου:
Παρ. 7,25
μὴ ἐκκλινάτω εἰς τὰς ὁδοὺς αὐτῆς ἡ καρδία σου,
Κολιτσάρα
Ἂς μὴ παρασυρθῇ καὶ ἂς μὴ ἀκολουθήσῃ ἡ καρδία σου τοὺς δρόμοὺς τῆς φαύλης αὐτῆς γυναικός.
Τρεμπέλα
Ἂς μὴ παρασυρθῇ ἡ θέλησίς σου εἰς τοὺς ἁμαρτωλοὺς δρόμους τῆς μοιχαλίδος γυναικός,
Παρ. 7,26
πολλοὺς γὰρ τρώσασα καταβέβληκε, καὶ ἀναρίθμητοί εἰσιν οὓς πεφόνευκεν·
Κολιτσάρα
Διότι αὐτὴ πολλούς, ἀφοῦ τοὺς ἐπλήγωσε, τοὺς ἔρριξε κάτω. Ἀναρίθμητοι δὲ εἶναι ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους ἔχει φονεύσει.
Τρεμπέλα
διότι αὐτὴ πολλοὺς ἀνθρώπους, ἀφοῦ τοὺς ἐπλήγωσε, τοὺς ἔρριξε κάτω ἐξευτελισμένους καὶ ἀχρήστους, καὶ ἀναρίθμητοι εἶναι ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους ἐθανάτωσε ψυχικῶς.
Παρ. 7,27
ὁδοὶ ᾅδου ὁ οἶκος αὐτῆς κατάγουσαι εἰς τὰ ταμιεῖα τοῦ θανάτου.
Κολιτσάρα
Τὸ σπίτι της εἶναι δρόμος τοῦ ᾅδου, ποὺ κρημνίζει τὰ θύματά της εἰς τὰς σκοτεινὰς περιοχὰς τοῦ θανάτου.
Τρεμπέλα
Τὸ σπίτι της εἶναι δρόμοι τοῦ Ἅδου, οἱ ὁποῖοι ὁδηγοῦν τὸν ἄνθρωπον εἰς τὰ σκοτεινὰ μέρη τοῦ αἰωνίου θανάτου.
Κεφάλαιο 8
Παρ. 8,1
Σὺ τὴν σοφίαν κηρύξεις, ἵνα φρόνησίς σοι ὑπακούσῃ·
Κολιτσάρα
Σὺ ὅμως, παιδί μου, θὰ διαλαλῇς ἔργῳ καὶ λόγῳ τὴν θείαν σοφίαν, διὰ νὰ εἶναι πάντοτε εἰς τὴν διάθεσίν σου ἡ σωφροσύνη καὶ ἡ σύνεσις.
Τρεμπέλα
Σὺ ὅμως, ὡς φρόνιμος καὶ συνετὸς νέος, ἀφοῦ στρέψῃς τὰ νῶτα πρὸς τὴν ἀκολασίαν, θὰ διακηρύξῃς ἐμπράκτως τὴν θεογέννητον σοφίαν, διὰ νὰ σὲ ὑπηρετήσῃ εἰς ὅλην σου τὴν ζωήν.
Παρ. 8,2
ἐπὶ γὰρ τῶν ὑψηλῶν ἄκρων ἐστίν, ἀνὰ μέσον δὲ τῶν τρίβων ἕστηκε·
Κολιτσάρα
Διότι ἡ σοφία αὐτὴ εἶναι ὁλοφάνερη. Εὑρίσκεται εἰς πανύψηλα μέρη. Στέκεται εἰς τὸ μέσον τῶν δρόμων, ποὺ διέρχονται οἱ ἄνθρωποι. Εὑρίσκεται παντοῦ.
Τρεμπέλα
Δὲν εἶναι δὲ ἡ σοφία αὐτὴ δυσεύρετος, διότι ὑπάρχει εἰς πανύψηλὰ καὶ περίοπτα μέρη καὶ στέκεται εἰς τὸ μέσον τῶν πολυσύχναστων δρόμων καὶ τὴν εὑρίσκει κανεὶς παντοῦ ἐμπρός του.
Παρ. 8,3
παρὰ γὰρ πύλαις δυναστῶν παρεδρεύει, ἐν δὲ εἰσόδοις ὑμνεῖται.
Κολιτσάρα
Εἰς τὰς πύλας τῶν ἀνακτόρων, ὅπου βασιλεῖς καὶ ἄρχοντες κάθηνται δικασταί, παραστέκει μαζῆ των· καὶ εἰς τὰς εἰσόδους τῶν πόλεων, ὅπου πλήθη λαοῦ συγκεντρώνονται, ἐπαινεῖται καὶ ἐγκωμιάζεται.
Τρεμπέλα
Διότι παραστέκει εἰς τὰς θύρας τῶν μεγάρων, ποὺ διαμένουν οἱ ἄρχοντες, εἰς δὲ τὰς εἰσόδους τῶν πόλεων, ὅπου γίνονται αἱ συνεδριάσεις τῶν δικαστηρίων καὶ αἱ δημόσιαι συγκεντρώσεις, ἐξυμνεῖται καὶ ἐκθειάζεται.
Παρ. 8,4
Ὑμᾶς, ὦ ἄνθρωποι, παρακαλῶ, καὶ προΐεμαι ἐμὴν φωνὴν υἱοῖς ἀνθρώπων·
Κολιτσάρα
Αὐτὴ ἡ θεία σοφία ὁμιλεῖ καὶ διακηρύττει· «σᾶς, ὦ ἄνθρωποι, παρακαλῶ, ἀπευθύνω τὴν πρόσκλησίν μου πρὸς σᾶς τοὺς ἀπογόνους τῶν ἀνθρώπων.
Τρεμπέλα
Ὦ ἄνθρωποι, ἀδιακρίτως γένους, σᾶς παρακαλῶ, καὶ πρὸς ὅλους σας τοὺς ἀπογόνους τῶν ἀνθρώπων ἀπευθύνω τὴν φωνήν μου.
Παρ. 8,5
νοήσατε, ἄκακοι, πανουργίαν, οἱ δὲ ἀπαίδευτοι ἔνθεσθε καρδίαν.
Κολιτσάρα
Σεῖς, οἱ ἀθῷοι καὶ ἄκακοι, μάθετε σύνεσιν καὶ σεῖς, ποὺ εἶσθε ἀκαλλιέργητοι ψυχικῶς, βάλετε νοῦν.
Τρεμπέλα
Σεὶς οἱ ἀπονήρευτοι μάθετε φρονιμάδαν, καὶ σεῖς οἱ ψυχικῶς ἀμόρφωτοι βάλετε μυαλό.
Παρ. 8,6
εἰσακούσατέ μου, σεμνὰ γὰρ ἐρῶ καὶ ἀνοίσω ἀπὸ χειλέων ὀρθά·
Κολιτσάρα
Ἀκούσατέ με καὶ δεχθῆτε τὰ λόγια μου, διότι θὰ σᾶς εἴπω πράγματα σεμνά. Ἀπὸ τὴν καρδίαν μου θὰ βγάλω καὶ μὲ τὸ στόμα μου θὰ ἐκφράσω ὀρθὰ καὶ ὠφέλιμα διδάγματα.
Τρεμπέλα
Ἀκούσατέ με ἀπὸ τὰ βάθη τῆς ψυχῆς σας, διότι θὰ σᾶς εἴπω σπουδαία καὶ ὠφέλιμα καὶ θὰ ἀνεβάσω εἰς τὰ χείλη μου ὀρθὰ καὶ ἀληθινὰ διδάγματα.
Παρ. 8,7
ὅτι ἀλήθειαν μελετήσει ὁ φάρυγξ μου, ἐβδελυγμένα δὲ ἐναντίον ἐμοῦ χείλη ψευδῆ.
Κολιτσάρα
Διότι ἡ καρδία μου θὰ μελετήσῃ καὶ ὁ φάρυγξ μου θὰ διαλαλήσῃ τὴν ἀλήθειαν. Εἶναι δὲ ἀηδιαστικὰ καὶ σιχαμερὰ ἐνώπιόν μου τὰ χείλη, ποὺ ψεύδονται.
Τρεμπέλα
Διότι ὁ φάρυγξ μου θὰ εἴπῃ ἀλήθειαν, σιχαμερὰ δὲ εἶναι ἐμπρός μου τὰ χείλη ποὺ ψεύδονται.
Παρ. 8,8
μετὰ δικαιοσύνης πάντα τὰ ῥήματα τοῦ στόματός μου, οὐδὲν ἐν αὐτοῖς σκολιὸν οὐδὲ στραγγαλιῶδες·
Κολιτσάρα
Ὅλα τὰ λόγια τοῦ στόματός μου εἶναι ποτισμένα μὲ τὴν δικαιοσύνην. Δὲν ὑπάρχει τίποτε τὸ διεστραμμένον καὶ ἐπιλήψιμον εἰς αὐτά.
Τρεμπέλα
Ὅλα τὰ λόγια τοῦ στόματός μου εἶναι ζυμωμένα μὲ δικαιοσύνην καὶ δὲν ὑπάρχει εἰς αὐτὰ κανένα στραβὸ καὶ διεστραμμένον·
Παρ. 8,9
πάντα ἐνώπια τοῖς συνιοῦσι καὶ ὀρθὰ τοῖς εὑρίσκουσι γνῶσιν.
Κολιτσάρα
Ὅλα εἶναι καθαρὰ καὶ φανερὰ εἰς ἐκείνους, ποὺ ἔχουν τὴν καλὴν διάθεσιν, ὀρθὰ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀναζητοῦν καὶ εὑρίσκουν τὴν ἠθικὴν γνῶσιν καὶ διάκρισιν.
Τρεμπέλα
ὅλα, ὅσα λέγω ἐγώ, εἶναι φανερά, σαφῆ καὶ καταληπτὰ εἰς ὅσους ἔχουν πόθον καὶ εἰλικρινῆ διάθεσιν διὰ νὰ τὰ ἐννοήσουν, εἶναι δὲ ὀρθὰ καὶ ἀληθινὰ εἰς ὅσους θέλουν νὰ τὰ γνωρίσουν.
Παρ. 8,10
λάβετε παιδείαν καὶ μὴ ἀργύριον, καὶ γνῶσιν ὑπὲρ χρυσίον δεδοκιμασμένον·
Κολιτσάρα
Ἐκλέξατε καὶ πάρετε ὡς θησαυρόν σας τὴν θείαν σοφίαν καὶ διαπαιδαγώγησιν καὶ ὄχι τὸ ἀργύριον. Τὴν γνῶσιν τῆς ἀληθινῆς σοφίας περισστερον ἀπὸ τὸν ὁλοκάθαρον γνήσιον χρυσόν.
Τρεμπέλα
Προτιμήσατε τὴν θείαν παιδαγωγίαν καὶ ὄχι τὰ χρήματα, καὶ τὴν γνῶσιν τοῦ θείου θελήματος περισσότερον ἀπὸ τὸ γνήσιον καὶ καθαρὸν χρυσάφι.
Παρ. 8,11
κρείσσων γὰρ σοφία λίθων πολυτελῶν, πᾶν δὲ τίμιον οὐκ ἄξιον αὐτῆς ἐστιν.
Κολιτσάρα
Διότι ἡ θεία σοφία εἶναι ἀσυγκρίτως προτιμοτέρα καὶ ἀπὸ τοὺς πλέον πολυτελεῖς λίθους. Οἱονδήποτε δὲ πολύτιμον ἀντικείμενον δὲν εἶναι ἀντάξιον αὐτῆς.
Τρεμπέλα
Διότι ἡ μεταδιδομένη ἀπὸ τὸν φόβον τοῦ Θεοῦ σοφία εἶναι ἀσυγκρίτως ἀνωτέρα ἀπὸ τοὺς πολυτίμους λίθους, ὁποιονδήποτε δὲ πολύτιμον πρᾶγμα δὲν ἠμπορεῖ νὰ φθάσῃ τὴν ἀξίαν της.
Παρ. 8,12
ἐγὼ ἡ σοφία κατεσκήνωσα βουλήν, καὶ γνῶσιν καὶ ἔννοιαν ἐγὼ ἐπεκαλεσάμην.
Κολιτσάρα
Ἐγώ, ἡ θεία σοφία, ἐγκαθιστῶ εἰς τὴν καρδίαν τῶν καλοπροαιρέτων ἀνθρώπων ὀρθὰς σκέψεις καὶ ἀγαθὴν θέλησιν. Τὴν ἀληθῆ γνῶσιν καὶ ἐπιστήμην ἐγὼ τὴν προσκαλῶ νὰ ἐγκατοικήσῃ εἰς αὐτούς.
Τρεμπέλα
Ἐγὼ ἡ ἐνυπόστατος Σοφία χαρίζω καὶ ἐγκαθιστῶ ὡς εἰς σκηνήν, εἰς ὅσους μὲ ἐγκολποῦνται, θέλησιν ἰσχυράν. Γνῶσιν καὶ περίσκεψιν ἐγὼ τὰς ἐμπνέω, τὰς προκαλῶ καὶ τὰς φέρω μαζί μου.
Παρ. 8,13
φόβος Κυρίου μισεῖ ἀδικίαν, ὕβριν τε καὶ ὑπερηφανίαν καὶ ὁδοὺς πονηρῶν· μεμίσηκα δὲ ἐγὼ διεστραμμένας ὁδοὺς κακῶν.
Κολιτσάρα
Ἐκεῖνος ποὺ ἐμπνεόμενος ἀπὸ ἐμὲ εὐλαβεῖται καὶ φοβεῖται τὸν Κύριον, μισεῖ τὴν ἀδικίαν, ὅπως ἐπίσης τὴν ἀλαζονείαν, τὴν ἔπαρσιν καὶ γενικῶς τοὺς τρόπους ζωῆς τῶν πονηρῶν ἀνθρώπων. Ἐγὼ ἡ ἴδια ἔχω μισήσει καὶ μισῶ τὰς διεστραμμένας ὁδοὺς τῶν πονηρῶν ἀνθρώπων.
Τρεμπέλα
Ἐκεῖνος, ποὺ ἔχει εἰς τὴν ψυχήν του τὸν φόβον τοῦ Κυρίου, μισεῖ τὴν ἀδικίαν καὶ τὴν ἀλαζονικὴν συμπεριφορὰν καὶ τὴν ὑπερηφάνειαν καὶ τὴν διαγωγὴν τῶν ἁμαρτωλῶν. Μισῶ δὲ ἐγὼ ἀνέκαθεν τὴν διεστραμμένην πολιτείαν τῶν κακῶν ἀνθρώπων.
Παρ. 8,14
ἐμὴ βουλὴ καὶ ἀσφάλεια, ἐμὴ φρόνησις, ἐμὴ δὲ ἰσχύς·
Κολιτσάρα
Ἰδική μου εἶναι ἡ ὀρθὴ συμβουλὴ καὶ κρίσις. Ἰδική μου δὲ καὶ ἡ ἀσφάλεια τῶν ἀνθρώπων. Ἰδική μου εἶναι ἡ συνεσις καὶ ἰδική μου εἶναι ἡ δύναμις, ὥστε παντοῦ ἐγὼ νὰ ὑπερισχύω.
Τρεμπέλα
Ἰδική μου εἶναι ἡ πεφωτισμένη κρίσις καὶ συμβουλή, καθὼς καὶ ἡ ἀσφαλὴς ἔκβασις τῶν διαφόρων ζητημάτων, ιδική μου εἶναι ἡ φρόνησις, ἰδική μου δὲ καὶ ἡ δύναμις, ἡ φέρουσα εἰς αἴσιον πέρας τὰ ἀγαθὰ καὶ συνετὰ βουλεύματα.
Παρ. 8,15
δι’ ἐμοῦ βασιλεῖς βασιλεύουσι καὶ οἱ δυνάσται γράφουσι δικαιοσύνην·
Κολιτσάρα
Χάρις εἰς ἐμὲ οἱ βασιλεῖς βασιλεύουν καὶ κυβερνοῦν εἰρηνικῶς καὶ ὀρθῶς. Οἱ δὲ ἄρχοντες τῶν λαῶν, φωτιζόμενοι ἀπὸ ἐμέ, συντάσσουν καὶ ἐκδίδουν ἀποφάσεις καὶ νόμους δικαίους.
Τρεμπέλα
Χάρις εἰς ἐμὲ βασιλεῖς διατηροῦν τὸ βασιλικόν των ἀξίωμα καὶ οἱ ἄρχοντες νομοθετοῦν δίκαια.
Παρ. 8,16
δι’ ἐμοῦ μεγιστᾶνες μεγαλύνονται, καὶ τύραννοι δι’ ἐμοῦ κρατοῦσι γῆς.
Κολιτσάρα
Δι’ ἐμοῦ οἱ μεγιστᾶνες γίνονται μεγάλοι καὶ ἔνδοξοι, καὶ οἱ μονάρχαι μὲ τὸν ἰδικόν μου φωτισμὸν κυριαρχοῦν καὶ κυβερνοῦν ὀρθῶς τὰς χώρας.
Τρεμπέλα
Χάρις εἰς ἐμὲ μεγιστᾶνες δοξάζονται καὶ μονάρχαι διὰ τοῦ ἰδικοῦ μου φωτισμοῦ κυριαρχοῦν ἐπὶ τῆς γῆς.
Παρ. 8,17
ἐγὼ τοὺς ἐμὲ φιλοῦντας ἀγαπῶ, οἱ δὲ ἐμὲ ζητοῦντες εὑρήσουσι χάριν.
Κολιτσάρα
Ἐγὼ ἀγαπῶ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι μὲ ἀγαποῦν. Ὅσοι δὲ μὲ ἀναζητοῦν, μὲ εὑρίσκουν. Ἔτσι δὲ ἀποκτοῦν χάριν ἐκ μέρους τοῦ Θεοῦ, καὶ δόξαν ἐκ μέρους τῶν ἀνθρώπων.
Τρεμπέλα
Ἐγὼ ἀγαπῶ ὅσους μὲ ἀγαποῦν, ὅσοι δὲ μὲ ζητοῦν, θὰ εὔρουν μεγάλην χάριν καὶ εὐλογίαν.
Παρ. 8,18
πλοῦτος καὶ δόξα ἐμοὶ ὑπάρχει καὶ κτῆσις πολλῶν καὶ δικαιοσύνη.
Κολιτσάρα
Εἰς ἐμὲ ὑπάρχει καὶ ἀνήκει ὁ πλοῦτος καὶ ἡ δόξα. Δι’ ἐμοῦ ἐπιτυγχάνεται ἡ ἀπόκτησις πολλῶν ἀγαθῶν καὶ τῆς ἀρετῆς.
Τρεμπέλα
Εἰς ἐμένα ὑπάρχει πλοῦτος καὶ δόξα καὶ θησαυρὸς πολλῶν ἀγαθῶν καὶ δικαιοσύνη.
Παρ. 8,19
βέλτιον ἐμὲ καρπίζεσθαι ὑπὲρ χρυσίον καὶ λίθον τίμιον, τὰ δὲ ἐμὰ γεννήματα κρείσσω ἀργυρίου ἐκλεκτοῦ.
Κολιτσάρα
Εἶναι καλύτερον νὰ δρέπῃ κανεὶς καὶ ἀπολαμβάνῃ τοὺς ἰδικούς μου καρπούς, παρὰ νὰ θησαυρίζῃ χρυσὸν καὶ πολυτίμους λίθους. Τὰ ἰδικά μου δῶρα εἶναι ἀσυγκρίτως ἀνώτερα, ἀπὸ τὸν πλέον ἐκλεκτὸν καὶ ἀνόθευτον ἄργυρον.
Τρεμπέλα
Εἶναι προτιμότερον νὰ ἀπολαμβάνῃς τοὺς ἰδικούς μου καρπούς, παρὰ νὰ ἔχῃς χρυσάφι καὶ πολύτιμα πετράδια. Τὰ δὲ προϊόντα μου εἶναι ἀνώτερα ἀπὸ τὸ ἐκλεκτὸν καὶ ἀνόθευτον ἀσῆμι.
Παρ. 8,20
ἐν ὁδοῖς δικαιοσύνης περιπατῶ καὶ ἀνὰ μέσον τρίβων δικαιοσύνης ἀναστρέφομαι,
Κολιτσάρα
Περιπατῶ πάντοτε εἰς τοὺς δρόμους τῆς ἀρετῆς, ἀναστρέφομαι διαρκῶς καὶ εὑρίσκομαι εἰς τοὺς δρόμους τῆς δικαιοσύνης·
Τρεμπέλα
Πάντοτε βαδίζω εἰς τοὺς δρόμους τῆς ἀρετῆς καὶ εὑρίσκομαι διαρκῶς ἐν μέσῳ τῶν πολυσυχνάστων δρόμων τῆς δικαιοσύνης,
Παρ. 8,21
ἵνα μερίσω τοῖς ἐμὲ ἀγαπῶσιν ὕπαρξιν καὶ τοὺς θησαυροὺς αὐτῶν ἐμπλήσω ἀγαθῶν. ἐὰν ἀναγγείλω ὑμῖν τὰ καθ’ ἡμέραν γινόμενα, μνημονεύσω τὰ ἐξ αἰῶνος ἀριθμῆσαι.
Κολιτσάρα
διὰ νὰ μοιράζω εἰς ὅσους μὲ ἀγαποῦν ἀληθινὸν πλοῦτον· νὰ γεμίζω τὰ θησαυροφυλάκιά των μὲ πλῆθος ἀγαθῶν. Ἀκούσατέ με, λοιπόν, μὲ προσοχήν, ἐὰν ἀναγγείλω εἰς σᾶς ὅλα ὅσα ἀγαθὰ ἔργα κάθε ἡμέραν γίνονται ἀπὸ ἐμέ. Θὰ σᾶς ὑπενθυμίσω ἐπὶ πλέον ἕνα πρὸς ἕνα, ὅσα διὰ μέσου τῶν αἰώνων ἔχουν γίνει.
Τρεμπέλα
διὰ νὰ μοιράζω εἰς ὅσους μὲ ἀγαποῦν περιουσίαν ἄφθαρτον καὶ νὰ γεμίζω τὰς ἀποθήκας των ἀπὸ ἀγαθὰ καὶ θησαυροὺς αἰωνίους. Καιρὸς ὅμως εἶναι νὰ ὑπερπηδήσω τὰ ὅρια τῆς γηΐνης ἱστορίας· διὰ τοῦτο δὲν θὰ σᾶς εἴπω πλέον διὰ τὰ καθημερινὰ καὶ ἐφήμερα γεγονότα, ἀλλὰ θὰ μνημονεύσω καὶ θὰ ἀπαριθμήσω ὅσα συνέβησαν πρὸ αἰώνων πολλῶν.
Παρ. 8,22
Κύριος ἔκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦ,
Κολιτσάρα
Ἐμέ, τὴν ἐνυπόστατον Σοφίαν, τὸν Υἱὸν καὶ Λόγον, ὁ Θεὸς καὶ πατήρ μου, μὲ ἐγέννησεν ἄναρχον πρὸ πάντων τῶν αἰώνων. Καὶ μὲ κατέστησεν ἐν χρόνῳ δημιουργὸν τοῦ σύμπαντος κόσμου.
Τρεμπέλα
Ὁ Θεὸς πατήρ μου, ὁ Κύριος μὲ ἐγέννησε πρὸ πάντων τῶν αἰώνων ὡς Υἱὸν καὶ Λόγον αὐτοῦ κατὰ τὴν θεότητά μου καὶ μὲ κατέστησεν ἐν χρόνῳ δημιουργικὴν αἰτίαν ὁλοκλήρου τῆς δημιουργίας του.
Παρ. 8,23
πρὸ τοῦ αἰῶνος ἐθεμελίωσέ με ἐν ἀρχῇ, πρὸ τοῦ τὴν γῆν ποιῆσαι
Κολιτσάρα
Προαιωνίως, πρὸ πάσης δημιουργίας, πρὶν ἀκόμη δημιουργηθῇ ἡ γῆ, μὲ ὥρισε θεμέλιον καὶ ἀρχὴν τῶν πάντων.
Τρεμπέλα
Προαιωνίως, πρὶν ἀρχίσῃ ὁ χρόνος καὶ προτοῦ νὰ δημιουργήσῃ τὴν γῆν, μὲ προώρισε διὰ τὸ ἔργον τῆς σωτηρίας τοῦ κόσμου καὶ μὲ ἔβαλε, κατὰ τὴν ἀνθρωπίνην φύσιν μου, θεμέλιον τῆς πνευματικῆς οἰκοδομῆς του.
Παρ. 8,24
καὶ πρὸ τοῦ τὰς ἀβύσσους ποιῆσαι, πρὸ τοῦ προελθεῖν τὰς πηγὰς τῶν ὑδάτων,
Κολιτσάρα
Καὶ πρὶν δημιουργήσῃ τοὺς ὠκεανοὺς καὶ τὰς θαλάσσας, πρὶν ἀκόμη ἀρχίσουν αἱ πηγαὶ νὰ ἀναβλύζουν τὸ ὕδωρ ἐπὶ τῆς γῆς,
Τρεμπέλα
Καὶ προτοῦ ἀκόμη νὰ δημιουργήσῃ τὰς θαλάσσας καὶ τοὺς ὠκεανούς, καὶ προτοῦ ἀρχίσουν ἀκόμη αἱ πηγαὶ νὰ ἀναβλύζουν νερό,
Παρ. 8,25
πρὸ τοῦ ὄρη ἑδρασθῆναι, πρὸ δὲ πάντων βουνῶν γεννᾷ με.
Κολιτσάρα
πρὶν ἐδραιωθοῦν ἀμετακίνητα τὰ ὄρη τὰ ὑψηλὰ εἰς τὰς θέσεις των καὶ τὰ βουνά, μὲ ἐγέννησε προαιωνίως καὶ ἀνάρχως.
Τρεμπέλα
καὶ προτοῦ ἀκόμη βάλῃ εἰς τὴν θέσιν των καὶ στερεώσῃ τὰ ὑψηλὰ ὄρη, προτήτερα ἀπὸ ὅλα τὰ βουνά, μὲ ἐγέννησεν ἀχρόνως.
Παρ. 8,26
Κύριος ἐποίησε χώρας καὶ ἀοικήτους καὶ ἄκρα οἰκούμενα τῆς ὑπ’ οὐρανόν.
Κολιτσάρα
Ὁ Κύριος ἐδημιούργησε τὰς χώρας, ποὺ κατοικοῦνται καὶ τὰς ἀκατοίκητους περιοχὰς καὶ τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης, ἡ ὁποία ἐκτείνεται κάτω ἀπὸ τὸν οὐρανόν.
Τρεμπέλα
Ὁ Κύριος ἔκαμε τὰς χώρας, ποὺ κατοικοῦνται, καθὼς καὶ τοὺς ἀκατοικήτους τόπους καὶ τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης, ποὺ εἶναι κάτω ἀπὸ τὸν οὐρανόν, καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι κατῳκημένα.
Παρ. 8,27
ἡνίκα ἡτοίμαζε τὸν οὐρανόν, συμπαρήμην αὐτῷ, καὶ ὅτε ἀφώριζε τὸν ἑαυτοῦ θρόνον ἐπ’ ἀνέμων·
Κολιτσάρα
Ὅταν ἐδημιουργοῦσε καὶ ἐνηρμόνιζε τὸ οὐράνιον σύμπαν, ἤμουν ἐγὼ μαζῆ μὲ αὐτόν, ὅπως καὶ ὅταν ὥριζε καὶ ἐστήριζε τὸν θρόνον του ἐπὶ πτερύγων ἀνέμων·
Τρεμπέλα
Ὅταν κατεσκεύαζε τὸν οὐρανὸν μὲ ὅλα, ὅσα ὑπάρχουν εἰς αὐτόν, ἤμουν μαζί του (διαιωνίζουσα), καθὼς ἐπίσης καὶ ὅταν ὥριζε καὶ ἐστήριζε τὸν θρόνον του ἐπάνω εἰς τοὺς ἀνέμους.
Παρ. 8,28
ἡνίκα ἰσχυρὰ ἐποίει τὰ ἄνω νέφη, καὶ ὡς ἀσφαλεῖς ἐτίθει πηγὰς τῆς ὑπ’ οὐρανὸν
Κολιτσάρα
καὶ ὅταν ἐστερέωνε ἐπάνω εἰς τὸν οὐρανὸν τὰ ἐλαφρότατα νέφη, διὰ νὰ κρατοῦν τοὺς ὠκεανοὺς τῶν ὑδάτων καὶ ἐξησφάλιζεν ἔτσι τὰς πηγὰς τῶν ὑδάτων κάτω εἰς τὴν γῆν.
Τρεμπέλα
Ὅταν ἐστερεοποίει καὶ ἔκαμνεν ἰσχυρὰ τὰ ὑπεράνω τῶν κεφαλῶν μας νέφη, διὰ νὰ κρατοῦν ὠκεανοὺς ὑδάτων, καὶ ὅταν κατησφάλιζε καταλλήλως τὰ ἐπίγεια ὑδραγωγεῖα,
Παρ. 8,29
καὶ ἰσχυρὰ ἐποίει τὰ θεμέλια τῆς γῆς,
Κολιτσάρα
Ὅταν ἰσχυρὰ καὶ ἀκλόνητα ἔκαμνε τὰ θεμέλια τῆς γῆς,
Τρεμπέλα
καὶ ὅταν ἔκαμνεν ἰσχυρὰ τὰ θεμέλια τῆς γῆς,
Παρ. 8,30
ἤμην παρ’ αὐτῷ ἁρμόζουσα. ἐγὼ ἤμην ᾗ προσέχαιρε, καθ’ ἡμέραν δὲ εὐφραινόμην ἐν προσώπῳ αὐτοῦ ἐν παντὶ καιρῷ,
Κολιτσάρα
ἐγὼ εὑρισκόμην πλησίον του καὶ ἐνηρμόνιζα τὰ πάντα. Ἐγὼ ὑπῆρξα πάντοτε δι’ αὐτὸν ἡ μόνιμος χαρὰ καὶ μακαριότης του. Προαιωνίως δέ, καὶ εἰδικώτερα κατὰ τὸ διάστημα τῆς δημιουργίας, ἐγὼ ἀπήλαυα τὴν χαρὰν καὶ τὴν τέρψιν τοῦ προσώπου του·
Τρεμπέλα
ἐγὼ εὑρισκόμην παρὰ τὸ πλευρόν του καὶ ἐγὼ συνηρμολόγουν μὲ ἁρμονίαν καὶ τάξιν τὰ ὄντα ὡς ἀρχιτεχνίτης. Δι’ ἐμὲ ἔχαιρεν ὁ Πατὴρ εὑρισκόμενος πολὺ πλησίον μου. Διαπαντὸς δὲ καὶ ἐγὼ κατὰ τὰς ἓξ ἡμέρας τῆς δημιουργίας ἔχαιρον μὲ τὸν Πατέρα μου καὶ ἐδοκίμαζα ἀνέκφραστον ἀγαλλίασιν, διότι ἔβλεπον νὰ συντελῆται βαθμιαίως τὸ καλὸν λίαν ἔργον τῆς δημιουργίας.
Παρ. 8,31
ὅτε ἐνευφραίνετο τὴν οἰκουμένην συντελέσας, καὶ ἐνευφραίνετο ἐν υἱοῖς ἀνθρώπων.
Κολιτσάρα
μάλιστα δὲ τότε, ποὺ εἶχεν ἀποπερατώσει τὴν δημιουργίαν καὶ τὴν οἰκουμένην, καὶ ηὐφραίνετο βλέπων τὰ πάντα καλὰ λίαν. Καὶ ἐπὶ πᾶσι τούτοις ηὐφραίνετο βλέπων τοὺς υἱοὺς τῶν ἀνθρώπων τῆς γῆς.
Τρεμπέλα
Ἔχαιρον μαζί του, ὅταν ἐδοκίμαζεν ἄρρητον χαράν, διότι εἶχεν ἀποτελειώσει τὴν οἰκουμένην καὶ ηὐφραίνετο βλέπων τοὺς υἱοὺς τῶν ἀνθρώπων, τὴν κορωνίδα τῆς δημιουργίας του.
Παρ. 8,32
νῦν οὖν, υἱέ, ἄκουέ μου καὶ μακάριοι, οἳ ὁδούς μου φυλάσσοντες,
Κολιτσάρα
Τώρα, λοιπόν, παιδί μου, ἄκουε καὶ βάλε μέσα εἰς τὴν καρδιά σου αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἐγώ, ἡ ἐνυπόστατος Σοφία, σὲ ἐδίδαξα. Καὶ ἔχε ὑπ’ ὄψιν σου ὅτι εἶναι μακάριοι αὐτοί, ποὺ σὰν παιδιά μου φυλάσσουν τὰς ἐντολάς μου.
Τρεμπέλα
Τώρα λοιπόν, παιδί μου, ἔχων πρὸ ὀφθαλμῶν τὰ ὅσα σοῦ ἀνέφερα, ἄκουέ μου, καὶ ὅσοι φυλάσσουν τοὺς νόμους καὶ τὰς ἐντολάς μου σὰν παιδιά μου, εἶναι πανευτυχεῖς.
Παρ. 8,33
ἀκούσατε παιδείαν καὶ σοφίσθητε καὶ μὴ ἀποφραγῆτε.
Κολιτσάρα
Ἀκούσατε, λοιπόν, ὅλοι τὴν παιδαγωγοῦσαν καὶ μορφώνουσαν σοφίαν καὶ γίνετε πραγματικῶς σοφοί. Μὴ φράσσετε τὰ ὦτα σας καὶ μὴ κλείετε τὴν καρδιά σας εἰς τὴν θείαν σοφίαν.
Τρεμπέλα
Ἀκούσατε τὴν παιδαγωγοῦσαν ὑμᾶς σοφίαν καὶ γενῆτε πραγματικῶς σοφοὶ καὶ μὴ κλείσετε τὴν καρδίαν σας, ἀλλ’ ἀνοίξατέ την διὰ νὰ εἰσέλθουν καὶ ριζώσουν εἰς αὐτὴν τὰ λόγια μου.
Παρ. 8,34
μακάριος ἀνήρ, ὃς εἰσακούσεταί μου, καὶ ἄνθρωπος, ὃς τὰς ἐμὰς ὁδοὺς φυλάξει ἀγρυπνῶν ἐπ’ ἐμαῖς θύραις καθ’ ἡμέραν, τηρῶν σταθμοὺς ἐμῶν εἰσόδων·
Κολιτσάρα
Τρισευτυχισμένος εἶναι ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ ἀκούσῃ καὶ θὰ ὑπακούσῃ εἰς ἐμέ, θὰ φυλάξῃ τὰς ἐντολάς μου καὶ ἄγρυπνος κάθε ἡμέραν εἰς τὸ κατώφλι τῶν θυρῶν τοῦ ναοῦ μου θὰ παρακολουθῶ μὲ προσοχὴν τὰς εἰσόδους μου.
Τρεμπέλα
Μακάριος εἶναι ὁ ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος θὰ δεχθῇ ὁλοψύχως ὅσα ἐγὼ λέγω· μακάριος εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ φυλάξῃ τὰς ἐντολάς μου καὶ θὰ στέκεται ἄγρυπνος κάθε ἡμέραν εἰς τὰ κατώφλια τῶν θυρῶν μου καὶ θὰ παρακολουθῇ μὲ προσοχὴν ποὺ θὰ σταθῶ καὶ πότε θὰ εἰσέλθω εἰς τὸ σπίτι μου. Εὐτυχὴς δηλαδὴ εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ ζῇ πάντοτε ἄγρυπνος πλησίον μου καὶ θὰ ἐφαρμόζῃ πάντοτε τὰς ἐντολάς μου.
Παρ. 8,35
αἱ γὰρ ἔξοδοί μου ἔξοδοι ζωῆς, καὶ ἑτοιμάζεται θέλησις παρὰ Κυρίου.
Κολιτσάρα
Διότι αἱ πορεῖαι μου καὶ αἱ κατευθύνσεις μου ὁδηγοῦν εἰς μακαρίαν ζωήν. Δι’ αὐτόν, ποὺ τὰς ἀκολουθεῖ, ἑτοιμάζεται πλουσιοπάροχος εὐμένειᾳ ἐκ μέρους τοῦ Κυρίου.
Τρεμπέλα
Θὰ εἶναι εὐτυχής, διότι ἡ ἔκβασις καὶ ἡ κατάληξις, εἰς τὴν ὁποίαν ἐγὼ ὁδηγῷ καὶ κατευθύνῳ τοὺς ἀνθρώπους, εἶναι ἔκβασις ποὺ καταλήγει εἰς πανευτυχῆ ζωήν. Δι’ αὐτὸν δέ, ποὺ μὲ ἀκολουθεῖ, ἑτοιμάζεται ἀπὸ τὸν Κύριον πλήρης ἀνάπαυσις καὶ ἰκανοποίησις τῆς θελήσεώς του.
Παρ. 8,36
οἱ δὲ ἁμαρτάνοντες εἰς ἐμὲ ἀσεβοῦσιν εἰς τὰς ἑαυτῶν ψυχάς, καὶ οἱ μισοῦντές με ἀγαπῶσι θάνατον.
Κολιτσάρα
Ἐξ ἀντιθέτου, ὅσοι ἁμαρτάνουν ἀπέναντί μου, ἀσεβοῦν εἰς τὴν πραγματικότητα καὶ βλάπτουν τὴν ἀθάνατον ψυχήν των· καὶ ὅσοι μὲ μισοῦν καὶ μὲ ἀποστρέφονται ἀγαποῦν τὸν θάνατον.
Τρεμπέλα
Ὅσοι δὲ ἁμαρτάνουν ἐνώπιόν μου παραβαίνοντες τὰς ἐντολάς μου, ἀσεβοῦν καὶ ἁμαρτάνουν εἰς βάρος καὶ εἰς ζημίαν τῆς ἀθανάτου ψυχῆς των καὶ ὅσοι μὲ μισοῦν καὶ μὲ ἀποστρέφονται, ἀγαποῦν τὸν αἰώνιον θάνατον.
Κεφάλαιο 9
Παρ. 9,1
Ἡ σοφία ᾠκοδόμησεν ἑαυτῇ οἶκον καὶ ὑπήρεισε στύλους ἑπτά·
Κολιτσάρα
Ἡ σοφία οἰκοδόμησε διὰ τὸν ἑαυτόν της οἶκον, τὸν ὁποῖον ἐστήριξεν εἰς ἑπτά, εἰς πολλοὺς στερεοὺς καὶ ἀκλόνητους στύλους.
Τρεμπέλα
Ἡ Σοφία, ἐνυπόστατος καὶ ὡς πρόσωπον συγκεκριμένον, ἔκτισε τὴν οἰκίαν της καὶ ἔθεσεν ὡς στήριγμά της στύλους ἑπτά. Οὕτω τὸ οἰκοδόμημα τῆς ἐθεμελιώθη καὶ ἐστηρίχθη ἐπὶ θεμελίου ἀδιασείστου.
Παρ. 9,2
ἔσφαξε τὰ ἑαυτῆς θύματα, ἐκέρασεν εἰς κρατῆρα τὸν ἑαυτῆς οἶνον καὶ ἡτοιμάσατο τὴν ἑαυτῆς τράπεζαν·
Κολιτσάρα
Διὰ τὴν πλουσίαν τράπεζαν, τὴν ὁποίαν θὰ παρέθετε εἰς τοὺς συνδαιτυμόνας της, ἔσφαξε τὰ σφάγιά της καὶ ἐγέμισε μεγάλον οἰνοδοχεῖον μὲ τὸν οἶνον της καὶ ἡτοίμασε τὴν πλουσίαν τράπεζάν της.
Τρεμπέλα
Ἔσφαξε τὰ πρὸς χορτασμὸν τῶν συνδαιτυμόνων της σφάγιά της καὶ ἔρριψεν εἰς μεγάλο οἰνοδοχεῖον τὸν οἶνον της καὶ ἡτοίμασε τὴν τράπεζάν της.
Παρ. 9,3
ἀπέστειλε τοὺς ἑαυτῆς δούλους συγκαλοῦσα μετὰ ὑψηλοῦ κηρύγματος ἐπὶ κρατῆρα λέγουσα·
Κολιτσάρα
Καὶ ἀφοῦ τὰ πάντα ἡτοιμάσθησαν, ἔστειλε τοὺς ὑπηρέτας της, τοὺς κήρυκας τῆς ἀληθείας, προσκαλοῦσα μὲ μεγαλειῶδες ἔντονον κήρυγμα νὰ προσέλθουν, ὅσοι ἤθελαν, νὰ πίουν ἀπὸ τὸν ἐκλεκτὸν οἶνον τοῦ οἰνοδοχείου της. Καὶ ἔλεγεν·
Τρεμπέλα
Ἀκολούθως, ὅταν ἑτοιμάσθησαν ὅλα, ἡ Σοφία ἀπέστειλε τοὺς ὑπηρέτας της καὶ τοὺς τεταγμένους εἰς διακονίαν της νὰ καλῇ τοὺς ἀνθρώπους μὲ λόγια ὑπέροχα, προβάλλουσα αὐτὰ ἀπὸ τόπου ὑψηλοῦ ὡς δροσιστικὸν καὶ εὐφρόσυνον καὶ ζωηφόρον ποτὸν καὶ λέγουσα:
Παρ. 9,4
ὅς ἐστιν ἄφρων, ἐκκλινάτω πρός με· καὶ τοῖς ἐνδεέσι φρενῶν εἶπεν·
Κολιτσάρα
«ἐκεῖνος, ποὺ δὲν ἔχει ἀποκτήσει σοφίαν καὶ σύνεσιν, ἂς ἔλθῃ πρὸς ἐμέ». Καὶ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶναι πτωχοὶ ἀπὸ ἀπόψεως νοητικῶν ἱκανοτήτων, εἶπεν·
Τρεμπέλα
Ὅποιος δὲν ἔχει ἀποκτήσει ἀκόμη φρόνησιν καὶ στερεῖται σοφίας καὶ συνέσεως, ἂς ἔλθῃ κοντά μου διὰ νὰ τὸν κάμω σοφόν. Καὶ εἰς ἐκείνους, ποὺ εἶναι πτωχοὶ ἀπὸ μυαλά, εἶπεν:
Παρ. 9,5
ἔλθετε φάγετε τῶν ἐμῶν ἄρτων καὶ πίετε οἶνον, ὃν ἐκέρασα ὑμῖν·
Κολιτσάρα
«ἐλᾶτε νὰ φάγετε ἀπὸ τοὺς ἄρτους μου καὶ νὰ πίετε ἀπὸ τὸ κρασί, τὸ ὁποῖον ἐγὼ σᾶς ἔχω κεράσει.
Τρεμπέλα
Ἐλάτε νὰ φάγετε ἀπὸ τοὺς ἄρτους μου καὶ νὰ πίετε ἀπὸ τὸν οἶνόν μου, τὸν ὁποῖον γιὰ σᾶς ἔχω κεράσει.
Παρ. 9,6
ἀπολείπετε ἀφροσύνην, ἵνα εἰς τὸν αἰῶνα βασιλεύσητε, καὶ ζητήσατε φρόνησιν, καὶ κατορθώσατε ἐν γνώσει σύνεσιν.
Κολιτσάρα
Ἀφήσατε τὴν ἀνοησίαν καὶ ἀπερισκεψίαν, εἰς τὴν ὁποίαν σᾶς προσκαλεῖ ἡ ἁμαρτία, καὶ ἐλᾶτε μαζῆ μου, διὰ νὰ βασιλεύσετε μὲ ἐμὲ αἰωνίως. Ζητήσατε καὶ ἐπιδιώξατε τὴν φρόνησιν, ποὺ ἐγὼ παρέχω, καὶ ἀγωνισθῆτε, διὰ νὰ ἐπιτύχετε νὰ γίνετε ἐν γνώσει συνετοί.
Τρεμπέλα
Ἀφήσατε τὴν ἀνοησίαν καὶ ἀσυνεσίαν, ποὺ σᾶς προκαλεῖ ἡ ἁμαρτία, διὰ νὰ βασιλεύσετε μαζί μου αἰωνίως, καὶ ζητήσατε τὴν φρόνησιν καὶ διὰ τῆς γνώσεως τοῦ θελήματός μου κατορθώσατε νὰ γίνετε συνετοί.
Παρ. 9,7
Ὁ παιδεύων κακοὺς λήψεται ἑαυτῷ ἀτιμίαν· ἐλέγχων δὲ τὸν ἀσεβῆ μωμήσεται ἑαυτόν.
Κολιτσάρα
Ἐκεῖνος ποὺ θὰ θελήσῃ νὰ παιδαγωγήσῃ τοὺς ἀμετανοήτως κακούς, θὰ ἐξευτελισθῇ καὶ θὰ ὑβρισθῇ ἀπὸ αὐτούς. Ἐκεῖνος ποὺ θέλει νὰ ὑποδείξῃ τὰ σφάλματα καὶ νὰ ἐλέγξῃ τὸν κακόν, θὰ ἐπισύρῃ συκοφαντίας καὶ ἀδίκους κατηγορίας ἐναντίον του.
Τρεμπέλα
Ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ ἐπιχειρήσῃ νὰ παιδαγωγήσῃ τοὺς κακούς, θὰ ἀτιμασθῇ καὶ θὰ ὑβρισθῇ ἀπὸ αὐτούς, διότι εἶναι πείσμονες καὶ ἀδιόρθωτοι. Καὶ ἐκεῖνος, ποὺ θέλει νὰ ἐλέγξῃ τὸν κακὸν καὶ ἀσεβῆ, ἀντὶ νὰ τὸν ὠφελήσῃ, θὰ προσάψῃ κατηγορίαν εἰς τὸν ἑαυτόν του.
Παρ. 9,8
μὴ ἔλεγχε κακούς, ἵνα μὴ μισήσωσί σε· ἔλεγχε σοφόν, καὶ ἀγαπήσει σε.
Κολιτσάρα
Μὴ ἐλέγχῃς, λοιπόν, τοὺς κακούς, διὰ νὰ μὴ σὲ μισήσουν. Ἔλεγχε καὶ ὑπόδειξε τὸ ὀρθὸν εἰς τὸν συνετὸν καὶ μυαλωμένον, καὶ αὐτὸς θὰ σὲ ἀγαπήσῃ.
Τρεμπέλα
Μὴ ἐλέγχῃς τοὺς κακούς, διὰ νὰ μὴ σὲ μισήσουν· ἔλεγχε τὸν μυαλωμένον καὶ συνετόν, καὶ θὰ σὲ ἀγηπήσῃ, διότι γνωρίζει τὴν ἀξίαν τοῦ ἐλέγχου.
Παρ. 9,9
δίδου σοφῷ ἀφορμήν, καὶ σοφώτερος ἔσται· γνώριζε δικαίῳ, καὶ προσθήσει τοῦ δέχεσθαι.
Κολιτσάρα
Μὲ τὰς ὑποδείξεις σου δίδε εἰς τὸν σοφὸν ἀφορμὴν διορθώσεώς του καὶ βελτιώσεως, καὶ θὰ γίνῃ σοφώτερος καὶ συνετώτερος. Κάμε γνωστὰς εἰς τὸν δίκαιον τὰς ἀτελείας του καὶ αὐτὸς εὐγνωμόνως θὰ δέχεται ἀκόμη προθυμότερον τὰς συμβουλάς σου.
Τρεμπέλα
Δίδε εἰς τὸν συνετὸν καὶ σοφὸν ἀφορμὴν διορθώσεως, καὶ θὰ γίνῃ σοφώτερος, προσεκτικώτερος καὶ τελειότερος· κάμε γνωστὸς καὶ φανέρωσε εἰς τὸν ἐνάρετον τὰς ἐλλείψεις τοῦ χαρακτῆρος του, καὶ θὰ ἐξακολουθήσῃ καὶ εἰς τὸ μέλλον νὰ δέχεται τὰς ὑποδείξεις καὶ τὰς συμβουλάς σου.
Παρ. 9,10
ἀρχὴ σοφίας φόβος Κυρίου, καὶ βουλὴ ἁγίων σύνεσις, τὸ δὲ γνῶναι νόμον διανοίας ἐστὶν ἀγαθῆς·
Κολιτσάρα
Ἀρχὴ καὶ θεμέλιον τῆς ἀληθινῆς σοφίας εἶναι ἡ εὐλάβεια καὶ ὁ φόβος τοῦ Κυρίου. Πόθος δὲ καὶ θέλησις τῶν ἁγίων εἶναι ἡ κατὰ Θεὸν σύνεσις. Ἡ δὲ κατανόησις τοῦ θείου νόμου εἶναι δεῖγμα καλοπροαίρετου καὶ φωτισμένης διανοίας.
Τρεμπέλα
Βάσις καὶ θεμέλιον τῆς κατὰ Θεὸν σοφίας εἶναι ὁ βαθὺς σεβασμὸς καὶ ἡ βαθεῖα πρὸς τὸν Θεὸν εὐλάβεια, καὶ ἐκεῖνο, ποὺ θέλουν καὶ ἐπιθυμοῦν οἱ ἅγιοι, εἶναι ἡ σύνεσις. Τὸ νὰ ἐννοήσῃ δὲ κανεὶς τὸν θεῖον νόμον εἶναι γνώρισμα καὶ ἀπόδειξις φωτισμένης διανοίας.
Παρ. 9,11
τούτῳ γὰρ τῷ τρόπῳ πολὺν ζήσεις χρόνον, καὶ προστεθήσεταί σοι ἔτη ζωῆς σου.
Κολιτσάρα
Μὲ αὐτὸν τὸν τρόπον, μὲ τὴν εὐλάβειαν καὶ ὑπακοήν σου πρὸς τὸν Θεόν, θὰ ζήσῃς πολὺν χρόνον καὶ θὰ προστεθοῦν εἰς σὲ ἐκ μέρους τοῦ Θεοῦ πολλὰ χρόνια ζωῆς.
Τρεμπέλα
Μὲ τὸν τρόπον αὐτόν, δηλαδὴ μὲ τὸ νὰ φοβῆσαι καὶ εὐλαβῆσαι τὸν Θεὸν καὶ μὲ τὸ νὰ μελετᾷς καὶ ἐφαρμόζῃς τὸν νόμον του, θὰ ζήσῃς πολὺν χρόνον καὶ θὰ σοῦ προστεθοῦν πολλὰ χρόνια ζωῆς.
Παρ. 9,12
υἱέ, ἐὰν σοφὸς γένῃ σεαυτῷ, σοφὸς ἔσῃ καὶ τοῖς πλησίον· ἐὰν δὲ κακὸς ἀποβῇς, μόνος ἂν ἀντλήσεις κακά. ὃς ἐρείδεται ἐπὶ ψεύδεσιν, οὗτος ποιμαίνει ἀνέμους, ὁ δ’ αὐτὸς διώξεται ὄρνεα πετόμενα· ἀπέλιπε γὰρ ὁδοὺς τοῦ ἑαυτοῦ ἀμπελῶνος, τοὺς δὲ ἄξονας τοῦ ἰδίου γεωργίου πεπλάνηται· διαπορεύεται δὲ δι’ ἀνύδρου ἐρήμου καὶ γῆν διατεταγμένην ἐν διψώδεσι, συνάγει δὲ χερσὶν ἀκαρπίαν.
Κολιτσάρα
Παιδί μου, ἐὰν γίνῃς κατὰ Θεὸν σοφός, θὰ εἶσαι καλὸς διὰ τὸν ἑαυτόν σου, καλὸς δὲ καὶ διὰ τὸν πλησίον σου. Ἐὰν ὅμως γίνῃς κακός, τὰς συνεπείας καὶ τὰς ὀδύνας τῆς κακίας σου θὰ τὰς συσσωρεύῃς μόνος σου ἐπάνω σου. Ὅποιος στηρίζεται εἰς τὸ ψεῦδος, ποιμαίνει ἀνέμους, ματαιοπονεῖ. Αὐτὸς εἶναι σὰν νὰ κυνηγᾷ πουλιά, ποὺ πετοῦν εἰς τὸν ἀέρα καὶ εἶναι ἄπιαστα. Ἀδίκως κοπιάζει. Ὁ ὀκνηρὸς καὶ ἀσύνετος, ποὺ ἐγκατέλειψε τὸν δρόμον, ὁ ὁποῖος ὁδηγεῖ εἰς τὸ ἀμπέλι του, καὶ περιεπλανήθη μακρὰν τῶν δρόμων, ποὺ ὁδηγοῦν εἰς τὸν ἰδικόν του ἀγρόν, ὅπου εἶχε καθῆκον νὰ ἐργασθῇ, αὐτὸς βαδίζει ἔτσι διὰ μέσου μιᾶς ἐρήμου καὶ ἀνύδρου περιοχῆς, διὰ μέσου ἑνὸς τόπου, ποὺ εὑρίσκεται εἰς ξηρὰς καὶ διψασμένος περιοχάς, μαζεύει μὲ τὰ χέρια τοῦ ἀκαρπίαν, δηλαδὴ τὸ τίποτε.
Τρεμπέλα
Παιδί μου, ἐὰν γίνῃς σοφὸς κατὰ Θεόν, θὰ εἶσαι διὰ τῆς σοφίας σου ταύτης χρήσιμος καὶ ὠφέλιμος καὶ εἰς τὸν πλησίον σου· ἐὰν δὲ ἀποβῇς ἀσύνετος καὶ κακός, θὰ ἀντλῇς μόνος σου, ὡσὰν ἀπὸ πηγάδι, τὰ ἐπίχειρα τῆς κακίας σου. Ὅποιος στηρίζεται εἰς τὸ ψεῦδος καὶ τὴν ὀκνηρίαν, βόσκει ἀνέμους, ματαιοπονεῖ. Ὁ τοιοῦτος κυνηγᾷ πουλιά, ποὺ πετοῦν καὶ εἶναι ἄπιαστα· διότι ἀφῆκε τὸν δρόμον, ποὺ ὁδηγεῖ εἰς τὸ ἀμπέλι του, ὅπου πρέπει νὰ ἐργασθῇ, καὶ ἔχει ἀποπλανηθῇ ἀπὸ τὴν κατεύθυνσιν, ποὺ τὸν φέρει εἰς τὸ κτῆμα του. Ὁ τοιοῦτος περνᾷ μέσα ἀπὸ ἔρημον ξηρὰν καὶ ἄνυδρον καὶ ἀπὸ τόπον, ποὺ εὑρίσκεται εἰς περιοχὰς διψασμένας καὶ ἐστερημένας καὶ τῆς ἐλαχίτης ὑγρασίας, μαζεύει δὲ μὲ τὰ χέρια του ἀκαρπίαν, καὶ συνεπῶς δὲν ἀποθηκεύει τίποτε.
Παρ. 9,13
Γυνὴ ἄφρων καὶ θρασεῖα ἐνδεὴς ψωμοῦ γίνεται, ἣ οὐκ ἐπίσταται αἰσχύνην.
Κολιτσάρα
Ἡ ἀσύνετος, ἡ διεφθαρμένη καὶ ἡ ἀδιάντροπος γυναῖκα φθάνει μέχρι τοῦ σημείου νὰ στερῆται καὶ ἀπὸ αὐτὸ τὸ ψωμί της καὶ νὰ πεινᾷ. Αὐτὴ δὲν ξέρει, τί θὰ πῇ ἐντροπὴ καὶ σεμνότης.
Τρεμπέλα
Ἡ γυναῖκα ἡ ἀποξενωμένη τῆς σοφίας, ἡ διεφθαρμένη καὶ ἀδιάντροπος, καταντᾷ νὰ στερῆται καὶ αὐτοῦ τοῦ ψωμιοῦ της καὶ νὰ πεινᾷ. Αὐτὴ δὲν ξέρει τί θὰ πῇ ἐντροπή, συστολὴ καὶ σεμνότης.
Παρ. 9,14
ἐκάθισεν ἐπὶ θύραις τοῦ ἑαυτῆς οἴκου, ἐπὶ δίφρου ἐμφανῶς ἐν πλατείαις,
Κολιτσάρα
Ἐκάθησεν ἐμπρὸς ἀπὸ τὴν θύραν τοῦ σπιτιοῦ της, ἐπάνω εἰς ὑψηλὸν κάθισμα, ὥστε νὰ φαίνεται ἀπὸ τοὺς ἄνδρας, ποὺ εὑρίσκονται εἰς τὰς πλατείας,
Τρεμπέλα
Ὡς προσωποποίησις τῆς ἁμαρτίας, ἡ ὁποία πόλεμεῖ τὸ ἔργον τῆς σοφίας, ἐκάθισεν ἐμπρὸς ἀπὸ τὴν πόρταν τοῦ σπιτιοῦ της εἰς κάθισμα ὑψηλὸν καὶ στολισμένον, διὰ νὰ φαίνεται καλὰ ἀπὸ τὴν πλατεῖαν, τὴν πολυσύχναστον ἀπὸ ἀνθρώπους,
Παρ. 9,15
προσκαλουμένη τοὺς παριόντας καὶ κατευθύνοντας ἐν ταῖς ὁδοῖς αὐτῶν·
Κολιτσάρα
προσκαλεῖ αὐτούς, ποὺ διέρχονται καὶ βαδίζουν κατ’ εὐθεῖαν τὸν δρόμον των, λέγουσα·
Τρεμπέλα
καὶ προσκαλεῖ αὐτοὺς ποὺ περνοῦν καὶ αὐτοὺς ποὺ βαδίζουν κατ’ εὐθεῖαν εἰς τοὺς δρόμους των
Παρ. 9,16
ὅς ἐστιν ὑμῶν ἀφρονέστατος, ἐκκλινάτω πρός με καὶ τοῖς ἐνδεέσι φρονήσεως παρακελεύομαι λέγουσα·
Κολιτσάρα
«ὅποιος ἀπὸ σᾶς εἶναι ἀνοητότατος καὶ ἠλίθιος, ἂς ἔλθῃ κοντά μου. Καὶ αὐτούς, οἱ ὁποῖοι στεροῦνται καὶ τῆς στοιχειώδους συνέσεως καὶ γνώσεως προτρέπω καὶ τοὺς λέγω·
Τρεμπέλα
καὶ τοὺς λέγει ὑποβλητικῶς καὶ σκανδαλιστικῶς: Ὅποιος ἀπὸ σᾶς εἶναι ἠλίθιος, ἂς ἔλθῃ κοντά μου· καὶ τοὺς πτωχοὺς ἀπὸ μυαλὸ καὶ φρόνησιν τοὺς προσκαλῶ ἀπὸ κοντὰ καὶ τοὺς λέγω·
Παρ. 9,17
ἄρτων κρυφίων ἡδέως ἅψασθε καὶ ὕδατος κλοπῆς γλυκεροῦ.
Κολιτσάρα
πιᾶστε καὶ πάρτε στα χέρια σας τὸ κρυφὸ ψωμί μου καὶ τὰ ἀπηγορευμένα φαγητά μου. Πιέτε τὸ νοστιμώτατο κλεμμένο νερό μου»!
Τρεμπέλα
πιᾶστε εἰς τὰ χέρια σας ψωμὶ κρυφὸ καὶ θὰ γλυκανθῆτε, καὶ πίετε νερὸ κλεμμένο, ποὺ φαίνεται νόστιμον. Ἡ ἁμαρτία δηλαδὴ ἐπιμένει, ὅτι θὰ εὕρῃ εἰς αὐτὴν ὁ ἄνθρωπος τὴν ἀληθινὴν χαράν.
Παρ. 9,18
ὁ δὲ οὐκ οἶδεν ὅτι γηγενεῖς παρ’ αὐτῇ ὄλλυνται, καὶ ἐπὶ πέταυρον ᾅδου συναντᾷ.
Κολιτσάρα
Ὁ ἄνδρας, ποὺ ἑλκύεται ἀπὸ τὰ λόγια της καὶ πηγαίνει κοντὰ της, δὲν γνωρίζει ὅτι οἱ ὑλόφρονες καὶ σαρκολάτραι εὑρίσκουν ἐκεῖ τὴν ἀπώλειαν, καὶ ὅτι ἡ συνάντησίς της εἶναι παγίδα, ἡ ὁποία ὁδηγεῖ εἰς τὰς εἰσοδους τοῦ ᾅδου.
Τρεμπέλα
Ἀλλ’ ὁ ἄνδρας, ποὺ ἐξαπατᾶται ἀπὸ αὐτήν, πηγαίνει καὶ δὲν γνωρίζει ὅτι οἱ ὑλόφρονες καὶ σαρκολάτραι εὑρίσκουν κοντά της ὄχι τὴν χαράν, ἀλλὰ τὴν ἀπώλειαν, καὶ ἡ συνάντησίς των μὲ τὴν ἁμαρτίαν εἶναι παγίς, ἡ ὁποία ὁδηγεῖ εἰς τὸν σκοτεινὸν Ἅδην.
Παρ. 9,18α
ἀλλὰ ἀποπήδησον, μὴ χρονίσῃς ἐν τῷ τόπῳ, μηδὲ ἐπιστήσῃς τὸ σὸν ὄμμα πρὸς αὐτήν·
Κολιτσάρα
Σὺ ὅμως ἐκτινάξου μὲ μεγάλα πηδήματα μακρὰν ἀπὸ αὐτὴν καὶ μὴ σταματήσῃς οὐδὲ ἐπ’ ἐλάχιστον χρόνον εἰς τὸν τόπον ἐκεῖνον. Οὔτε δὲ καὶ νὰ προσηλώσῃς τὸ βλέμμα σου πρὸς αὐτήν.
Τρεμπέλα
Σὺ ὅμως, ποὺ ἔχεις διάθεσιν νὰ ἀκούσῃς τὴν συμβουλήν μου, φύγε ἀπὸ ἐκεῖ μὲ μεγάλα πηδήματα, μὴ χρονοτριβήσῃς καθόλου εἰς τὸ μέρος ἐκεῖνο, οὔτε νὰ τῆς φανερώσῃς τὸ ὄνομά σου.
Παρ. 9,18β
οὕτως γὰρ διαβήσῃ ὕδωρ ἀλλότριον καὶ ὑπερβήσῃ ποταμὸν ἀλλότριον·
Κολιτσάρα
Ἔτσι ὅταν συμπεριφερθῇς καὶ πράξῃς, θὰ περάσῃς, χωρὶς νὰ ἐγγίσῃς τὸ ξένον καὶ ἀπηγορευμένον αὐτὸ νερό. Θὰ διαβῇς τὸν ἐπικίνδυνον αὐτὸν ξένον ποταμὸν ἀσφαλής.
Τρεμπέλα
Διότι μόνον ἔτσι θὰ κατορθώσῃς νὰ περᾴσῃς νερὸ ξένον καὶ μολυσματικόν, ποὺ δὲν ἀνήκει εἰς σέ, ἀφοῦ αὐτή, ποὺ σὲ καλεῖ νὰ ξεδιψάσῃς μαζί της, νὰ σβήσῃς δηλαδὴ τὴν ἐπιθυμίαν σου, δὲν εἶναι νόμιμος γυναῖκα σου· μόνον ἔτσι θὰ προσπεράσῃς ποτάμι ἐπικίνδυνον καὶ ξένον, ἀπὸ τὸ ὁποῖον, ἂν θελήσῃς νὰ δροσισθῇς, θὰ πνιγῇς.
Παρ. 9,18γ
ἀπὸ δὲ ὕδατος ἀλλοτρίου ἀπόσχου καὶ ἀπὸ πηγῆς ἀλλοτρίας μὴ πίῃς,
Κολιτσάρα
Κράτησε τὸν ἑαυτόν σου μακρυὰ ἀπὸ τὰ ξένα δολερὰ ὕδατα τῆς ἁμαρτωλῆς χαρᾶς καὶ μὴ πίῃς νερὸ ἀπὸ ξένην πηγήν. Μὴν θελήσῃς νὰ ἀπολαύσῃς χαράν μὲ ἁμαρτωλὴν γυναῖκα,
Τρεμπέλα
Ἀπὸ τὸ ξένο νερὸ νὰ ἀπομακρυνθῇς καὶ ἀπὸ ξένην πηγὴν νὰ μὴ πίῃς. Μὴ πλησιάσῃς δηλαδὴ τὴν μοιχαλίδα γυναῖκα·
Παρ. 9,18δ
ἵνα πολὺν ζήσῃς χρόνον, προστεθῇ δέ σοι ἔτη ζωῆς.
Κολιτσάρα
διὰ νὰ ζήσῃς ἐτσι ἐπὶ πολὺν χρόνον καὶ νὰ προστεθοῦν εἰς σὲ πολλὰ ἔτη.
Τρεμπέλα
διὰ νὰ ζήσῃς πολὺν καιρὸν καὶ νὰ σοῦ προστεθοῦν χρόνια ἐπιγείου ζωῆς καὶ μακροημέρευσις.
Κεφάλαιο 10
Παρ. 10,1
Υἱὸς σοφὸς εὐφραίνει πατέρα, υἱὸς δὲ ἄφρων λύπη τῇ μητρί.
Κολιτσάρα
Ὁ συνετὸς καὶ ἐνάρετος υἱὸς εὐφραίνει τὸν πατέρα του. Ἐξ ἀντιθέτου τὸ ἄμυαλο καὶ ἄστοργο παιδὶ εἶναι λύπη καὶ πικρία διὰ τὴν μητέρα του.
Τρεμπέλα
Τὸ συνετὸν καὶ ἐνάρετον παιδὶ προξενεῖ εὐφροσύνην εἰς τὸν πατέρα του, ἐνῷ τὸ ἄμυαλο καὶ ἀσεβὲς γεμίζει θλῖψιν καὶ πικρίαν τὴν εὐαίσθητον ψυχὴν τῆς μητέρας του.
Παρ. 10,2
οὐκ ὠφελήσουσι θησαυροὶ ἀνόμους, δικαιοσύνη δὲ ῥύσεται ἐκ θανάτου.
Κολιτσάρα
Οἱ θησαυροί, ποὺ ἀπεκτήθησαν μὲ παρανομίας, δὲν ἔχουν νὰ ὠφελήσουν τίποτε τοὺς παρανόμους ἀνθρώπους. Ἐξ ἀντιθέτου ἡ ἐλεημοσύνη καὶ γενικώτερον ἡ ἀρετὴ θὰ σώσῃ τὸν ἄνθρωπον ἀπὸ τὴν καταστροφὴν καὶ τὸν πνευματικὸν θάνατον.
Τρεμπέλα
Οἱ θησαυροί, ποὺ ἀπεκτήθησαν μὲ ἀδικίαν, δὲν θὰ ὠφελήσουν τοὺς ἀδίκους, ἡ ἐλεημοσύνη ὅμως θὰ λυτρώσῃ τὸν ἄνθρωπον ἀπὸ τὸν πνευματικὸν θάνατον.
Παρ. 10,3
οὐ λιμοκτονήσει Κύριος ψυχὴν δικαίαν, ζωὴν δὲ ἀσεβῶν ἀνατρέψει.
Κολιτσάρα
Ὁ Κύριος δὲν θὰ ἐπιτρέψῃ νὰ πεθάνῃ ἀπὸ τὴν πεῖναν ὁ δίκαιος. Τὴν καλοζωΐαν ὅμως καὶ εὐημερίαν τῶν ἀσεβῶν θὰ τὴν ἀναποδογυρίσῃ καὶ θὰ τὴν ἐξαφανίσῃ
Τρεμπέλα
Δὲν θὰ ἐπιτρέψῃ ὁ Κύριος να ἀποθάνῃ ἀπὸ τὴν πεῖναν ὁ δίκαιος ἄνθρωπος, τὴν ζωὴν ὅμως τῶν ἁμαρτωλῶν θὰ ἀνατρέψῃ καὶ θὰ ἐξαφανίσῃ.
Παρ. 10,4
πενία ἄνδρα ταπεινοῖ, χεῖρες δὲ ἀνδρείων πλουτίζουσιν.
Κολιτσάρα
Ἡ πτωχεία ἐξευτελίζει τὸν ὀκνηρὸν καὶ ράθυμον. Ἐξ ἀντιθέτου τὰ χέρια τῶν ἐργατικῶν ἀνθρώπων φέρουν πλούτη.
Τρεμπέλα
Ἡ ἐξ αἰτίας τῆς τεμπελιᾶς πτωχεία ἐξευτελίζει τὸν ἄνθρωπον, ἐνῷ τὰ χέρια τῶν ἐργατικῶν καὶ τῶν φιλοπόνων εἶναι γεμᾶτα ἀπὸ ἀγαθά.
Παρ. 10,4α
υἱὸς πεπαιδευμένος σοφὸς ἔσται, τῷ δὲ ἄφρονι διακόνῳ χρήσεται.
Κολιτσάρα
Τὸ παιδί, ποὺ ἔχει ἀκολουθήσει καὶ δεχθῇ τὴν παιδαγωγίαν τοῦ Θεοῦ, θὰ εἶναι σοφόν. Θὰ χρησιμοποιῇ δὲ ὡς ὑπηρέτην του τὸν ἀσύνετον, ποὺ δὲν ἠθέλησε νὰ παιδαγωγηθῃ ἐκ μέρους τοῦ Θεοῦ.
Τρεμπέλα
Τὸ παιδί, ποὺ ἔχει διαπαιδαγωγηθῆ ἀπὸ τὸν φόβον τοῦ Θεοῦ, θὰ εἶναι σοφόν, θὰ χρησιμοποιήσῃ δὲ ὡς ὑπηρέτην του τὸν μὴ διαπαιδαγωγημένον καὶ ὡς ἐκ τούτου εἰς ἀφροσύνην καταλήξαντα.
Παρ. 10,5
διεσώθη ἀπὸ καύματος υἱὸς νοήμων, ἀνεμόφθορος δὲ γίνεται ἐν ἀμητῷ υἱὸς παράνομος.
Κολιτσάρα
Ὁ φρόνιμος καὶ ἔξυπνος υἱὸς γνωρίζει νὰ προφυλάσσεται ἀπὸ τὰς παγίδας τῆς ἁμαρτίας, ὅπως ἀπὸ τὴν ἠλίασιν ἐν καιρῷ θέρους. Ὁ ἀσύνετος ὅμως καὶ παράνομος υἱὸς γίνεται δυστυχὴς καὶ ἄθλιος, σὰν τὸ μαραμμένον φυτὸν κατὰ τὸν καιρὸν τοῦ θερισμοῦ, τὸ ὁποῖον κατέστρεψεν ὁ καυστικος λίβας.
Τρεμπέλα
Ὁ ἔξυπνος καὶ νουνεχὴς ἄνθρωπος θὰ προφυλαχθῇ ἀπὸ τὸ καῦμα καὶ τὴν ἠλίασιν, διότι καταφεύγει εἰς τὴν σκιάν, ἐνῷ ὁ ἀνόητος κατὰ τὸν θερισμόν, ἐπειδὴ δὲν λαμβάνει περὶ τοῦ ἑαυτοῦ του προφυλακτικὰ μέτρα, παθαίνει ἠλίασιν ἀπὸ τὸν καυστικὸν ἄνεμον.
Παρ. 10,6
εὐλογία Κυρίου ἐπὶ κεφαλὴν δικαίου, στόμα δὲ ἀσεβῶν καλύψει πένθος ἄωρον.
Κολιτσάρα
Ἡ εὐλογία τοῦ Θεοῦ πλουσία κατέρχεται εἰς τὴν κεφαλὴν τοῦ ἐναρέτου. Τὸ δὲ στόμα τῶν ἀσεβῶν θὰ τὸ σκεπάσῃ πρόωρα ἡ σιγὴ τοῦ θανάτου.
Τρεμπέλα
Ἡ εὐλογία τοῦ Θεοῦ καταβαίνει εἰς τὴν κεφαλὴν τοῦ ἐναρέτου, τὸ κακὸν ὅμως στόμα τῶν ἀσεβῶν γρήγορα θὰ τὸ βουλώσῃ πένθος πρόωρον.
Παρ. 10,7
μνήμη δικαίων μετ’ ἐγκωμίων, ὄνομα δὲ ἀσεβοῦς σβέννυται.
Κολιτσάρα
Ἡ ἀνάμνησις τῶν δικαίων συνοδεύεται πάντοτε ἀπὸ ἐπαίνους καὶ ἐγκώμια, ἐνῷ τὸ ὄνομα τοῦ ἀσεβοῦς θὰ σβήσῃ διὰ παντός.
Τρεμπέλα
Ὁσάκις οἱ ἄνθρωποι ἐνθυμοῦνται τοὺς ἀποθανόντας ἤδη δικαίους, ἡ ἐνθύμησίς των αὐτὴ συνοδεύεται πάντοτε ἀπὸ ἐγκώμια καὶ ἐπαίνους, διότι ἡ ἀρετή των ἀναγνωρίζεται ἀπὸ ὅλους· τὸ ὄνομα ὅμως τοῦ κακοῦ, ὀσονδήποτε λαμπρὸν καὶ ἂν ἦτο καθ’ ὅν χρόνον ἔζη, γρήγορα θὰ σβησθῇ καὶ θὰ λησμονηθῇ.
Παρ. 10,8
σοφὸς καρδίᾳ δέξεται ἐντολάς, ὁ δὲ ἄστεγος χείλεσι σκολιάζων ὑποσκελισθήσεται.
Κολιτσάρα
Ὁ κατὰ Θεὸν παιδαγωγημένος καὶ μορφωμένος, ὁ σοφός, δέχεται συμβουλὰς ἐκ μέρους τῶν ἄλλων. Ἐκεῖνος ὅμως ποὺ ἔχει ἀπύλωτον καὶ ἀχαλίνωτον τὸ στόμα του καὶ λέγει πονηρὰ καὶ διεστραμμένα, θὰ καταφρονηθῇ ἀπὸ τοὺς ἄλλους.
Τρεμπέλα
Αὐτός, ποὺ ἔχει μορφωμένην ἀπὸ τὴν θείαν σοφίαν τὴν ψυχὴν καὶ τὴν καρδίαν του, θὰ δεχθῇ τὰς συμβουλὰς καὶ ὑποδείξεις τῶν ἐμπειροτέρων καὶ ἐναρετωτέρων, ἐνῷ ἐκεῖνος, ποὺ ἔχει ἀπύλωτον τὸ στόμα του καὶ δὲν συγκρατεῖ τὰ χείλη του, ἐπειδὴ λέγει διεστραμμένα καὶ πονηρά, θὰ ὑπερπηδηθῇ καὶ θὰ περιφρονηθῇ ἀπὸ τοὺς ἄλλους.
Παρ. 10,9
ὃς πορεύεται ἁπλῶς, πορεύεται πεποιθώς, ὁ δὲ διαστρέφων τὰς ὁδοὺς αὐτοῦ, γνωσθήσεται.
Κολιτσάρα
Ὅποιος πορεύεται μὲ ἀθωότητα καὶ εὐθύτητα, προχωρεῖ μὲ πεποίθησιν καὶ θάρρος, διότι δὲν θὰ καταισχυνθῇ. Ἐξ ἀντιθέτου ἐκεῖνος, τοῦ ὁποίου οἱ δρόμοι τῆς ζωῆς εἶναι δόλιοι καὶ διεστραμμένοι, θὰ γίνῃ μίαν ἡμέραν γνωστὸς καὶ θὰ καταφρονηθῇ.
Τρεμπέλα
Ἐκεῖνος, ποὺ βαδίζει μὲ ἁπλότητα καὶ μὲ εἰλικρίνειαν, βαδίζει μὲ θάρρος, διότι δὲν φοβεῖται ὅτι θὰ καταισχυνθῇ ἢ θὰ ἀποδειχθῇ ψεύστης ἀπὸ τοὺς ἄλλους, ἐνῷ ὁ ἀνειλικρινής, τοῦ ὁποίου οἱ τρόποι τῆς ζωῆς εἶναι δόλιοι καὶ διεστραμμένοι, θὰ γίνῃ γνωστὸς μίαν ἡμέραν.
Παρ. 10,10
ὁ ἐννεύων ὀφθαλμοῖς μετὰ δόλου, συνάγει ἀνδράσι λύπας, ὁ δὲ ἐλέγχων μετὰ παρρησίας, εἰρηνοποιεῖ.
Κολιτσάρα
Ἐκεῖνος ποὺ κάνει μὲ τὰ μάτια του νοήματα συγκατανεύσεως, ἀνειλικρινῆ ὅμως καὶ δόλια, συσσωρεύει πικρίας καὶ λύπας εἰς τοὺς ἀνθρώπους. Ἐξ ἀντιθέτου ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐλέγχει φανερὰ καὶ μετὰ θάρρους, ἀποκαθιστᾷ εἰρήνην εἰς τὸν ἴδιον τὸν ἄνθρωπον καὶ εἰς τοὺς ἀνθρώπους μεταξύ των.
Τρεμπέλα
Ἐκεῖνος, ποὺ συγκατανεύει προσποιητῶς καὶ μὲ ἀνειλικρίνειαν κάμνει νεύματα μὲ τὰ μάτια, λυπεῖ καὶ πικραίνει ἐκείνους, εἰς τοὺς ὁποίους δὲν θέλει νὰ φανῇ δυσάρεστος, ἐνῷ ἐκεῖνος, ποὺ μὲ εἰλικρίνειαν καὶ φανερὰ ἐλέγχει τὸν ἄλλον, ὅταν πταίῃ, τοῦ χαρίζει εἰρήνην.
Παρ. 10,11
πηγὴ ζωῆς ἐν χειρὶ δικαίου, στόμα δὲ ἀσεβοῦς καλύψει ἀπώλεια.
Κολιτσάρα
Εἰς τὸ χέρι τοῦ δικαίου ὑπάρχει ἡ πηγὴ τῆς ζωῆς, τῆς καλωσύνης καὶ τῆς ἀγάπης. Ἐξ ἀντιθέτου τὸ πονηρὸν στόμα τοῦ ἀσεβοῦς θὰ τὸ σκεπάσῃ ἡ ἀπώλεια καὶ ὁ ὄλεθρος.
Τρεμπέλα
Εἰς τὸ χέρι τοῦ ἐναρέτου εἶναι πηγή, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἀναβλύζει ζωή, καλωσύνη καὶ ἐλεημοσύνη, τὸ στόμα ὅμως τοῦ ἀσεβοῦς θὰ σκεπάσῃ ἡ ἀπώλεια, διότι δὲν ἔδειξεν ἔλεος καὶ συμπάθειαν.
Παρ. 10,12
μῖσος ἐγείρει νεῖκος, πάντας δὲ τοὺς μὴ φιλονεικοῦντας καλύπτει φιλία.
Κολιτσάρα
Τὸ μῖσος προκαλεῖ καὶ δημιουργεῖ φιλονεικίας καὶ ἔριδας, ὅλους δὲ ἐκείνους ποὺ δὲν φιλονεικοῦν, τοὺς στεγάζει καὶ τοὺς συνδέει φιλία καὶ ἀγάπη.
Τρεμπέλα
Τὸ μῖσος καὶ ἡ ἐχθρικὴ διάθεσις, ὅταν ὑπάρχῃ εἰς τὴν καρδίαν, δημιουργεῖ λογομαχίας καὶ φιλονικίας· ὅλους δὲ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν φιλονικοῦν, σκεπάζει φιλία καὶ ἀγάπη.
Παρ. 10,13
ὃς ἐκ χειλέων προφέρει σοφίαν, ῥάβδῳ τύπτει ἄνδρα ἀκάρδιον.
Κολιτσάρα
Ὅποιος βγάζει ἀπὸ τὰ χείλη του σοφοὺς κατὰ Θεὸν λόγους, εἶναι σὰν νὰ κτυπᾷ μὲ ράβδον τὸν ψυχικῶς ἀκαλλιέργητον ἄνθρωπον.
Τρεμπέλα
Ὅποιος ἀπὸ τὰ χείλη του βγάζει σοφοὺς λόγους, εἶναι ὡς νὰ κτυπᾷ μὲ ράβδον τὸν ψυχικῶς ἀμόρφωτον καὶ ἀγροῖκον.
Παρ. 10,14
σοφοὶ κρύψουσιν αἴσθησιν, στόμα δὲ προπετοῦς ἐγγίζει συντριβῇ.
Κολιτσάρα
Οἱ πραγματικὰ σοφοὶ ἀποταμιεύουν καὶ κρύπτουν ἐντὸς των τὴν γνῶσιν, διὰ νὰ τὴν χρησιμοποιήσουν ἐκεῖ ποὺ πρέπει, ἐνῷ τὸ στόμα τοῦ ἀπερίσκεπτου, ποὺ ἐπιπολαίως πετάει τὰ λόγια του, ὁδηγεῖ εἰς πλήρη συντριβήν.
Τρεμπέλα
Οἱ πραγματικῶς σοφοὶ ἀποταμιεύουν τὴν γνῶσιν διὰ νὰ τὴν χρησιμοποιήσουν εἰς τὴν ὥραν της, τὸ ἀνοικονόμητον ὅμως στόμα τοῦ ἐπιπολαίου καὶ προπετοῦς τὸν ὁδηγεῖ εἰς ὁλοκληρωτικὴν συντριβήν.
Παρ. 10,15
κτῆσις πλουσίων πόλις ὀχυρά, συντριβὴ δὲ ἀσεβῶν πενία.
Κολιτσάρα
Ἡ περιουσία τῶν εὐσεβῶν πλουσίων μένει σταθερὰ ὡσὰν τὴν ὠχυρωμένην πόλιν, τοὺς ἀσεβεῖς ὅμως, καὶ ἂν πλουτήσουν, θὰ τοὺς συντρίψῃ ἐν τέλει ἡ φτώχεια.
Τρεμπέλα
Ὁ πλοῦτος, τὸν ὁποῖον δίδει ὁ Θεὸς εἰς ὅσους τὸν φοβοῦνται, εἶναι ὡσὰν πόλις ὠχυρωμένη, διότι τοὺς προστατεύει ἀπὸ ἀσθενείας καὶ κινδύνους. Ἡ πτωχεία δὲ στέλλεται ὡς συντριβὴ τῶν ἀσεβῶν ἀνθρώπων.
Παρ. 10,16
ἔργα δικαίων ζωὴν ποιεῖ, καρποὶ δὲ ἀσεβῶν ἁμαρτίας.
Κολιτσάρα
Τὰ ἔργα τῶν δικαίων καθιστοῦν τὴν ζωὴν αὐτῶν τῶν ἰδίων καὶ τῶν ἄλλων εὐτυχισμένην, ἐνῷ οἱ καρποὶ τῶν ἀσεβῶν εἶναι αἱ ψυχοκτόνοι ἁμαρτίαι.
Τρεμπέλα
Αἱ πράξεις τῶν ἐναρέτων ἔχουν ὡς μισθόν των τὴν ζωήν, οἱ καρποὶ ὅμως τῶν ἀσεβῶν εἶναι ἁμαρτίαι, αἱ ὁποῖαι φέρουν θάνατον.
Παρ. 10,17
ὁδοὺς δικαίας ζωῆς φυλάσσει παιδεία, παιδεία δὲ ἀνεξέλεγκτος πλανᾶται.
Κολιτσάρα
Ἡ κατὰ Θεὸν διαπαιδαγώγησις καὶ μόρφωσις διατηρεῖ ὀρθὰς τὰς πορείας τῆς ζωῆς μας. Ἐξ ἀντιθέτου ἡ κακὴ ἀνατροφή, ἡ χωρὶς ὑποδείξεις καὶ ἐλέγχους παιδαγωγία ὁδηγεῖ εἰς ὀλεθρίας πλάνας.
Τρεμπέλα
Τὴν ἐνάρετον ζωὴν διατηρεῖ καὶ προφυλάττει ἡ ἐκ τοῦ θείου νόμου μόρφωσις, ἐνῷ ἡ ἀνατροφή, ἡ ἱστορημένη ἐλέγχων καὶ παιδαγωγικῶν τιμωριῶν, εἶναι πεπλανημένη καὶ ἀποπλανᾷ τὸν ἄνθρωπον.
Παρ. 10,18
καλύπτουσιν ἔχθραν χείλη δίκαια, οἱ δὲ ἐκφέροντες λοιδορίας ἀφρονέστατοί εἰσιν.
Κολιτσάρα
Καὶ ἂν ὑπάρχῃ κάποια ἐχθρότης εἰς τὴν καρδίαν τῶν δικαίων ἀνθρώπων, τὸ στόμα των δὲν τὴν ἐκφράζει, ἀλλὰ τὴν σκεπάζει. Ἐξ ἀντιθέτου αὐτοί, οἱ ὁποῖοι ἐκστομίζουν λόγους ὑβριστικούς, εἶναι ἀφρονέστατοι καὶ ἀνοητότατοι.
Τρεμπέλα
Τὰ χείλη τοῦ δικαίου καὶ ἐναρέτου ἀνθρώπου καλύπτουν καὶ δὲν ἐξωτερικεύουν τὴν ἔχθραν, διότι τὴν συμπνίγουν, προτοῦ ἐκδηλωθῇ. Ὅσοι ὅμως ἀφήνουν ἐλεύθερον τὸ στόμα των νὰ ἐκστομίζῃ λόγους ὑβριστικούς, εἶναι καθ’ ὑπερβολὴν ἄφρονες καὶ ἀνόητοι.
Παρ. 10,19
ἐκ πολυλογίας οὐκ ἐκφεύξῃ ἁμαρτίαν, φειδόμενος δὲ χειλέων νοήμων ἔσῃ.
Κολιτσάρα
Ἀπὸ τὴν πολυλογίαν δὲν θὰ ξεφύγῃς τὴν ἁμαρτίαν, ἐνῷ ἐὰν προσέχῃς τὰ χείλη σου καὶ εἶσαι λιγοστὸς εἰς τὰ λόγια σου, θὰ φανῇς συνετὸς καὶ φρόνιμος.
Τρεμπέλα
Ἀπὸ τὴν πολυλογίαν εἶναι ἀδύνατον νὰ ξεφύγῃς τὴν ἁμαρτίαν καὶ νὰ μὴ παρεκτροπῇς λέγων καὶ ἀπερισκέπτους λόγους· ἐκεῖνος ὅμως, ὁ ὁποῖος προσέχει τὰ χείλη του τί θὰ εἴπουν, εἶναι συνετὸς καὶ μυαλωμένος.
Παρ. 10,20
ἄργυρος πεπυρωμένος γλῶσσα δικαίου, καρδία δὲ ἀσεβοῦς ἐκλείψει.
Κολιτσάρα
Ἡ γλῶσσα τοῦ δικαίου εἶναι καθαρὰ ὡσὰν τὸν ἄργυρον, ποὺ ἔχει καθαρισθῇ διὰ τοῦ πυρός, ἐνῷ ἡ καρδία τοῦ ἀσεβοῦς εἶναι διεφθαρμένη καὶ θὰ ἐξαφανισθῇ.
Τρεμπέλα
Ἡ γλῶσσα τοῦ καλοῦ καὶ εὐσεβοῦς ἀνθρώπου εἶναι ἀσῆμι ἀνόθευτον, ποὺ ἐκαθαρίσθη εἰς τὴν φωτιά. Ἐξ ἀντιθέτου ἡ διεφθαρμένη καρδία τοῦ ἀσεβοῦς θὰ ἐξαφανισθῇ.
Παρ. 10,21
χείλη δικαίων ἐπίσταται ὑψηλά, οἱ δὲ ἄφρονες ἐν ἐνδείᾳ τελευτῶσιν.
Κολιτσάρα
Τὰ χείλη τῶν δικαίων γνωρίζουν νὰ ὁμιλοῦν δι’ ὑψηλὰ καὶ σοφὰ νοήματα. Ἐνῷ οἱ ἁμαρτωλοὶ καὶ ἀσύνετοι πεθαίνουν μέσα εἰς τὴν πνευματικὴν των γυμνότητα καὶ πτωχείαν.
Τρεμπέλα
Τὰ χείλη τῶν δικαίων γνωρίζουν νὰ λέγουν μεγάλας καὶ ὑψηλὰς ἀληθείας, ἐνῷ οἱ ἀσεβεῖς καὶ ἁμαρτωλοὶ ἀποθνήσκουν οἰκτρῶς μέσα εἰς πνευματικὴν πτωχείαν.
Παρ. 10,22
εὐλογία Κυρίου ἐπὶ κεφαλὴν δικαίου· αὕτη πλουτίζει, καὶ οὐ μὴ προστεθῇ αὐτῇ λύπη ἐν καρδίᾳ.
Κολιτσάρα
Ἡ εὐλογία τοῦ Κυρίου πλουσία κατέρχεται εἰς τὴν κεφαλὴν τοῦ δικαίου. Αὐτὴ τὸν κάμνει πλούσιον καὶ χάρις εἰς αὐτὴν δὲν θὰ κατακυριεύσῃ λύπη τὴν καρδίαν του.
Τρεμπέλα
Ἡ εὐλογία τοῦ Κυρίου καταπέμπεται εἰς τὴν κεφαλὴν τοῦ δικαίου. Αὐτὴ τὸν κάμνει πλούσιον. Καὶ αὐτός, ὡπλισμένος μὲ τὴν τοιαύτην εὐλογίαν, δέχεται χωρὶς ἀπογοήτευσιν τὰς ἐφόδους τῆς θλίψεως εἰς τὴν καρδίαν του.
Παρ. 10,23
ἐν γέλωτι ἄφρων πράσσει κακά, ἡ δὲ σοφία ἀνδρὶ τίκτει φρόνησιν.
Κολιτσάρα
Μὲ ἀνόητα γέλια ὁ ἀσύνετος διαπράττει τὰ πονηρὰ αὐτοῦ ἔργα. Ἡ σοφία ὅμως χαρίζει εἰς τὸν ἄνθρωπον σύνεσιν καὶ διάκρισιν, πὼς νὰ φέρεται εἰς τὰς διαφόρους περιστάσεις.
Τρεμπέλα
Ὁ ἄφρων καὶ ἀσεβὴς διαπράττει τὸ κακὸν μὲ γέλια καὶ πνευματικὴν ἀναισθησίαν, ἡ σοφία ὅμως χαρίζει εἰς τὸν ἄνθρωπον διάκρισιν πότε νὰ γελᾷ καὶ πότε νὰ πενθῇ ἢ νὰ κλαίῃ.
Παρ. 10,24
ἐν ἀπωλείᾳ ἀσεβὴς περιφέρεται, ἐπιθυμίᾳ δὲ δικαίου δεκτή.
Κολιτσάρα
Μέσα εἰς τὴν φθορὰν καὶ τὸν ὄλεθρον κινεῖται συνεχῶς ὁ ἀσεβής. Οἱ εὐγενεῖς ὅμως καὶ ἱεροὶ πόθοι τοῦ δικαίου γίνονται δεκτοὶ ἀπὸ τὸν Θεὸν καὶ ἐκπληρώνονται.
Τρεμπέλα
Εἰς τὴν ἀπώλειαν ζῇ καὶ κινεῖται διαρκῶς ὁ ἀσεβής, καίτοι τὴν ἀπεύχεται καὶ τὴν φοβεῖται, οἱ πόθοι ὅμως τοῦ δικαίου γίνονται δεκτοὶ καὶ εἰσακουστοὶ ὑπὸ τοῦ Θεοῦ.
Παρ. 10,25
παραπορευομένης καταιγίδος ἀφανίζεται ἀσεβής, δίκαιος δὲ ἐκκλίνας σώζεται εἰς τὸν αἰῶνα.
Κολιτσάρα
Ὅταν ἐκσπᾷ καταιγὶς κινδύνων καὶ περιπετειῶν ὁ ἀσεβὴς δὲν γνωρίζει πῶς νὰ προφυλαχθῇ καὶ καταστρέφεται. Ἐξ ἀντιθέτου ὁ δίκαιος, χάρις εἰς τὸν παρὰ τοῦ Θεοῦ φωτισμόν, εὑρίσκει τρόπον σωτηρίας, παρεκκλίνει ἀπὸ τὸν κίνδυνον καὶ σώζεται πάντοτε.
Τρεμπέλα
Ὅταν ἐπέρχεται ἡ καταιγὶς τῆς δοκιμασίας, ὁ ἀσεβὴς δὲν ἠμπορεῖ νὰ σταθῇ, ἀλλὰ πίπτει καὶ ἐξαφανίζεται· ὁ δίκαιος ὅμως, διότι στηρίζεται ἐπὶ τοῦ θεμελίου τῆς πίστεως καὶ διότι φωτίζεται ἀπὸ αὐτήν, παραμερίζει ἢ ὑπομένει στερρῶς καὶ σώζεται διαπαντός.
Παρ. 10,26
ὥσπερ ὄμφαξ ὀδοῦσι βλαβερὸν καὶ καπνὸς ὄμμασιν, οὕτως παρανομία τοῖς χρωμένοις αὐτῇ.
Κολιτσάρα
Ὅπως τὸ ἄγουρο σταφύλι εἶναι βλαβερὸν διὰ τὰ δόντια καὶ ὁ καπνὸς διὰ τὰ μάτια, ἔτσι εἶναι βλαβερὰ καὶ ἡ παρανομία, δι’ ὅλους τοὺς ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι τὴν διαπράττουν.
Τρεμπέλα
Ὅπως ἡ ἀγουρίδα εἶναι πρᾶγμα βλαβερὸν εἰς τὰ δόντια καὶ ὁ καπνὸς εἰς τὰ μάτια, ἔτσι καὶ ἡ παράβασις τοῦ θείου νόμου εἰς ἐκείνους, ποὺ ἐργάζονται αὐτήν.
Παρ. 10,27
φόβος Κυρίου προστίθησιν ἡμέρας, ἔτη δὲ ἀσεβῶν ὀλιγωθήσεται.
Κολιτσάρα
Ἡ εὐσέβεια πρὸς τὸν Θεὸν χαρίζει μακροβιότητα. Ἐξ ἀντιθέτου τὰ ἔτη τῆς ζωῆς τῶν ἀσεβῶν θὰ εἶναι ὀλίγα.
Τρεμπέλα
Ὁ φόβος τοῦ Κυρίου, ἐπειδὴ ἐξασφαλίζει εἰρήνην καὶ γαλήνην εἰς τὴν ψυχήν, προσθέτει ἡμέρας εἰς τὴν ἐπίγειον ζωήν, ἐνῷ τὰ χρόνια τῶν ἁμαρτωλῶν θὰ ὀλιγοστεύσουν.
Παρ. 10,28
ἐγχρονίζει δικαίοις εὐφροσύνη, ἐλπὶς δὲ ἀσεβῶν ἀπολεῖται.
Κολιτσάρα
Ἡ χαρὰ καὶ ἡ εὐφροσύνη παραμένει ἐπὶ πολὺν χρόνον εἰς τοὺς δικαίους. Ἡ ἐλπὶς ὅμως τῶν ἀσεβῶν διὰ μίαν καλυτέραν ζωήν, θὰ μείνῃ ἀνεκπλήρωτος, θὰ χαθῇ καὶ θὰ ἐξαφανισθῇ.
Τρεμπέλα
Μὲ τοὺς ἐναρέτους παραμένει διαρκῶς ἡ εὐφροσύνη καὶ ἡ ψυχικὴ ἀγαλλίασις, ἐνῷ αἱ ἐλπίδες καὶ αἱ προσδοκίαι τῶν ἀσεβῶν θὰ χαθοῦν.
Παρ. 10,29
ὀχύρωμα ὁσίου φόβος Κυρίου, συντριβὴ δὲ τοῖς ἐργαζομένοις κακά.
Κολιτσάρα
Ἡ εὐλάβεια καὶ ὁ σεβασμὸς τοῦ δικαίου πρὸς τὸν Κύριον εἶναι δι’ αὐτὸν ἀπόρθητον ὀχύρωμα. Ἐκεῖνοι ὅμως, ποὺ διαπράττουν τὰ κακά, θὰ καταστραφοῦν.
Τρεμπέλα
Ὀχύρωμα ἰσχυρὸν διὰ τὸν εὐσεβῆ καὶ ἐνάρετον εἶναι ὁ φόβος τοῦ Θεοῦ, διότι ἐμπνέει εἰς αὐτοὺς θάρρος καὶ παρηγορίαν. Ἐνῷ διὰ τοὺς κακοποιοὺς ἐπιφυλάσσεται καταδίκη καὶ συντριβὴ λόγῳ τῆς ἀπελπισίας, ὑπὸ τῆς ὁποίας συνήθως καταλαμβάνονται.
Παρ. 10,30
δίκαιος εἰς τὸν αἰῶνα οὐκ ἐνδώσει, ἀσεβεῖς δὲ οὐκ οἰκήσουσι γῆν.
Κολιτσάρα
Ὁ δίκαιος ποτε δὲν θὰ μετακινηθῇ ἀπὸ τὴν θέσιν του, δὲν θὰ ἐκδιωχθῇ ἀπὸ τὸν οἶκον, ἀπὸ τὸ πάτριον ἐδαφος· ἐνῷ οἱ ἀσεβεῖς ἐξ ἀντιθέτου θὰ ξερριζωθοῦν, δὲν θὰ κατοικήσουν μονίμως εἰς αὐτό.
Τρεμπέλα
Ὁ δίκαιος ἄνθρωπος δὲν θὰ ἐκριζωθῇ ἀπὸ τὸ πάτριον ἔδαφος, οἱ ἀσεβεῖς ὅμως δὲν θὰ κατοικήσουν μονίμως εἰς αὐτό, ἀλλὰ θὰ ἐκπατρισθοῦν.
Παρ. 10,31
στόμα δικαίου ἀποστάζει σοφίαν, γλῶσσα δὲ ἀδίκου ἐξολεῖται.
Κολιτσάρα
Τὸ στόμα τοῦ δικαίου στάζει, ὡσὰν γλυκὺ μέλι, τὴν σοφίαν πάντοτε. Ἡ γλῶσσα ὅμως τοῦ πονηροῦ καὶ ἀδίκου θὰ ἐξολοθρευθῇ.
Τρεμπέλα
Τὸ στόμα τοῦ δικαίου ἀνθρώπου στάζει πάντοτε σοφίαν, ἡ γλῶσσα ὅμως τοῦ ἀσεβοῦς καὶ ἀδίκου θὰ ἐξολοθρευτῇ.
Παρ. 10,32
χείλη ἀνδρῶν δικαίων ἀποστάζει χάριτας, στόμα δὲ ἀσεβῶν ἀποστρέφεται.
Κολιτσάρα
Τὰ χείλη τῶν δικαίων στάζουν πάντοτε χάριτας Θεοῦ, ἐνῷ τὸ στόμα τῶν ἀσεβῶν προκαλεῖ τὴν ἀηδίαν καὶ ἀποστροφήν.
Τρεμπέλα
Τὰ χείλη τῶν δικαίων σταλάζουν χάριν, ἐνῷ τὸ στόμα τῶν ἀσεβῶν κινεῖ τὴν ἀηδίαν καὶ τὴν ἀποστροφήν.
Κεφάλαιο 11
Παρ. 11,1
Ζυγοὶ δόλιοι βδέλυγμα ἐνώπιον Κυρίου, στάθμιον δὲ δίκαιον δεκτὸν αὐτῷ.
Κολιτσάρα
Δόλιες ζυγαριές, ποὺ ζυγίζουν ἄδικα, εἶναι ἀποκρουστικὲς καὶ μισητὲς ἐνώπιον τοῦ Κυρίου. Ζύγια δὲ ὀρθὰ καὶ σωστὰ εἶναι δεκτὰ καὶ εὐλογημένα ἀπὸ τὸν Θεόν.
Τρεμπέλα
Οἱ ζυγαριὲς ποὺ ζυγίζουν μὲ ἀπάτην καὶ κλέπτουν, εἶναι σιχαμερὲς εἰς τὸν Θεόν, ὁ ὁποῖος δέχεται καὶ εὐλογεῖ τὸ σωστὸν καὶ δίκαιον μέτρον καὶ ζύγι.
Παρ. 11,2
οὗ ἐὰν εἰσέλθῃ ὕβρις, ἐκεῖ καὶ ἀτιμία· στόμα δὲ ταπεινῶν μελετᾷ σοφίαν. [Τελειότης εὐθέων ὁδηγήσει αὐτούς, αἱ ὑποσκελισμὸς ἀθετούντων προνομεύσει αὐτούς.]
Κολιτσάρα
Ὅπου θὰ εἰσέλθῃ καὶ θὰ κυριαρχήσῃ ὑπερηφάνεια, ἐκεῖ θὰ ἀκολουθήσῃ ὁ ἐξευτελισμὸς καὶ ἡ ταπείνωσις. Ἡ διάνοια δὲ τῶν ἀληθινὰ ταπεινῶν ἀνθρώπων μελετᾷ ὀρθὰ καὶ συνετὰ καὶ τὸ στόμα των ἐκφράζει σοφὰ λόγια. Ἡ τελειότης τῶν ἐναρέτων ἀνθρώπων θὰ ὁδηγῇ αὐτοὺς μὲ ἀσφάλειαν, ἐνῷ αὐτούς, ποὺ παραβαίνουν τὸν θεῖον νόμον, ἡ ὑποδούλωσις καὶ ἡ ἀποτυχία θὰ τοὺς ἔχουν λάφυρόν των.
Τρεμπέλα
Ὅπου θὰ εἰσχωρήσῃ ὑπερηφάνεια, ἡ ὁποία περιφρονεῖ τὰ πάντα καὶ ὑβρίζει τοὺς πάντας, ἐκεῖ θὰ ἐπακολουθήσῃ ἀτιμία καὶ ἐξευτελισμὸς τῶν ἀγερώχων αὐτῶν ἀνθρώπων. Τὸ στόμα δὲ τῶν ταπεινῶν καὶ ὑποχωρητικῶν κατόπιν σκέψεως συνετῆς λέγει τὸ ὀρθὸν καὶ τὸ πρέπον. Ἡ σύνεσις καὶ ἡ τελειότης τῶν ἐναρέτων ἀνθρώπων θὰ ὁδηγήσῃ αὐτοὺς ἀπροσκόπτως, ἐνῷ ἐκείνους, ποὺ παραβαίνουν τὸν θεῖον νόμον, θὰ καταστήσῃ λάφυρόν της ἡ ὑποδούλωσις καὶ ἡ ἀποτυχία.
Παρ. 11,3
ἀποθανὼν δίκαιος ἔλιπε μετάμελον, πρόχειρος δὲ γίνεται καὶ ἐπίχαρτος ἀσεβῶν ἀπώλεια.
Κολιτσάρα
Ὁ δίκαιος ὅταν ἀποθάνῃ, ἀφήνει ὄπισθέν του λύπην διὰ τὸν θάνατόν του· ὁ ὄλεθρος ὅμως τῶν ἀσεβῶν γίνεται ἀμέσως καὶ μετὰ χαρᾶς δεκτός.
Τρεμπέλα
Ὁ θάνατος τοῦ δικαίου ἀφήνει θλῖψιν καὶ ὀδύνην εἰς τοὺς ἐπιζῶντας, ἐπειδὴ οὗτοι ἐνθυμοῦνται τὴν ἀρετήν του, ἐνῷ ἡ ἑξαφάνισις τῶν ἀσεβῶν γίνεται ἀμέσως δεκτὴ μὲ ἀνακούφισιν καὶ εὐχαρίστησιν.
Παρ. 11,4
[ούκ ωφελήσει υπάρχοντα έν ημέρα θυμού, δικαιοσύνη δε ῥύσεται από θανάτου.]
Κολιτσάρα
Δὲν θὰ ὠφελήσουν τὰ πλούτη, ὅταν ἐκσπάσῃ ἡ θεία ὀργή. Ἐνῷ ἡ ἀρετὴ θὰ σώσῃ τὸν ἄνθρωπον ἀπὸ πολλὰ δεινὰ καὶ ἀπὸ τὸν αἰώνιον θάνατον.
Τρεμπέλα
Δὲν θὰ ὠφελήσουν εἰς τίποτε τὰ πλούτη, ὅταν ἐνσκήψῃ ἡ θεία ὀργὴ κατὰ τῶν ἀσεβῶν καὶ ἀδίκων πλουσίων, ἐνῷ ἡ ἐλεημοσύνη καὶ ἡ ἀρετὴ λυτρώνει ἀπὸ τὸν αἰώνιον θάνατον.
Παρ. 11,5
δικαιοσύνη ἀμώμους ὀρθοτομεῖ ὁδούς, ἀσέβεια δὲ περιπίπτει ἀδικίᾳ.
Κολιτσάρα
Ἡ ἀρετὴ χαράσσει ἄψογον καὶ εὐθεῖαν τὴν ὁδὸν τῶν ἀνθρώπων. Ἡ ἀσέβεια ὅμως περιπίπτει καὶ περιπλέκεται μέσα εἰς πολλὰς ἀδικίας.
Τρεμπέλα
Ἡ δικαιοσύνη καὶ ἡ ἀρετὴ τέμνει εὐθείας ὁδοὺς καὶ χρησιμοποιεῖ μέσα νόμιμα καὶ δίκαια, ἐνῷ ἡ ἀσέβεια περιπίπτει εἰς πολλὰς ἀνομίας καὶ ἀδικίας, διότι προτιμᾷ τὴν στρεβλὴν καὶ σκολιὰν ὁδόν.
Παρ. 11,6
δικαιοσύνη ἀνδρῶν ὀρθῶν ῥύεται αὐτούς, τῇ δὲ ἀπωλείᾳ αὐτῶν ἁλίσκονται παράνομοι.
Κολιτσάρα
Ἡ ἀρετὴ λυτρώνει τοὺς εὐσυνειδήτους καὶ ἐντίμους ἀνθρώπους. Ἐνῷ οἱ παραβάται τοῦ θείου νόμου συλλαμβάνονται εἰς τὴν παγίδα τῆς ἀπωλείας καὶ τοῦ ὀλέθρου.
Τρεμπέλα
Ἡ ἀρετὴ καὶ ἰδίως ἡ ἐλεημοσύνη λυτρώνει τοὺς ἐναρέτους ἀνθρώπους ἀπὸ πολλὰ δεινά, ἐνῷ οἱ παραβάται τοῦ θείου νόμου ἐξ ὑπαιτιότητός των συλλαμβάνονται σὰν εἰς παγίδα ἀπωλείας καὶ ὀλέθρου.
Παρ. 11,7
τελευτήσαντος ἀνδρὸς δικαίου οὐκ ὄλλυται ἐλπίς, τὸ δὲ καύχημα τῶν ἀσεβῶν ὄλλυται.
Κολιτσάρα
Ὅταν τελευτήσῃ ὁ δίκαιος ἄνθρωπος, δὲν χάνεται ἡ ἐλπὶς τῆς σωτηρίας του· ἐξ ἀντιθέτου δὲ ἐκεῖνα διὰ τὰ ὁποῖα ἐκαυχῶντο οἱ ἀσεβεῖς, ὁ πλοῦτος, ἡ δύναμις καὶ ἡ δόξα των, ἐξαφανίζονται ἐξ ὁλοκλήρου.
Τρεμπέλα
Ὅταν ἀποθάνῃ ὁ δίκαιος ἄνθρωπος, ἡ ἐλπὶς τῆς σωτηρίας του δὲν χάνεται, ἐκεῖνα ὅμως, διὰ τὰ ὁποῖα ἐκαυχῶντο οἱ ἀσεβεῖς, ἑξαφανίζονται τελείως.
Παρ. 11,8
δίκαιος ἐκ θήρας ἐκδύνει, ἀντ’ αὐτοῦ δὲ παραδίδοται ὁ ἀσεβής.
Κολιτσάρα
Ὁ δίκαιος διαφεύγει τὰς παγίδας, ποὺ τοῦ στήνουν ὡς πονηροὶ θηρευταὶ οἱ ἀσεβεῖς, ἀντ’ αὐτοῦ δὲ συλλαμβάνεται εἰς τὴν παγίδα καὶ παραδίδεται ὁ ἀσεβής.
Τρεμπέλα
Ὁ δίκαιος ἐξέρχεται σῶος καὶ ἀβλαβὴς ἀπὸ τὸν κίνδυνον, ποὺ διέτρεξεν ἀπὸ τοὺς διώκτας του, ἀντ’ αὐτοῦ δὲ θὰ παραδοθῇ ὑπὸ τῆς θείας δικαιοσύνης καὶ θὰ συλληφθῇ εἰς τὴν ἰδίαν παγίδα ὁ ἀσεβής.
Παρ. 11,9
ἐν στόματι ἀσεβῶν παγὶς πολίταις, αἴσθησις δὲ δικαίων εὔοδος.
Κολιτσάρα
Οἱ ἀσεβεῖς μὲ τὰ δόλια λόγια των στήνουν παγίδας διὰ τοὺς συμπολίτας των· ἐνῷ οἱ δίκαιοι μὲ τὴν συνετὴν συμπεριοοράν των καθιστοῦν ὁμαλοὺς τοὺς δρόμους τῆς ζωῆς τῶν ἄλλων.
Τρεμπέλα
Διὰ τῆς δημοκοπικῆς καὶ λαοπλάνου γλώσσης τῶν ἀσεβῶν παγιδεύονται οἱ πολῖται, παρασυρόμενοι εἰς κινήματα καὶ ἔργα καταστρεπτικά, διὰ τῆς συνετῆς ὅμως καὶ γνωστικῆς συμπεριφορᾶς τῶν δικαίων καὶ ἐναρέτων ἡγετῶν εὐοδοῦνται αἱ κοιναὶ καὶ ἐθνικαὶ ὑποθέσεις.
Παρ. 11,10
ἐν ἀγαθοῖς δικαίων κατώρθωσε πόλις, [καὶ ἐν ἀπωλείᾳ ἀσεβῶν ἀγαλλίαμα. Ἐν εὐλογίᾳ εὐθέων ὑψωθήσετσι πόλις,]
Κολιτσάρα
Μὲ τὰ συνετὰ λόγια καὶ τὰ ἐνάρετα ἔργα τῶν δικαίων ἀνορθώνονται καὶ προοδεύουν αἱ πόλεις. Ὅταν οἱ ἀσεβεῖς καταστρέφωνται, ἐπικρατεῖ χαρὰ καὶ ἀγαλλίασις. Μὲ τὰς εὐλογίας, ποὺ δίδει ὁ Θεὸς εἰς τοὺς εἰλικρινεῖς καὶ ἐντίμους, θὰ δοξασθῇ καὶ θὰ προοδεύσῃ ἡ πόλις.
Τρεμπέλα
Μὲ τὰ καλὰ κατορθώματα τῶν δικαίων ἡ πόλις, εἰς τὴν ὁποίαν ζοῦν, εὐτυχεῖ καὶ προοδεύει. Ὅταν δὲ ἐκλείψουν οἱ ἀσεβεῖς, δοκιμάζουν ἀγαλλίασιν οἱ λαοί. Διὰ τῆς εὐλογίας, ποὺ δίδει ὁ Θεὸς εἰς τοὺς εὐθεῖς καὶ εἰλικρινεῖς, θὰ ὑψωθῇ καὶ θὰ δοξασθῇ ἡ πόλις.
Παρ. 11,11
στόμασι δὲ ἀσεβῶν κατεσκάφη.
Κολιτσάρα
Μὲ τὰ ψευδῆ, τὰ πονηρὰ καὶ τὰ φαῦλα λόγια, ποὺ ἐξέρχονται ἀπὸ τὰ στόματα τῶν ἀσεβῶν, ἀνασκάπτεται ἐκ θεμελίων καὶ καταστρέφεται ἡ πόλις.
Τρεμπέλα
Μὲ τὰ στόματα δὲ τῶν ἀσεβῶν, ποὺ διαστρέφουν τὴν ἀλήθειαν, προπαγανδίζουν ὑπὲρ τοῦ ψεύδους καὶ ἐξαχρειώνουν τὰ πάντα, ἡ πόλις, εἰς τὴν ὁποίαν κατοικοῦν, θὰ καταστραφῇ καὶ θὰ σκαφῇ ἐκ θεμελίων.
Παρ. 11,12
μυκτηρίζει πολίτας ἐνδεὴς φρενῶν, ἀνὴρ δὲ φρόνιμος ἡσυχίαν ἄγει.
Κολιτσάρα
Ὁ ἀσύνετος καὶ ἀνόητος περιγελᾷ τοὺς συμπολίτας του, ἐνῷ ὁ φρόνιμος ἀνὴρ μένει ἥσυχος, διότι γνωρίζει νὰ συγκρατῇ τὴν γλῶσσαν του.
Τρεμπέλα
Ὁ ἀνόητος περιπαίζει καὶ ἐξουθενεῖ τοὺς συμπολίτας του, ἐνῷ ὁ συνετὸς εἶναι ἥσυχος, διότι συγκρατεῖ καὶ κυβερνᾷ τὴν γλῶσσαν του καὶ γενικῶς τὸν ἑαυτόν του.
Παρ. 11,13
ἀνὴρ δίγλωσσος ἀποκαλύπτει βουλὰς ἐν συνεδρίῳ, πιστὸς δὲ πνοῇ κρύπτει πράγματα.
Κολιτσάρα
Ὁ διπρόσωπος καὶ ἀκριτόμυθος ἄνθρωπος φανερώνει τὰς ἀπορρήτους ἀποφάσεις τῶν συμβουλίων, ἐνῷ ὁ ἐχέμυθος καὶ ἀξιόπιστος δὲν ἐκφράζει, ἀλλὰ ἀποκρύπτει ἐπιμελῶς τὰς μυστικὰς συζητήσεις καὶ ἀποφάσεις.
Τρεμπέλα
Ὁ διπρόσωπος καὶ ἀκριτόμυθος ἄνθρωπος δὲν δυσκολεύεται νὰ φανερώσῃ καὶ ἐνώπιον πολυμελοῦς συγκεντρώσεως τὰς εἰς ἰδιαίτερα συμβούλια ληφθείσας ἀποφάσεις καὶ τὰ μυστικά, ποὺ τοῦ ἐνεπιστεύθησαν. Ὁ ἀξιόπιστος ὅμως καὶ ἐχέμυθος, ὁ ὁποῖος συγκρατεῖ τὴν γλῶσσαν του, κρύπτει ὅσα τοῦ ἐξεμυστηρεύθησαν.
Παρ. 11,14
οἷς μὴ ὑπάρχει κυβέρνησις, πίπτουσιν ὥσπερ φύλλα, σωτηρία δὲ ὑπάρχει ἐν πολλῇ βουλῇ.
Κολιτσάρα
Οἱ ἄνθρωποι, ἀπὸ τοὺς ὁποίους λείπει ἡ συνετὴ διακυβέρνησις, πίπτουν ὅπως τὰ μαραμμένα φύλλα τῶν δένδρων. Ἡ σωτηρία δὲ κατορθώνεται διὰ μέσου πολλῆς σκέψεως καὶ μελέτης.
Τρεμπέλα
Ὅπου δὲν ὑπάρχει καλὴ διακυβέρνησις, οἱ πολῖται πίπτουν ὅπως τὰ ξηρὰ φύλλα τῶν δένδρων. Σωτηρία δὲ καὶ ἀσφάλεια ὑπάρχει μόνον εἰς τὴν βαθεῖαν ἐξέτασιν καὶ μελέτην τῶν ζητημάτων καὶ τὴν σύμφωνον ἀπόφασιν τῶν πολλῶν.
Παρ. 11,15
πονηρὸς κακοποιεῖ ὅταν συμμίξῃ δικαίῳ, μισεῖ δὲ ἦχον ἀσφαλείας.
Κολιτσάρα
Ὁ πονηρὸς ἄνθρωπος, προσεταιριζόμενος τὸν δίκαιον καὶ κρυπτόμενος ὄπισθεν τοῦ κύρους ἐκείνου, διαπράττει εὐχερέστερον τὸ κακόν. Μισεῖ δὲ κάθε φωνὴν ἀνθρώπου καὶ ἦχον σάλπιγγας, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ εἰδοποιηθοῦν οἱ ἄλλοι καὶ θὰ ἀσφαλισθοῦν ἀπὸ αὐτόν.
Τρεμπέλα
Ὁ πονηρὸς ἄνθρωπος, πλησιάζων τὸν ἐνάρετον καὶ ὄπισθεν αὐτοῦ κρυπτόμενος καὶ καλυπτόμενος, κακοποιεῖ, μισεῖ δὲ καὶ ἀπεχθάνεται κάθε ἦχον σάλπιγγας ἢ κώδωνος, ὁ ὁποῖος προειδοποιεῖ τοὺς ἀπονηρεύτους διὰ τὸν ἐξ αὐτοῦ κίνδυνον καὶ τοὺς προφυλάσσει ἀπὸ τοὺς σκοτεινοὺς σκοπούς του.
Παρ. 11,16
γυνὴ εὐχάριστος ἐγείρει ἀνδρὶ δόξαν, θρόνος δὲ ἀτιμίας γυνὴ μισοῦσα δίκαια. πλούτου ὀκνηροὶ ἐνδεεῖς γίνονται, οἱ δὲ ἀνδρεῖοι ἐρείδονται πλούτῳ.
Κολιτσάρα
Γυνὴ κοσμημένη μὲ ἠθικὰ χαρίσματα γίνεται ἀφορμὴ καὶ αἰτία δόξης διὰ τὸν σύζυγόν της. Ἐξ ἀντιθέτου ἡ γυναῖκα, ἡ ὁποία μισεῖ καὶ ἀποστρέφεται τὴν δικαιοσύνην καὶ τὴν ἀρετήν, γίνεται αἰτία καὶ ἑστία καταφρονήσεως καὶ ἐξευτελισμοῦ διὰ τὸν ἄνδρα της. Οἱ ὀκνηροί, κατασωτεύοντες τὰ ὅσα ἔχουν, ἀπογυμνώνονται ἀπὸ τὰ πλούτη των. Ἐξ ἀντιθέτου δὲ οἱ ἐργατικοὶ καὶ δραστήριοι πλουτίζουν καὶ στηρίζονται ἀσφαλεῖς εἰς τὰ πλούτη των.
Τρεμπέλα
Ἡ χαριτωμένη σύζυγος γίνεται αἰτία νὰ ἐπαινῆται ὁ σύζυγός της, θρόνος δὲ πλήρης ἀτιμιῶν καὶ περιφρονήσεων γίνεται ἡ σύζυγος, ἡ ὁποία μισεῖ καὶ ἀπεχθάνεται τὴν ἐνάρετον ζωὴν καὶ ζῇ ζωὴν παρεκτροπῶν. Οἱ ὀκνηροὶ κατεξοδεύουν τὴν πλουσίαν κληρονομίαν των καὶ τελικῶς στεροῦνται αὐτῆς· ἐνῷ οἱ ἐργατικοὶ καὶ φιλόπονοι πλουτίζουν καὶ ὁ πλοῦτος των γίνεται στήριγμά των.
Παρ. 11,17
τῇ ψυχῇ αὐτοῦ ἀγαθὸν ποιεῖ ἀνὴρ ἐλεήμων, ἐξολλύει δὲ αὐτοῦ σῶμα ὁ ἀνελεήμων.
Κολιτσάρα
Ὁ ἄνθρωπος, ποὺ ἐλεεῖ τοὺς ἄλλους, κάμνει εἰς τὴν πραγματικότητα μεγάλο καλὸν εἰς τὸν ἑαυτόν του, εἰς τὴν ψυχὴν καὶ τὸ σῶμα του. Ὁ δὲ ἄσπλαγχνος καὶ ἀνελεήμων καταστρέφει τὴν ἐπίγειον ζωήν του καὶ τὴν ψυχήν του.
Τρεμπέλα
Ὁ ἐλεήμων καὶ εὐσπλαγχνικὸς ἄνθρωπος ὠφελεῖ τὴν ψυχήν του, καταστρέφει δὲ τὸν ἑαυτόν του ὁ ἄσπλαγχνος καὶ ἀνελεήμων.
Παρ. 11,18
ἀσεβὴς ποιεῖ ἔργα ἄδικα, σπέρμα δὲ δικαίων μισθὸς ἀληθείας.
Κολιτσάρα
Ὁ ἀσεβὴς διαπράττει ἔργα ἄδικα καὶ μάταια χωρὶς καμμίαν ὠφέλειαν διὰ τὸν ἑαυτόν του. Ὅσα ὅμως ἔργα καλὰ σπείρουν καὶ πραγματοποιήσουν οἱ δίκαιοι, θὰ εἶναι δι’ αὐτοὺς ἀληθινὴ μισθαποδοσία καὶ ἀνταμοιβή.
Τρεμπέλα
Ὁ ἀσεβὴς κοπιάζει ματαίως εἰς ἔργα, ἀπὸ τὰ ὁποῖα δὲν πρόκειται νὰ ὠφεληθῇ τίποτε, ἐκεῖνο ὅμως ποὺ ἐργάζονται καὶ σπείρουν οἱ δίκαιοι, θὰ ἔχῃ δι’ αὐτοὺς ἀληθινὴν μισθαποδοσίαν καὶ ἀνταμοιβήν.
Παρ. 11,19
υἱὸς δίκαιος γεννᾶται εἰς ζωήν, διωγμὸς δὲ ἀσεβοῦς εἰς θάνατον.
Κολιτσάρα
Ἄνθρωπος δίκαιος θὰ ζήσῃ εὐτυχισμένην ζωήν, ὁ ἀσεβὴς ὅμως, ὁ ὁποῖος ἐπιδιώκει τὸ κακόν, θὰ καταλήξῃ εἰς τὸν ὄλεθρον.
Τρεμπέλα
Τὸ ἐνάρετον παιδὶ γεννᾶται διὰ νὰ ζήσῃ πολλὰ ἔτη, αἱ ἐπιδιώξεις ὅμως τοῦ ἀσεβοῦς θὰ τὸν ὁδηγήσουν εἰς θάνατον σωματικόν, ἀλλὰ καὶ αἰώνιον.
Παρ. 11,20
βδέλυγμα Κυρίῳ διεστραμμέναι ὁδοί, προσδεκτοὶ δὲ αὐτῷ πάντες ἄμωμοι ἐν ταῖς ὁδοῖς αὐτῶν.
Κολιτσάρα
Οἱ διεστραμμένοι τρόποι ζωῆς τοῦ ἀσεβοῦς εἶναι ἀποκρουστικοὶ καὶ μισητοὶ ἐνώπιον τοῦ Κυρίου. Ἐξ ἀντιθέτου εἶναι ἀγαπητοὶ εἰς αὐτὸν οἱ ἀκέραιοι καὶ ἄμωμοι εἰς ὅλας τὰς ἐκδηλώσεις τῆς ζωῆς των.
Τρεμπέλα
Εἶναι σιχαμεροὶ εἰς τὸν Θεὸν οἱ κακοὶ δρόμοι, τοὺς ὁποίους βαδίζουν οἱ ἁμαρτωλοί, ἀγαπητοὶ δὲ εἰς αὐτὸν εἶναι οἱ ἄμεμπτοι εἰς ὅλας τὰς ἐκδηλώσεις τῆς ζωῆς των.
Παρ. 11,21
χειρὶ χεῖρας ἐμβαλὼν ἀδίκως οὐκ ἀτιμώρητος ἔσται, ὁ δὲ σπείρων δικαιοσύνην λήψεται μισθὸν πιστόν.
Κολιτσάρα
Ἐκεῖνος ποὺ δίδει τὸ χέρι του εἰς τὸ χέρι τοῦ ἄλλου καὶ συνάπτει συμφωνίαν διὰ τὴν πραγματοποίησιν ἀδίκων ἔργων, δὲν θὰ μείνῃ ἀτιμώρητος παρὰ Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων. Ὅποιος ὅμως σκορπίζει παντοῦ τὰ ἔργα τῆς αρετῆς θὰ πάρῃ τὸν πρέποντα μισθόν.
Τρεμπέλα
Δὲν θὰ μείνῃ ἀτιμώρητος ἐκεῖνος, ποὺ θὰ βάλῃ τὸ χέρι του εἰς χεῖρας ἄλλου, διὰ να συμφωνήσῃ μαζί του πρὸς διάπραξιν ἀδικίας. Ὅποος ὅμως κατὰ τὴν ἐπίγειον ζωήν του σπείρει ἀρετήν, θὰ ἀπολαύσῃ δίκαιον καὶ ἀσφαλῆ μισθόν.
Παρ. 11,22
ὥσπερ ἐνώτιον ἐν ῥινὶ ὑός, οὕτως γυναικὶ κακόφρονι κάλλος.
Κολιτσάρα
Ὅ,τι εἶναι τὸ χρυσὸ σκουλαρίκι εἰς τὴν μύτην τοῦ χοίρου, κάτι τέτοιο εἶναι καὶ τὸ κάλλος εἰς τὴν ἀσύνετον καὶ μὲ ἁμαρτωλὰ φρονήματα γυναῖκα.
Τρεμπέλα
Καθὼς εἶναι ἀταίριαστον νὰ κρεμασθῇ τὸ σκουλαρίκι εἰς τὴν μύτην τοῦ χοίρου, ἡ ὁποία διαρκῶς ἀνακατώνει τὸν βόρβορον, ἔτσι εἶναι ἀταίριαστον καὶ τὸ σωματικὸν κάλλος εἰς τὴν δύστροπον καὶ κακοκέφαλον γυναῖκα, τῆς ὁποίας τὰ φρονήματα καὶ αἱ διαθέσεις εἶναι ἁμαρτωλά.
Παρ. 11,23
ἐπιθυμία δικαίων πᾶσα ἀγαθή, ἐλπὶς δὲ ἀσεβῶν ἀπολεῖται.
Κολιτσάρα
Ὅλαι αἱ ἐπιθυμίαι τῶν δικαίων εἶναι ἀγαθαὶ καὶ θὰ πραγματοποιηθοῦν ἐκ μέρους τοῦ Θεοῦ. Κάθε δὲ πονηρὰ ἐλπὶς τῶν ἀσεβῶν ἀνθρώπων, διότι εἶναι κακή, θὰ καταστραφῇ.
Τρεμπέλα
Κάθε πόθος καὶ ἐπιθυμία τῶν δικαίων εἶναι καλή, καὶ δι’ αὐτὸ δὲν θὰ ἀπορριφθῇ ἀπὸ τὸν Θεόν, ἡ ἐλπὶς ὅμως τῶν ἀσεβῶν θὰ χαθῇ, μένουσα ἀνεκπλήρωτος.
Παρ. 11,24
εἰσίν, οἳ τὰ ἴδια σπείροντες πλείονα ποιοῦσιν, εἰσὶ δὲ καὶ οἳ συνάγοντες ἐλαττονοῦνται.
Κολιτσάρα
Ὑπάρχουν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι σκορπίζουν ἁπλόχερα τὰ ἀγαθά των διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν ἄλλων καὶ μὲ τὴν εὐλογίαν τοῦ Θεοῦ ἀποκτοῦν πολὺ περισσότερα. Ὑπάρχουν δὲ ἐξ ἀντιθέτου καὶ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι, ἂν καὶ διαρκῶς συγκεντρώνουν ὑλικὰ ἀγαθὰ μὲ παρανόμους τρόπους, πάντοτε στεροῦνται.
Τρεμπέλα
Ὑπάρχουν ἄνθρωποι, ποὺ σκορπίζουν εἰς καλοὺς σκοποὺς τὰ ἀγαθά των καὶ ἔτσι τὰ πολλαπλασιάζουν μὲ τὴν εὐλογίαν τοῦ Θεοῦ. Καὶ ὑπάρχουν ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι διαρκῶς μαζεύουν, καὶ ὅμως στεροῦνται, σὰν νὰ λιγοστεύη ὁ πλοῦτος των.
Παρ. 11,25
ψυχὴ εὐλογουμένη πᾶσα ἁπλῆ, ἀνὴρ δὲ θυμώδης οὐκ εὐσχήμων.
Κολιτσάρα
Ὁ εὐθύς, ὁ ἄκακος ἄνθρωπος ἔχει πάντοτε τὰς εὐλογίας ἐκ μέρους τοῦ Θεοῦ καὶ τὸν ἔπαινον ἐκ μέρους τῶν ἀνθρώπων. Ἄνθρωπος ὅμως, ποὺ ἀποθηριώνεται ἀπὸ τὸν θυμόν, ἔχει ἀποκρουστικὴν συμπεριφορὰν καὶ κακὴν τὴν ἐμφάνισιν.
Τρεμπέλα
Ἡ ἐλεήμων καὶ γενναιόδωρος ψυχὴ ἐλεεῖ μὲ ἱλαρότητα, ἁπλότητα καὶ εὐκολίαν, ὁ θυμώδης ὅμως ἄνθρωπος ἔχει ἄσχημον καὶ ἀποκρουστικὴν συμπεριφοράν.
Παρ. 11,26
ὁ συνέχων σῖτον ὑπολείποιτο αὐτὸν τοῖς ἔθνεσιν, εὐλογίαν δὲ εἰς κεφαλὴν τοῦ μεταδιδόντος.
Κολιτσάρα
Δι’ ἐκεῖνον, ποὺ συνάγει καὶ κρύπτει τὸ σιτάρι ἐν καιρῷ λιμοῦ, μὲ τὸν σκοπὸν νὰ τὸ πωλήσῃ πανάκριβα, ὅλοι εὔχονται νὰ τοῦ τὸ λεηλατήσουν ξένοι ἐπιδρομεῖς καὶ ἐχθροί. Ἡ εὐλογία δὲ τοῦ Θεοῦ χορηγεῖται πλουσία εἰς ἐκεῖνον ποὺ δίδει καὶ εἰς τοὺς ἄλλους.
Τρεμπέλα
Δι’ ἐκεῖνον, ποὺ κρύπτει τὸ σιτάρι ἐν καιρῷ πείνης διὰ νὰ πλουτίσῃ, δηλαδὴ τὸν μαυραγορίτην, ὅλοι εὔχονται νὰ τοῦ τὸ λεηλατήσουν οἱ ἐχθροί, ἡ εὐλογία δὲ τοῦ Θεοῦ δίδεται πλουσία εἰς ἐκεῖνον, ποὺ δίδει καὶ εἰς τοὺς ἄλλους.
Παρ. 11,27
τεκταινόμενος ἀγαθὰ ζητεῖ χάριν ἀγαθήν, ἐκζητοῦντα δὲ κακά, καταλήψεται αὐτόν.
Κολιτσάρα
Αὐτὸς ποὺ σκέπτεται πάντοτε καὶ πράττει τὸ καλόν, ἐπιδιώκει καὶ εὑρίσκει πολλὴν χάριν ἐκ μέρους τοῦ Θεοῦ. Ἐκεῖνον ὅμως, ὁ ὁποῖος ἐπιζητεῖ νὰ πράττῃ τὰ κακὰ εἰς βάρος τῶν ἄλλων, αὐτὰ τὰ κακὰ θὰ ἐπιπέσουν ἐπὶ τῆς κεφαλῆς του καὶ θὰ τὸν συντρίψουν.
Τρεμπέλα
Ἐκεῖνος ποὺ ἐργάζεται τὸ ἀγαθόν, ἐπιδιώκει νὰ εὕρῃ πολλὴν χάριν ἀπὸ τὸν Θεόν, ἐκεῖνον δέ, ποὺ ἐπιζητεῖ νὰ κάμῃ τὸ κακόν, θὰ τὸν συναντήσῃ δυστυχία.
Παρ. 11,28
ὁ πεποιθὼς ἐπὶ πλούτῳ οὗτος πεσεῖται, ὁ δὲ ἀντιλαμβανόμενος δικαίων οὗτος ἀνατελεῖ.
Κολιτσάρα
Ἐκεῖνος, ποὺ ἔχει πεποίθησιν καὶ ἐλπίδα εἰς τὸν πλοῦτον του, θὰ πέσῃ καὶ θὰ καταστραφῇ. Ἐκεῖνος ὅμως, ποὺ βοηθεῖ καὶ ὑποστηρίζει τοὺς ἀναξιοπαθοῦντας δικαίους, αὐτὸς θὰ ἀνατείλῃ ὡσὰν λαμπρὸς ἥλιος.
Τρεμπέλα
Ὅποιος ἔχει τὴν ἐμπιστοσύνην καὶ τὴν ἐλπίδα του εἰς τὸν πλοῦτον, αὐτὸς θὰ πέσῃ, διότι στηρίζεται εἰς πρᾶγμα φθαρτὸν καὶ μάταιον, ἐνῷ ἐκεῖνος ποὺ ἐλεεῖ τοὺς ἀξίους ἐλεημοσύνης πτωχούς, θὰ καταστῇ λαμπρὸς καὶ περιφανής.
Παρ. 11,29
ὁ μὴ συμπεριφερόμενος τῷ ἑαυτοῦ οἴκῳ κληρονομήσει ἄνεμον, δουλεύσει δὲ ἄφρων φρονίμῳ.
Κολιτσάρα
Ἐκεῖνος, ποὺ δὲν ζῇ καὶ δὲν συμπεριφέρεται καλὰ μέσα εἰς τὸ σπίτι του, θὰ κληρονομήσῃ ἀέρα, θὰ γίνῃ δηλαδὴ πτωχός. Ὁ ἄμυαλος καὶ ἀσύνετος θὰ καταντήσῃ δοῦλος εἰς τὸν συνετόν.
Τρεμπέλα
Ὅποιος δὲν καταστέκεται εἰς τὸ σπίτι του καὶ δὲν συμπεριφέρεται καλὰ πρὸς τοὺς οἰκείους του, θὰ κληρονομήσῃ ἀέρα καὶ θὰ πτωχύνῃ. Ὁ ἀσύνετος δὲ καὶ ἄμυαλος θὰ καταντήσῃ ὑπηρέτης καὶ δοῦλος τοῦ φρονίμου καὶ συνετοῦ.
Παρ. 11,30
ἐκ καρποῦ δικαιοσύνης φύεται δένδρον ζωῆς, ἀφαιροῦνται δὲ ἄωροι ψυχαὶ παρανόμων.
Κολιτσάρα
Ἀπὸ τοὺς καρποὺς καὶ τὰ ἔργα τῆς δικαιοσύνης φυτρώνει καὶ μεγεθύνεται τὸ δένδρον τῆς μακρᾶς καὶ εὐτυχισμένης ζωῆς· ἐνῷ ἡ ζωὴ τῶν παρανόμων ἀνδρῶν ἀφαιρεῖται πρόωρα.
Τρεμπέλα
Ἀπὸ τὰ δίκαια κέρδη φυτρώνει δένδρον ζωῆς, δηλαδὴ μακροημέρευσις, ἐνῷ αἱ ψυχαὶ τῶν παραβατῶν τοῦ θείου νόμου ἁρπάζονται προώρως.
Παρ. 11,31
εἰ ὁ μὲν δίκαιος μόλις σώζεται, ὁ ἀσεβὴς καὶ ἁμαρτωλὸς ποῦ φανεῖται;
Κολιτσάρα
Ἐὰν ὅμως καὶ αὐτὸς ἀκόμη ὁ δίκαιος μόλις καὶ μετὰ βίας σώζεται, ὁ ἀσεβὴς καὶ ὁ ἁμαρτωλὸς πῶς θὰ τολμήσῃ νὰ παρουσιασθῇ ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ;
Τρεμπέλα
Ἐὰν ὁ δίκαιος καὶ ἐνάρετος μὲ δυσκολίαν σώζεται, διότι τὰ ἔργα μας πάντοτε ὑπολείπονται ἀπὸ ὅσα μᾶς παραγγέλλει ὁ Θεός, ὁ ἀμετανόητος καὶ ἀσεβὴς ποῦ θὰ φανῇ;
Κεφάλαιο 12
Παρ. 12,1
Ὁ ἀγαπῶν παιδείαν, ἀγαπᾷ αἴσθησιν, ὁ δὲ μισῶν ἐλέγχους ἄφρων.
Κολιτσάρα
Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἀγαπᾷ τὴν κατὰ Θεὸν παιδείαν καὶ μόρφωσιν, ἀγαπᾷ τὴν ἀληθινὴν γνῶσιν καὶ ὀρθὴν διάκρισιν. Ὅποιος ὅμως μισεῖ καὶ ἀποστρέφεται τοὺς ἐλέγχους, εἶναι ἀνόητος καὶ ἀσύνετος.
Τρεμπέλα
Ἐκεῖνος ποὺ ἀρέσκεται εἰς τὴν κατὰ Θεὸν παιδαγωγίαν, ἀγαπᾷ νὰ καταστῇ ἱκανὸς ὅπως διακρίνῃ τὸ καλὸν ἀπὸ τοῦ κακοῦ. Ὅποιος δὲ μισεῖ τοὺς ἐκ τῆς παιδαγωγίας τοῦ Θεοῦ ἐλέγχους, αὐτὸς εἶναι ἀνόητος καὶ ἄμυαλος.
Παρ. 12,2
κρείσσων ὁ εὑρὼν χάριν παρὰ Κυρίῳ, ἀνὴρ δὲ παράνομος παρασιωπηθήσεται.
Κολιτσάρα
Πολὺ καλύτερος ἀπὸ ὅλους εἶναι ὁ ἄνθρωπος, ποὺ εὑρῆκε καὶ ἔλαβε χάριν διὰ τῆς εὐσεβείας του ἀπὸ τὸν Κύριον. Ὁ δὲ παράνομος ἄνθρωπος θὰ λησμονηθῇ ἀπὸ τὸν Θεὸν καὶ τοὺς ἀνθρώπους.
Τρεμπέλα
Δὲν συγκρίνεται μὲ κανένα ὁ ἄνθρωπος, ποὺ εὗρε χάριν καὶ ἔλεος ἀπὸ τὸν Κύριον, ὁ παραβάτης ὅμως τοῦ θείου νόμου θὰ λησμονηθῇ ὑπὸ τοῦ Θεοῦ.
Παρ. 12,3
οὐ κατορθώσει ἄνθρωπος ἐξ ἀνόμου, αἱ δὲ ῥίζαι τῶν δικαίων οὐκ ἐξαρθήσονται.
Κολιτσάρα
Κανεὶς ἄνθρωπος δὲν θὰ προκόψῃ καὶ δὲν θὰ κατευοδωθῇ μὲ τὰς παρανομίας του. Αἱ ρίζαι ὅμως τῶν δικαίων μένουν στερεαὶ εἰς τὸ ἔδαφος, ὥστε καὶ αὐτοὶ καὶ οἱ ἀπόγονοί των νὰ μὴ χαθοῦν.
Τρεμπέλα
Ἀπὸ τὴν ἀδικίαν καὶ τὴν παρανομίαν δὲν θὰ προκόψῃ ποτὲ ὁ ἄνθρωπος. Αἱ ρίζαι ὅμως τῶν δικαίων θὰ μείνουν ἀσάλευτοι καὶ ἀνεκρίζωτοι, μετὰ δὲ τὴν θύελλαν θὰ βλαστήσουν πάλιν. Τὸ γένος των δὲν θὰ χαθῇ.
Παρ. 12,4
γυνὴ ἀνδρεία στέφανος τῷ ἀνδρὶ αὐτῆς· ὥσπερ δὲ ἐν ξύλῳ σκώληξ, οὕτως ἄνδρα ἀπόλλυσι γυνὴ κακοποιός.
Κολιτσάρα
Γυνὴ ἐργατική, δραστηρία καὶ ἐνάρετος, εἶναι στέφανος δόξης διὰ τὸν ἄνδρα της. Ἐξ ἀντιθέτου ἡ κακότροπος γυναίκα καταστρέφει τὸν ἄνδρα της, ὅπως ὁ σκώληξ κατατρώγει τὸ ξύλον.
Τρεμπέλα
Ἡ ἐργατικὴ καὶ ἀκατάβλητος εἰς ἀρετὴν σύζυγος εἶναι στέφανος δόξης διὰ τὸν σύζυγόν της. Ὅπως δὲ τὸ σκουλήκι κατατρώγει τὸ δένδρον καὶ τὸ ξηραίνει, ἔτσι καὶ ἡ κακὴ γυναῖκα μὲ τὴν διαγωγήν της καταστρέφει τὸν ἄνδρα της.
Παρ. 12,5
λογισμοὶ δικαίων κρίματα, κυβερνῶσι δὲ ἀσεβεῖς δόλους.
Κολιτσάρα
Αἱ σκέψεις, αἱ κρίσεις καὶ αἱ ἀποφάσεις τῶν δικαίων εἶναι πάντοτε ὀρθαί, ἐνῷ οἱ ἀσεβεῖς μηχανεύονται καὶ πρωτοστατοῦν εἰς δόλια σχέδια.
Τρεμπέλα
Αἱ σκέψεις τῶν ἐναρέτων ἀνθρώπων εἶναι πάντοτε ὀρθαὶ καὶ δίκαιαι, ἐνῷ οἱ ἀσεβεῖς τεχνάζονται καὶ ἐπινοοῦν σκοποὺς δολίους καὶ πονηρούς.
Παρ. 12,6
λόγοι ἀσεβῶν δόλιοι, στόμα δὲ ὀρθῶν ῥύσεται αὐτούς.
Κολιτσάρα
Οἱ λόγοι τῶν ἀσεβῶν εἶναι πάντοτε γεμᾶτοι δολιότητα καὶ ἐπιβουλήν. Τὸ στόμα ὅμως τῶν εἰλικρινῶν καὶ ἐντίμων ἀνθρώπων λέγει πάντοτε τὴν ἀλήθειαν, ἡ ὁποία καὶ τοὺς λυτρώνει ἀπὸ τὰς δολιότητας τῶν κακῶν.
Τρεμπέλα
Οἱ λόγοι τῶν ἀσεβῶν εἶναι δόλιοι καὶ πονηροί. Τὸ στόμα δὲ τῶν εἰλικρινῶν καὶ εὐθέων μὲ τὴν γλῶσσαν τῆς ἀληθείας θὰ τοὺς σώσῃ ἀπὸ δολίας ἐπιβουλάς.
Παρ. 12,7
οὗ ἐὰν στραφῇ ὁ ἀσεβής, ἀφανίζεται, οἶκοι δὲ δικαίων παραμένουσι.
Κολιτσάρα
Ὅπου καὶ ἂν στραφῇ καὶ καταφύγῃ ὁ ἀσεβής, τελικῶς θὰ καταστραφῇ, ἐνῷ οἱ οἶκοι τῶν δικαίων παραμένουν σῷοι καὶ ἀσφαλεῖς.
Τρεμπέλα
Ὅπου καὶ ἂν καταφύγῃ ὁ ἀσεβὴς κατὰ τὴν ὥραν τῆς θείας ὀργῆς, ἡ ὁποία τὸν καταδιώκει, θὰ ἀφανισθῇ, τὰ σπίτια ὅμως τῶν δικαίων παραμένουν ἀσάλευτα.
Παρ. 12,8
στόμα συνετοῦ ἐγκωμιάζεται ὑπὸ ἀνδρός, νωθροκάρδιος δὲ μυκτηρίζεται.
Κολιτσάρα
Τὸ στόμα τοῦ συνετοῦ, διὰ τὰ σοφὰ καὶ φρόνιμα λόγια του, ἐπαινεῖται καὶ ἐγκωμιάζεται ἀπὸ κάθε φρόνιμον ἄνδρα. Ἐνῷ ὁ διὰ τὴν ραθυμίαν καὶ ἁμαρτωλότητα αὐτοῦ νωθρὸς εἰς τὴν σκέψιν καὶ βραδύνους ἐμπαίζεται.
Τρεμπέλα
Τὸ στόμα τοῦ συνετοῦ καὶ φρονίμου ἀνθρώπου ἐπαινεῖται καὶ ἐγκωμιάζεται ἀπὸ κάθε σοβαρὸν καὶ φρόνιμον ἄνδρα διὰ τὰς σοφὰς συμβουλὰς ποὺ δίδει καὶ τοὺς καλοὺς λόγους ποὺ λέγει, ἐνῶ ὁ χονδροκέφαλος καὶ ἀνόητος ἐξ αἰτίας τῆς ἁμαρτωλότητός του, περιφρονεῖται δι’ ὅσα θὰ εἴπῃ.
Παρ. 12,9
κρείσσων ἀνὴρ ἐν ἀτιμίᾳ δουλεύων ἑαυτῷ ἢ τιμὴν ἑαυτῷ περιτιθεὶς καὶ προσδεόμενος ἄρτου.
Κολιτσάρα
Καλύτερος καὶ προτιμότερος εἶναι ὁ ἄνθρωπος, ὁ ἔστω καὶ κοινωνικῶς κατώτερος, ὁ ὁποῖος ὅμως μὲ τὴν ἔντιμον ἐργασίαν του ἐξυπηρετεῖ τὸν ἑαυτόν του καὶ τὴν οἰκογένειάν του, παρὰ μωροκενόδοξος, ὁ ὁποῖος μὲ τίτλους εὐγενείας ἄνευ ἀξίας ἐπιζητεῖ δόξαν, καθ’ ὃν χρόνον στερεῖται καὶ αὐτοῦ τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου.
Τρεμπέλα
Εἶναι πολὺ ἀνώτερος ὁ κοινωνικὼς ἄσημος ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος δουλεύει καὶ ἐξυπηρετεῖ καὶ τὸν ἑαυτόν του καὶ τὴν οἰκογένειάν του, ἀπὸ τὸν κενόδοξον καὶ φαντασμένον, ποὺ ἐπιζητεῖ νὰ τὸν τιμοῦν οἱ ἄλλοι, ἐνῷ στερεῖται καὶ αὐτοῦ τοῦ ψωμιοῦ.
Παρ. 12,10
δίκαιος οἰκτείρει ψυχὰς κτηνῶν αὐτοῦ, τὰ δὲ σπλάγχνα τῶν ἀσεβῶν ἀνελεήμονα.
Κολιτσάρα
Ὁ δίκαιος καὶ ἐνάρετος ἄνθρωπος πονεῖ καὶ ἐνδιαφέρεται καὶ δι’ αὐτὰ ἀκόμη τὰ ζῶα του. Τὰ σπλάγχνα ὅμως τῶν ἀσεβῶν εἶναι ἄπονα καὶ σκληρὰ πρὸς πάντας καὶ πρὸς πάντα.
Τρεμπέλα
Ὁ καλὸς ἄνθρωπος πονεῖ τὰ ζῶα του καὶ ἐνδιαφέρεται διὰ τὴν ζωὴν καὶ τὴν συντήρησίν των, ἐνῷ ἀντιθέτως ἡ καρδία τῶν ἀσεβῶν εἶναι σκληρὰ ὄχι μόνον ἀπέναντι τῶν ἀλόγων ζώων, ἀλλὰ καὶ ἀπέναντι τῶν λογικῶν ἀνθρώπων.
Παρ. 12,11
ὁ ἐργαζόμενος τὴν ἑαυτοῦ γῆν ἐμπλησθήσεται ἄρτων, οἱ δὲ διώκοντες μάταια ἐνδεεῖς φρενῶν.
Κολιτσάρα
Ἐκεῖνος ποὺ καλλιεργεῖ μὲ ἐπιμονὴν καὶ ἐνδιαφέρον τοὺς ἀγρούς του, θὰ χορτάσῃ ψωμί. Ὅσοι ὅμως ἐπιζητοῦν μάταια καὶ ἀκατόρθωτα πράγματα καὶ καταστρώνουν μεγάλα ἀπραγματοποίητα σχέδια, αὐτοὶ εἶναι ἀνόητοι καὶ θὰ πεινάσουν.
Τρεμπέλα
Ὅποιος δουλεύει τὰ χωράφια του ἐπιμελῶς, θὰ ἔχῃ καλὴν ἐσοδείαν καὶ θὰ χορτάσῃ ψωμί, ἐνῷ ὅσοι ἐπιζητοῦν τὴν ματαιότητα, αὐτοὶ δὲν ἔχουν μυαλὸ καὶ θὰ πεινάσουν.
Παρ. 12,11α
ὅς ἐστιν ἡδὺς ἐν οἴνων διατριβαῖς, ἐν τοῖς ἑαυτοῦ ὀχυρώμασι καταλείψει ἀτιμίαν.
Κολιτσάρα
Ὅποιος εὐχαριστεῖται καὶ γλυκαίνεται νὰ συχνάζῃ εἰς τὰ οἰνοπωλεῖα καὶ νὰ μεθᾷ αὐτὸς θὰ κληροδοτήσῃ εἰς τὸ σπίτι του ἐξευτελισμὸν καὶ ἐντροπήν.
Τρεμπέλα
Ὅποιος ἀρέσκεται νὰ συχνάζῃ εἰς τὰ οἰνοπωλεῖα καὶ νὰ μεθύῃ, αὐτὸς θὰ κληρονομήσῃ εἰς τὸ σπίτι του ἀτιμίαν καὶ ἐντροπήν.
Παρ. 12,12
ἐπιθυμίαι ἀσεβῶν κακαί, αἱ δὲ ῥίζαι τῶν εὐσεβῶν ἐν ὀχυρώμασι.
Κολιτσάρα
Αἱ ἐπιθυμίαι τῶν ἀσεβῶν εἶναι πάντοτε κακαὶ καὶ ὁδηγοῦν εἰς τὴν καταστροφήν, ἐνῷ αἱ ρίζαι τῶν εὐσεβῶν εἶναι ἀπλωμέναι ἀσφαλεῖς καὶ ἀμετακίνητοι. Αὐτοὶ καὶ οἱ ἀπόγονοί των θὰ εὐδοκιμήσουν.
Τρεμπέλα
Αἱ ἐπιθυμίαι τῶν ἀσεβῶν εἶναι κακαὶ καὶ ἄστατοι, ἐνῶ αἱ ἐπιθυμίαι τῶν εὐσεβῶν καὶ δικαίων εἶναι ἅγιαι καὶ θεοσεβεῖς· διὰ τοῦτο αὐτοὶ μένουν ἀκλόνητοι καὶ σταθεροί, ὅπως τὰ αἰωνόβια ὀχυρώματα.
Παρ. 12,13
δι’ ἁμαρτίαν χειλέων ἐμπίπτει εἰς παγίδας ἁμαρτωλός, ἐκφεύγει δὲ ἐξ αὐτῶν δίκαιος.
Κολιτσάρα
Ὁ ἁμαρτωλὸς ἐξ αἰτίας τῶν ψευδολογιῶν καὶ τῶν ἄλλων δολίων λόγων του περιπίπτει καὶ συλλαμβάνεται εἰς παγίδας. Ὁ ἐνάρετος ὅμως ἄνθρωπος, ποὺ προσέχει τὰ λόγια του, διαφεύγει ἀπὸ αὐτὰς τὰς παγίδας.
Τρεμπέλα
Ὁ ἁμαρτωλὸς ἄνθρωπος μὲ τὰ ἄσχημα καὶ ἀπερίσκεπτα λόγια τοῦ δημιουργεῖ εἰς τὸν ἑαυτόν του πειρασμοὺς πολλοὺς καὶ πίπτει μέσα εἰς παγίδας. Ὁ δίκαιος ὅμως γλυτώνει ἀπὸ αὐτάς, διότι συγκρατεῖ τὴν γλῶσσαν του.
Παρ. 12,13α
ὁ βλέπων λεῖα ἐλεηθήσεται, ὁ δὲ συναντῶν ἐν πύλαις ἐκθλίψει ψυχάς.
Κολιτσάρα
Ἐκεῖνος, ποὺ ἔχει ἤρεμον καὶ γλυκὺ τὸ βλέμμα, ἐφελκύει τὴν συμπάθειαν ἐκ μέρους τῶν ἄλλων. Ὁ φίλερις ὅμως καὶ φιλόδικος, ποὺ τρέχει εἰς τὰ δικαστήρια διὰ νὰ συναντηθῇ ἐκεῖ μὲ τοὺς ἀντιδίκους του, θὰ δημιουργήσῃ εἰς ἐκείνους καὶ εἰς τὸν ἑαυτόν του στενόχωρον ψυχικὴν κατάστασιν.
Τρεμπέλα
Ἐκεῖνος ποὺ κυττάζει ἥμερα, θὰ ἐπισύρῃ τὴν συμπάθειαν καὶ τὴν συγγνώμην, ἐνῷ ἐκεῖνος ποὺ τρέχει εἰς τὰ δικαστήρια τὰ ἐγκατεστημένα εἰς τὰς πύλας τῶν πόλεων, αὐτὸς θὰ συγκρουσθῇ μὲ τοὺς ἀντιδίκους του καὶ θὰ στενοχωρήσῃ τὰς ψυχὰς ἐκείνων, ἀλλὰ καὶ τὴν ἰδικήν του.
Παρ. 12,14
ἀπὸ καρπῶν στόματος ψυχὴ ἀνδρὸς πλησθήσεται ἀγαθῶν, ἀνταπόδομα δὲ χειλέων αὐτοῦ δοθήσεται αὐτῷ.
Κολιτσάρα
Ἀπὸ τὰ καλὰ λόγια, ποὺ σὰν ὡραῖοι καρποὶ βγαίνουν ἀπὸ τὸ στόμα τοῦ ἐντίμου καὶ δικαίου, θὰ γεμίσῃ ἡ ζωή του ἀπὸ ἀγαθά. Σὰν μισθὸς δὲ τῶν χειλέων του θὰ δοθῇ εἰς αὐτὸν χάρις ἐκ μέρους τοῦ Θεοῦ καὶ ἡ ὑπόληψις ἐκ μέρους τῶν ἀνθρώπων.
Τρεμπέλα
Ἀπὸ τὰ καλὰ λόγια, τὰ ὁποῖα σὰν καρποὶ βγαίνουν ἀπὸ τὸ στόμα τοῦ ἐναρέτου ἀνθρώπου, θὰ γεμίσῃ ἡ ζωή του ἀπὸ ἀγαθά, ὡς μισθὸς δὲ τῶν χειλέων του καὶ ἀπάντησις εἰς τοὺς λόγους του θὰ δοθῇ εἰς αὐτὸν εὐτυχία.
Παρ. 12,15
ὁδοὶ ἀφρόνων ὀρθαὶ ἐνώπιον αὐτῶν, εἰσακούει δὲ συμβουλίας σοφός.
Κολιτσάρα
Οἱ ἀνόητοι καὶ μωροκενόδοξοι θεωροῦν ὀρθὰς τὰς πορείας τῆς ζωῆς των, ἐνῷ εἰς τὴν πραγματικότητα εἶναι διεστραμμένοι καὶ ὀλέθριαι. Ὁ σοφὸς ὅμως ἄνθρωπος ἀκούει τὰς συμβουλὰς τῶν ἄλλων καὶ δέχεται ὑποδείξεις.
Τρεμπέλα
Οἱ δρόμοι, τοὺς ὁποίους βαδίζουν οἱ ἄφρονες, ἐνῷ εἶναι διεστραμμένοι καὶ ὁδηγοῦν εἰς καταστροφήν, φαίνονται εἰς αὐτοὺς λόγῳ τοῦ σκοτισμοῦ των ὀρθοὶ καὶ ἀσφαλεῖς. Ἀντιθέτως ὁ φρόνιμος καὶ συνετός, ὡς ταπεινὸς ποὺ εἶναι, ἐπειδὴ δὲν ἔχει ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν κρίσιν του, προσέχει τὰς συμβουλὰς τῶν ἄλλων.
Παρ. 12,16
ἄφρων αὐθημερὸν ἐξαγγέλλει ὀργὴν αὐτοῦ, κρύπτει δὲ τὴν ἑαυτοῦ ἀτιμίαν ἀνὴρ πανοῦργος.
Κολιτσάρα
Ὁ ἀσύνετος, ὑπὸ τὸ κράτος τῶν πρώτων ἐντυπώσεων, ἐκσπᾷ ἀμέσως εἰς ὀργήν, ἐπιβλαβῆ διὰ τὸν ἑαυτόν του καὶ διὰ τοὺς ἄλλους. Ἐνῷ ὁ συνετὸς καὶ μυαλωμένος ἄνθρωπος συγκρατεῖ τὴν ὀργήν του, διότι τὴν θεωρεῖ ταπείνωσιν αἱ ἐξευτελισμόν.
Τρεμπέλα
Ὁ ἄφρων ὀργίζεται καὶ παραφέρεται μὲ τὸ παραμικρὸν καὶ παρευθύς, μὴ ἀναλογιζόμενος ποὺ θὰ τὸν ἐξωθήσῃ ὁ θυμός του, ὁ συνετὸς ὅμως καὶ μυαλωμένος ἄνθρωπος συγκρατεῖ τὴν ὀργήν του, ἡ ὁποία εἶναι ἐξευτελισμὸς καὶ ἀτιμία.
Παρ. 12,17
ἐπιδεικνυμένην πίστιν ἀπαγγέλλει δίκαιος, ὁ δὲ μάρτυς τῶν ἀδίκων δόλιος.
Κολιτσάρα
Ἀποδεδειγμένην, καθαρὰν καὶ ἀξιόπιστον μαρτυρίαν καταθέτει ὁ δίκαιος ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου, ἐνῷ ὁ ψευδομάρτυς καταθέτει ψευδεῖς καὶ δολίας μαρτυρίας.
Τρεμπέλα
Ἡ μαρτυρία τοῦ δικαίου ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου εἶναι φανερὰ καὶ ἀντέχει εἰς τὸν δημόσιον ἔλεγχον, ἐνῷ ὁ ψευδομάρτυς, ποὺ ἀδικεῖ μὲ τὴν κατάθεσίν του, εἶναι δόλιος καὶ πονηρός.
Παρ. 12,18
εἰσὶν οἳ λέγοντες τιτρώσκουσι μαχαίρᾳ, γλῶσσαι δὲ σοφῶν ἰῶνται.
Κολιτσάρα
Ὑπάρχουν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι μὲ τὰ λόγια των πληγώνουν ὡσὰν μὲ μαχαίρι. Αἱ ὁμιλίαι ὅμως τῶν συνετῶν καὶ ἐναρέτων ἀνθρώπων παρηγοροῦν καὶ θεραπεύουν τὰς πληγωμένας καὶ πονεμένας καρδίας.
Τρεμπέλα
Εἶναι ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι μὲ τὰ λόγια των πληγώνουν τοὺς ἄλλους ὡς διὰ μαχαίρας. Αἱ γλῶσσαι ὅμως τῶν σοφῶν καὶ συνετῶν κλείουν πληγὰς καὶ ἰατρεύουν πονεμένας καρδίας.
Παρ. 12,19
χείλη ἀληθινὰ κατορθοῖ μαρτυρίαν, μάρτυς δὲ ταχὺς γλῶσσαν ἔχει ἄδικον.
Κολιτσάρα
Τὰ χείλη τοῦ ἐντίμου καὶ ἀληθινοῦ μάρτυρος, ὁ ὁποῖος ὁμιλεῖ μὲ σύνεσιν καὶ περίσκεψιν, καταθέτουν ἀκλόνητον καὶ κατοχυρωμένην μαρτυρίαν. Ἐξ ἀντιθέτου μάρτυς ταχύς, ἐπιπόλαιος καὶ ἀπερίσκεπτος, καταθέτει συνήθως ἐπιπολαίαν καὶ ἄδικον μαρτυρίαν.
Τρεμπέλα
Τὰ χείλη τοῦ φιλαλήθους μάρτυρος καθιστοῦν τὴν μαρτυρίαν του εἰς τὰ δικαστήρια ἀπρόσβλητον, ὁ μάρτυς ὅμως, ποὺ ὁμιλεῖ γρήγορα, μὲ ἀπερισκεψίαν καὶ ἐπιπολαιότητα, ἔχει γλῶσσαν ἄδικον.
Παρ. 12,20
δόλος ἐν καρδίᾳ τεκταινομένου κακά, οἱ δὲ βουλόμενοι εἰρήνην εὐφρανθήσονται.
Κολιτσάρα
Δολιότης ὑπάρχει εἰς τὴν καρδίαν τοῦ πονηροῦ, ὁ ὁποῖος μηχανεύεται καὶ ἀποφασίζει κακά. Ὅσοι ὅμως ἐπιθυμοῦν καὶ ἐπιδιώκουν τὴν εἰρήνην τοῦ Θεοῦ, θὰ τὴν ἐπιτύχουν καὶ θὰ εὐφρανθοῦν.
Τρεμπέλα
Εἰς τὸ βάθος τῆς καρδίας ἐκείνου, ποὺ βυσσοδομεῖ μηχανορραφίας, ὑπάρχει δόλος καὶ πονηρία, ἐνῷ ἐκεῖνοι, ποὺ θέλουν εἰρήνην μετὰ τῶν ἄλλων, θὰ δοκιμάσουν εὐφροσύνην καὶ χαράν.
Παρ. 12,21
οὐκ ἀρέσει τῷ δικαίῳ οὐδὲν ἄδικον, οἱ δὲ ἀσεβεῖς πλησθήσονται κακῶν.
Κολιτσάρα
Εἰς τὸν ἐνάρετον ἄνθρωπον τίποτε τὸ ἄδικον δὲν εἶναι εὐάρεστον. Οἱ ἀσεβεῖς ὅμως θὰ γεμίσουν ἀπὸ κακίας σύμφωνα μὲ τὰς ἐπιθυμίας τῆς πονηρᾶς καρδίας των.
Τρεμπέλα
Εἰς τὸν δίκαιον δὲν ἀρέσει κανὲν ἄδικον καὶ κακόν, οἱ ἀσεβεῖς ὅμως εἶναι γεμᾶτοι ἀπὸ κακίαν.
Παρ. 12,22
βδέλυγμα Κυρίῳ χείλη ψευδῆ, ὁ δὲ ποιῶν πίστεις δεκτὸς παρ’ αὐτῷ.
Κολιτσάρα
Ἀποκρουστικὰ καὶ μισητὰ εἶναι ἐνώπιον τοῦ Κυρίου τὰ χείλη, τὰ ὁποῖα ψεύδονται. Ὁποιος ὅμως φέρεται μὲ εἰλικρίνειαν καὶ ἀξιοπιστίαν εἶναι ἀγαπητὸς καὶ εὐπρόσδεκτος εἰς τὸν Θεόν.
Τρεμπέλα
Τὰ χείλη ποὺ ψευδονται, εἶναι βδέλυγμα εἰς τὸν Κύριον, ὁ εἰλικρινὴς ὅμως καὶ μετὰ τιμιότητας συμπεριφερόμενος εἶναι ἀγαπητὸς εἰς Αὐτόν.
Παρ. 12,23
ἀνὴρ συνετὸς θρόνος αἰσθήσεως, καρδία δὲ ἀφρόνων συναντήσεται ἀραῖς.
Κολιτσάρα
Ὁ συνετὸς ἄνθρωπος εἶναι ὡσὰν θρόνος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου βασιλεύει ἡ ἀλήθεια καὶ ἡ ὀρθὴ διάκρισις, ἐνῷ ἡ καρδία τῶν ἁμαρτωλῶν καὶ ἀσυνέτων θὰ συναντήσῃ καὶ θὰ πλημμυρίσῃ ἀπὸ κατάρας.
Τρεμπέλα
Ὁ συνετὸς ἄνθρωπος εἶναι ὡσὰν κάθισμα καὶ θρόνος, εἰς τὸν ὁποῖον ἀναπαύεται ἡ διάκρισις καὶ ἡ ὀρθὴ ἀντίληψις τῶν πραγμάτων, ἐνῷ ἡ καρδία τῶν ἀφρόνων θὰ συναντήσῃ κατάρας.
Παρ. 12,24
χεὶρ ἐκλεκτῶν κρατήσει εὐχερῶς, δόλιοι δὲ ἔσονται ἐν προνομῇ.
Κολιτσάρα
Τὰ χέρια τῶν ἐντίμων καὶ συνετῶν ἀνθρώπων θὰ ὑπερισχύσουν καὶ θὰ κυριαρχήσουν εὔκολα ἐπάνω εἰς τοὺς ἄλλους. Οἱ δόλιοι ὅμως καὶ οἱ ἀσύνετοι θὰ εἶναι ὑποχείριοι καὶ ὑπηρέται τῶν ἄλλων.
Τρεμπέλα
Τὰ χέρια τῶν ἐργατικῶν εὔκολα θὰ κυριαρχήσουν ἐπὶ τῶν ἄλλων, ἐνῷ οἱ ὀκνηροὶ καὶ διὰ δολιότητος πολιτευόμενοι θὰ αἰχμαλωτισθοῦν καὶ θὰ ὑποδουλωθοῦν.
Παρ. 12,25
φοβερὸς λόγος καρδίαν ταράσσει ἀνδρὸς δικαίου, ἀγγελία δὲ ἀγαθὴ εὐφραίνει αὐτόν.
Κολιτσάρα
Λόγια ἀπειλητικά, εἰδήσεις θλιβεραὶ συγκινοῦν καὶ ταράσσουν τὴν καρδίαν τοῦ δικαίου ἀνθρώπου, ἔστω καὶ ἂν δὲν ἀναφέρωνται εἰς αὐτὸν προσωπικῶς. Αἱ ἀγαθαὶ ὅμως ἀγγελίαι, ὅπως εἶναι ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ, τὸν εὐχαριστοῦν καὶ τὸν χαροποιοῦν.
Τρεμπέλα
Λόγος ἀπειλητικὸς καὶ εἰδήσεις θλιβεραὶ ταράσσουν καὶ συγκινοῦν τὴν καρδίαν τοῦ καλοῦ ἀνθρώπου, ἐνῷ αἱ καλαὶ ἀγγελίαι, ὅπως καὶ αἱ θεῖαι ἐπαγγελίαι τῆς Ἁγίας Γραφῆς, τὸν εὐφραίνουν.
Παρ. 12,26
ἐπιγνώμων δίκαιος ἑαυτοῦ φίλος ἔσται, αἱ δὲ γνῶμαι τῶν ἀσεβῶν ἀνεπιεικεῖς. ἁμαρτάνοντας καταδιώξεται κακά, ἡ δὲ ὁδὸς τῶν ἀσεβῶν πλανήσει αὐτούς.
Κολιτσάρα
Ὁ συνετὸς καὶ εἰλικρινὴς καὶ εὐσεβὴς ἄνθρωπος κάμνει καλὸν πρῶτα πρῶτα εἰς τὸν ἑαυτόν του, ἐνῷ αἱ γνῶμαι, αἱ ἀποφάσεις καὶ αἱ πράξεις τῶν ἀσεβῶν εἶναι ξέναι πρὸς τὴν ἀρετὴν τῆς ἐπιεικείας. Τιμωρίαι ἐκ μέρους τοῦ Θεοῦ καὶ συμφοραὶ ἐκ μέρους αὐτῶν τῶν ἰδίων θὰ καταδιώξουν τοὺς ἁμαρτωλούς, διότι ὁ δρόμος τῶν ἀσεβῶν τοὺς παραπλᾷ καὶ τοὺς ὁδηγεῖ εἰς τὸν ὄλεθρον.
Τρεμπέλα
Ὁ γνωστικὸς καὶ συνετὸς ἄνθρωπος τὸν ἑαυτόν του πρωτίστως θὰ ὠφελῇ καὶ θὰ ἀγαπᾷ, ἐνῷ αἱ γνῶμαι καὶ τὰ ἔργα τῶν ἀσεβῶν εἶναι ξένα πρὸς τὴν ἐπιείκειαν. Ἐκείνους ποὺ ἁμαρτάνουν καὶ δὲν μετανοοῦν, θὰ τοὺς καταδιώξουν κατὰ πόδας δεινά, θλίψεις καὶ τιμωρίαι. Ὁ δρόμος δὲ τῶν, ἀσεβῶν θὰ τοὺς ἀποπλανήσῃ καὶ θὰ τοὺς ὁδηγήσῃ εἰς κρημνόν.
Παρ. 12,27
οὐκ ἐπιτεύξεται δόλιος θήρας, κτῆμα δὲ τίμιον ἀνὴρ καθαρός.
Κολιτσάρα
Ὁ δόλιος ἄνθρωπος δὲν θὰ ἐπιτύχῃ εἰς τὰς ἐπιχειρήσεις του, ἐνῷ ὁ δίκαιος καὶ καθαρὸς ἀπὸ δολιότητας καὶ ἁμαρτίας εἶναι πολύτιμον ἀπόκτημα διὰ τὴν κοινωνίαν, ἀξιαγάπητος εἰς τὸν Θεόν.
Τρεμπέλα
Δὲν θὰ ἐπιτύχῃ εἰς τὰς ἐπιδιώξεις καὶ τὸ κυνήγιόν του ὁ πανοῦργος καὶ δόλιος ἄνθρωπος. Πολύτιμον δὲ ἀπόκτημα εἰς τὸν ἄνθρωπον εἶναι τὸ νὰ εἶναι ὅσιος, καθαρὸς καὶ ἁγνός.
Παρ. 12,28
ἐν ὁδοῖς δικαιοσύνης ζωή, ὁδοὶ δὲ μνησικάκων εἰς θάνατον.
Κολιτσάρα
Εἰς τοὺς δρόμους τῆς ἀρετῆς ὑπάρχει ἡ ἀληθινὴ καὶ εὐχάριστος ζωή, ἐνῷ οἱ δρόμοι τῶν μνησικάκων καὶ ἐμπαθῶν ἀνθρώπων ὁδηγοῦν εἰς τὸν θάνατον.
Τρεμπέλα
Εἰς τοὺς δρόμους τῆς ἀρετῆς, οἱ ὁποῖοι φαίνονται στενοὶ καὶ δύσκολοι, ὑπάρχει ζωή, ἐνῷ οἱ δρόμοι τῶν μνησικάκων καὶ ἐκδικητικῶν ἀνθρώπων ὁδηγοῦν εἰς θάνατον.
Κεφάλαιο 13
Παρ. 13,1
Υἱὸς πανοῦργος ὑπήκοος πατρί, υἱὸς δὲ ἀνήκοος ἐν ἀπωλείᾳ.
Κολιτσάρα
Υἱὸς εὐφυὴς καὶ φρόνιμος ὑπακούει εἰς τὸν πατέρα του καὶ προοδεύει, ἐνῷ ὁ ἀνυπάκουος βαδίζει πρὸς τὸν ὄλεθρον.
Τρεμπέλα
Τὸ ἔξυπνον καὶ φρόνιμον παιδὶ ὑπακούει εἰς τὸν πατέρα του, ἐνῷ τὸ ἀνόητον καὶ ἀνυπάκουον βαδίζει πρὸς τὴν καταστροφήν.
Παρ. 13,2
ἀπὸ καρπῶν δικαιοσύνης φάγεται ἀγαθός, ψυχαὶ δὲ παρανόμων ὀλοῦνται ἄωροι.
Κολιτσάρα
Ὁ ἐνάρετος ἄνθρωπος θὰ ἀπολαύσῃ τὰ ἀγαθά, ποὺ ἀπέκτησε μὲ τὴν δικαίαν καὶ τιμίαν του ἐργασίαν, ἐνῷ οἱ παράνομοι θὰ καταστραφοῦν μὲ πρόωρον θάνατον.
Τρεμπέλα
Ὁ ἀγαθὸς ἄνθρωπος θὰ τρώγῃ ἀπὸ ἐκεῖνα, ποὺ ἀπέκτησε μὲ δικαιοσύνην, ἐνῷ ἡ ζωὴ τῶν παρανόμων θὰ καταλήξῃ πρόωρα εἰς θάνατον καὶ ἀπώλειαν.
Παρ. 13,3
ὃς φυλάσσει τὸ ἑαυτοῦ στόμα, τηρεῖ τὴν ἑαυτοῦ ψυχήν, ὁ δὲ προπετὴς χείλεσι πτοήσει ἑαυτόν.
Κολιτσάρα
Ἐκεῖνος ποὺ προσέχει τὰ λόγια του, προφυλάσσει τὴν ζωήν του ἀπὸ πολλὰ κακά. Ὁ ἐπιπόλαιος ὅμως καὶ ἀπερίσκεπτος εἰς τὰ λόγια του θὰ δημιουργήσῃ εἰς τὸν ἑαυτόν του πολλοὺς φόβους καὶ μεγάλας περιπετείας.
Τρεμπέλα
Ὅποιος προσέχει εἰς τὸ στόμα του τί θὰ εἴπῃ, προφυλάσσει τὴν ψυχήν του ἀπὸ πολλοὺς πειρασμούς, ἐνῷ ὁ προπετὴς καὶ ἐπιπόλαιος εἰς τὰ χείλη του θὰ δημιουργήσῃ εἰς τὸν ἑαυτόν του φόβους, πειρασμοὺς καὶ πικρίας.
Παρ. 13,4
ἐν ἐπιθυμίαις ἐστὶ πᾶς ἀεργός, χεῖρες δὲ ἀνδρείων ἐν ἐπιμελείᾳ.
Κολιτσάρα
Κάθε ὀκνηρὸς καὶ κακὸς εἶναι γεμᾶτος μὲ πάσης φύσεως ἐπιθυμίας καὶ ὄνειρα ἀπραγματοποίητα. Τουναντίον αἱ χεῖρες τῶν ἐργατικῶν ἀνθρώπων ἐργάζονται μὲ ἐπιμέλειαν καὶ δραστηριότητα.
Τρεμπέλα
Κάθε ἔεργος καὶ τεμπέλης ἔχει ἐπιθυμίας κακὰς παντὸς εἴδους, ἐνῷ τὰ χέρια τῶν ἐργατικῶν καὶ τιμίων ἐργάζονται ἐπιμελῶς, ὁ δὲ νοῦς καὶ ἡ καρδία των δὲν τρέχει εἰς τὰ ἄτοπα καὶ μάταια.
Παρ. 13,5
λόγον ἄδικον μισεῖ δίκαιος, ἀσεβὴς δὲ αἰσχύνεται καὶ οὐχ ἕξει παρρησίαν.
Κολιτσάρα
Ὁ δίκαιος ἀποστρέφεται μὲ μῖσος κάθε λόγον, ὁ ὁποῖος ἐκφράζει ἀδικίαν. Ὁ ἀσεβὴς ὅμως σκέπτεται καὶ πράττει ἔργα, τὰ ὁποῖα τὸν καταισχύνουν καὶ τὸν ἐξευτελίζουν. Διὰ τοῦτο δὲν ἔχει τὸ ἠθικὸν σθένος νὰ παρουσιασθῇ οὔτε ἐνώπιον τῶν ἀνθρώπων, οὔτε ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ.
Τρεμπέλα
Ὁ δίκαιος μισεῖ καὶ ἀποστρέφεται κάθε λόγον, ποὺ διαπνέεται ἀπὸ ἀδικίαν. Ὁ ἀσεβὴς δὲ σκέπτεται καὶ ἐργάζεται ἔργα ἐντροπῆς καὶ καταισχύνῃς. Δὲν θὰ ἔχῃ δὲ τὸ θάρρος νὰ τὰ φανερώσῃ εἰς τοὺς ἀνθρώποιις, οὔτε νὰ ἀντικρύσῃ τὸ πρόσωπον τοῦ Θεοῦ μετὰ παρρησίας.
Παρ. 13,7
εἰσὶν οἱ πλουτίζοντες ἑαυτοὺς μηδὲν ἔχοντες, καί εἰσιν οἱ ταπεινοῦντες ἑαυτοὺς ἐν πολλῷ πλούτῳ.
Κολιτσάρα
Ὑπάρχουν ἄνθρωποι κενόδοξοι καὶ καυχησιολόγοι, οἱ ὁποῖοι παρουσιάζουν τὸν ἑαυτόν των πλούσιον, ἐνῷ εἶναι πάμπτωχοι. Ὑπάρχουν ὅμως καὶ ἄλλοι, ποὺ φέρονται μὲ ταπεινοφροσύνην, ἐνῷ ἔχουν πολὺν πλοῦτον.
Τρεμπέλα
Ὑπάρχουν ἄνθρωποι ματαιόδοξοι, ποὺ ἐμφανίζουν τὸν ἑαυτόν τοὺς πλούσιον, χωρὶς νὰ ἔχουν τίποτε. Ὑπάρχουν ὅμως καὶ ἄνθρωποι, πού, ἐνῷ ἔχουν πλοῦτον πολύν, ταπεινοφρονοῦν, ὅπως ὁ δίκαιος Ἀβραάμ.
Παρ. 13,8
λύτρον ἀνδρὸς ψυχῆς ὁ ἴδιος πλοῦτος, πτωχὸς δὲ οὐχ ὑφίσταται ἀπειλήν.
Κολιτσάρα
Ὁ πλοῦτος δίδεται, ὅταν παραστῇ ἀνάγκη, ὡς λύτρον, διὰ νὰ σώσῃ τὴν ζωὴν τοῦ πλουσίου. Ὁ πτωχὸς ὅμως δὲν ὑπόκειται εἰς τέτοιας ἀπειλὰς καὶ κινδύνους ἐκ μέρους λῃστῶν, ποὺ ζητοῦν λύτρα.
Τρεμπέλα
Ὁ πλοῦτος ὠφελεῖ τὸν πλούσιον, ὅταν πρόκειται νὰ ἐξαγοράσῃ τὴν ζωήν του ἀπὸ λῃστάς, δίδων εἰς αὐτοὺς λύτρα ἀπὸ τὸν πλοῦτον του· ὁ πτωχὸς ὅμως δὲν πρόκειται νὰ δοκιμάσῃ τοιούτου εἴδους ἀπειλήν, διότι οἱ λῃσταὶ οὐδέποτε ἀπειλοῦν ἢ ἐπιβουλεύονται αὐτόν, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει τίποτε.
Παρ. 13,9
φῶς δικαίοις διαπαντός, φῶς δὲ ἀσεβῶν σβέννυται.
Κολιτσάρα
Εἰς τοὺς δικαίους ἀνθρώπους ὑπάρχει πάντοτε τὸ παρὰ τοῦ Θεοῦ φῶς τῆς χαρᾶς. Ἀλλὰ τὸ φῶς τῆς ζωῆς τῶν ἀσεβῶν, ἂν ὑπάρξῃ, εἶναι προσωρινόν, ταχέως σβήνεται καὶ χάνεται.
Τρεμπέλα
Τὸ φῶς τῆς παρηγορίας, τῆς ἐλπίδος καὶ τῆς ἐναρέτου ζωῆς, ποὺ πηγάζει ἀπὸ τὸν Θεόν, ὑπάρχει πάντοτε εἰς τοὺς δικαίους, ἐνῷ τὸ φῶς τῶν ἁμαρτωλῶν, τὸ ὁποῖον πηγάζει ἀπὸ τὴν ματαιότητα καὶ τὴν ἀσέβειαν, σβήνεται καὶ χάνεται.
Παρ. 13,9α
ψυχαὶ δόλιαι πλανῶνται ἐν ἁμαρτίαις, δίκαιοι δὲ οἰκτείρουσι καὶ ἐλεοῦσι.
Κολιτσάρα
Αἱ δόλιαι καὶ πονηραὶ ψυχαὶ ζοῦν περιπλανώμενοι μέσα εἰς τοὺς λαβυρίνθους τῆς ἁμαρτίας, ἐνῷ οἱ δίκαιοι ζοῦν εὐχάριστα, συγχρόνως δὲ συμπαθοῦν καὶ ἐλεοῦν καὶ τοὺς ἄλλους.
Τρεμπέλα
Ψυχαὶ δόλιαι καὶ πονηραὶ ζοῦν μὲ τὰς ἁμαρτίας των εἰς τὴν πλάνην, ἀνίκανοι νὰ σωθοῦν ἐνῷ οἱ δίκαιοι, ὄχι μόνον σῴζονται οἱ ἴδιοι, ἀλλ’ ἐλεοῦν καὶ συμπαθοῦν καὶ τοὺς ἄλλους.
Παρ. 13,10
κακὸς μεθ’ ὕβρεως πράσσει κακά, οἱ δὲ ἑαυτῶν ἐπιγνώμονες σοφοί.
Κολιτσάρα
Ὁ ἀμετανόητος κακὸς ἄνθρωπος διαπράττει μὲ θρασύτητα τὸ κακὸν καὶ καυχᾶται δι’ αὐτό. Ὅσοι ὅμως ἔχουν αὐτογνωσίαν εἶναι σοφοὶ καὶ ταπεινόφρονες.
Τρεμπέλα
Ὁ κακὸς διαπράττει τὸ κακὸν μὲ ὑπερηφάνειαν καὶ θράσος καὶ μένει ἀμετανόητος καὶ πωρωμένος· ὅσοι ὅμως ἔχουν αὐτογνωσίαν καὶ εἶναι ταπεινοί, αὐτοὶ εἶναι πραγματικὰ καὶ ἀληθινὰ σοφοί.
Παρ. 13,11
ὕπαρξις ἐπισπουδαζομένη μετὰ ἀνομίας ἐλάσσων γίνεται, ὁ δὲ συνάγων ἑαυτῷ μετ’ εὐσεβείας πληθυνθήσεται· δίκαιος οἰκτείρει καὶ κιχρᾷ.
Κολιτσάρα
Περιουσία, ἡ ὁποία ἀποκτᾶται καὶ αὐξάνεται μὲ παράνομα μέσα καὶ εἰς ὀλίγον χρονικὸν διάστημα, σύντομα θὰ ὀλιγοστεύσῃ καὶ θὰ ἐξαφανισθῇ. Ἐκεῖνος ὅμως ὁ ὁποῖος συγκεντρώνει ἀγαθὰ καὶ πλουτίζει κατὰ τρόπον δίκαιον καὶ νόμιμον, θὰ γεμίσῃ πράγματι ἀπὸ τὰς εὐλογίας καὶ τὰ ἀγαθὰ τοῦ Κυρίου. Ὁ δίκαιος λυπεῖται τοὺς πτωχούς, τοὺς στερουμένους καὶ τοὺς πάσχοντας, ἐλεεῖ καὶ δανείζει.
Τρεμπέλα
Περιουσία, ἡ ὁποία μαζεύεται μὲ ταχύτητα καὶ μέσα παράνομα, θὰ ὀλιγοστεύσῃ καὶ θὰ χαθῇ. Ὅσα ὅμως ἀποκτᾷ κανεὶς μὲ φόβον Θεοῦ, δὲν θὰ χαθοῦν, ἀλλ’ ἀπεναντίας θὰ αὐξηθοῦν. Ὁ δίκαιος εὐσπλαγχνίζεται, λυπεῖται καὶ δανείζει διαρκῶς.
Παρ. 13,12
κρείσσων ἐναρχόμενος βοηθῶν καρδίᾳ τοῦ ἐπαγγελλομένου καὶ εἰς ἐλπίδα ἄγοντος· δένδρον γὰρ ζωῆς ἐπιθυμία ἀγαθή.
Κολιτσάρα
Καλύτερος καὶ ἀνώτερος εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἀρχίζει ἀμέσως νὰ βοηθῇ τοὺς ἄλλους μὲ ὅλην του τὴν καρδιά, ἀπὸ ἐκεῖνον ποὺ δίδει ὑποσχέσεις μόνον καὶ ἐλπίδας διὰ βοήθειαν εἰς τὸ μέλλον. Διότι ἡ ἀγαθὴ ἐπιθυμία πρὸς βοήθειαν τῶν ἄλλων, ἡ ὁποία πραγματοποιεῖται ἀμέσως, εἶναι δένδρον γεμᾶτο ζωήν.
Τρεμπέλα
Εἶναι ἀνώτερος ἐκεῖνος, ποὺ ἔστω καὶ μὲ ὀλίγα ἀρχίζει νὰ βοηθῇ μὲ τὴν καρδία του, ἀπὸ ἐκεῖνον ποὺ δίδει ἀφθόνους ὑποσχέσεις καὶ ἀφήνει μόνον ἐλπίδας, παραπέμπων τὸν πτωχὸν εἰς τὸ μέλλον, διότι ἡ εἰλικρινὴς ἐπιθυμία, ὅταν ἐκδηλώνεται ἐμπράκτως, εἶναι δένδρον γεμᾶτον ἀπὸ ζωὴν καὶ διὰ τὸν βοηθοῦντα καὶ διὰ τὸν βοηθούμενον.
Παρ. 13,13
ὃς καταφρονεῖ πράγματος, καταφρονηθήσεται ὑπ’ αὐτοῦ· ὁ δὲ φοβούμενος ἐντολήν, οὗτος ὑγιαίνει.
Κολιτσάρα
Ἐκεῖνος ποὺ καταφρονεῖ τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ καὶ ἐκτρέπεται εἰς κακὰς πράξεις, θὰ καταφρονηθῇ καὶ θὰ καταδικασθῇ δι’ αὐτὰς ἀπὸ τὸν Θεόν. Ἐκεῖνος ὅμως ποὺ σέβεται καὶ τηρεῖ τὴν ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ, αὐτὸς εἶναι ὑγιὴς ψυχικῶς, θὰ ἔχῃ ζωὴν καὶ ὑγείαν.
Τρεμπέλα
ὍποΙος καταφρονεῖ τὰς ἐντολὰς τοῦ Θεοῦ, Ὡς ἐὰν πρόκειται περὶ πράγματος μηδαμινοῦ καὶ ἀναξίου, θὰ καταφρονηθ καὶ θὰ καταδικασθῇ ἀπὸ αὐτὰς κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς κρίσεως. Ἐκεῖνος δὲ ποὺ σέβεται τὰς θείας ἐντολάς, αὐτὸς εἶναι ὑγιὴς ψυχικῶς.
Παρ. 13,13α
υἱῷ δολίῳ οὐδὲν ἔσται ἀγαθόν, οἰκέτῃ δὲ σοφῷ εὔοδοι ἔσονται πράξεις, καὶ κατευθυνθήσεται ἡ ὁδὸς αὐτοῦ.
Κολιτσάρα
Εἰς τὸν δόλιον καὶ κακὸν υἱὸν κανένα ἀγαθὸν δὲν θὰ ὑπάρχῃ μονίμως. Εἰς τὸν ὑπηρέτην ὅμως τὸν συνετὸν καὶ ἔντιμον ὅλαι αἱ ἐνέργειαί του θὰ εὐοδώνωνται καὶ ἡ πορεία τῆς ζωῆς του θὰ κατευθύνεται καὶ θὰ κυβερνᾶται ἀπὸ τὸν Θεόν.
Τρεμπέλα
Ὁ δόλιος καὶ πονηρὸς υἱὸς δὲν ἔχει τίποτε τὸ καλὸν εἰς τὴν ζωήν του. Εἰς τὸν εὐσυνείδητον ὅμως καὶ μυαλωμένον ὑπηρέτην, ὅλαι αἱ ἐνέργειαί του θὰ εὐοδώνωνται καὶ ἡ ζωή του θὰ κυβερνᾶται καλὰ ἀπὸ τὸν Θεόν.
Παρ. 13,14
νόμος σοφοῦ πηγὴ ζωῆς, ὁ δὲ ἄνους ὑπὸ παγίδος θανεῖται.
Κολιτσάρα
Ὁ νόμος τοῦ Θεοῦ εἶναι πηγὴ ζωῆς διὰ τὸν σοφόν, ἐνῷ ὁ ἄμυαλος καὶ ἁμαρτωλὸς συλλαμβάνεται ἀπὸ παγίδα θανάτου.
Τρεμπέλα
Ὁ θεῖος νόμος εἶναι πηγὴ ζωῆς διὰ τὸν σοφόν, ἐνῷ ὁ ἄμυαλος καὶ περιφρονητὴς αὐτοῦ συλλαμβάνεται εἰς ὀλεθρίαν παγίδα, ἡ ὁποία ὁδηγεῖ εἰς τὸν θάνατον.
Παρ. 13,15
σύνεσις ἀγαθὴ δίδωσι χάριν, τὸ δὲ γνῶναι νόμον διανοίας ἐστὶν ἀγαθῆς, ὁδοὶ δὲ καταφρονούντων ἐν ἀπωλείᾳ.
Κολιτσάρα
Ἡ ἀγαθὴ σύνεσις, ποὺ χορηγεῖται ἀπὸ τὸν Θεόν, δίδει χάριν εἰς τὸν ἄνθρωπον, τὸν κάμνει δὲ συμπαθῆ καὶ εἰς τοὺς ἄλλους. Διὰ νὰ γνωρίσῃ ὅμως κανεὶς τὸν νόμον τοῦ Θεοῦ, πρέπει νὰ ἔχῃ καθαρὰν καὶ καλοπροαίρετον καρδίαν καὶ διάνοιαν. Αἱ πορεῖαι αὐτῶν, ποὺ καταφρονοῦν τὸν θεῖον νόμον, ὁδηγοῦν εἰς τὸν ὄλεθρον.
Τρεμπέλα
Ἡ ὑπὸ τοῦ θείου νόμου παρεχομένη σύνεσις καὶ διάκρισις χαριτώνει ἐκεῖνον ποὺ τὴν ἔχει, ὠφελεῖ δὲ καὶ τοὺς ἄλλους. Διὰ νὰ γνωρίσῃ ὅμως κανεὶς τὸν νόμον τοῦ Θεοῦ, χρειάζεται νὰ ἔχῃ νοῦν καθαρόν. Ἀντιθέτως οἱ τρόποι τῆς ζωῆς καὶ συμπεριφορᾶς τῶν καταφρονητῶν τοῦ θείου νόμου ὁδηγοῦν εἰς ἀπώλειαν.
Παρ. 13,16
πᾶς πανοῦργος πράσσει μετὰ γνώσεως, ὁ δὲ ἄφρων ἐξεπέτασεν ἑαυτοῦ κακίαν.
Κολιτσάρα
Κάθε συνετὸς καὶ ἔξυπνος ἄνθρωπος ἐνεργεῖ μὲ περίσκεψιν κρίνων ὀρθῶς πρόσωπα καὶ πράγματα, ἐνῷ ὁ ἀσύνετος ξεπετᾷ καὶ φανερώνει ἀπερίσκεπτος τὴν κακίαν του καὶ δημιουργεῖ εἰς τὸν ἑαυτόν του ζητήματα.
Τρεμπέλα
Κάθε ἔξυπνος καὶ συνετὸς ἄνθρωπος ἐνεργεῖ μὲ περίσκεψιν καὶ ζυγίζει καλῶς πρόσωπα, πράγματα, περιστάσεις καὶ συνεπείας, ἐνῷ ὁ ἄφρων φανερώνει καὶ ἐξωτερικεύει ἀνεμπόδιστα καὶ μὲ ταχύτητα τὴν κακίαν καὶ μωρίαν του.
Παρ. 13,17
βασιλεὺς θρασὺς ἐμπεσεῖται εἰς κακά, ἄγγελος δὲ σοφὸς ῥύσεται αὐτόν.
Κολιτσάρα
Βασιλεὺς θρασὺς καὶ ἀσύνετος θὰ περιπέσῃ εἰς πολλὰ κακὰ καὶ θὰ ἐμπλέκεται εἰς πολλὰς δυσκολίας. Ἕνας ὅμως συνετὸς σύμβουλος εἶναι δυνατὸν νὰ προλάβῃ τὰ λάθη του καὶ νὰ τὸν σώσῃ ἀπὸ πολλὰς περιπετείας.
Τρεμπέλα
Βασιλεὺς αὐθαίρετος καὶ θρασὺς θὰ ὑποπέσῃ εἰς πολλὰ ἄτοπα, ὁ συνετὸς ὅμως πρέσβυς καὶ ἀπεσταλμένος θὰ τὸν σώσῃ ἀπὸ τὰ λάθη του.
Παρ. 13,18
πενίαν καὶ ἀτιμίαν ἀφαιρεῖται παιδεία, ὁ δὲ φυλάσσων ἐλέγχους δοξασθήσεται.
Κολιτσάρα
Ἡ ὀρθὴ διαπεδαγώγησις καὶ ὑγιὴς μόρφωσις διώχνει ἀπὸ τὴν ζωὴν τὴν πτωχείαν καὶ τὴν καταφρόνησιν. Καὶ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος δέχεται τὰς ὑγιεῖς ὑποδείξεις καὶ συμμορφώνεται μὲ αὐτάς, θὰ δοξασθῇ καὶ θὰ τιμηθῇ ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους.
Τρεμπέλα
Ἡ ὑπὸ τοῦ φόβου τοῦ Θεοῦ παιδαγωγία καθιστᾷ τὸν ἄνθρωπον φρόνιμον καὶ συνετόν, οὕτω δὲ προλαμβάνει τὴν πτωχείαν καὶ τὸν ἐξευτελισμόν. Ἐκεῖνος δὲ ποὺ προσέχει τὰς θείας ἐντολὰς καὶ τὰς ἐπὶ τῇ βάσει τούτων γινομένας εἰς αὐτὸν παρατηρήσεις, θὰ δοξασθῇ καὶ θὰ τιμηθῇ ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους.
Παρ. 13,19
ἐπιθυμίαι εὐσεβῶν ἡδύνουσι ψυχήν, ἔργα δὲ ἀσεβῶν μακρὰν ἀπὸ γνώσεως.
Κολιτσάρα
Ἅγιαι ἐπιθυμίαι καὶ ἱεροὶ πόθοι τῶν εὐσεβῶν τέρπουν καὶ γλυκαίνουν τὴν ψυχην των, ἐνῷ τὰ ἔργα τῶν ἀσεβῶν εἶναι μακρὰν ἀπὸ τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ καὶ δημιουργοῦν πικρίαν καὶ ἀπογοήτευσιν.
Τρεμπέλα
Οἱ πόθοι καὶ αἱ ἐπιθυμίαι τῶν εὐσεβῶν ἀνθρώπων εὐχαριστοῦν καὶ τέρπουν τὴν ψυχήν των, ἐνῷ τὰ ἔργα τῶν ἀσεβῶν εἶναι μακριὰ ἀπὸ τὴν θείαν γνῶσιν καὶ δι’ αὐτὸ προκαλοῦν ἀπογοήτευσιν καὶ πικρίαν.
Παρ. 13,20
ὁ συμπορευόμενος σοφοῖς σοφὸς ἔσται, ὁ δὲ συμπορευόμενος ἄφροσι γνωσθήσεται.
Κολιτσάρα
Ἐκεῖνος ποὺ συναναστρέφεται μὲ σοφοὺς καὶ ἐναρέτους, θὰ γίνῃ καὶ αὐτὸς σοφὸς καὶ ἐνάρετος. Ἐξ ἀντιθέτου ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος συναναστρέφεται μὲ ἁμαρτωλούς, θὰ γίνῃ καὶ θὰ γνωσθῇ εἰς τὴν κοινωνίαν ὡς ὅμοιός των, ἐνας ἀπὸ αὐτούς.
Τρεμπέλα
Ἐκεῖνος ποὺ συναναστρέφεται μὲ σοφοὺς καὶ θεοσεβεῖς, θὰ γίνῃ καὶ αὐτὸς σοφὸς καὶ θεοσεβής, καὶ ὅποιος συμβαδίζει μὲ ἀνθρώπους, τοὺς ὁποίους ἡ ἁμαρτία κατέστησεν ἄφρονας, διὰ τῆς μιμήσεως τούτων θὰ ἀποδειχθῇ ὅμοιος πρὸς αὐτοὺς ἀξιοκατάκριτος.
Παρ. 13,21
ἁμαρτάνοντας καταδιώξεται κακά, τοὺς δὲ δικαίους καταλήψεται ἀγαθά.
Κολιτσάρα
Ἐκείνους ποὺ συστηματικὰ καὶ ἀμετανόητα διαπράττουν τὸ κακόν, θὰ τοὺς κυνηγοῦν συνεχῶς πρὸς τιμωρίαν των αἱ δυστυχίαι καὶ αἱ θλίψεις, ἐνῷ τοὺς ἐναρέτους θὰ τοὺς συναντοῦν εἰς τὸν δρόμον τῆς ζωῆς των καὶ θὰ τοὺς περιβάλλουν τὰ ἀγαθά.
Τρεμπέλα
Ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἁμαρτάνουν συστηματικῶς, θὰ τοὺς καταδιῴκουν κατὰ πόδας πολλὰ δεινά· τοὺς ἀγαθοὺς ὅμως καὶ ἐναρέτους θὰ συναντήσουν πολλὰ καλά.
Παρ. 13,22
ἀγαθὸς ἀνὴρ κληρονομήσει υἱοὺς υἱῶν, θησαυρίζεται δὲ δικαίοις πλοῦτος ἀσεβῶν.
Κολιτσάρα
Ὁ ἐνάρετος καὶ εὐσεβὴς ἄνθρωπος, θὰ ἀφήσῃ κληρονομίαν ὄχι μοναχὰ εἰς τὰ παιδιά του ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ παιδιὰ τῶν παιδιῶν του. Ὁ πλοῦτος δὲ τῶν ἀσεβῶν ἀνθρώπων θησαυρίζεται, διὰ νὰ περιέλθῃ εἰς τὰ χέρια τῶν δικαίων.
Τρεμπέλα
Ὁ καλὸς ἄνθρωπος θὰ ἀφήσῃ κληρονομίαν ὄχι μόνον εἰς τὰ παιδιά του, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ ἐγγόνια του· ὁ πλοῦτος ὅμως τῶν ἀσεβῶν συναθροίζεται διὰ νὰ περιέλθῃ εἰς τὰ χέρια τῶν ἐναρέτων καὶ θεοσεβῶν.
Παρ. 13,23
δίκαιοι ποιήσουσιν ἐν πλούτῳ ἔτη πολλά, ἄδικοι δὲ ἀπολοῦνται συντόμως.
Κολιτσάρα
Οἱ δίκαιοι θὰ ζήσουν ἐπὶ πολλὰ ἔτη ἔχοντες καὶ ἀπολαμβάνοντες τὸν πλοῦτον των, οἱ δὲ ἄδικοι θὰ καταστραφοῦν πολὺ σύντομα.
Τρεμπέλα
Οἱ δίκαιοι θὰ ζήσουν ἐπὶ πολλὰ ἔτη διατηροῦντο τὰ πλούτη των, ἐνῷ οἱ ἄδικοι θὰ ἐξαφανισθοῦν συντόμως.
Παρ. 13,24
ὃς φείδεται τῆς βακτηρίας μισεῖ τὸν υἱὸν αὐτοῦ, ὁ δὲ ἀγαπῶν ἐπιμελῶς παιδεύει.
Κολιτσάρα
Ὁ πατέρας, ὁ ὁποῖος λυπεῖται καὶ δὲν τιμωρεῖ μὲ τὴν παιδαγωγικὴν ράβδον τὸν υἱόν του, εἶναι τὸ ἴδιο ὡς ἐὰν τὸν μισῇ. Ἐκεῖνος ὅμως ποὺ ἀγαπᾷ μὲ ἀληθινὴν ἀγάπην τὸ παιδί του, τὸ διαπαιδαγωγεῖ καὶ τὸ ἀνατρέφει μὲ πολλὴν ἐπιμέλειαν, μὲ στοργὴν ἀλλὰ καὶ μὲ αὐστηρότητα.
Τρεμπέλα
Ὅποιος λυπᾶται τὴν ράβδον καὶ τὸ μαστίγιόν του, δηλαδὴ ὅποιος δὲν παιδαγωγεῖ μὲ αὐστηρότητα, μισεῖ τὸ παιδί του. Ἐκεῖνος δὲ ποὺ ἀγαπᾷ πραγματικῶς καὶ ὄχι τυφλῶς καὶ συναισθηματικῶς τὸ παιδί του, τὸ παιδαγωγεῖ μὲ πολλὴν ἐπιμέλειαν, χρησιμοποιῶν καὶ ποινὰς αὐστηράς, ὅταν τὸ ἐπιβάλλῃ ἡ ἀνάγκη.
Παρ. 13,25
δίκαιος ἔσθων ἐμπιπλᾷ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ, ψυχαὶ δὲ ἀσεβῶν ἐνδεεῖς.
Κολιτσάρα
Ὁ δίκαιος, ὅταν τρώγῃ, χορταίνει καὶ ἰκανοποιεῖ τὴν ψυχήν του εὐχαριστῶν τὸν Θεόν. Αἱ ψυχαὶ τῶν ἀσεβῶν ἐξ αἰτίας τῆς ἁμαρτωλότητός των εἶναι σὰν πτωχαί. Ποτὲ δὲν εὐχαριστοῦνται εἰς χορτασμόν, ἔστω καὶ ἂν ἔχουν πολλὰ καὶ νόστιμα φαγητά.
Τρεμπέλα
Ὁ δίκαιος, ὅταν τρώγῃ, ἰκανοποιεῖ τὴν κοιλίαν του καὶ χορταίνει, διότι γνωρίζει νὰ τρώγῃ μὲ μέτρον, αἱ κοιλίαι ὅμως τῶν ἀσεβῶν εἶναι πάντοτε ἀνικανοποίητοι καὶ ἀχόρταστοι.
Κεφάλαιο 14
Παρ. 14,1
Σοφαὶ γυναῖκες ᾠκοδόμησαν οἴκους, ἡ δὲ ἄφρων κατέσκαψε ταῖς χερσὶν αὐτῆς.
Κολιτσάρα
Συνεταὶ καὶ ἐνάρετοι γυναῖκες ἔκτισαν μὲ τὴν νοικοκυρωσύνην των καὶ ἀνέδειξαν τὰ σπίτια των καὶ τὴν οἰκογενειάν των, ἐνῷ ἡ ἄμυαλος καὶ σπάταλος γυναῖκα ἐξεθεμελίωσε μὲ τὰ ἴδια της τὰ χέρια τὸ σπίτι της.
Τρεμπέλα
Γυναῖκες συνεταὶ καὶ φρόνιμοι, μὲ τὴν οἰκοκυροσύνην τῶν, τὴν ἐργατικότητα καὶ τὴν ἀφοσίωσίν των εἰς τὸν σύζυγον καὶ τὰ τέκνα των ἔκτισαν σπίτια· ἐνῷ ἡ ἄφρων καὶ ἄμυαλη, μὲ τὴν σπατάλην, τὴν ὀκνηρίαν καὶ τὴν παραμέλησιν τῶν καθηκόντων της ἐξεθεμελίωσε μὲ τὰ ἴδια της τὰ χέρια τὸ σπίτι της καὶ τὸ κατέστρεψεν.
Παρ. 14,2
ὁ πορευόμενος ὀρθῶς φοβεῖται τὸν Κύριον, ὁ δὲ σκολιάζων ταῖς ὁδοῖς αὐτοῦ ἀτιμασθήσεται.
Κολιτσάρα
Ἐκεῖνος ποὺ ζῇ καὶ φέρεται μὲ τιμιότητα καὶ δικαιοσύνην, σέβεται καὶ φοβεῖται τὸν Θεόν, ἐνῷ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος βαδίζει διεστραμμένας ὁδούς, θὰ κατεξευτελισθῇ.
Τρεμπέλα
Ἐκεῖνος ποὺ ἔχει καλὴν διαγωγὴν καὶ εἶναι τίμιος καὶ εἰλικρινής, φοβεῖται τὸν Θεόν, ἐνῷ ἐκεῖνος ποὺ βαδίζει εἰς τοὺς κακοὺς δρόμους, θὰ κατεντροπιασθῇ.
Παρ. 14,3
ἐκ στόματος ἀφρόνων βακτηρία ὕβρεως, χείλη δὲ σοφῶν φυλάσσει αὐτούς.
Κολιτσάρα
Ἀπὸ τὸ στόμα τῶν ἀσυνέτων ἀνθρώπων ἐξέρχονται λόγοι ἀλαζονικοὶ καὶ ὑβριστικοί, οἱ ὁποῖοι κτυποῦν τοὺς ἄλλους ὡσὰν μὲ ρόπαλον, ἐνῷ τὰ χείλη τῶν συνετῶν καὶ φρονίμων αὐτῶν, ποὺ προσέχουν εἰς τὰ λόγια των, τοὺς προφυλάσσουν ἀπὸ κακὰς συνεπείας.
Τρεμπέλα
Ἀπὸ τὸ στόμα τῶν ἀφρόνων βγαίνει ράβδος καὶ μαστίγιον, ποὺ κινεῖται μὲ ὕβρεις καὶ προσβάλλει τοὺς ἄλλους, ἐνῷ τὰ χείλη τῶν φρονίμων προσέχουν τὶ θὰ εἴπουν καὶ προφυλάσσουν αὐτοὺς ἀπὸ τὰς συνεπείας τῶν παρεκτροπῶν τῆς γλώσσης.
Παρ. 14,4
οὗ μή εἰσι βόες, φάτναι καθαραί· οὗ δὲ πολλὰ γεννήματα, φανερὰ βοὸς ἰσχύς.
Κολιτσάρα
Ὅπου δὲν ὑπάρχουν βόϊδια, αἱ φάτναι εἶναι καθαραί, ὅπου ὅμως βλέπεις γεννήματα καὶ εἰσοδήματα, ἐκεῖ γίνεται φανερὰ ἡ ἀξία τοῦ βοϊδιοῦ.
Τρεμπέλα
Ὅπου δὲν ὑπάρχουν βόδια, αἱ φάτναι καὶ τὰ βουστάσια εἶναι καθαρά, ὅπου δὲ βλέπεις πολλὰ γεννήματα καὶ εἰσοδήματα, ἐκεῖ εἶναι φανερὰ ἡ ἀξία καὶ ἡ δύναμις τοῦ βοδιοῦ, ποὺ καλλιεργεῖ τὰ χωράφια.
Παρ. 14,5
μάρτυς πιστὸς οὐ ψεύδεται, ἐκκαίει δὲ ψευδῆ μάρτυς ἄδικος.
Κολιτσάρα
Ὁ εὐσυνείδητος καὶ φιλαλήθης μάρτυς ποτὲ δὲν θὰ εἴπῃ καὶ δὲν θὰ καταθέσῃ ψεύδη, ἐνῷ ὁ ψευδομάρτυς μὲ τὰς ψευδολογίας του ἀνάπτει πυρκαϊάς, ποὺ κατακαίουν τὸν πλησίον.
Τρεμπέλα
Ὁ φιλαλήθης μάρτυς δὲν ψεύδεται ποτέ, ὁσονδήποτε καὶ ἂν ἐκβιασθῇ, ἐνῷ ὁ ψευδομάρτυς χαλκεύει διαρκῶς ψέματα, ποὺ κατακαίουν καὶ καταστρέφουν τὸν πλησίον.
Παρ. 14,6
ζητήσεις σοφίαν παρὰ κακοῖς καὶ οὐχ εὑρήσεις, αἴσθησις δὲ παρὰ φρονίμοις εὐχερής.
Κολιτσάρα
Θὰ ἀναζητήσῃς σοφίαν καὶ σύνεσιν μεταξὺ τῶν κακῶν ἀνθρώπων καὶ δὲν θὰ τὴν εὕρῃς. Εἰς τοὺς φρονίμους ὅμως καὶ συνετοὺς ἀνθρώπους θὰ συναντήσῃς εὔκολα τὴν ἀληθινὴν γνῶσιν καὶ τὴν δικαίαν διάκρισιν.
Τρεμπέλα
Θὰ ζητήσῃς σοφίαν καὶ σύνεσιν εἰς τοὺς κακοὺς ἀνθρώπους καὶ δὲν θὰ εὕρῃς, ἐνῷ τὸ λεπτὸν ἠθικὸν αἰσθητήριον εὔκολα εὑρίσκεται εἰς τοὺς φρονίμους καὶ συνετούς.
Παρ. 14,7
πάντα ἐναντία ἀνδρὶ ἄφρονι, ὅπλα δὲ αἰσθήσεως χείλη σοφά.
Κολιτσάρα
Εἰς τὸν ἀσύνετον ἄνθρωπον, ποὺ δὲν ὑπάρχει φρόνησις διὰ νὰ τὸν κυβηρνήσῃ, ἔρχονται ὅλα ἀντίθετα καὶ ἀνάποδα, ἐνῷ τὰ χείλη τοῦ σοφοῦ εἶναι δι’ αὐτὸν ὡσὰν ὅπλα, ποὺ ἐκφράζουν καὶ ὑπερασπίζουν τὴν ἀληθινὴν γνῶσιν.
Τρεμπέλα
Εἰς τὸν ἄφρονα, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει μυαλὸ νὰ κυβερνήσῃ τὰς περιστάσεις καί,νὰ προβλέψῃ τὰς συνεπείας, ἔρχονται ὅλα ἀναπόδα· ἐνῷ τὰ χείλη τοῦ σοφοῦ καὶ συνετοῦ εἶναι ὡπλισμένα μὲ σύνεσιν καὶ πνευματικὴν σοφίαν.
Παρ. 14,8
σοφία πανούργων ἐπιγνώσεται τὰς ὁδοὺς αὐτῶν, ἄνοια δὲ ἀφρόνων ἐν πλάνῃ.
Κολιτσάρα
Ἡ εὐφυΐα καὶ ἡ σύνεσις τῶν κατὰ Θεὸν σοφῶν ἀνθρώπων γνωρίζει καὶ καθοδηγεῖ αὐτοὺς εἰς τὸ πῶς πρέπει νὰ φέρωνται. Ἀντιθέτως ἡ ἀμυαλωσύνη τῶν ἀφρόνων τοὺς ὁδηγεῖ εἰς τὴν πλάνην καὶ εἰς τὸν ὄλεθρον.
Τρεμπέλα
Ἡ εὐφυΐα καὶ ἡ ἐξυπνάδα των κατὰ Θεὸν σοφῶν τοὺς ὁδηγεῖ πῶς πρέπει νὰ πολιτεύωνται καὶ νὰ συμπεριφέρωνται καὶ ποία εἶναι τὰ καθήκοντά των, ἀντιθέτως δὲ ἡ ἀνοησία τῶν ἀφρόνων τοὺς παρασύρει εἰς τὴν πλάνην καὶ τὴν καταστροφήν.
Παρ. 14,9
οἰκίαι παρανόμων ὀφειλήσουσι καθαρισμόν, οἰκίαι δὲ δικαίων δεκταί.
Κολιτσάρα
Τὰ σπίτια, αἱ οἰκογένειαι τῶν παρανόμων ἀνθρώπων πρέπει νὰ ὑποβληθοῦν εἰς κάθαρσιν διὰ τῆς μετανοίας, ἐνῷ αἱ οἰκίαι καὶ αἱ οἰκογένειαι τῶν δικαίων εἶναι καθαραὶ καὶ εὐάρεστοι ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ.
Τρεμπέλα
Τὰ σπίτια ἐκείνων, ποὺ παραβαίνουν τὸν θεῖον νόμον, ἔχουν ἀνάγκην καθαρισμοῦ διὰ τῆς μετανοίας, ἐνῷ τὰ σπίτια τῶν δικαίων εἶναι ἀρεστὰ εἰς τὸν Θεὸν καὶ ζηλευτὰ εἰς τοὺς φρονίμους ἀνθρώπους.
Παρ. 14,10
καρδία ἀνδρὸς αἰσθητική, λυπηρὰ ψυχὴ αὐτοῦ· ὅταν δὲ εὐφραίνηται, οὐκ ἐπιμίγνυται ὕβρει.
Κολιτσάρα
Ὁ ψυχικῶς ὑγιὴς ἄνθρωπος ἔχει εὐαίσθητον τὴν καρδίαν, ἡ δὲ ψυχή του πονεῖ εἰς τὰς θλίψεις τὰς ἰδικάς του καὶ τῶν ἄλλων. Ὅταν δὲ τοῦ ἔρχωνται εὐνοϊκαὶ περιστάσεις καὶ εὐφραίνεται ἐξ αὐτῶν, δὲν κυριεύεται ἀπὸ τὸ πνεῦμα τῆς ἀλαζονείας.
Τρεμπέλα
Ἡ καρδία τοῦ ἀνθρώπου εἶναι εὐαίσθητος εἰς τὰς θλίψεις καὶ ἡ ψυχή του δοκιμάζει ἐξ αὐτῶν λύπην· ὅταν δὲ εὐφραίνεται καὶ εὐτυχῆ, δὲν ὑπερηφανεύεται καὶ δὲν τὸ παίρνει ἐπάνω της, ἐνθυμουμένη ὅτι δὲν ἀποκλείεται καὶ πάλιν νὰ δοκιμάσῃ πόνον καὶ λύπην.
Παρ. 14,11
οἰκίαι ἀσεβῶν ἀφανισθήσονται, σκηναὶ δὲ κατορθούντων στήσονται.
Κολιτσάρα
Αἱ οἰκίαι τῶν ἀσεβῶν θὰ ἐξαφανισθοῦν, αἱ σκηναὶ ὅμως τῶν δικαίων, ἔστω καὶ ἂν εἶναι πτωχαί, θὰ μένουν ὄρθιαι καὶ ἀσάλευτοι.
Τρεμπέλα
Τὰ σπίτια τῶν ἀσεβῶν, ἂν καὶ φαίνονται στερεὰ καὶ καλοκτισμένα, θὰ ἀφανισθοῦν, ἐνῷ αἱ καλύβαι καὶ αἱ σκηναὶ τῶν δικαίων, καίτοι ἐνδεχομένως ἐμφανίζονται πτωχικαὶ καὶ σαθραί, θὰ μένουν ἀσάλευτοι καὶ μόνιμον, διότι οἱ ἔνοικοί των ἀγωνίζονται εἰς κατόρθωσιν τῆς ἀρετῆς.
Παρ. 14,12
ἔστιν ὁδός, ἣ δοκεῖ παρὰ ἀνθρώποις ὀρθὴ εἶναι, τὰ δὲ τελευταῖα αὐτῆς ἔρχεται εἰς πυθμένα ᾅδου.
Κολιτσάρα
Ὑπάρχουν τρόποι ζωῆς, τοὺς ὁποίους μερικοὶ ἄνθρωποι θεωροῦν ὡς ὀρθούς, ἐνῷ εἰς τὴν πραγματικότητα εἶναι λανθασμένοι καὶ ἁμαρτωλοί. Τὸ τέρμα ὅμως αὐτῶν τῶν ὁδῶν φθάνει εἰς τὰ βάθη τοῦ ᾅδου.
Τρεμπέλα
Ὑπάρχει δρόμος, ὁ δρόμος τῆς ἁμαρτωλῆς ζωὴν καὶ τῆς ὑλιστικῆς νοοτροπίας, ὁ ὁποῖος φαίνεται εἰς μερικοὺς ἀνθρώπους ὀρθὸς καὶ ὠφέλιμος, τὸ τέλος του ὅμως ὁδηγεῖ εἰς τὰ βάθη καὶ τὸν πυθμένα τοῦ Ἅδου.
Παρ. 14,13
ἐν εὐφροσύναις οὐ προσμίγνυται λύπη, τελευταία δὲ χαρὰ εἰς πένθος ἔρχεται.
Κολιτσάρα
Εἰς τὰς τέρψεις καὶ διασκεδάσεις τοῦ ἀνθρώπου δὲν ἀναμιγνύεται καὶ δὲν φαίνεται νὰ ἔχῃ μέρος ἡ λύπη. Εἰς τὸ τέλος ὅμως ἡ εὐφροσύνη αὐτή, ἐφ’ ὅσον στηρίζεται ἐπὶ τῆς ἁμαρτίας, ὁδηγεῖ εἰς τὸ πένθος.
Τρεμπέλα
Εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς διασκεδάσεως δὲν ἀνακατεύεται λύπη, ὁ δὲ ἄνθρωπος ποὺ διασκεδάζει, δὲν βάζει κακὸν μὲ τὸν νοῦν του, εἰς τὸ τέλος ὅμως ἡ χαρὰ αὐτὴ καταλήγει εἰς πένθος.
Παρ. 14,14
τῶν ἑαυτοῦ ὁδῶν πλησθήσεται θρασυκάρδιος, ἀπὸ δὲ τῶν διανοημάτων αὐτοῦ ἀνὴρ ἀγαθός.
Κολιτσάρα
Ὁ θρασὺς καὶ σκληρόκαρδος ἄνθρωπος θὰ χορτάσῃ ἀπὸ τὰς ὀλεθρίας συνεπείας τῆς διαγωγῆς του, θὰ ἀπολαύσῃ τὰ ἐπίχειρα τῆς κακίας του. Ἐξ ἀντιθέτου ὁ ἀγαθὸς ἄνθρωπος θὰ εὐχαριστηθῇ καὶ θὰ χαρῇ ἀπὸ τὰς συνεπείας τῶν καλῶν σκέψεων καὶ ἀποφάσεών του.
Τρεμπέλα
Ὁ θρασὺς καὶ σκληροκάρδιος ἄνθρωπος θὰ χορτάσῃ ἀπὸ τὰς ὀλεθρίας συνεπείας τῆς κακῆς διαγωγῆς του, ἐνῷ ὁ καλὸς καὶ φρόνιμος ἄνθρωπος θὰ τραφῇ καὶ θὰ εὐχαριστηθῆ ἀπὸ τὰς συνεπείας τῶν καλῶν σκέψεων καὶ ἀποφάσεων.
Παρ. 14,15
ἄκακος πιστεύει παντὶ λόγῳ, πανοῦργος δὲ ἔρχεται εἰς μετάνοιαν.
Κολιτσάρα
Ὁ ἀπονήρευτος καὶ ἀφελὴς ἄνθρωπος δίδει ἐμπιστοσύνην εἰς κάθε λόγον, τὸν ὁποῖον θὰ ἀκούσῃ. Ὁ ἔξυπνος ὅμως καὶ συνετός, καὶ ἂν πρὸς στιγμὴν πιστεύσῃ ὅλα ὅσα ἀκούσῃ, τὰ ἐπανεξετάζει· καὶ ἂν δὲν τὰ εὕρῃ ὀρθὰ ἀλλάσσει γνώμην.
Τρεμπέλα
Ὁ ἀφελὴς καὶ εὔπιστος ἄνθρωπος δίδει ἐμπιστοσύνην εἰς κάθε λόγον ποὺ θὰ ἀκούσῃ, ἐνῷ ὁ ἔξυπνος, καὶ ἐὰν ἀκόμη ἐπίστευσε πρὸς στιγμὴν τὰ ὅσα τοῦ εἶπαν, ὅταν ἐρευνήσῃ καὶ δὲν εὕρῃ τούτα ὀρθά, μεταβάλλει γνώμην.
Παρ. 14,16
σοφὸς φοβηθεὶς ἐξέκλινεν ἀπὸ κακοῦ, ὁ δὲ ἄφρων ἑαυτῷ πεποιθὼς μίγνυται ἀνόμῳ.
Κολιτσάρα
Ὁ συνετὸς καὶ μυαλωμένος ἄνθρωπος, ἐπειδὴ φοβεῖται τὸ κακὸν καὶ τὰς συνεπείας του, ἀποφεύγει τὴν συναναστροφὴν μὲ τοὺς κακούς, ἐνῷ ὁ ἄμυαλος, ἐπειδὴ ἔχει αὐτοπεποίθησιν, ἐπικοινωνεῖ καὶ συναναστρέφεται μὲ τοὺς καταπατοῦντας τὸν θεῖον νόμον.
Τρεμπέλα
Ὁ σοφὸς καὶ μυαλωμένος ἄνθρωπος, ἐπειδὴ φοβεῖται τὰς παγίδας, ἀποφεύγει τὰς ἀφορμὰς τοῦ κακοῦ καὶ παραμερίζει, ἐνῷ ὁ ἀσύνετος, ἐπειδὴ ἔχει αὐτοπεποίθησιν, ἔρχεται εἰς πυκνὴν ἐπικοινωνίαν καὶ συνάφειαν μὲ ἐκεῖνον ποὺ ἀθετεῖ τὸν θεῖον νόμον καὶ ἐξομοιοῦται πρὸς αὐτὸν καὶ τὴν ὀλεθρίαν τύχην του.
Παρ. 14,17
ὀξύθυμος πράσσει μετὰ ἀβουλίας, ἀνὴρ δὲ φρόνιμος πολλὰ ὑποφέρει.
Κολιτσάρα
Ὁ ὀξύθυμος, ἐπειδὴ σκοτίζεται ἀπὸ τὸν θυμὸν καὶ δὲν εἶναι κύριος τοῦ ἑαυτοῦ του, ἐκτρέπεται εἰς ἀπερισκέπτους πράξεις. Ὁ φρόνιμος ὅμως καὶ κύριος τοῦ ἑαυτοῦ του ἄνθρωπος πολλὰ ἀνέχεται καὶ ἐνεργεῖ μετὰ συνέσεως.
Τρεμπέλα
Ὁ ὀξύθυμος ἄνθρωπος, ἐπειδὴ κατὰ τὴν παραφοράν του δὲν εἶναι κύριος τοῦ ἑαυτοῦ του, προβαίνει εἰς πράξεις ἀπερισκέπτους, σὰν νὰ μὴ εἶχεν ἐλευθέραν βούλησιν, ἐνῷ ὁ φρόνιμος καὶ πρᾶος δεικνύει μεγάλην ὑπομονὴν καὶ αὐτοσυγκρατεῖται.
Παρ. 14,18
μεριοῦνται ἄφρονες κακίαν, οἱ δὲ πανοῦργοι κρατήσουσιν αἰσθήσεως.
Κολιτσάρα
Μερίδιον καὶ κτῆμα των θὰ ἔχουν οἱ ἄφρονες τὴν κακότητα, οἱ δὲ εὐφυεῖς καὶ συνετοὶ θὰ ἔχουν ὡς κτῆμα των τὴν ἀληθινὴν γνῶσιν καὶ τὴν ἠθικὴν διάκρισιν.
Τρεμπέλα
Οἱ ἄφρονες θὰ ἔχουν ὡς μερίδιον καὶ κληρονομίαν τὴν κακίαν, οἱ ἔξυπνοι ὅμως καὶ συνετοὶ θὰ κρατήσουν ὡς πολύτιμον κτῆμα των τὴν διάκρισιν καὶ εὐσυνειδησίαν, τὴν ὁποίαν παρέχει ὁ φόβος τοῦ Θεοῦ.
Παρ. 14,19
ὀλισθήσουσι κακοὶ ἔναντι ἀγαθῶν, καὶ ἀσεβεῖς θεραπεύσουσι θύρας δικαίων.
Κολιτσάρα
Οἱ κακοὶ θὰ γλυστρήσουν καὶ θὰ πέσουν ἐνώπιον τῶν ἀγαθῶν ἀνθρώπων, καὶ οἱ ἀσεβεῖς θὰ γίνουν ὑπηρέται εἰς τὰς θύρας τῶν δικαίων.
Τρεμπέλα
Οἱ κακοὶ θὰ κλονισθοῦν, θὰ γλιστρήσουν καὶ θὰ πέσουν ταπεινωμένοι ἐμπρὸς εἰς τὰ μάτια τῶν ἀγαθῶν ἀνθρώπων, καὶ οἱ ἀσεβεῖς θὰ ὑπηρετήσουν ὡς δοῦλοι εἰς τὰς θύρας τῶν δικαίων.
Παρ. 14,20
φίλοι μισήσουσι φίλους πτωχούς, φίλοι δὲ πλουσίων πολλοί.
Κολιτσάρα
Ψευδεῖς καὶ ἰδιοτελεῖς φίλοι θὰ μισήσουν καὶ θὰ ἐγκαταλείψουν τοὺς φίλους των, ἐὰν ἐκεῖνοι πτωχύνουν. Οἱ φίλοι ὅμως τῶν πλουσίων, δηλαδὴ οἱ κόλακες, εἶναι πολλοί, ἐπειδὴ ἀποβλέπουν εἰς τὴν ἐκμετάλλευσιν ἐκείνων.
Τρεμπέλα
Φίλοι ἀνειλικρινεῖς καὶ συμφεροντολόγοι θὰ μισήσουν καὶ δὲν θὰ ἀγαποῦν πλέον φίλους των ποὺ ἐπτώχυναν οἱ φίλοι ὅμως τῶν πλουσίων εἶναι πολλοί, ἐπειδὴ ἀποβλέπουν εἰς τὸ νὰ ἐκμεταλλεύωνται αὐτούς.
Παρ. 14,21
ὁ ἀτιμάζων πένητας ἁμαρτάνει, ἐλεῶν δὲ πτωχοὺς μακαριστός.
Κολιτσάρα
Ὅποιος ἐξευτελίζει καὶ καταφρονεῖ τὸν πτωχόν, διαπράττει ἁμαρτίαν, ἐνῷ ἐκεῖνος που ἐλεεῖ τοὺς πτωχούς, εἶναι ἀξιομακάριστος καὶ ἀξιέπαινος.
Τρεμπέλα
Ὅποιος ὑβρίζει καὶ περιφρονεῖ ἐκεῖνον ποὺ ἐπτώχυνεν, ἁμαρτάνει, ἐνῷ ἐκεῖνος ποὺ συμπαθεῖ καὶ ἐλεεῖ τοὺς πτωχούς, εἶναι ἄξιος νὰ ἐγκωμιάζεται καὶ νὰ μακαρίζεται.
Παρ. 14,22
πλανώμενοι τεκταίνουσι κακά, ἔλεον δὲ καὶ ἀλήθειαν τεκταίνουσιν ἀγαθοί. οὐκ ἐπίστανται ἔλεον καὶ πίστιν τέκτονες κακῶν, ἐλεημοσύναι δὲ καὶ πίστεις παρὰ τέκτοσιν ἀγαθοῖς.
Κολιτσάρα
Ἐκεῖνοι ποὺ περπτλανῶνται εἰς τὸ σκότος τῆς ἁμαρτίας, καταστρώνουν πονηρὰ σχέδια καὶ παίρνουν κακὰς ἀποφάσεις εἰς βάρος τῶν ἄλλων, ἐνῷ οἱ πράγματι ἀγαθοὶ ἄνθρωποι καταρτίζουν ἀγαθὰ σχέδια καὶ παίρνουν εἰλικρινεῖς ἀποφάσεις εἰς βοήθειαν τῶν ἄλλων. Οἱ σχεδιάζοντες καὶ ἐπιδιώκοντες τὸ κακόν, δὲν γνωρίζουν τὴν εὐσπλαγχνίαν καὶ τὴν εὐθύτητα. Εὐσπλαγχνία ὅμως καὶ τιμιότης καὶ ἀξιοπιστία ὑπάρχουν εἰς τοὺς ἐργάτας τοῦ καλοῦ.
Τρεμπέλα
Ἐκεῖνοι ποὺ πλανῶνται εἰς τὴν ἁμαρτίαν, μαστορεύουν διαρκῶς τὸ κακόν, ἐνῷ οἱ συμπαθεῖς καὶ ἀληθῶς ἀγαθοὶ ἐργάζονται καὶ σχεδιάζουν ὅ,τι εἶναι συμφέρον καὶ ὠφέλιμον διὰ τοὺς ἄλλους. Οἱ σχεδιασταὶ τοῦ κακοῦ, οἱ κακοποιοί, δὲν ἠξεύρουν τί θὰ πῇ εὐσπλαγνία, τιμιότης καὶ ἀξιοπιστία. Αἱ ἐλεημοσύναι δὲ καὶ ἡ τήρησις τῶν ὑποσχέσεων συναντῶνται εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται καὶ θέλουν τὸ καλόν.
Παρ. 14,23
ἐν παντὶ μεριμνῶντι ἔνεστι περισσόν, ὁ δὲ ἡδὺς καὶ ἀνάλγητος ἐν ἐνδείᾳ ἔσται.
Κολιτσάρα
Εἰς κάθε ἐργατικὸν καὶ τίμιον ἄνθρωπον ὑπάρχει πλεόνασμα ἀγαθῶν; Ὁ φιλήδονος ὅμως καὶ ἀναίσθητος θὰ εὑρίσκεται πάντοτε εἰς στέρησιν καὶ πτωχείαν.
Τρεμπέλα
Εἰς καθένα, ποὺ ἐργάζεται καὶ δὲν κάθεται ξέγνοιαστος, θὰ ὑπάρχουν πάντοτε περισσεύματα ἀγαθῶν, ἐνῷ ὁ φιλήδονος καὶ ὁ ἀναίσθητος, ποὺ ἀποφεύγει τὸν ἱδρῶτα καὶ τὸν κόπον τῆς ἐργασίας, θὰ εὑρίσκεται πάντοτε εἰς στέρησιν καὶ πτωχείαν.
Παρ. 14,24
στέφανος σοφῶν πλοῦτος αὐτῶν, ἡ δὲ διατριβὴ ἀφρόνων κακή.
Κολιτσάρα
Στέφανος τῶν σοφῶν εἶναι ὁ πλοῦτος, ὄχι μόνον ὁ ὑλικὸς ἀλλὰ καὶ ὁ πνευματικός, ἐνῷ ἡ ἀναστροφὴ καὶ ἐπιδίωξις τῶν ἀσυνέτων εἶναι κακὴ καὶ μὲ κακὰς συνεπείας.
Τρεμπέλα
Εἰς τοὺς σοφοὺς στέφανος δόξης εἶναι ὁ πλοῦτος τῶν γνώσεών των, ἐνῷ ἡ συντροφιὰ τῶν ἀνοήτων καὶ ἀσυνέτων εἶναι πάντοτε βλαβερὰ καὶ ἀνεπιθύμητος.
Παρ. 14,25
ῥύσεται ἐκ κακῶν ψυχὴν μάρτυς πιστός, ἐκκαίει δὲ ψεύδη δόλιος.
Κολιτσάρα
Ἀπὸ πολλὰ δεινὰ καὶ ἄδικον καταδίκην ἐνας ἀξιόπιστος μάρτυς θὰ ἀπαλλάξῃ τὸν ἀθῶον. Τοὐναντίον ὁ ψευδὴς καὶ δόλιος μάρτυς θὰ προσπαθήσῃ νὰ ἀνάψῃ πυρκαϊὰν μὲ τὰς ψευδολογίας του.
Τρεμπέλα
Ὁ φιλαλήθης μάρτυς ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου θὰ σώσῃ τὸν ὑπόδικον ἀπὸ πολλὰ δεινά, ἐνῷ ἀντιθέτως ὁ δόλιος καὶ πονηρὸς μάρτυς ἐφευρίσκει καὶ χαλκεύει ψεύδη καυστικὰ καὶ καταστρεπτικά.
Παρ. 14,26
ἐν φόβῳ Κυρίου ἐλπὶς ἰσχύος, τοῖς δὲ τέκνοις αὐτοῦ καταλείπει ἔρεισμα.
Κολιτσάρα
Ἐκεῖνος που σέβεται καὶ φοβεῖται τὸν Κύριον, ἔχει βέβαιον τὴν ἐλπίδα ὅτι θὰ ἀποκτήσῃ δύναμιν ὑλικὴν καὶ πνευματικήν. Εἰς δὲ τὰ τέκνα του θὰ ἀφήσῃ ἀκλόνητον θεμέλιον, ὥστε καὶ ἐκεῖνα νὰ προοδεύσουν.
Τρεμπέλα
Εἰς τὸν φόβον τοῦ Θεοῦ ὑπάρχει ἡ ἰσχυρὰ καὶ ἀμετακίνητος ἐλπίς, ὁποῖος δὲ ἔχει φόβον Θεοῦ, θὰ τὸν κληροδοτήσῃ εἰς τὰ παιδιά του ὡς στήριγμα ἰσχυρὸν καὶ ἀσφαλές.
Παρ. 14,27
πρόσταγμα Κυρίου πηγὴ ζωῆς, ποιεῖ δὲ ἐκκλίνειν ἐκ παγίδος θανάτου.
Κολιτσάρα
Αἱ ἐντολαὶ τοῦ Κυρίου εἶναι πηγὴ τῆς ζωῆς μας, διότι μᾶς προφυλάσσουν καὶ μᾶς ἀποτρέπουν ἀπὸ τὰς παγίδας τοῦ θανάτου.
Τρεμπέλα
Αἱ ἐντολαὶ καὶ τὰ προστάγματα τοῦ Κυρίου εἶναι πηγὴ ἀληθινῆς ζωῆς, κάμνουν δὲ τὸν ἄνθρωπον νὰ βλέπῃ καὶ νὰ παραμερίζῃ ἀπὸ τὴν θανατηφόρον παγίδα τῆς ἁμαρτίας.
Παρ. 14,28
ἐν πολλῷ ἔθνει δόξα βασιλέως, ἐν δὲ ἐκλείψει λαοῦ συντριβὴ δυνάστου.
Κολιτσάρα
Ἡ δόξα καὶ ἡ δύναμις τοῦ κάθε βασιλέως στηρίζεται εἰς τὸ πλῆθος τοῦ λαοῦ του. Ὅταν ὅμως λείψῃ ὁ λαός, θὰ συντριβῇ καὶ ὁ ἴδιος ὁ βασιλεύς.
Τρεμπέλα
Εἰς τὸ πολὺ πλῆθος τῶν ὑπηκόων ἐνὸς ἔθνους ἔγκειται ἡ δόξα κάθε βασιλέως, ὅταν ὅμως ὀλιγοστεύη ὁ λαός, διότι οἱ θάνατοι ὑπερβαίνουν τὰς γεννήσεις, τότε ὁ δυνάστης αὐτός, λόγῳ ἐλλείψεως στρατοῦ, δὲν θὰ ἠμπορέσῃ νὰ ἀντισταθῇ εἰς τὸν ἐχθρὸν καὶ θὰ συντριβῇ.
Παρ. 14,29
μακρόθυμος ἀνὴρ πολὺς ἐν φρονήσει, ὁ δὲ ὀλιγόψυχος ἰσχυρῶς ἄφρων.
Κολιτσάρα
Ὁ πρᾷος, ὁ ὑπομονητικὸς καὶ μὲ αὐτοκυριαρχίαν ἄνθρωπος ἔχει πολλὴν φρόνησιν. Ἐνῷ ὁ μικρόψυχος καὶ εὐέξαπτος εἶναι παρὰ πολὺ ἀνόητος.
Τρεμπέλα
Ὁ ὑπομονητικὸς ἄνθρωπος, ποὺ συγκροτεῖ τὸν θυμόν του, ἔχει πολλὴν φρόνησιν, ἐνῷ ὁ μικρόψυχος καὶ εὐερέθιστος εἶναι ὑπερβολικὰ ἀνόητος.
Παρ. 14,30
πραΰθυμος ἀνὴρ καρδίας ἰατρός, σὴς δὲ ὀστέων καρδία αἰσθητική.
Κολιτσάρα
Ὁ πρᾷος καὶ ὑπομονητικὸς ἄνθρωπος εἶναι ὁ καλύτερος ἰατρὸς τῶν πόνων τῆς καρδίας τῶν ἄλλων. Σκουλῆκι δὲ ποὺ κατατρώγει τὰ κόκκαλα τῶν ἀνθρώπων, εἶναι ἡ εὐερέθιστος καὶ εὔθικτος καρδία.
Τρεμπέλα
Ὁ πρᾶος καὶ ὑπομονητικὸς ἄνθρωπος γίνεται ἰατρὸς τῶν πόνων τῆς καρδίας τῶν ἄλλων, ἐνῷ ἡ ὑπερβολικὰ εὐαίσθητος καὶ εὔθικτος καρδία γίνεται σκουλήκι, τὸ ὁποῖον κατατρώγει τὰ κόκκαλα τοῦ ἀνθρώπου.
Παρ. 14,31
ὁ συκοφαντῶν πένητα παροξύνει τὸν ποιήσαντα αὐτόν, ὁ δὲ τιμῶν αὐτὸν ἐλεεῖ πτωχόν.
Κολιτσάρα
Ἐκεῖνος που συκοφαντεῖ καὶ ἐκμεταλλεύεται τὸν πτωχόν, ἐξοργίζει τὸν Θεόν, ὁ ὁποῖος ἔπλασε τὸν πτωχόν. Ἐκεῖνος δὲ ποὺ τιμᾷ καὶ σέβεται τὸν Θεόν, ἐλεεῖ τὸν πτωχὸν ὡς τέκνον τοῦ Θεοῦ.
Τρεμπέλα
Ὅποιος μὲ συκοφαντίας καὶ ἀδικίας ἀποστερεῖ καὶ ἀπογυμνώνει τὸν πτωχὸν ἀπὸ τὰ ὀλίγα ποὺ ἔχει, ἐξοργίζει τὸν Θεόν, ποὺ ἔπλασε τὸν πτωχόν· ἐνῷ ἐκεῖνος ποὺ τιμᾷ, φοβεῖται καὶ σέβεται τὸν Θεόν, ἐλιεῖ τὸν πτωχόν.
Παρ. 14,32
ἐν κακίᾳ αὐτοῦ ἀπωσθήσεται ἀσεβής, ὁ δὲ πεποιθὼς τῇ ἑαυτοῦ ὁσιότητι δίκαιος.
Κολιτσάρα
Ὁ ἁμαρτωλὸς ἄνθρωπος ἀπὸ αὐτὴν ταύτην τὴν κακίαν του θὰ σπρωχθῇ καὶ θὰ κατακρημνισθῇ εἰς τὴν ἀπώλειαν. Ἐκεῖνος ὅμως ὁ ὁποῖος στηρίζεται εἰς τὴν ἀρετὴν καὶ τὴν ἁγνότητα τῆς καρδίας, θὰ εἶναι δίκαιος ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ καὶ εὐλογημένος.
Τρεμπέλα
Καθ’ ἣν ὥραν ὁ ἀσεβὴς διαπράττει τὸ κακόν, θὰ σπρωχθῇ καὶ θὰ κατακρημνισθῇ ἀπὸ τὴν θείαν δικαιοσύνην, ἐνῷ ἐκεῖνος ποὺ στηρίζεται εἰς τὴν ἀρετὴν καὶ ἔχει καθαρὰν συνείδησιν, αὐτὸς εἶναι δίκαιος καὶ ἔχει τὴν προστασίαν τοῦ Θεοῦ.
Παρ. 14,33
ἐν καρδίᾳ ἀγαθῇ ἀνδρὸς ἀναπαύσεται σοφία, ἐν δὲ καρδίᾳ ἀφρόνων οὐ διαγινώσκεται.
Κολιτσάρα
Ἡ ἀληθινὴ καὶ πρὸς τὴν ἀρετὴν ὁδηγοῦσα σοφία κατοικεῖ καὶ ἀναπαύεται εἰς τὴν ἀγαθὴν καρδίαν τοῦ ἀνθρώπου. Εἰς τὴν καρδίαν ὅμως τῶν κακῶν ἀνθρώπων εἶναι ἄγνωστος ἡ κατὰ Θεὸν σοφία.
Τρεμπέλα
Εἰς τὴν ἀγαθὴν καρδίαν τοῦ ἐναρέτου ἀνθρώπου θὰ κατασκηνώσῃ καὶ θὰ ἀναπαυθῇ ἡ θεία σοφία, εἰς τὴν ψυχὴν ὅμως τῶν ἀφρόνων δὲν ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ διακρίνῃ σοφίαν, ἔστω καὶ ἂν ἐπισταμένως ἐρευνήσῃ.
Παρ. 14,34
δικαιοσύνη ὑψοῖ ἔθνος, ἐλασσονοῦσι δὲ φυλὰς ἁμαρτίαι.
Κολιτσάρα
Ἡ δικαιοσύνη ἐξυψώνει καὶ ἀναδεικνύει ἕνα ἔθνος, ἐνῷ αἱ ἁμαρτίαι ἐλαττώνουν καὶ ἐξολοθρεύουν ὁλοκλήρους φυλάς.
Τρεμπέλα
Ἡ ἐφαρμογὴ τῆς δικαιοσύνης ὑψώνει καὶ δοξάζει ἕνα ἔθνος, ἐνῷ αἱ ἁμαρτίαι καὶ ἀδικίαι ἐλαττώνουν καὶ ἐξαλείφουν φυλὰς ὁλοκλήρους.
Παρ. 14,35
δεκτὸς βασιλεῖ ὑπηρέτης νοήμων, τῇ δὲ ἑαυτοῦ εὐστροφίᾳ ἀφαιρεῖται ἀτιμίαν.
Κολιτσάρα
Εὐπρόσδεκτος εἶναι εἰς τὸν σοφὸν βασιλέα ἔνας συνετὸς σύμβουλος, διότι μὲ τὴν πνευματικὴν αὐτοῦ ἱκανότητα καὶ εὐστροφίαν τὸν προφυλάσσει ἀπὸ ἀποτυχίας καὶ ἐξευτελισμούς.
Τρεμπέλα
Εἰς τὸν φρόνιμον βασιλέα εἶναι εὐάρεστος ὁ μυαλωμένος ὑπουργὸς καὶ ὑπηρέτης του. Αὐτὸς μὲ τὴν σύνεσιν, εὐφυΐαν καὶ εὐστροφίαν τοῦ προλαμβάνει καὶ διορθώνει σφάλματα βασιλικά, τὰ ὁποῖα θὰ ἐπέφεραν ὄνειδος καὶ ἀτιμίαν εἰς τὸν βασιλικὸν θρόνον.
Κεφάλαιο 15
Παρ. 15,1
Ὀργὴ ἀπόλλυσι καὶ φρονίμους, ἀπόκρισις δὲ ὑποπίπτουσα ἀποστρέφει θυμόν, λόγος δὲ λυπηρὸς ἐγείρει ὀργάς.
Κολιτσάρα
Ὁ θυμὸς καὶ ἡ ὀργὴ καταστρέφει καὶ αὐτοὺς ἀκόμη τοὺς φρόνιμους. Ἀπάντησις δὲ μετὰ ταπεινοφροσύνης καὶ πραότητος ἀναχαιτίζει τὸν θυμόν. Λόγος ὅμως ἐξερεθιστικὸς προκαλεῖ καὶ ἐξεγείρει θυμούς.
Τρεμπέλα
Ἡ ὀργὴ καὶ ἡ παραφορὰ καταστρέφει καὶ αὐτοὺς ἀκόμη τοὺς φρονίμους ἀνθρώπους, ἐνῷ ἀπάντησις ὑποχωρητικὴ καὶ ταπεινὴ ἀναχαιτίζει τὸν θυμόν, διότι ἀφοπλίζει καὶ μαλακώνει τὸν θυμωμένον· λόγος δὲ ἐρεθιστικός, σὰν λάδι ποὺ ρίπτεται στὴ φωτιά, ξεσηκώνει καὶ ἀνάπτει θυμοὺς καὶ ὀργήν.
Παρ. 15,2
γλῶσσα σοφῶν καλὰ ἐπίσταται, στόμα δὲ ἀφρόνων ἀναγγέλλει κακά.
Κολιτσάρα
Ἡ γλῶσσα τῶν συνετῶν ἀνθρώπων γνωρίζει καὶ λέγει τὰ ὀρθὰ καὶ πρέποντα, ἐνῷ τὸ στόμα τῶν ἀσυνέτων καὶ ἀνοήτων διαλαλεῖ διαρκῶς λόγια κακὰ καὶ ἀναιδῆ.
Τρεμπέλα
Ἡ γλῶσσα τῶν συνετῶν γνωρίζει καὶ λέγει τὰ καλά, ἐνῷ τὸ στόμα τῶν ἀνοήτων ἐκβάλλει συνεχῶς ἄσχημα λόγια.
Παρ. 15,3
ἐν παντὶ τόπῳ ὀφθαλμοὶ Κυρίου, σκοπεύουσι κακούς τε καὶ ἀγαθούς.
Κολιτσάρα
Εἰς κάθε μέρος τῆς ὑλικῆς καὶ πνευματικῆς δημιουργίας τὰ μάτια τοῦ Θεοῦ παρατηροῦν τὰ πάντα. Ἐποπτεύουν τοὺς καλοὺς καὶ τοὺς ἀγαθοὺς εἰς ὅλας αὐτῶν τὰς καταστάσεις καὶ ἐνεργείας.
Τρεμπέλα
Εἰς κάθε μέρος τὰ μάτια τοῦ Θεοῦ παρατηροῦν καὶ ἐποπτεύουν τοὺς κακοὺς καὶ τοὺς καλοὺς εἰς ὅλας τὰς ἐσωτερικὰς καὶ ἐξωτερικὰς ἐνεργείας των.
Παρ. 15,4
ἴασις γλώσσης δένδρον ζωῆς, ὁ δὲ συντηρῶν αὐτὴν πλησθήσεται πνεύματος.
Κολιτσάρα
Ἡ θεραπεία, τὴν ὁποίαν προσφέρει ἡ γλυκεῖα καὶ εὐλαβὴς γλῶσσα, ὁμοιάζει πρὸς πλουσιόκαρπον δένδρον ζωῆς. Ὅποιος προσέχει καὶ συγκρατεῖ τὴν γλῶσσαν του, θὰ γεμίσῃ ἀπὸ τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ.
Τρεμπέλα
Ἡ θεραπεία, τὴν ὁποίαν προσφέρει ἡ γλῶσσα μὲ τοὺς γλυκεῖς καὶ παρηγορητικοὺς λόγους της, εἶναι ὅπως τὸ δένδρον, ποὺ μὲ τοὺς καρπούς του χαρίζει ζωήν. Ὅποιος συγκρατεῖ τὴν γλῶσσαν του, θὰ γεμίσῃ ἀπὸ τὴν χάριν τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, διότι θὰ ἀποφύγῃ πολλὰς ἁμαρτίας καὶ θὰ οἰκοδομήσῃ τοὺς ἄλλους.
Παρ. 15,5
ἄφρων μυκτηρίζει παιδείαν πατρός, ὁ δὲ φυλάσσων ἐντολὰς πανουργότερος.
Κολιτσάρα
Ὁ ἀσύνετος ἐμπαίζει καὶ καταφρονεῖ τὴν στοργικὴν παιδαγωγίαν τοῦ πατρός. Ἐκεῖνος ὅμως ὁ ὁποῖος ἀκούει μὲ προσοχὴν καὶ τηρεῖ τὰς πατρικὰς ἐντολάς, ἀναδεικνύεται ἐξυπνότερος καὶ συνετώτερος.
Τρεμπέλα
Ὁ ἄμυαλος υἱὸς περιφρονεῖ καὶ ἐμπαίζει τὴν πατρικὴν ἐπ’ αὐτοῦ παιδαγωγίαν, ἐκεῖνος ὅμως ποὺ προσέχει καὶ ἐφαρμόζει τὰς ἐντολὰς τοῦ Θεοῦ καὶ τῶν γονέων του, αὐτὸς εἶναι ὁ ἐξυπνότερος.
Παρ. 15,6
ἐν πλεοναζούσῃ δικαιοσύνῃ ἰσχὺς πολλή, οἱ δὲ ἀσεβεῖς ὁλόρριζοι ἐκ γῆς ἀπολοῦνται. οἴκοις δικαίων ἰσχὺς πολλή, καρποὶ δὲ ἀσεβῶν ἀπολοῦνται.
Κολιτσάρα
Ὅπου ὑπάρχει μεγάλη καὶ πολύπλευρος ἀρετή, ἐκεῖ ὑπάρχει πολλὴ δύναμις καὶ πρόοδος. Οἱ ἀσεβεῖς ὅμως σύρριζα θὰ ἐξολοθρευθοῦν ἀπὸ τὴν γῆν. Εἰς τὰς οἰκίας καὶ τὰς οἰκογενείας των δικαίων ὑπάρχει πολλὴ δύναμις πλούτου καὶ ἀρετῆς. Τὰ δὲ πλούτη τῶν ἀσεβῶν θὰ καταστραφοῦν.
Τρεμπέλα
Ὅπου ἡ δικαιοσύνη ἐφαρμόζεται καὶ πλεονάζει, ἐκεῖ ὑπάρχει πολλὴ δύναμις καὶ ἀκμή, οἱ ἀσεβεῖς ὅμως θὰ ἐξαφανισθοῦν ἀπὸ τὴν γῆν σύρριζα. Εἰς τὰς οἰκογενείας τῶν εὐσεβῶν ὑπάρχει πολλὴ δύναμις, ἐνῷ τοὐναντίον οἱ κόποι καὶ τὸ οἰκοδόμημα τῶν ἀσεβῶν θὰ καταστραφοῦν.
Παρ. 15,7
χείλη σοφῶν δέδεται αἰσθήσει, καρδίαι δὲ ἀφρόνων οὐκ ἀσφαλεῖς.
Κολιτσάρα
Τὰ χείλη τῶν σοφῶν καὶ εὐσεβῶν εἶναι στενὰ συνδεδεμένα καὶ ἀχώριστα μὲ τὴν ἀληθῆ γνῶσιν καὶ σοφίαν, ἐνῷ αἱ καρδίαι τῶν ἀσυνέτων δὲν ἔχουν σταθερὸν στήριγμα ἀλλ’ ἐκτρέπονται ἀπ’ ἐδῶ καὶ ἀπὸ ἐκεῖ.
Τρεμπέλα
Τὰ χείλη τῶν σοφῶν καὶ συνετῶν ἀνθρώπων ἔχουν δεθῆ καὶ ταυτισθῆ μὲ τὴν διάκρισιν τοῦ καλοῦ καὶ τοῦ κακοῦ, τὴν ὁποίαν χαρίζει ἡ γνῶσις τοῦ θελήματος τοῦ Θεοῦ, ὥστε νὰ λέγουν τὰ πρέποντα καὶ συμφέροντα. Αἱ καρδίαι ὅμως τῶν ἀφρόνων δὲν ἔχουν ἀσφαλὲς στήριγμα καὶ δι’ αὐτὸ ὀλισθαίνουν εἰς λόγους ἀπερισκέπτους καὶ ἐπιβλαβεῖς.
Παρ. 15,8
θυσίαι ἀσεβῶν βδέλυγμα Κυρίῳ, εὐχαὶ δὲ κατευθυνόντων δεκταὶ παρ’ αὐτῷ.
Κολιτσάρα
Αἱ θυσίαι τῶν ἀσεβῶν εἶναι ἀποκρουστικαὶ καὶ μισηταὶ ἀπὸ τὸν Κύριον. Αἱ προσευχαὶ ὅμως καὶ τὰ τάματα αὐτῶν, ποὺ συμμορφώνονται πρὸς τὸ θεῖον θέλημα, εἶναι εὐάρεστα καὶ εὐπρόσδεκτα ἀπὸ τὸν Θεόν.
Τρεμπέλα
Αἱ θυσίαι τῶν ἀσεβῶν, καὶ ἂν ἀκόμη εἶναι πολλαὶ καὶ πολυέξοδοι, εἶναι ἀηδεῖς εἰς τὸν Θεόν, ἐνῷ αἱ ταπειναὶ προσευχαὶ ἐκείνων, ποὺ συμπεριφέρονται εὐθέως καὶ εὐλαβῶς, γίνονται εὐμενῶς δεκταὶ ἀπὸ τὸν Κύριον.
Παρ. 15,9
βδέλυγμα Κυρίῳ ὁδοὶ ἀσεβοῦς, διώκοντας δὲ δικαιοσύνην ἀγαπᾷ.
Κολιτσάρα
Ἀποκρουστικαὶ καὶ μισηταὶ ἐνώπιον τοῦ Κυρίου εἶναι αἱ πορεῖαι τῆς ζωῆς τοῦ ἀσεβοῦς. Ἐξ ἀντιθέτου δὲ ὁ Κύριος ἀγαπᾷ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐπιδιώκουν τὴν ἀρετήν.
Τρεμπέλα
Εἶναι βδέλυγμα ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ ὁ τρόπος τῆς ζωῆς καὶ αἱ ἐπιδιώξεις τοῦ ἀσεβοῦς, ἐνῷ ἐξ ἀντιθέτου ὁ Θεὸς ἀγαπᾷ ἐκείνους, ποὺ ἀγωνίζονται καὶ ἐπιδιώκουν νὰ ζήσουν μὲ δικαιοσύνην καὶ ἀρετήν.
Παρ. 15,10
παιδεία ἀκάκου γνωρίζεται ὑπὸ τῶν παριόντων, οἱ δὲ μισοῦντες ἐλέγχους τελευτῶσιν αἰσχρῶς.
Κολιτσάρα
Ἡ κατὰ Θεὸν μόρφωσις τοῦ ἀγαθοῦ καὶ ἀπονηρεύτου ἀνθρώπου γίνεται ἀμέσως γνωστὴ καὶ ἀπὸ αὐτοὺς ἀκόμη τοὺς περαστικούς. Ὅσοι ὅμως μισοῦν καὶ ἀποστρέφονται τοὺς δικαίους ἐλέγχους, ἀποθνήσκουν κατὰ τρόπον ἐπονείδιστον καὶ ἐξευτελιστικόν.
Τρεμπέλα
Ἡ κατὰ Θεὸν μόρφωσις τοῦ ἐναρέτου καὶ ἀπονηρεύτου γίνεται ἀμέσως ἀντιληπτὴ ἀπὸ τοὺς περαστικοὺς διαβάτας. Ἐξ ἀντιθέτου, ὅσοι ἀποστρέφονται τὴν παιδαγωγοῦσαν θείαν διδασκαλίαν, ἀποθνήσκουν μὲ θάνατον αἰσχρὸν καὶ ἀπαίσιον.
Παρ. 15,11
ᾅδης καὶ ἀπώλεια φανερὰ παρὰ τῷ Κυρίῳ· πῶς οὐχὶ καὶ αἱ καρδίαι τῶν ἀνθρώπων;
Κολιτσάρα
Ἀφοῦ αὐτὸς οὗτος ὁ ᾅδης καὶ ἡ χώρα τῆς ἀπωλείας τῶν ἁμαρτωλῶν εἶναι ὁλοφάνερα ἐνώπιον τοῦ Κυρίου, πὼς δὲν εἶναι φανεραὶ ἐνώπιόν του καὶ αἱ καρδίαι τῶν ἀνθρώπων;
Τρεμπέλα
Ὁ σκοτεινὸς ᾅδῃς καὶ ὁ τάφος εἶναι ὁλοφάνερα εἰς τὸν παντογνώστην καὶ παντεπόπτην Κύριον πῶς ὄχι καὶ τὸ ἐσωτερικὸν περιεχόμενον τῶν ἀνθρώπων;
Παρ. 15,12
οὐκ ἀγαπήσει ἀπαίδευτος τοὺς ἐλέγχοντας αὐτόν, μετὰ δὲ σοφῶν οὐχ ὁμιλήσει.
Κολιτσάρα
Ὁ ἀπαίδευτος καὶ ἀνεπίδεκτος μαθήσεως ἄνθρωπος δὲν θὰ ἀγαπήσῃ ποτὲ αὐτοὺς ποὺ τὸν ἐλέγχουν πρὸς διόρθωσίν του. Μὲ σοφοὺς καὶ ἐνάρετους ἀνθρώπους δὲν θὰ θελήσῃ ποτὲ νὰ συναναστροφῇ.
Τρεμπέλα
Ὁ ἀνεπίδεκτος ἠθικῆς καὶ πνευματικῆς μορφώσεως ἄνθρωπος δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀγαπήσῃ ἐκείνους, ποὺ ἐπιχειροῦν νὰ τὸν συμβουλεύσουν καὶ νὰ τὸν διορθώσουν· ὁ ἴδιος ποτε δὲν θὰ συναναστραφῇ μὲ σοφοὺς καὶ ἐναρέτους ἀνθρώπους.
Παρ. 15,13
καρδίας εὐφραινομένης πρόσωπον θάλλει, ἐν δὲ λύπαις οὔσης σκυθρωπάζει.
Κολιτσάρα
Ὅταν ἡ καρδία χαίρῃ καὶ εὐφραίνεται ἀπὸ τὴν ἀρετήν, τὸ πρόσωπον εἶναι θαλλερὸν καὶ χαρούμενον. Ὅταν ὅμως ἡ καρδία εὑρίσκεται ὑπὸ τὸ κράτος λύπης, τὸ πρόσωπον ἀποκτᾷ μελαγχολικὴν καὶ σκυθρωπὴν ὄψιν.
Τρεμπέλα
Ὅταν ἡ καρδία τοῦ ἀνθρώπου χαίρῃ καὶ εὐφραίνεται, τότε τὸ πρόσωπον, ὡς καθρέπτης τῆς ψυχῆς, παρουσιάζεται θαλερὸν καὶ χαρούμενον· ὅταν ὅμως ἡ καρδία λυπῆται καὶ θλίβεται, τὸ πρόσωπον ἐμφανίζεται βαρύ, λυπημένον καὶ σκυθρωπόν.
Παρ. 15,14
καρδία ὀρθὴ ζητεῖ αἴσθησιν, στόμα δὲ ἀπαιδεύτων γνώσεται κακά.
Κολιτσάρα
Ἡ καλὴ καὶ ἀγαθὴ καρδία ζητεῖ νὰ ἀποκτήσῃ τὴν ἀληθινὴν γνῶσιν καὶ σοφίαν. Ἐξ ἀντιθέτου τὸ στόμα τῶν ψυχικῶς ἀκαλλιεργήτων καὶ ἀπαιδεύτων ἀνθρώπων θὰ γνωρίζῃ καὶ θὰ ἐκφράζῃ κακὰ μόνον νοήματα καὶ ἔργα.
Τρεμπέλα
Ἡ καλὴ καὶ φρόνιμος καρδία ἐπιθυμεῖ να ἀκούῃ μέχρι γήρατος τὴν θείαν διδασκαλίαν καὶ νὰ μαθητεύῃ πάντοτε διὰ νὰ ἔχῃ φωτισμένον τὸ ἠθικὸν αἰσθητήριον· ἐνῷ τὸ στόμα τῶν ἀμορφώτων καὶ ἀξέστων πνευματικῶς θὰ γνωρίσῃ πολλὰς θλίψεις.
Παρ. 15,15
πάντα τὸν χρόνον οἱ ὀφθαλμοὶ τῶν κακῶν προσδέχονται κακά, οἱ δὲ ἀγαθοὶ ἡσυχάζουσι διαπαντός.
Κολιτσάρα
Οἱ πονηροὶ ἄνθρωποι καθ’ ὅλον τὸν χρόνον τῆς ζωῆς των στρέφουν περιδεεῖς ὁλόγυρα τοὺς ὀφθαλμούς των, ἀναμένοντες νὰ ἐκσπάσουν ἐναντίον των τιμωρίαι καὶ συμφοραί. Ἐξ ἀντιθέτου οἱ ἀγαθοὶ ζοῦν καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς ζωῆς των μὲ ἡσυχίαν καὶ εἰρήνην.
Τρεμπέλα
Οἱ κακοὶ ἄνθρωποι, λόγῳ τῆς ἀνησυχίας τῆς συνειδήσεώς των, ζοῦν συχνὰ ἐν ταραχῇ, διότι περιμένουν πάντοτε τὸ κακὸν καὶ τὴν συμφοράν, ἐνῷ οἱ ἀγαθοὶ εἶναι πάντοτε εἰρηνικοὶ καὶ ἥσυχοι.
Παρ. 15,16
κρεῖσσον μικρὰ μερὶς μετὰ φόβου Κυρίου ἢ θησαυροὶ μεγάλοι μετὰ ἀφοβίας.
Κολιτσάρα
Εἶναι καλύτερον καὶ προτιμότερον νὰ ἔχῃ κανεὶς μικρὰν περιουσίαν μὲ φόβον Κυρίου, παρὰ νὰ ἔχῃ πολλοὺς καὶ μεγάλους θησαυροὺς ἄνευ φόβου Θεοῦ.
Τρεμπέλα
Εἶναι προτιμότερον νὰ ἔχῃ κανεὶς μικρὰν περιουσίαν συνοδευομένην μὲ φόβον Θεοῦ, παρὰ νὰ ἔχῃ πολλοὺς καὶ μεγάλους θησαυροὺς συναχθέντας μὲ ἀθεοφοβίαν καὶ μέσα ἄδικα καὶ παράνομα.
Παρ. 15,17
κρείσσων ξενισμὸς μετὰ λαχάνων πρὸς φιλίαν καὶ χάριν ἢ παράθεσις μόσχων μετὰ ἔχθρας.
Κολιτσάρα
Καλύτερα καὶ προτιμότερα εἶναι φιλοξενία μὲ λάχανα, ἡ ὁποία διαπνέεται ἀπὸ φιλίαν καὶ χάριν, παρὰ φιλοξενία μὲ πλούσια φαγητά, ἀπὸ κρέας μόσχου, ἡ ὁποία διαποτίζεται ἀπὸ ἐχθρότητα καὶ μῖσος.
Τρεμπέλα
Εἶναι προτιμοτέρα ἡ πτωχικὴ μόνον μὲ λάχανα φιλοξενία, ἀλλὰ μέσα εἰς φιλικὴν καὶ εὐχάριστον ἀτμόσφαιραν, παρὰ φιλοξενία μὲ ποικίλα καὶ πλούσια φαγητὰ ἀπὸ κρέας μόσχου εἰς ἀτμόσφαιραν ἐχθρικήν.
Παρ. 15,18
ἀνὴρ θυμώδης παρασκευάζει μάχας, μακρόθυμος δὲ καὶ τὴν μέλλουσαν καταπραΰνει.
Κολιτσάρα
Ὁ εὐερέθιστος καὶ θυμώδης ἄνθρωπος ὑπεγείρει καὶ προκαλεῖ φιλονεικίας καὶ μάχας, ἐνῷ ὁ πρᾷος καὶ ὑπομονητικὸς προλαμβάνει καὶ κατασιγάζει καὶ τὴν μέλλουσαν νὰ ἐκραγῇ φιλονεικίαν.
Τρεμπέλα
Ὁ θυμώδης ἄνθρωπος προκαλεῖ διαρκῶς φιλονικίας καὶ ταραχάς, ἐνῷ ὁ μακρόθυμος, πρᾶος καὶ ὑπομονητικὸς προλαμβάνει καὶ κατευνάζει καὶ αὐτὴν ἀκομη τὴν φιλονικίαν, ποὺ πρόκειται νὰ ξεσπάσῃ.
Παρ. 15,18α
μακρόθυμος ἀνὴρ κατασβέσει κρίσεις, ὁ δὲ ἀσεβὴς ἐγείρει μᾶλλον.
Κολιτσάρα
Ὁ πρᾶος καὶ ὑπομονητικὸς ἄνθρωπος θὰ κατασβέσῃ τὰς φιλονεικίας καὶ τὰς ἔριδας καὶ θὰ προλάβῃ δικαστικοὺς ἀγῶνας, ἐνῷ ὁ ἀσεβὴς μᾶλλον τὰς προκαλεῖ καὶ τὰς ἀνάπτει.
Τρεμπέλα
Ὁ ὑποχωρητικὸς ἄνθρωπος θὰ κατασβέσῃ διαμάχας καὶ θὰ προλάβῃ δικαστικοὺς ἀγῶνας, ὁ ἀσεβὴς ὅμως καὶ εὐερέθιστος θὰ δημιουργῇ ὁλονὲν καὶ περισσοτέρας.
Παρ. 15,19
ὁδοὶ ἀεργῶν ἐστρωμέναι ἀκάνθαις, αἱ δὲ τῶν ἀνδρείων τετριμμέναι.
Κολιτσάρα
Οἱ δρόμοι τῆς ζωῆς τῶν ὀκνηρῶν καὶ ἀέργων ἀνθρώπων εἶναι στρωμένοι μὲ ἀγκάθια, μὲ θλίψεις καὶ δυσκολίας. Ἐνῷ οἱ δρόμοι τῶν ἐργατικῶν καὶ δραστηρίων εἶναι ὁμαλοὶ καὶ εὐκολοπεριπάτητοι.
Τρεμπέλα
Οἱ δρόμοι καὶ ἡ πορεία τῆς ζωῆς τῶν ὀκνηρῶν εἶναι στρωμένοι μὲ ἀγκάθια, ἐνῷ οἱ δρόμοι τῶν φιλοπόνων καὶ ἐργατικῶν εἶναι ὁμαλοὶ καὶ εὔκολοι.
Παρ. 15,20
υἱὸς σοφὸς εὐφραίνει πατέρα, υἱὸς δὲ ἄφρων μυκτηρίζει μητέρα αὐτοῦ.
Κολιτσάρα
Ὁ σοφὸς καὶ συνετὸς υἱὸς δίδει χαρὰν πολλὴν καὶ εὐφροσύνην εἰς τὸν πατέρα του, ὁ δὲ ἀσύνετος καταφρονεῖ καὶ περιπαίζει τὴν μητέρα του.
Τρεμπέλα
Τὸ συνετὸν καὶ μυαλωμένο παιδὶ εὐχαριστεῖ τὸν πατέρα του, ἐνῷ τὸ ἀνόητον καὶ κακοκέφαλο περιφρονεῖ καὶ ἐμπαίζει τὴν μητέρα του.
Παρ. 15,21
ἀνοήτου τρίβοι ἐνδεεῖς φρενῶν, ἀνὴρ δὲ φρόνιμος κατευθύνων πορεύεται.
Κολιτσάρα
Οἱ τρόποι ζωῆς καὶ ἐνεργείας τοῦ ἀσυνέτου εἶναι παράλογοι, ἐνῷ ὁ συνετὸς καὶ φρόνιμος ἀνὴρ πορεύεται τὴν ὀρθὴν κατεύθυνσιν.
Τρεμπέλα
Ὁ τρόπος τῆς ζωῆς τοῦ ἀμορφώτου πνευματικῳς ἀνθρώπου τὸν ἀποδεικνύει ἀνόητον καὶ ἄμυαλον. Ὁ συνετὸς ὅμως καὶ φρόνιμος ἄνθρωπος προχωρεῖ σταθερά, μὲ πρόγραμμα καὶ ὀρθὴν κατεύθυνσιν εἰς τὴν ζωήν του.
Παρ. 15,22
ὑπερτίθενται λογισμοὺς οἱ μὴ τιμῶντες συνέδρια, ἐν δὲ καρδίαις βουλευομένων μένει βουλή.
Κολιτσάρα
Οἱ ἀσύνετοι ἄνθρωποι ἀναβάλλουν νὰ ἐκπληρώσουν τὰς ἀποφάσεις, ποὺ ἔλαβαν τὰ συνέδρια, διότι ἐν τῇ ὑψηλοφροσύνῃ των τὰ ὑποτιμοῦν. Εἰς τὰς καρδίας ὅμως τῶν συνετῶν ἀρχόντων γίνεται ἀποδεκτὴ ἡ ἀπόφασις, τὴν ὁποίαν τοὺς ὑποβάλλουν οἱ σύμβουλοί των καὶ τίθεται εἰς ἐφαρμογήν.
Τρεμπέλα
Οἱ αὐταρχικοὶ καὶ δεσποτικοὶ ἄρχοντες καὶ βασιλεῖς, ποὺ δὲν τιμοῦν τὰ συνέδρια καὶ δὲν ἐκτιμοῦν τὰς γνώμας τῶν συμβούλων των, ἀναβάλλουν καὶ δὲν θέτουν εἰς ἐφαρμογὴν τὰς ἀποφάσεις, ποὺ ἐλήφθησαν ἀπὸ αὐτά· εἰς τὰς καρδίας ὅμως τῶν ταπεινῶν ἀρχόντων, ποὺ συμβουλεύονται τοὺς περὶ αὐτούς, γίνεται δεκτὴ ἡ ληφθεῖσα ἀπόφασις καὶ πραγματοποιεῖται.
Παρ. 15,23
οὐ μὴ ὑπακούσῃ ὁ κακὸς αὐτῇ, οὐδὲ μὴ εἴπῃ καίριόν τι καὶ καλὸν τῷ κοινῷ.
Κολιτσάρα
Ὁ κακὸς ὅμως ἄρχων δὲν θὰ συμμορφωθῇ καὶ δὲν θὰ ὑπακούσῃ εἰς τὴν ἀπόφασιν τῶν καλῶν συμβούλων του. Δὲν θὰ εἴπῃ ποτὲ κάτι τὸ ἀξιόλογον καὶ ἐπωφελὲς διὰ τὸν λαόν.
Τρεμπέλα
Ὁ κακὸς ἄρχων δὲν θὰ προσέξῃ τὴν συμβουλὴν τῶν πεπειραμένων συμβουλων τουῦ, οὔτε καὶ ὁ ἴδιος θὰ προσθέσῃ κάτι τὸ ὀρθὸν καὶ ὠφέλιμον καὶ πρέπον διὰ τὸ κοινὸν καὶ τὸ δημόσιον συμφέρον.
Παρ. 15,24
ὁδοὶ ζωῆς διανοήματα συνετοῦ, ἵνα ἐκκλίνας ἐκ τοῦ ᾅδου σωθῇ.
Κολιτσάρα
Αἱ σκέψεις καὶ τὰ νοήματα τοῦ συνετοῦ ἀνθρώπου εἶναι πορεία ζωῆς καὶ ἐτσι αὐτὸς παρεκκλίνει ἀπὸ ἐσφαλμένας ὁδοὺς καὶ σώζεται ἀπὸ τὸν θάνατον καὶ τὸν ᾅδην.
Τρεμπέλα
Αἱ σκέψεις καὶ τὰ σχέδια τοῦ συνετοῦ ἀνθρώπου εἶναι ὁδοί, ποὺ ὁδηγοῦν εἰς τὴν ζωὴν καὶ ἀποβλέπουν εἰς τὸ νὰ ἀποφύγῃ τὸ κακόν, τὸ ὁποῖον ὁδηγεῖ εἰς τὸν Ἅδην, καὶ μὲ τὸν τρόπον αὐτὸν νὰ σωθῇ.
Παρ. 15,25
οἴκους ὑβριστῶν κατασπᾷ Κύριος, ἐστήρισε δὲ ὅριον χήρας.
Κολιτσάρα
Τὰ ἀρχοντικὰ σπίτια τῶν ἀλαζόνων καὶ ὑπερηφάνων κατακρημνίζει ὁ Κύριος, προστατεύει ὅμως τὰ σύνορα τοῦ ἀγροῦ τῆς χήρας ἐναντίον ἐκείνων, ποὺ τὰ ἐπιβουλεύονται.
Τρεμπέλα
Ὁ Θεὸς κατακρημνίζει τὰ μέγαρα τῶν ὑπερηφάνων, ὑποστηρίζει δὲ τὰ σύνορα τοῦ οἰκοπέδου καὶ τῶν κτημάτων τῆς ἀδυνάτου χήρας.
Παρ. 15,26
βδέλυγμα Κυρίῳ λογισμὸς ἄδικος, ἁγνῶν δὲ ῥήσεις σεμναί.
Κολιτσάρα
Ἀποκρουστικαὶ καὶ μισηταὶ εἶναι ἐνώπιον τοῦ Κυρίου αἱ ἄδικοι σκέψεις καὶ ἀποφάσεις, ἐνῷ οἱ λόγοι τῶν ἁγνῶν ἀνθρώπων, καθ’ ὃ σεμνοί, εἶναι ἀρεστοὶ εἰς τὸν Κύριον.
Τρεμπέλα
Ἀηδίαν καὶ ἀποτροπιασμὸν προκαλεῖ εἰς τὸν Θεὸν ὁ κακὸς λογισμὸς καὶ ἡ πονηρὰ σκέψις. Αἱ σκέψεις ὅμως καὶ οἱ λόγοι τῶν ἁγνῶν καὶ καθαρῶν κατὰ τὴν ψυχὴν ἀνθρώπων εἶναι σεμνοὶ καὶ εὐπρεπεῖς.
Παρ. 15,27
ἐξόλλυσιν ἑαυτὸν ὁ δωρολήπτης, ὁ δὲ μισῶν δώρων λήψεις σώζεται.
Κολιτσάρα
Ὁ δικαστής, ποὺ δωροδοκεῖται, καταστρέφει κατὰ πρῶτον καὶ κύριον λόγον τὸν ἑαυτόν του. Ἐξ ἀντιθέτου ὁ δικαστής, ὁ ὁποῖος ἀποστρέφεται καὶ μισεῖ τὰ δῶρα, σώζεται ἀπὸ πολλὰς ὀδυνηρὰς συνεπείας.
Τρεμπέλα
Καταστρέφει τὸν ἑαυτόν του ὁ δικαστὴς ἐκεῖνος ποὺ δωροδοκεῖται, ἐνῷ ἐκεῖνος ποὺ μισεῖ τὴν δωροληψίαν, θὰ σωθῇ ἀπὸ τὰς παγίδας τοῦ δωροδοκοῦντος καὶ τὰς ἐξευτελιστικὰς συνεπείας τῆς δωροληψίας.
Παρ. 15,27α
(Μασ. ΙΣΤ', 6). ἐλεημοσύναις καὶ πίστεσιν ἀποκαθαίρονται ἁμαρτίαι, τῷ δὲ φόβῳ Κυρίου ἐκκλίνει πᾶς ἀπὸ κακοῦ.
Κολιτσάρα
Μὲ ἐλεημοσύνας, μὲ τὴν ἐντιμότητα καὶ τὴν ἀξιοπιστίαν καθαρίζονται αἱ ἁμαρτίαι τῶν ἀνθρώπων καὶ μὲ τὸν φόβον τοῦ Κυρίου ἀποφεύγει κάθε εὐσεβὴς ἄνθρωπος τὸ κακόν.
Τρεμπέλα
Μὲ ἐλεημοσύνας, μὲ ἔργα καλὰ καὶ μὲ τὴν εἰς Θεὸν πίστιν καθαρίζονται αἱ ἁμαρτίαι· μὲ τὸν φόβον δὲ τοῦ Κυρίου ὡς ὅπλον πνευματικὸν ὁ καθένας ἀποφεύγει τὸ κακόν.
Παρ. 15,28
καρδίαι δικαίων μελετῶσι πίστεις, στόμα δὲ ἀσεβῶν ἀποκρίνεται κακά.
Κολιτσάρα
Ἡ διάνοια καὶ ἡ καρδία τῶν δικαίων μελετᾷ ἀληθεῖς καὶ ἀξιοπίστους μαρτυρίας, ἐνῷ τὸ στόμα τῶν ἀσεβῶν δίδει ψευδεῖς καὶ πονηρὰς ἀποκρίσεις.
Τρεμπέλα
Ὁ νοῦς τῶν δικαίων σκέπτεται καὶ μελετᾷ τὰ πειστικὰ ἐπιχειρήματα τῆς ἀληθείας οὕτως, ὥστε, ὅταν θὰ ὁμιλήσουν, νὰ γίνουν πιστευτοί· τὸ στόμα ὅμως τῶν ἀσεβῶν δίδει ἀπαντήσεις σαθρὰς καὶ ἀξιοκαταφρονήτους.
Παρ. 15,28α
(Μασ. ΙΣΤ', 7). δεκταὶ παρὰ Κυρίῳ ὁδοὶ ἀνθρώπων δικαίων, διὰ δὲ αὐτῶν καὶ οἱ ἐχθροὶ φίλοι γίνονται.
Κολιτσάρα
Εὐπρόσδεκτοι εἶναι ἐνώπιον τοῦ Κυρίου αἱ πορεῖαι τῆς ζωῆς τῶν εὐσεβῶν ἀνθρώπων, μὲ τοὺς καλούς των δὲ τρόπους κάμνουν καὶ τοὺς ἐχθρούς των ἀκόμη φίλους.
Τρεμπέλα
Ὁ τρόπος ἀναστροφῆς τῶν ἐναρέτων ἀνθρώπων εἶναι εὐάρεστος εἰς τὸν Κύριον, μὲ τὴν καλὴν δὲ συμπεριφοράν των καὶ οἱ ἐχθροὶ γίνονται φίλοι.
Παρ. 15,29
μακρὰν ἀπέχει ὁ Θεὸς ἀπὸ ἀσεβῶν, εὐχαῖς δὲ δικαίων ἐπακούει.
Κολιτσάρα
Ὁ Θεὸς εὑρίσκεται πολὺ μακρὰν καὶ δὲν ἀκούει τοὺς ἀσεβεῖς ἀνθρώπους. Προσέχει ὅμως τὰς προσευχὰς τῶν εὐσεβῶν ἀνθρώπων.
Τρεμπέλα
Ὁ Θεὸς ἀπομακρύνεται ἀπὸ τοὺς ἀσεβεῖς καὶ δὲν ἀκούει τὰς προσευχάς των, ἀκούει ὅμως τὰς προσευχὰς καὶ δέχεται τὰ ταξίματα τῶν δικαίων.
Παρ. 15,29α
(Μασ. ΙΣΤ', 8). κρείσσων ὀλίγη λῆψις μετὰ δικαιοσύνης ἢ πολλὰ γεννήματα μετὰ ἀδικίας.
Κολιτσάρα
Εἶναι καλύτερα καὶ προτιμότερα ὀλίγα κέρδη μὲ δικαιοσύνην, παρὰ πολλὰ ὑλικὰ ἀγαθὰ μὲ ἀδικίαν.
Τρεμπέλα
Εἶναι προτιμότερα τὰ ὀλίγα ποὺ συγκεντρώνεις, ὅταν αὐτὰ ἀποκτῶνται μὲ δικαιοσύνην, παρὰ τὰ πολλὰ γεννήματα καὶ εἰσοδήματα, τὰ ὁποῖα κερδίζονται μὲ ἀδικίαν καὶ παρανομίαν.
Παρ. 15,29β
καρδία ἀνδρὸς λογιζέσθω δίκαια, ἵνα ὑπὸ τοῦ Θεοῦ διορθωθῇ τὰ διαβήματα αὐτοῦ.
Κολιτσάρα
Ὁ νοῦς τοῦ ἀνθρώπου πρέπει νὰ σκέπτεται καὶ ἡ καρδία αὐτοῦ νὰ δέχεται τὸ δίκαιον, τὸ σύμφωνον μὲ τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ, διὰ νὰ εὐοδωθοῦν αἱ πορεῖαι καὶ αἱ ἐνέργειαι αὐτοῦ.
Τρεμπέλα
Ὁ νοῦς καὶ ἡ καρδία τοῦ ἀνθρώπου πρέπει να σκέπτωνται καὶ νὰ ἐπιθυμοῦν τὰ ὀρθὰ καὶ τὰ δίκαια, διὰ νὰ εὐοδωθοῦν αἱ ἐνέργειαι καὶ τὰ διαβήματα του ἀπὸ τὸν Θεόν.
Παρ. 15,30
θεωρῶν ὀφθαλμὸς καλὰ εὐφραίνει καρδίαν, φήμη δὲ ἀγαθὴ πιαίνει ὀστᾶ.
Κολιτσάρα
Ὁ ἄδολος ὀφθαλμός, ὅταν βλέπῃ τὰ θαυμάσια τῆς δημιουργίας ἢ καὶ καλὰ ἔργα τῶν ἀνθρώπων, εὐφραίνει τὴν καρδίαν. Ὄνομα δὲ καλὸν καὶ ὑπόληψις μεταξὺ τῶν ἀνθρώπων λιπαίνει καὶ τονώνει τὰ ὀστᾶ καὶ κάμνει χαρούμενον τὸν ἄνθρωπον.
Τρεμπέλα
Ὅταν τὸ μάτι βλέπῃ τὰ ὡραῖα καὶ θαυμαστὰ ἔργα τῆς δημιουργίας καὶ εἶναι σεμνὸν καὶ κόσμιον, τότε προκαλεῖ εὐφροσύνην εἰς τὴν καρδίαν, ἡ φήμη δὲ ἡ καλὴ καὶ ἡ ἐκτίμησις τῶν ἀνθρώπων διὰ τὴν ἀρετὴν τοῦ δικαίου, αὐτὴ λιπαίνει τὰ κόκκαλά του ἀπὸ τὴν εὐχαρίστησιν, τὴν ὁποίαν οὗτος αἰσθάνεται.
Παρ. 15,32
ὃς ἀπωθεῖται παιδείαν, μισεῖ ἑαυτόν, ὁ δὲ τηρῶν ἐλέγχους ἀγαπᾷ ψυχὴν αὐτοῦ.
Κολιτσάρα
Ἐκεῖνος ποὺ ἀποστρέφεται καὶ ἀπορρίπτει τὴν ἀληθινὴν παιδαγωγίαν καὶ μόρφωσιν, μισεῖ τὸν ἑαυτόν του. Ἐκεῖνος ὅμως, ὁ ὁποῖος ἀκούει μὲ προσοχὴν καὶ τηρεῖ μὲ προθυμίαν τοὺς ὀρθοὺς ἐλέγχους, ποὺ τοῦ γίνονται, ἀγαπᾷ τὴν ψυχήν του.
Τρεμπέλα
Ὅποιος διώχνει μακριὰ ἀπὸ τὸν ἑαυτόν του τὴν ἐκ τοῦ θείου νόμου παιδαγωγίαν, μισεῖ τὸν ἑαυτόν του, ἐνῷ ἐκεῖνος ποὺ ἐφαρμόζει τοὺς συμφώνους πρὸς τὰς θείας ἐντολὰς ἐλέγχους, ἀγαπᾷ τὴν ψυχήν του καὶ θὰ σώσῃ αὐτήν.
Παρ. 15,33
φόβος Θεοῦ παιδεία καὶ σοφία, καὶ ἀρχὴ δόξης ἀποκριθήσεται αὐτῇ.
Κολιτσάρα
Ἡ εὐλάβεια καὶ ὁ φόβος πρὸς τὸν Θεὸν ἔχει ὡς καρπὸν τὴν ἀληθινὴν παιδείαν καὶ σοφίαν. Καὶ ὁ κατὰ Θεὸν εὐπαίδευτος ἀπὸ αὐτὴν τὴν ζωὴν θὰ ἀρχισῃ νὰ δοξάζεται.
Τρεμπέλα
Ὅπου ὑπάρχει ὁ φόβος τοῦ Θεοῦ, ἐκεῖ ὑπάρχει καὶ ἡ ἀληθινὴ παιδαγωγία καὶ μόρφωσις τοῦ χαρακτῆρος καὶ ἡ ἐξ αὐτῶν ἐπακολουθούσα ἀληθινὴ σοφία. Ἔτσι ἤδη ἀπὸ τὴν ζωὴν αὐτὴν θὰ ἀρχίσῃ ὁ κάτοχός της νὰ δοξάζεται καὶ νὰ ἀπολαμβάνῃ τὴν δικαίαν ἀνταμοιβὴν καὶ τιμήν.
Κεφάλαιο 16
Παρ. 16,1
Πάντα τὰ ἔργα τοῦ ταπεινοῦ φανερὰ παρὰ τῷ Θεῷ, οἱ δὲ ἀσεβεῖς ἐν ἡμέρᾳ κακῇ ὀλοῦνται.
Κολιτσάρα
Ὅλα τὰ ἔργα τοῦ ταπεινόφρονος καὶ τὰ πλέον μυστικὰ εἶναι ὁλοφάνερα ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ. Οἱ ἀσεβεῖς ὅμως καὶ τὰ ἔργα των κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ὀργῆς τοῦ Θεοῦ θὰ ἐξολοθρευθοῦν.
Τρεμπέλα
Ὅλα τὰ ἔργα τοῦ ταπεινοῦ ἀνθρώπου εἶναι λαμπρὰ καὶ γνωστὰ εἰς τὸν Θεόν. Οἱ ἀσεβεῖς ὅμως καὶ τὰ ἔργα των θὰ χαθοῦν κατὰ τὴν φοβερὰν καὶ ὀλεθρίαν ἡμέραν, ἡ ὁποία ἐπιφυλάσσεται εἰς αὐτοὺς ὑπὸ τῆς θείας ὀργῆς.
Παρ. 16,5
ἀκάθαρτος παρὰ Θεῷ πᾶς ὑψηλοκάρδιος, χειρὶ δὲ χεῖρας ἐμβαλὼν ἀδίκως οὐκ ἀθῳωθήσεται.
Κολιτσάρα
Ἀκάθαρτος εἶναι ἐνώπιον τοῦ Κυρίου κάθε ἐπηρμένος καὶ ὑπερήφανος. Καὶ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἔδωσε τὸ χέρι του εἰς τὸ χέρι ἄλλου, διὰ νὰ ἐπιβεβαιώσῃ ἔτσι τὴν ἀδικίαν, ποὺ θὰ διαπράξῃ, δὲν θὰ θεωρηθῇ ἀθῶος οὔτε καὶ θὰ ἀποφύγῃ τὴν δικαίαν τιμωρίαν.
Τρεμπέλα
Ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ εἶναι ἀκάθαρτος καὶ σιχαμερὸς κάθε οἰηματίας καὶ ὑψηλόφρων ἄνθρωπος, ποὺ φαντάζεται καὶ φρονεῖ μεγάλα διὰ τὸν ἑαυτόν του. Δὲν πρόκειται δὲ νὰ θεωρηθῇ ἀθῶος καὶ νὰ μείνῃ ἀτιμώρητος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος συμφωνεῖ διὰ χειραψίας διὰ τὴν διάπραξιν τοῦ κακοῦ, διότι ἐνεργεῖ ἐσκεμμένως.
Παρ. 16,7
ἀρχὴ ὁδοῦ ἀγαθῆς τὸ ποιεῖν τὰ δίκαια, δεκτὰ δὲ παρὰ Θεῷ μᾶλλον ἢ θύειν θυσίας.
Κολιτσάρα
Ἡ ἀρχὴ καὶ τὸ θεμέλιον τῆς ἐναρέτου ζωῆς εἶναι τὸ νὰ πράττῃ πάντοτε ὁ ἄνθρωπος τὸ δίκαιον, τὸ σύμφωνον μὲ τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ. Τὰ ἔργα δὲ τῆς ἀρετῆς καὶ τῆς δικαιοσύνης εἶναι περισσότερον εὐπρόσδεκτα εἰς τὸν Θεὸν ἀπὸ τὴν προσφορὰν θυσιῶν.
Τρεμπέλα
Βάσις καὶ ἀρχὴ τῆς ἐναρέτου ζωῆς εἶναι ἡ τιμιότης καὶ ἡ δικαιοσύνη. Αἱ ἀρεταὶ δὲ αὐταὶ εἶναι περισσότερον εὐάρεστοι εἰς τὸν Θεὸν ἀπὸ τὰς προσφορὰς πολλῶν καὶ μεγάλων θυσιῶν.
Παρ. 16,8
ὁ ζητῶν τὸν Κύριον εὑρήσει γνῶσιν μετὰ δικαιοσύνης, οἱ δὲ ὀρθῶς ζητοῦντες αὐτὸν εὑρήσουσιν εἰρήνην.
Κολιτσάρα
Ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ζητεῖ νὰ εὕρῃ τὸν Κύριον, θὰ ἀποκτήσῃ τὴν ἀληθινὴν γνῶσιν καὶ τὴν ἀρετήν. Ὅσοι εἰλικρινῶς ζητοῦν τὸν Κύριον, θὰ εὕρουν καὶ θὰ ἀπολαύσουν ψυχικὴν εἰρήνην.
Τρεμπέλα
Ὅποιος ἀναζητεῖ καὶ προσπαθεῖ νὰ εὕρῃ τὸν Κύριον, θὰ ἀξιωθῇ νὰ γνωρίσῃ τὸ θεῖον θέλημα καὶ τὴν ἀρετήν. Ὅσοι δὲ εἰλικρινῶς ζητοῦν νὰ εὔρουν τὸν Θεόν, αὐτοὶ θὰ ἀπολαύσουν τὸ μέγα δῶρον τῆς εἰρήνης.
Παρ. 16,9
(Μασ. 4). πάντα τὰ ἔργα τοῦ Κυρίου μετὰ δικαιοσύνης· φυλάσσεται δὲ ὁ ἀσεβὴς εἰς ἡμέραν κακήν.
Κολιτσάρα
Ὅλα τὰ ἔργα τοῦ Κυρίου γίνονται πάντοτε μετὰ δικαιοσύνης. Ἐὰν δὲ ὁ ἀσεβὴς δὲν τιμωρῆται, φυλάσσεται διὰ νὰ τιμωρηθῇ κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ὀργῆς τοῦ Κυρίου.
Τρεμπέλα
Ὅλα τὰ ἔργα τοῦ Θεοῦ γίνονται κατὰ λόγον δικαιοσύνης, καίτοι ἡμεῖς πολλὲς φορὲς δὲν ἠμποροῦμεν νὰ γνωρίσωμεν τὸν λόγον αὐτόν. Ὁ ἀσεβὴς δέ, ποὺ μένει ἀτιμώρητος, δὲν θὰ ξεφύγῃ, ἀλλὰ φυλάσσεται εἰς ἡμέραν κακὴν καὶ ὀλεθρίαν δι’ αὐτόν, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁρίσει ὁ Θεὸς ἐν τῇ δικαιοσύνῃ του.
Παρ. 16,10
μαντεῖον ἐπὶ χείλεσι βασιλέως, ἐν δὲ κρίσει οὐ μὴ πλανηθῇ τὸ στόμα αὐτοῦ.
Κολιτσάρα
Μαντεῖον ἀληθείας ὑπάρχει εἰς τὰ χείλη τοῦ συνετοῦ βασιλέως. Κατὰ δὲ τὴν ὥραν, ποὺ δικάζει, δὲν θὰ πλανηθῇ, ὥστε τὸ στόμα αὐτοῦ νὰ ἐκφέρῃ πεπλανημένην ἀπόφασιν.
Τρεμπέλα
Μαντεῖον ἀληθείας, φρονήσεως καὶ συνέσεως εἶναι τὰ χείλη τοῦ συνετοῦ καὶ φρονίμου βασιλέως. Κατὰ δὲ τὴν ὥραν ποὺ δικάζει, δὲν θὰ πέσῃ ἔξω εἰς τὴν κρίσιν του καὶ δὲν θὰ πλανηθῇ τὸ στόμα του ὡς κριτοῦ.
Παρ. 16,11
ῥοπὴ ζυγοῦ δικαιοσύνη παρὰ Κυρίῳ, τὰ δὲ ἔργα αὐτοῦ στάθμια δίκαια.
Κολιτσάρα
Ζυγαριὰ ἀκριβοδικαία εἶναι ἡ δικαιοσύνη τοῦ Θεοῦ. Αἱ δὲ ἀποφάσεις καὶ αἱ κρίσεις του εἶναι δίκαιαι, ὅπως τὰ ἀκριβῆ ζύγια.
Τρεμπέλα
Ἡ δικαιοσύνη τοῦ Θεοῦ εἶναι ζυγαριά, ποὺ κλίνει ἀναλόγως τῆς ἀρετῆς ἢ τῆς κακίας ἑκάστου ἀνθρώπου. Αἱ ἀποφάσεις δὲ καὶ αἱ κρίσεις τοῦ Θεοῦ εἶναι, ὅπως τὰ ἀκριβῆ ζύγια, δίκαιαι καὶ ἀμερόληπτοι.
Παρ. 16,12
βδέλυγμα βασιλεῖ ὁ ποιῶν κακά, μετὰ γὰρ δικαιοσύνης ἑτοιμάζεται θρόνος ἀρχῆς.
Κολιτσάρα
Ἀποκρουστικὸς καὶ μισητὸς εἶναι, καὶ πρέπει νὰ εἶναι, εἰς τὸν συνετὸν βασιλέα ἐκεῖνος, ποὺ διαπράττει κακὰ ἔργα. Διότι ἡ βάσις καὶ ἡ δύναμις τοῦ βασιλικοῦ θρόνου εἶναι ἡ δικαιοσύνη.
Τρεμπέλα
Προκαλεῖ ἀποστροφὴν καὶ ἀπέχθειαν εἰς τὸν δίκαιον βασιλέα ἐκεῖνος ποὺ διαπράττει τὸ κακὸν καὶ πᾶσαν ἀδικίαν, διότι ἡ ἀρχὴ καὶ ἡ δύναμις τοῦ βασιλικοῦ θρόνου στηρίζονται ἐπὶ τῆς δικαιοσύνης.
Παρ. 16,13
δεκτὰ βασιλεῖ χείλη δίκαια, λόγους δὲ ὀρθοὺς ἀγαπᾷ.
Κολιτσάρα
Εὐπρόσδεκτα εἶναι ἐνώπιον τοῦ συνετοῦ βασιλέως τὰ χείλη, ποὺ ἐκφράζουν τὸ ὀρθὸν καὶ τὸ δίκαιον. Ἀγαπᾷ δὲ ὁ βασιλεὺς τοὺς ἀληθινοὺς καὶ συνετοὺς λόγους.
Τρεμπέλα
Ὁ καλὸς βασιλεὺς εὐχαριστεῖται εἰς τὰ χείλη, ποὺ λέγουν πάντοτε τὰ πρέποντα καὶ δὲν κολακεύουν, ἀγαπᾷ δὲ τὴν ἀλήθειαν καὶ τὰ ὀρθὰ λόγια.
Παρ. 16,14
θυμὸς βασιλέως ἄγγελος θανάτου, ἀνὴρ δὲ σοφὸς ἐξιλάσεται αὐτόν.
Κολιτσάρα
Ἡ ὀργὴ ὅμως τοῦ βασιλέως ἐναντίον κάποιου εἶναι προάγγελος θανατικῆς καταδίκης δι’ ἐκεῖνον. Ὁ συνετὸς ὅμως καὶ σοφὸς σύμβουλος θὰ φροντίσῃ νὰ ἐξευμενίσῃ καὶ νὰ καταπραΰνῃ τὸν ἐξωργισμένον βασιλέα.
Τρεμπέλα
Ὁ θυμὸς τοῦ βασιλέως ἐναντίον ἑνὸς ὑπηκόου του εἶναι προειδοποίησις θανατώσεως αὐτοῦ, ὁ σοφὸς ὅμως καὶ συνετὸς ἄνθρωπος θὰ ἐξευμενίσῃ τὸν ἐξωργισμένον βασιλέα.
Παρ. 16,15
ἐν φωτὶ ζωῆς υἱὸς βασιλέως, οἱ δὲ προσδεκτοὶ αὐτῷ ὥσπερ νέφος ὄψιμον.
Κολιτσάρα
Ὁ βασιλεὺς καὶ ὁ υἱὸς τοῦ βασιλέως πρέπει νὰ εὑρίσκεται πάντοτε μέσα εἰς τὸ φῶς τῆς ἐναρέτου ζωῆς. Οἱ δὲ σοφοὶ καὶ συνετοὶ σύμβουλοι γίνονται εὐπρόσδεκτοι εἰς αὐτόν, ὅπως εὐπρόσδεκτος γίνεται ἡ ὀψιμος βροχὴ νέφους.
Τρεμπέλα
Ὁ βασιλεὺς πρέπει νὰ εὑρίσκεται εἰς φῶς ζωῆς, διαχύνων ἱλαρότητα καὶ καλωσύνην εἰς τοὺς ὑπηκόους του, εἰς ὅσους δὲ εἶναι εὐπρόσδεκτοι καὶ ἐπιθυμητοὶ εἰς αὐτόν, δεικνύεται ὡσὰν τὸ πολυπόθητον ὄψιμον, ἀνοιξιάτικον σύννεφον, ποὺ θὰ ρίψῃ βροχὴν εὐεργετικὴν καὶ ὠφέλιμον.
Παρ. 16,16
νοσσιαὶ σοφίας αἱρετώτεραι χρυσίου, νοσσιαὶ δὲ φρονήσεως αἱρετώτεραι ὑπὲρ ἀργύριον.
Κολιτσάρα
Αἱ φωλεαὶ τῆς σοφίας, οἱ τόποι ὅπου ζοῦν καὶ συσκέπτονται οἱ κατὰ Θεὸν ἐνάρετοι, εἶναι πολυτιμότεροι ἀπὸ τὸν χρυσόν. Αἱ φωλεαὶ αὐταὶ τῆς συνέσεως καὶ φρονήσεως εἶναι πολυτιμότεραι ἀπὸ τὸ ἀργύριον.
Τρεμπέλα
Αἱ φωλεαὶ τῆς σοφίας, ὅπου γεννᾶται ἡ ἐξ αὐτῆς ἀλάνθαστος γνῶσις, εἶναι ἀσυγκρίτως προτιμότεραι ἀπὸ τὸ πολύτιμον χρυσάφι, καὶ αἱ φωλεαὶ τῆς φρονιμάδας καὶ τῆς συνέσεως εἶναι προτιμότεραι ἀπὸ τὸ ἀσῆμι.
Παρ. 16,17
τρίβοι ζωῆς ἐκκλίνουσιν ἀπὸ κακῶν, μῆκος δὲ βίου ὁδοὶ δικαιοσύνης. ὁ δεχόμενος παιδείαν ἐν ἀγαθοῖς ἔσται, ὁ δὲ φυλάσσων ἐλέγχους σοφισθήσεται. ὃς φυλάσσει τὰς ἑαυτοῦ ὁδούς, τηρεῖ τὴν ἑαυτοῦ ψυχήν, ἀγαπῶν δὲ ζωὴν αὐτοῦ φείσεται στόματος αὐτοῦ.
Κολιτσάρα
Δρόμοι ἐναρέτου ζωῆς ἀπομακρύνουν καὶ προφυλάσσουν ἀπὸ συμφοράς. Οἱ δρόμοι τῆς δικαιοσύνης χαρίζουν μακρότητα ζωῆς. Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος δέχεται τὴν θείαν παιδαγωγίαν καὶ μόρφωσιν, θὰ ζήσῃ καὶ θὰ μείνῃ ἐν μέσῳ ἀγαθῶν. Ἐκεῖνος ποὺ ἀκούει καὶ τηρεῖ τοὺς ὀρθοὺς ἐλέγχους, θὰ γίνῃ σοφός. Ἐκεῖνος ποὺ προσέχει τοὺς τρόπους τῆς ζωῆς καὶ τῆς ἐνεργείας του, περιφρουρεῖ τὴν ψυχήν του. Ἐκεῖνος ποὺ ἀγαπᾷ τὴν εἰρηνικὴν καὶ χαρούμενην ζωήν, φυλάσσει προσεκτικὰ τὸ στόμα του, ὥστε νὰ μὴ λαλῇ κατὰ τρόπον ἐνοχλητικὸν καὶ ἀπερίσκεπτον.
Τρεμπέλα
Οἱ δρόμοι τῆς ἐναρέτου ζωῆς ἀπομακρύνουν ἀπὸ συμφορᾶς. Οἱ δρόμοι τῆς δικαιοσύνης χαρίζουν μακροζωΐαν. Ἐκεῖνος ποὺ δέχεται τὴν ἐπ’ αὐτὸν θείαν παιδαγωγίαν, θὰ ἀπολαύσῃ ἀγαθά, ἐκεῖνος δὲ ποὺ τηρεῖ καὶ ἐγκολπώνεται τὰς θείας ἐντολάς, θὰ γίνῃ σοφός. Ἐκεῖνος ποὺ προσέχει εἰς τοὺς τρόπους του καὶ εἰς τὴν συμπεριφοράν του, περιφρουρεῖ τὴν ψυχήν του, καὶ ἐκεῖνος ποὺ θέλει νὰ ζῇ χωρὶς λύπας, θὰ φυλάσσῃ προσεκτικὰ τὸ στόμα του νὰ μὴ λαλῇ λόγια ἀπερίσκεπτα.
Παρ. 16,18
πρὸ συντριβῆς ἡγεῖται ὕβρις, πρὸ δὲ πτώματος κακοφροσύνη.
Κολιτσάρα
Πρὸ πάσης συντριβῇς προηγεῖται ἀλαζονεία καὶ ὑπερηφάνεια. Πρὸ πάσης δὲ καταστρεπτικῆς πτώσεως ὑπάρχει ἡ κακοφροσύνη.
Τρεμπέλα
Πρὸ τῆς καταστροφῆς καὶ συντριβῆς προηγεῖται ὑπερηφάνεια καὶ ἀλαζονεία, καὶ πρὸ τῆς πτώσεως προηγεῖται ὑπεροψία καὶ κακοκεφαλιά.
Παρ. 16,19
κρείσσων πραΰθυμος μετὰ ταπεινώσεως ἢ ὃς διαιρεῖται σκῦλα μετὰ ὑβριστῶν.
Κολιτσάρα
Καλύτερος καὶ προτιμότερος εἶναι ὁ πρᾷος καὶ ὁ ταπεινόφρων ἢ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ὕστερα ἀπὸ νίκην μοιράζει τὰ λάφυρα μὲ τοὺς ἀλαζονικοὺς καὶ ὑπερηφάνους συμμάχους του.
Τρεμπέλα
Εἶναι κατὰ πολὺ ἀνώτερος ὁ πρᾶος καὶ ταπεινὸς ἄνθρωπος, ὀσονδήποτε χαμηλὰ καὶ ἂν εὑρίσκεται κοινωνικῶς, παρὰ ὁ ἀγέρωχος, ποὺ συμμαχεῖ μὲ ἄλλους ὁμοίους του ὑπερηφάνους, ποὺ νικᾷ καὶ μοιράζει μὲ αὐτοὺς λάφυρα νίκης.
Παρ. 16,20
συνετὸς ἐν πράγμασιν εὑρετὴς ἀγαθῶν, πεποιθὼς δὲ ἐπὶ Θεῷ μακαριστός.
Κολιτσάρα
Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος φέρεται μὲ σύνεσιν εἰς τὰς περιστάσεις καὶ ὑποθέσεις τῆς ζωῆς του, θὰ εὕρῃ τὸ ἀγαθὸν καὶ τὴν εὐτυχίαν. Ἐκεῖνος ποὺ στηρίζει τὰς ἐλπίδας του εἰς τὸν Θεόν, εἶναι ἀξιέπαινος καὶ ἀξιομακάριστος.
Τρεμπέλα
Ἐκεῖνος ποὺ διαχειρίζεται μὲ σύνεσιν τὰς ὑποθέσεις του, θὰ εἶναι κερδισμένος, διότι θὰ ἐπιτύχῃ καὶ θὰ εὕρῃ καλά. Ὅποιος δὲ ἔχει τὴν ἐλπίδα του εἰς τὸν Θεόν, εἶναι πανευτυχὴς καὶ μακάριος.
Παρ. 16,21
τοὺς σοφοὺς καὶ συνετοὺς φαύλους καλοῦσιν, οἱ δὲ γλυκεῖς ἐν λόγῳ πλείονα ἀκούσονται.
Κολιτσάρα
Οἱ χωρὶς τὴν κατὰ Θεὸν μόρφωσιν καὶ ζωὴν ἄνθρωποι ὀνομάζουν τοὺς σοφοὺς καὶ συνετοὺς ἀσημάντους καὶ ἀνοήτους. Οἱ γλυκομίλητοι ὅμως καὶ φιλομαθεῖς θὰ ἀκούσουν καὶ θὰ μάθουν πολὺ περισσότερα καλὰ καὶ συνετὰ ἀπὸ τοὺς σοφούς.
Τρεμπέλα
Τοὺς σοφοὺς καὶ συνετοὺς καὶ εἰδήμονας οἱ ἄνθρωποι τοῦ κόσμου τοὺς ὀνομάζουν ἀχρήστους καὶ τοὺς θεωροῦν ἀνωφελεῖς. Οἱ γλυκομίλητοι ὅμως καὶ οἱ καλοὶ ὁμιληταὶ θὰ ἀκούσουν καὶ θὰ μάθουν περισσότερα, ἀπὸ δὲ τὰς συναναστροφάς των θὰ πλουτίσουν τὰς γνώσεις των καὶ θὰ εἶναι ὠφέλιμοι καὶ εἰς τοὺς ἄλλους.
Παρ. 16,22
πηγὴ ζωῆς ἔννοια τοῖς κεκτημένοις, παιδεία δὲ ἀφρόνων κακή.
Κολιτσάρα
Ἡ σύνεσις καὶ ἡ φρόνησις, δι’ ὅσους τὴν ἔχουν ὡς κτῆμα των, εἶναι πηγὴ ζωῆς. Ἐνῷ ἡ παιδαγωγία τῶν ἀφρόνων εἶναι κακὴ καὶ ἐπιβλαβὴς διὰ τοὺς ἰδίους.
Τρεμπέλα
Ἡ γνῶσις καὶ ἡ φρόνησις δι’ ὅσους τὰς ἔχουν εἶναι πηγὴ ζωῆς, ἐνῷ ἡ παιδαγωγία, ποὺ δίδουν οἱ ἄφρονες, εἶναι κακή.
Παρ. 16,23
καρδία σοφοῦ νοήσει τὰ ἀπὸ τοῦ ἰδίου στόματος, ἐπὶ δὲ χείλεσι φορέσει ἐπιγνωμοσύνην.
Κολιτσάρα
Ὁ νοῦς καὶ ἡ καρδία τοῦ ἀληθινὰ σοφοῦ θὰ σκεφθῇ καὶ θὰ μελετήσῃ ὅσα λόγια πρόκειται νὰ βγοῦν ἀπὸ τὸ στόμα του. Κατανοεῖ δὲ καὶ γνωρίζει, ὅσα θὰ προφέρουν τὰ χείλη του.
Τρεμπέλα
Ὁ νοῦς τοῦ σοφοῦ θὰ σκεφθῇ καὶ θὰ ζυγίσῃ ὅσα λόγια βγαίνουν ἀπὸ τὸ στόμα του, καὶ τὰ χείλη του, ἐπειδὴ κυβερνῶνται ἀπὸ ζυγισμένην σκέψιν, θὰ φοροῦν ἐπίγνωσιν τῶν ὅσων λέγουν.
Παρ. 16,24
κηρία μέλιτος λόγοι καλοί, γλύκασμα δὲ αὐτοῦ ἴασις ψυχῆς.
Κολιτσάρα
Οἱ καλοὶ λόγοι εἶναι γλυκεῖς καὶ ὠφέλιμοι, ὅπως ἡ κηρήθρα. Αὐτὴ δὲ ἡ γλυκύτης τῶν καλῶν λόγων εἶναι θεραπεία καὶ παρηγορία τῆς ψυχῆς.
Τρεμπέλα
Τὰ καλὰ καὶ οἰκοδομητικὰ καὶ παρήγορα λόγια εἶναι γλυκὰ ὡσὰν τὴν κηρήθραν τοῦ μέλιτος, ἡ δὲ γλυκύτης τῶν λόγων αὐτῶν εἶναι ἰατρεία ψυχῆς.
Παρ. 16,25
εἰσὶν ὁδοὶ δοκοῦσαι εἶναι ὀρθαὶ ἀνδρί, τὰ μέντοι τελευταῖα αὐτῶν βλέπει εἰς πυθμένα ᾅδου.
Κολιτσάρα
Ὑπάρχουν πορεῖαι τῆς ζωῆς, αἱ ὁποῖαι θεωροῦνται ὀρθαὶ καὶ ὠφέλιμοι εἰς τοὺς ἀνθρώπους, ἀλλ’ αἱ ὀποῖαι καταλήγουν ἐν τέλει εἰς τὰ βάθη τοῦ ᾅδου.
Τρεμπέλα
Ὑπάρχουν δρόμοι, οἱ ὁποῖοι εἰς μερικοὺς ἀνθρώπους φαίνονται σωστοὶ καὶ ἀσφαλεῖς, ἀλλ’ οὁ ὁποῖοι εἰς τὸ τέλος καταλήγουν εἰς τὰ σκοτεινὰ βάθη τοῦ Ἅδου, ὁδηγοῦν δηλαδὴ εἰς τὴν ἀπώλειαν.
Παρ. 16,26
ἀνὴρ ἐν πόνοις πονεῖ ἑαυτῷ καὶ ἐκβιάζεται τὴν ἀπώλειαν ἑαυτοῦ, ὁ μέντοι σκολιὸς ἐπὶ τῷ ἑαυτοῦ στόματι φορεῖ τὴν ἀπώλειαν.
Κολιτσάρα
Κάθε ἐργατικὸς ἄνθρωπος κοπιάζει διὰ τὸν ἑαυτόν του, διὰ νὰ ἀποδιώξῃ τὴν ἀπὸ τὴν πεῖναν καταστροφήν του. Ὁ διεστραμμένος ὅμως καὶ ἀργόσχολος φέρει ὁ ἴδιος εἰς τὸ στόμα του τὸν ὅλεθρόν του.
Τρεμπέλα
Ὁ φιλόπονος καὶ ἐργατικὸς ἄνθρωπος κοπιάζει διὰ τὸν ἑαυτόν του πρὸς ἐξεύρεσιν τῶν ἀναγκαίων διὰ τὴν συντήρησίν του καὶ ἔτσι διώχνει μακριὰ τὸν θάνατον, ποὺ προέρχεται ἀπὸ τὴν πεῖναν. Ὁ διεστραμμένος ὅμως καὶ ὀκνηρὸς φέρει εἰς τὸ στόμα του τὸν θάνατον, διότι δὲν ἔχει ψωμὶ νὰ φάγῃ λόγῳ τῆς ὀκνηρίας του.
Παρ. 16,27
ἀνὴρ ἄφρων ὀρύσσει ἑαυτῷ κακά, ἐπὶ δὲ τῶν ἑαυτοῦ χειλέων θησαυρίζει πῦρ.
Κολιτσάρα
Ὁ ἄμυαλος ἄνθρωπος σκάπτει μὲ τὰ ἴδια του τὰ χέρια τὸν λάκκον τῆς δυστυχίας του. Καὶ ἐπάνω εἰς τὰ χείλη τοῦ ἀποθησαυρίζει πῦρ, τὸ ὁποῖον θὰ τὸν κατακαύσῃ.
Τρεμπέλα
Ὁ ἀσύνετος ἄνθρωπος σκάπτει μὲ τὰ ἴδια τὰ χέρια του τὸν λάκκον τῆς δυστυχίας καὶ τῆς κακοδαιμονίας του, καὶ ἐπάνω εἰς τὰ χείλη του σωριάζει φωτιά, ποὺ θὰ τὸν κατακαύσῃ.
Παρ. 16,28
ἀνὴρ σκολιὸς διαπέμπεται κακά, καὶ λαμπτῆρα δόλου πυρσεύει κακοῖς καὶ διαχωρίζει φίλους.
Κολιτσάρα
Ὁ διεστραμμένος ἄνθρωπος διασκορπίζει ὁλόγυρά του τὴν δυστυχίαν, καὶ μὲ τὸ ἀναμμένο δαυλὶ τῆς δολιότητός του ἀνάπτει πυρκαϊὰς κακῶν γύρω του. Χωρίζει δὲ μὲ τὰς διαβολὰς καὶ συκοφαντίας του φίλους ἀγαπητούς.
Τρεμπέλα
Ὁ διεστραμμένος ἄνθρωπος σκορπίζει εἰς τὸ περιβάλλον του τὴν δυστυχίαν καὶ μὲ τὸν δαυλὸν τῆς δολιότητος ἀνάπτει πυρκαϊὰν κακῶν γύρω του καὶ διὰ τῶν διαβολῶν καὶ συκοφαντιῶν του χωρίζει ἀγαπητὰ πρόσωπα καὶ φίλους.
Παρ. 16,29
ἀνὴρ παράνομος ἀποπειρᾶται φίλων καὶ ἀπάγει αὐτοὺς ὁδοὺς οὐκ ἀγαθάς.
Κολιτσάρα
Ἄνθρωπος παράνομος ἀποπειρᾶται κακὰ ἐναντίον τῶν φίλων του καὶ τοὺς παρασύρει εἰς δρόμους πονηροὺς καὶ ὀλεθρίους.
Τρεμπέλα
Ὁ ἄνευ ἠθικῶν ἀρχῶν ἄνθρωπος θέτει εἰς πειρασμὸν τοὺς φίλους του καὶ τοὺς παραπλανᾷ εἰς δρόμους καταστρεπτικοὺς καὶ οὐχὶ καλούς.
Παρ. 16,30
στηρίζων δὲ ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ διαλογίζεται διεστραμμένα, ὁρίζει δὲ τοῖς χείλεσιν αὐτοῦ πάντα τὰ κακά· οὗτος κάμινός ἐστι κακίας.
Κολιτσάρα
Προσηλώνει ἀτενῶς τὸ βλέμμα του εἰς κάποιον στόχον του, σκέπτεται διεστραμμένα καὶ μὲ τὰ χείλη του ἐκφράζει καὶ καθορίζει ὅλα τὰ κακὰ σχέδιά του. Αὐτὸς εἶναι ἀναμμένο καμίνι κακίας.
Τρεμπέλα
Ὁ παράνομος δὲ ἄνθρωπος, μὲ τὰ μάτια του καρφωμένα καὶ ἀκίνητα εἰς τὸ κακόν, σκέπτεται διαρκῶς τὰ πονηρὰ καὶ διεστραμμένα, καὶ εἰς τὰ γεμᾶτα πικρίαν χείλη του συσφίγγει ὅλα τὰ κακὰ σχέδιά του. Ὁ τοιοῦτος εἶναι φλεγόμενον καμίνι κακίας, τοῦ ὁποίου αἱ πύριναι φλόγες διαχύνονται παντοῦ καὶ κατακαίουν.
Παρ. 16,31
στέφανος καυχήσεως γῆρας, ἐν δὲ ὁδοῖς δικαιοσύνης εὑρίσκεται.
Κολιτσάρα
Τὸ ἔντιμον καὶ καλὸν γῆρας εἶναι στέφανος δόξης καὶ καυχήσεως. Τέτοιο γῆρας ὅμως ἐπιτυγχάνεται εἰς τοὺς δρόμους τῆς ἀρετῆς.
Τρεμπέλα
Τὸ γῆρας εἶναι στέφανος δόξῃς καὶ καυχήσεως, τέτοια ὅμως εὐλογημένα γηράματα εὑρίσκονται, ὅταν κανεὶς ἀπὸ νέος ἀκολουθῇ τὴν ὁδὸν τῆς δικαιοσύνης καὶ τῆς ἀρετῆς.
Παρ. 16,32
κρείσσων ἀνὴρ μακρόθυμος ἰσχυροῦ, ὁ δὲ κρατῶν ὀργῆς κρείσσων καταλαμβανομένου πόλιν.
Κολιτσάρα
Καλύτερος καὶ προτιμότερος εἶναι ἀνὴρ ὑπαμονητικὸς καὶ πρᾶος ἀπὸ τὸν ἰσχυρόν. Ἐκεῖνος δὲ ὁ ὁποῖος κυριαρχεῖ ἐπὶ τοῦ ἑαυτοῦ του καὶ συγκρατεῖ τὴν ὀργήν του, εἶναι καλύτερος ἀπὸ ἐκεῖνον ποὺ καταλαμβάνει πόλιν.
Τρεμπέλα
Ὁ ἄνθρωπος ποὺ δὲν θυμώνει, εἶναι δυνατώτερος ἀπὸ τὸν ἰσχυρὸν καὶ χειροδύναμον· ἐκεῖνος δέ, ποὺ συγκρατεῖ τὸν θυμόν του καὶ ἔχει αὐτοκυριαρχίαν, εἶναι ἀνώτερος ἀπὸ τὸν πορθητήν, ποὺ κυριεύει πόλεις καὶ φρούρια ὠχυρωμένα.
Παρ. 16,33
εἰς κόλπους ἐπέρχεται πάντα τοῖς ἀδίκοις, παρὰ δὲ Κυρίου πάντα τὰ δίκαια.
Κολιτσάρα
Ὅλα τὰ κακά, τὰ ὁποῖα κάμνουν οἱ ἀσεβεῖς, ἐπέρχονται ἐναντίον αὐτῶν τῶν ἰδίων. Μόνον δὲ τὸ ὀρθὸν καὶ τὸ δίκαιον εὐλογεῖται καὶ παρέχεται ἀπὸ τὸν Θεόν.
Τρεμπέλα
Εἰς τοὺς κόλπους καὶ τὰ θησαυροφυλάκια τῶν ἀδίκων σωρεύονται συχνὰ ὅλα τὰ ἐπίγεια ἀγαθά· ἀπὸ τὸν Κύριον ὅμως δίδονται, ὅσα ἀποκτῶνται μὲ τιμιότητα καὶ δικαιοσύνην.
Κεφάλαιο 17
Παρ. 17,1
Κρείσσων ψωμὸς μεθ’ ἡδονῆς ἐν εἰρήνῃ ἢ οἶκος πλήρης πολλῶν ἀγαθῶν καὶ ἀδίκων θυμάτων μετὰ μάχης.
Κολιτσάρα
Καλύτερον καὶ προτιμότερον εἶναι ξηρὸ ψωμὶ μὲ χαρούμενη καὶ εἰρηνικὴ καρδιά, μὲ ὁμόνοια καὶ ἀγάπη, παρὰ σπίτι φιλονεικιῶν, ἔστω καὶ γεμᾶτο ἀπὸ ἀγαθὰ καὶ σφαχτά, τὰ ὁποῖα ἀπεκτήθησαν μὲ ἀδικίας.
Τρεμπέλα
Εἶναι προτιμότερον τὸ ξηρὸ ψωμί, ποὺ γίνεται γλυκὺ καὶ εὐχάριστον, ὅταν συνοδεύεται μὲ εἰρήνην καὶ ὁμόνοιαν, παρὰ τὸ πλούσιον σπίτι, τὸ ὁποῖον εἶναι γεμᾶτον ἀπὸ κρέατα σφαζομένων ζώων καὶ πολλὰ ἀγαθά, ποὺ ἀπεκτήθησαν μὲ ἀδικίαν, ἀλλ’ εἰς τὸ ὁποῖον σπίτι ἐπικρατεῖ γκρίνια καὶ φιλονικία.
Παρ. 17,2
οἰκέτης νοήμων κρατήσει δεσποτῶν ἀφρόνων, ἐν δὲ ἀδελφοῖς διελεῖται μέρη.
Κολιτσάρα
Ὁ ἔξυπνος καὶ συνετὸς ὑπηρέτης θὰ γίνῃ κύριος εἰς τοὺς ἀνοήτους κυρίους του. Μεταξὺ δὲ τῶν παιδιῶν, υἱῶν τῶν κυρίων του, θὰ πάρῃ καὶ αὐτὸς μερίδιον.
Τρεμπέλα
Ὁ συνετὸς καὶ ἔξυπνος ὑπηρέτης θὰ γίνῃ ἀφέντης καὶ κύριος τῶν ἀνοήτων κυρίων του, καὶ μεταξὺ ἀδελφῶν θὰ λάβῃ καὶ αὐτὸς μερίδιον κληρονομίας, καθιστάμενος δι’ ἐπιγαμίας συγκληρονόμος.
Παρ. 17,3
ὥσπερ δοκιμάζεται ἐν καμίνῳ ἄργυρος καὶ χρυσός, οὕτως ἐκλεκταὶ καρδίαι παρὰ Κυρίῳ.
Κολιτσάρα
Ὅπως καθαρίζεται ὁ ἄργυρος καὶ ὁ χρυσὸς μὲ τὴ φωτιὰ εἰς τὸ καμίνι, κατὰ παρόμοιον τρόπον καὶ αἱ ἐκλεκταὶ καρδίαι διὰ μέσου τῆς παιδαγωγίας τοῦ Κυρίου γίνονται ἁγναὶ καὶ καθαραί.
Τρεμπέλα
Ὅπως τὸ ἀσῆμι καὶ τὸ χρυσάφι ἀπαλλάσσονται ἀπὸ κάθε σκωρίαν μέσα εἰς τὸ καμίνι τῆς φωτιᾶς τοῦ χρυσοχόου καὶ γίνονται γνήσια καὶ ἀνόθευτα, ἔτσι καὶ οἱ ἐκλεκτοὶ ἄνθρωποι τοῦ Θεοῦ θὰ ἐξαγνισθοῦν διὰ τῶν θλίψεων, διὰ νὰ γίνουν δόκιμοι ἐνώπιόν του,
Παρ. 17,4
κακὸς ὑπακούει γλώσσης παρανόμων, δίκαιος δὲ οὐ προσέχει χείλεσι ψευδέσιν.
Κολιτσάρα
Ὁ κακός, ὁ ρέπων πρὸς τὸ κακόν, εὐχαριστεῖται νὰ ἀκούῃ καὶ νὰ ὑπακούῃ εἰς τοὺς πονηροὺς λόγους τῶν παρανόμων. Ὁ εὐσεβὴς ὅμως ἄνθρωπος καμμίαν προσοχὴν δὲν δίδει εἰς χείλη, ποὺ λέγουν ψεύδη.
Τρεμπέλα
Ὁ κακὸς εὐχαριστεῖται νὰ ἀκούῃ τί λέγουν οἱ παραβάται τοῦ θείου νόμου, ἐνῷ ὁ ἐνάρετος δὲν δίδει καμμίαν προσοχὴν εἰς τὰ χείλη ποὺ ψεύδονται, ποὺ συκοφαντοῦν καὶ λέγουν μάταια.
Παρ. 17,5
ὁ καταγελῶν πτωχοῦ παροξύνει τὸν ποιήσαντα αὐτόν, ὁ δὲ ἐπιχαίρων ἀπολλυμένῳ οὐκ ἀθῳωθήσεται· ὁ δὲ ἐπισπλαγχνιζόμενος ἐλεηθήσεται.
Κολιτσάρα
Ἐκεῖνος ποὺ ἐμπαίζει τὸν πτωχὸν διὰ τὴν πτωχείαν του, ἐξοργίζει τὸν ποιητὴν καὶ δημιουργὸν αὐτοῦ. Ἐκεῖνος που χαιρεκακεῖ, ὅταν βλέπῃ τὸν συνάνθρωπόν του νὰ καταστρέφεται, δὲν θὰ θεωρηθῇ ἀθῷος οὔτε καὶ θὰ μείνῃ ἀτιμώρητος. Ἐκεῖνος ὅμως ὁ ὁποῖος εὐσπλαγχνίζεται καὶ ἐλεεῖ, θὰ ἐλεηθῇ ἐκ μέρους τοῦ Θεοῦ.
Τρεμπέλα
Ὅποιῖος περιπαίζει τὸν πτωχόν, παροργίζει τὸν Θεόν, ποὺ τὸν ἔπλασε, καὶ ὅποιος χαιρεκακεῖ καὶ εὐχαριστεῖται διὰ τὴν καταστροφὴν τοῦ ἄλλου, δὲν πρόκειται νὰ μείνῃ ἀτιμώρητος· ἐκεῖνος ὅμως, ποὺ στέκεται μὲ συμπάθειαν δίπλα πρὸς τὸν πάσχοντα καὶ τὸν εὐσπλαγχνίζεται, θὰ ἀπολαύσῃ πολὺ ἔλεος.
Παρ. 17,6
στέφανος γερόντων τέκνα τέκνων, καύχημα δὲ τέκνων πατέρες αὐτῶν.
Κολιτσάρα
Δόξα καὶ καμάρι τῶν γερόντων εἶναι τὰ καλὰ παιδιὰ καὶ τὰ ἐγγόνια των. Τιμὴ δὲ καὶ καύχημα τῶν τέκνων εἶναι οἱ καλοὶ πρόγονοί των.
Τρεμπέλα
Καμάρι τῶν γερόντων εἶναι τὰ ἐγγόνια των, καὶ καύχημα τῶν παιδιῶν εἶναι οἱ ἀγαθοὶ γονεῖς καὶ ἐνάρετοι πρόγονοί των.
Παρ. 17,6α
τοῦ πιστοῦ ὅλος ὁ κόσμος τῶν χρημάτων, τοῦ δὲ ἀπίστου οὐδὲ ὀβολός.
Κολιτσάρα
Τοῦ ἀξιοπίστου καὶ εὐσυνείδητου ὅλα τὰ χρήματα τοῦ κόσμου εἶναι ἰδικά του, διότι ὅλοι τὸν ἐμπιστεύονται. Εἰς δὲ τὸν ἀναξιόπιστον οὔτε ἕνα ὀβολὸν δὲν ἐμπιστεύονται.
Τρεμπέλα
Τοῦ τιμίου καὶ ἀξιοπίστου εἰς τὰς δοσοληψίας τοῦ ἀνθρώπου εἶναι ἰδικά του τὰ χρήματα ὅλου τοῦ κόσμου, διότι ὅλοι τὸν ἐμπιστεύονται καὶ τὸν πιστώνουν, ἐνῷ ὁ ἀναξιόπιστος καὶ κακόπιστος δὲν ἀξίζει οὔτε πεντάρα, διότι οὐδεὶς τὸν ἐμπιστεύεται.
Παρ. 17,7
οὐχ ἁρμόσει ἄφρονι χείλη πιστά, οὐδὲ δικαίῳ χείλη ψευδῆ.
Κολιτσάρα
Δὲν ταιριάζουν καὶ οὔτε δυνατὸν εἶναι νὰ ὑπάρξουν εἰς τὸν ἄφρονα χείλη, τὰ ὁποῖα θὰ λέγουν ἀξιοπίστους λόγους. Ὅπως ἐπίσης δὲν ταιριάζουν καὶ οὔτε ὑπάρχουν εἰς τὸν δίκαιον χείλη, τὰ ὁποῖα λέγουν ψεύδῃ.
Τρεμπέλα
Δὲν ἁρμόζουν εἰς τὸν ἄφρονα χείλη ποὺ λέγουν λόγια ἀξιόπιστα, δηλαδὴ τὴν ἀλήθειαν, οὔτε εἰς τὸν ἐνάρετον καὶ φιλαλήθη χείλη τὰ ὁποῖα ψεύδονται
Παρ. 17,8
μισθὸς χαρίτων ἡ παιδεία τοῖς χρωμένοις, οὗ δ’ ἂν ἐπιστρέψῃ εὐοδωθήσεται.
Κολιτσάρα
Ἡ ἀληθινὴ μόρφωσις, δι’ ὅσους τὴν ἔχουν καὶ τὴν χρησιμοποιοῦν, εἶναι πηγὴ τέρψεων πνευματικῶν. Ὁπουδήποτε δὲ καὶ ἂν στραφῇ ὁ κατὰ Θεὸν μορφωμένος ἄνθρωπος, θὰ κατευοδωθῇ εἰς τὰς ἐνεργείας του.
Τρεμπέλα
Ὅσοι ζοῦν καὶ ἔχουν βίωμά των τὴν κατὰ Θεὸν μόρφωσιν τοῦ χαρακτῆρος, ἔχουν ὡς ἀμοιβὴν τέρψεις πνευματικάς· ὁπουδήποτε δὲ καὶ ἂν στραφῇ ὁ κατὰ Θεὸν παιδαγωγημένος ἄνθρωπος, θὰ εὐοδωθοῦν αἱ ἐνέργειαί του καὶ αἱ ἐπιχειρήσεις του.
Παρ. 17,9
ὃς κρύπτει ἀδικήματα, ζητεῖ φιλίαν, ὃς δὲ μισεῖ κρύπτειν, διΐστησι φίλους καὶ οἰκείους.
Κολιτσάρα
Ἐκεῖνος ποὺ παραβλέπει καὶ σκεπάζει μὲ ἀγάπην τὰ σφάλματα καὶ τὰς ἀδυναμίας τοῦ ἄλλου, ζητεῖ καὶ ἀποκτᾷ φίλους. Ἀντιθέτως ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος δὲν σκεπάζει ἀλλὰ διασαλπίζει αὐτά, ἀπομακρύνει ἀπὸ κοντά του καὶ αὐτοὺς ἀκόμη τοὺς φίλους καὶ οἰκείους του, διότι τοὺς γίνεται ἀποκρουστικός.
Τρεμπέλα
Ὅποιος δὲν καταλαλεῖ, ἀλλὰ μετὰ συνετῆς γλώσσης σκεπάζει τὰς ἀδυναμίας τῶν ἄλλων, δὲν προκαλεῖ δυσαρεσκείας καὶ γίνεται περιζήτητος φίλος· ἀντιθέτως δὲ ὅποιος εὐχαριστεῖται εἰς τὸ νὰ μὴ καλύπτῃ τὰ ἀδικήματα καὶ σφάλματα τῶν ἄλλων, ἀλλ’ ἀρέσκεται νὰ τὰ διατυμπανίζῃ, αὐτὸς χωρίζει φίλους καὶ οἰκείους, γινόμενος δυσάρεστος καὶ ἀνεπιθύμητος εἰς αὐτούς.
Παρ. 17,10
συντρίβει ἀπειλὴ καρδίαν φρονίμου, ἄφρων δὲ μαστιγωθεὶς οὐκ αἰσθάνεται.
Κολιτσάρα
Καὶ μία μόνη ἀπειλὴ συντρίβει τὴν εὐαίσθητον καρδίαν τοῦ συνετοῦ καὶ φρονίμου ἀνθρώπου. Ὁ ἄφρων ὅμως, καὶ ὅταν ἀκόμη μαστιγώνεται, μένει ἀναίσθητος.
Τρεμπέλα
Κυριολεκτικῶς συντρίβει τὴν καρδίαν τοῦ φρονίμου καὶ ἐλαφρά τις παρατήρησις ἢ ἀπειλή, διότι εἶναι εὐαίσθητος καὶ λεπτός, ἐνῷ ὁ ἄφρων, καὶ ὅταν ἀκόμη μαστιγώνεται, μένει ἀναίσθητος καὶ ἀσυγκίνητος.
Παρ. 17,11
ἀντιλογίας ἐγείρει πᾶς κακός, ὁ δὲ Κύριος ἄγγελον ἀνελεήμονα ἐκπέμψει αὐτῷ.
Κολιτσάρα
Ἀντίστασιν εἰς τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ καὶ ἀντιλογίας μεταξὺ τῶν ἀνθρώπων ἐγείρει καὶ προβάλλει ὁ κακὸς ἄνθρωπος. Διὰ τοῦτο ὁ Κύριος θὰ στείλῃ ἐναντίον του ἄσπλαγχνον ἄγγελον νὰ τὸν τιμωρήσῃ.
Τρεμπέλα
Κάθε ἄνθρωπος κυριευμένος ἀπὸ κακίαν ἐναντιώνεται καὶ ἀντιστρατεύεται εἰς τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ· ὁ Κύριος ὅμως θὰ στείλῃ ἐναντίον του ἄγγελον σκληρὸν καὶ ἄσπλαγχνον, διὰ νὰ τὸν τιμωρήσῃ.
Παρ. 17,12
ἐμπεσεῖται μέριμνα ἀνδρὶ νοήμονι, οἱ δὲ ἄφρονες διαλογιοῦνται κακά.
Κολιτσάρα
Εἰς τοὺς ὤμους τοῦ μυαλωμένου καὶ συνετοῦ ἀνδρὸς ἐπιφορτίζονται μέριμναι καὶ φροντίδες διὰ τοὺς ἄλλους. Ἐνῷ οἱ ἀσύνετοι καὶ ἀργόσχολοι σκέπτονται πάντοτε τὸ κακόν.
Τρεμπέλα
Εἰς τὸν συνετὸν καὶ μυαλωμένον ἄνθρωπον θὰ ἀνατεθῇ κάθε ἀξίωμα καὶ ὑπεύθυνος φροντὶς περὶ τῶν ἄλλων, οἱ ἄφρονες ὅμως πάντοτε θὰ σκέπτωνται τὸ κακὸν καὶ ὡς ἐκ τούτου δὲν ἐμπιστεύονται εἰς αὐτοὺς ὑπεύθυνον διακυβέρνησιν ἢ ἀξίωμα.
Παρ. 17,13
ὃς ἀποδίδωσι κακὰ ἀντὶ ἀγαθῶν, οὐ κινηθήσεται κακὰ ἐκ τοῦ οἴκου αὐτοῦ.
Κολιτσάρα
Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἀνταποδίδει κακὰ ἀντὶ ἀγαθῶν καὶ τῶν εὐεργεσιῶν, ποὺ ἔλαβε, αὐτὸς θὰ εὑρίσκεται πάντοτε ὑπὸ τὸ κράτος θλίψεων, διότι τὰ κακὰ καὶ ἡ θεία τιμωρία δὲν θὰ ἀπομακρυνθοῦν ἀπὸ τὸν οἶκον του.
Τρεμπέλα
Ἀπὸ τὸ σπίτι ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ἀνταποδίδει κακὰ ἀντὶ ἀγαθῶν, δὲν θὰ μετακινηθῇ ποτὲ ἡ ὀργὴ τοῦ Θεοῦ.
Παρ. 17,14
ἐξουσίαν δίδωσι λόγοις ἀρχὴ δικαιοσύνης, προηγεῖται δὲ τῆς ἐνδείας στάσις καὶ μάχη.
Κολιτσάρα
Ἡ δικαιοσύνη καὶ γενικώτερον ἡ ἀρετὴ δίδουν κῦρος καὶ βαρύτητα εἰς τὰ λόγια τοῦ δικαίου. Ὅπου ὅμως ὑπάρχει φιλονεικία καὶ μάχη, ἐκεῖ ἐπακολουθεῖ ἡ φτώχεια.
Τρεμπέλα
Ἀρχὴ τῆς δικαιοσύνης εἶναι οἱ ἀπονέμοντες αὐτὴν νὰ δίδουν τὸ δικαίωμα εἰς τὸν κατηγορούμενον νὰ ὑπερασπισθῇ διὰ λόγων τὸν ἑαυτόν του, λόγοι δέ, ποὺ δημιουργοῦν ἔχθραν καὶ φιλονικίαν, προηγοῦνται τῆς πτωχείας, ἡ ὁποία ἀκολουθεῖ ὡς συνέπεια τῶν συχνῶν προσφυγῶν εἰς τὰ δικαστήρια.
Παρ. 17,15
ὃς δίκαιον κρίνει τὸν ἄδικον, ἄδικον δὲ τὸν δίκαιον, ἀκάθαρτος καὶ βδελυκτὸς παρὰ Θεῷ.
Κολιτσάρα
Ὁ δικαστής, ὁ ὁποῖος κρίνει καὶ καταδικάζει τὸν δίκαιον ὡς ἄδικον, τὸν δὲ ἄδικον ἀνακηρύσσει δίκαιον, ἀκάθαρτος, ἀποκρουστικὸς καὶ μισητὸς εἶναι ἐνώπιον τοῦ Κυρίου.
Τρεμπέλα
Ὁ δικαστὴς ποὺ κρίνει καὶ ἀνακηρύττει δίκαιον τὸν ἄδικον καὶ τὸν ἄδικον δίκαιον, εἶναι ἀκάθαρτος ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ καὶ προκαλεῖ τὴν ἀποστροφὴν καὶ ἀπέχθειαν αὐτοῦ.
Παρ. 17,16
ἱνατί ὑπῆρξε χρήματα ἄφρονι; κτήσασθαι γὰρ σοφίαν ἀκάρδιος οὐ δυνήσεται.
Κολιτσάρα
Τί χρησιμεύουν τὰ χρήματα εἰς τὸν ἄμυαλον ἄνθρωπον; Διότι μὲ αὐτὰ δὲν θὰ κατορθώσῃ ποτὲ νὰ ἀποκτήσῃ σοφίαν ἄνθρωπος, ποὺ δὲν ἔχει καρδίαν ἐπιδεκτικήν.
Τρεμπέλα
Τί ὠφέλησαν τὰ χρήματα τὸν ἄφρονα καὶ ἀσύνετον; Τίποτε ἀπολύτως. Διότι ὁ ἄνθρωπος, ποὺ δὲν ἔχει καρδίαν μαλακὴν καὶ ἐπιδεκτικὴν τῆς θείας παιδαγωγίας, δὲν θὰ κατορθώσῃ ποτὲ νὰ ἀποκτήσῃ σοφίαν.
Παρ. 17,16α
ὃς ὑψηλὸν ποιεῖ τὸν ἑαυτοῦ οἶκον, ζητεῖ συντριβήν, ὁ δὲ σκολιάζων τοῦ μαθεῖν ἐμπεσεῖται εἰς κακά.
Κολιτσάρα
Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος γιὰ λόγους ἐγωϊσμοῦ καὶ παρὰ τὴν οἰκονομικήν του ἀδυναμίαν κτίζει ὑψηλὸ τὸ σπίτι του, ἐπιζητεῖ μόνος του τὴν πτωχείαν καὶ συντριβήν. Ὅποιος δὲ δυστροπεῖ καὶ ἀποφεύγει νὰ γνωρίσῃ τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ θὰ περιπέσῃ εἰς πολλὰ κακά.
Τρεμπέλα
Ὅποιος κτίζει ὑψηλὸν τὸ σπίτι του πρὸς ἐπίδειξιν καὶ ἰκανοποίησιν τῆς ματαιοδοξίας του, ζητεῖ νὰ πτωχύνῃ καὶ νὰ συντριβῇ. Ἐκεῖνος δὲ ποὺ δυστροπεῖ εἰς τὸ νὰ διδαχθῇ τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ, θὰ πέσῃ εἰς πολλὰ κακά.
Παρ. 17,17
εἰς πάντα καιρὸν φίλος ὑπαρχέτω σοι, ἀδελφοὶ δὲ ἐν ἀνάγκαις χρήσιμοι ἔστωσαν· τούτου γὰρ χάριν γεννῶνται.
Κολιτσάρα
Εἰς κάθε περίστασιν καὶ εἰς ὅλον τὸν χρόνον τῆς ζωῆς σου φρόντιζε νὰ ἔχῃς κάποιον φίλον. Εἰς δὲ τὰς ἀνάγκας καὶ περιπετείας τῆς ζωῆς ἂς σοῦ εἶναι χρήσιμοι καὶ βοηθοὶ οἱ ἀδελφοί σου, διότι δι’ αὐτὸν τὸν σκοπὸν γεννῶνται.
Τρεμπέλα
Πάντοτε καὶ εἰς πᾶσαν περίστασιν νὰ ἔχῃς δίπλα σου φίλον, εἰς τὰς ἀνάγκας σου δὲ ἂς σοῦ χρησιμεύουν οἱ ἀδελφοί σου, διότι δι’ αὐτὰς τὰς ὥρας γεννῶνται.
Παρ. 17,18
ἀνὴρ ἄφρων ἐπικροτεῖ καὶ ἐπιχαίρει ἑαυτῷ, ὡς καὶ ὁ ἐγγυώμενος ἐγγύῃ τῶν ἑαυτοῦ φίλων.
Κολιτσάρα
Ὁ ἄμυαλος ἄνθρωπος καμαρώνει καὶ χειροκροτεῖ τὸν ἑαυτόν του καὶ μένει εὐχαριστημένος ἀπὸ τὸν ἑαυτόν του, ὅπως ἀκριβῶς καὶ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐπιπολαίως σκεπτόμενος δίδει ἐγγύησιν διὰ τοὺς φίλους του.
Τρεμπέλα
Ὁ ἐπιπόλαιος καὶ ἄμυαλος ἄνθρωπος θαυμάζει καὶ συγχαίρει τὸν ἑαυτόν του, ὅπως ἀκριβῶς ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος δέχεται ἐπιπολαίως νὰ ἐγγυηθῇ διὰ τοὺς φίλους του.
Παρ. 17,19
φιλαμαρτήμων χαίρει μάχαις, [ὑψῶν δὲ θύραν αὐτοῦ ζητεῖ συντριβήν].
Κολιτσάρα
Ὅποιος ἀγαπᾷ τὰς ἁμαρτίας, χαίρει εἰς τὰς ἔριδας καὶ τὰς φιλονεικίας. Ἐκεῖνος ποὺ διὰ λόγους ἐπιδείξεως κατασκευάζει ὑψηλὸν καὶ ἀρχοντικὸν τὸ σπίτι του, ἐπιζητεῖ μόνος τὴν συντριβήν του.
Τρεμπέλα
Ὅποιος ἀγαπᾷ τὴν ἁμαρτίαν, εὑρίσκει ἀπόλαυσιν καὶ χαίρεται εἰς τὰς φιλονικίας καὶ τὰς διαμάχας, ὅποιος δὲ κατασκευάζει ὑψηλὸν τὸ σπίτι του καὶ τὰς θύρας του πρὸς ἐπίδειξιν καὶ ματαιοδοξίαν, ἐπιδιώκει νὰ πτωχύνῃ καὶ νὰ συντριβῇ οἰκονομικῶς.
Παρ. 17,20
ὁ δὲ σκληροκάρδιος οὐ συναντᾷ ἀγαθοῖς. ἀνὴρ εὐμετάβολος γλώσσῃ ἐμπεσεῖται εἰς κακά,
Κολιτσάρα
Ὁ σκληρόκαρδος καὶ ἀμετανόητος δὲν θέλει νὰ συναντᾶται μὲ τοὺς ἀγαθοὺς ἀνθρώπους. Ἄνθρωπος ἀσταθὴς εἰς τὰ λόγια του, αὐτὸς ποὺ λέγει καὶ ξελέγει, θὰ περιπέσῃ εἰς πολλὰ κακά.
Τρεμπέλα
Ὁ ἄσπλαγχνος δὲ καὶ ἔχων σκληρὰν καρδίαν δὲν συναναστρέφεται καλοὺς ἀνθρώπους. Ὁ ἄνθρωπος ὁ ἀκατάστατος εἰς τὴν γλῶσσαν του, ποὺ ἀνακαλεῖ ὅσα εἶπε πρὸ ὀλίγου, θὰ περιπέσῃ εἰς δεινὰ καὶ δυστυχίαν, διότι κανεὶς πλέον δὲν θὰ πιστεύῃ αὐτόν.
Παρ. 17,21
καρδία δὲ ἄφρονος ὀδύνη τῷ κεκτημένῳ αὐτήν. οὐκ εὐφραίνεται πατὴρ ἐπὶ υἱῷ ἀπαιδεύτῳ, υἱὸς δὲ φρόνιμος εὐφραίνει μητέρα αὐτοῦ.
Κολιτσάρα
Ἡ καρδία τοῦ ἄφρονος φέρει πόνους καὶ θλίψεις εἰς αὐτὸν τὸν ἴδιον, ποὺ τὴν ἔχει. Ὁ πατέρας δὲν εὐχαριστεῖται καὶ δὲν χαίρει διὰ τὸν ἀμόρφωτον καὶ ἀγροῖκον υἱόν του. Ἐξ ἀντιθέτου ὁ φρόνιμος καὶ συνετὸς υἱὸς εὐφραίνει καὶ χαροποιεῖ τὴν μητέρα του.
Τρεμπέλα
Ἡ καρδία δὲ τοῦ ἄφρονος γίνεται πρόξενος λύπης εἰς ἐκεῖνον ποὺ τὴν ἔχει. Δὲν εὐχαριστεῖται οὔτε χαίρει ἕνας πατέρας ἀπὸ τὸν ἀγροῖκον καὶ ἄξεστον υἱόν του· ἀντιθέτως ὁ φρόνιμος καὶ συνετὸς υἱὸς προκαλεῖ εὐφροσύνην εἰς τὴν μητέρα του.
Παρ. 17,22
καρδία εὐφραινομένη εὐεκτεῖν ποιεῖ, ἀνδρὸς δὲ λυπηροῦ ξηραίνεται τὰ ὀστᾶ.
Κολιτσάρα
Ὅταν ἡ καρδία εὐφραίνεται, ὁ ὅλος ἄνθρωπος αἰσθάνεται εὐεξίαν. Ἐξ ἀντιθέτου ὅταν ὁ ἄνθρωπος εὑρίσκεται ὑπὸ τὸ κράτος συνεχοῦς λύπης, αἰσθάνεται νὰ ξηραίνωνται τὰ ὀστᾶ του.
Τρεμπέλα
Ἡ ψυχὴ ποὺ εὐφραίνεται καὶ δὲν ταράττεται ἀπὸ τύψεις, χαρίζει ὑγείαν εἰς τὸ σῶμα τοῦ ἀνθρώπου· τοῦ ἀνθρώπου ὅμως, ποὺ λυπεῖται διαρκῶς καὶ εἶναι μελαγχολικός, ξηραίνονται τὰ κόκκαλά του.
Παρ. 17,23
λαμβάνοντος δῶρα ἀδίκως ἐν κόλποις οὐ κατευοδοῦνται ὁδοί, ἀσεβὴς δὲ ἐκκλίνει ὁδοὺς δικαιοσύνης.
Κολιτσάρα
Ὅταν κάποιος παίρνῃ κρυφίως δῶρα, διὰ νὰ ἀδικήσῃ τὸν δίκαιον, δὲν θὰ κατευοδωθοῦν αἱ πορεῖαι τῆς ζωῆς του. Ὁ δὲ ἀσεβὴς ξεφεύγει καὶ παρεκτρέπεται, ἐπὶ ζημίᾳ τοῦ ἑαυτοῦ του, ἀπὸ τὰς ὁδοὺς τῆς δικαιοσύνης καὶ τῆς εὐθυκρισίας.
Τρεμπέλα
Ἐκείνου, ὁ ὁποῖος δέχεται δῶρα εἰς τὸν κόλπον του, διὰ νὰ κρίνῃ ἀδίκως, δὲν πάει καλὰ ἡ ζωή του, ὁ ἀσεβὴς δὲ ἐκτροχιάζεται ἀπὸ τοὺς δρόμους τὴν δικαιοσύνης καὶ ἀπὸ τὴν εὐθυκρισίαν.
Παρ. 17,24
πρόσωπον συνετὸν ἀνδρὸς σοφοῦ, οἱ δὲ ὀφθαλμοὶ τοῦ ἄφρονος ἐπ’ ἄκρα γῆς.
Κολιτσάρα
Τὸ πρόσωπον τοῦ σοφοῦ ἀνθρώπου ἐκφράζει σύνεσιν καὶ συστολήν, ἐνῷ τὰ μάτια τοῦ ἄφρονος γυρίζουν ἀπερίσκεπτα πρὸς ὅλα τὰ σημεῖα τῆς γῆς.
Τρεμπέλα
Τὸ πρόσωπον τοῦ σοφοῦ εἶναι συνετὸν καὶ συνεσταλμένον, ἐνῷ τὰ μάτια τοῦ ἄφρονος δὲν συμμαζεύονται καὶ γυρίζουν φιλοπερίεργα καὶ ἀχόρταστα εἰς τὰ πέρατα τῆς γῆς.
Παρ. 17,25
ὀργὴ πατρὶ υἱὸς ἄφρων καὶ ὀδύνη τῇ τεκούσῃ αὐτόν.
Κολιτσάρα
Τὴν ὀργὴν τοῦ πατρὸς προκαλεῖ καὶ ἐξεγείρει ὁ ἀσύνετος νέος, καὶ ὀδύνην ἐπιφέρει εἰς τὴν γεννήσασαν αὐτὸν μητέρα.
Τρεμπέλα
Ὁ ἀμυαλος, ἀνυπότακτος καὶ δύστροπος υἱὸς κάνει τὸν πατέρα του νὰ ὀργίζεται καὶ νὰ στενοχωρῆται, προξενεῖ δὲ πολλὴν λύπην εἰς τὴν στοργικὴν καρδίαν τῆς μητέρας ποὺ τὸν ἐγέννησε.
Παρ. 17,26
ζημιοῦν ἄνδρα δίκαιον οὐ καλόν, οὐδὲ ὅσιον ἐπιβουλεύειν δυνάσταις δικαίοις.
Κολιτσάρα
Δὲν εἶναι καθόλου καλὸν νὰ ἐπιβάλλωνται πρόστιμα εἰς τὸν ἄνδρα, ὁ ὁποῖος ἔχει τὸ δίκαιον μὲ τὸ μέρος του. Οὔτε εἶναι πρέπον καὶ εἰπιτετραμμένον νὰ ἐπιβουλεύεται κανεὶς δικαίους ἄρχοντας.
Τρεμπέλα
Τὸ νὰ ἐπιβάλλῃ ὁ δικαστὴς πρόστιμα εἰς ἄνθρωπον δίκαιον καὶ ἀθῶον καὶ οὕτω νὰ ζημιώνῃ αὐτόν, δὲν εἶναι καλόν, δι’ αὐτὸ δὲ δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἐπιβουλεύεσαι καὶ νὰ σκευωρῇς ἐναντίον δικαίων ἀρχόντων, οἱ ὁποῖοι δὲν τιμωροῦν οὐδὲ ζημιώνουν ποτὲ τοὺς ἐναρέτους πολίτας.
Παρ. 17,27
ὃς φείδεται ῥῆμα προέσθαι σκληρόν, ἐπιγνώμων, μακρόθυμος δὲ ἀνὴρ φρόνιμος.
Κολιτσάρα
Ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος προσέχει νὰ μὴ βγάζῃ ἀπὸ τὸ στόμα του λόγια δηκτικὰ καὶ προσβλητικά, εἶναι συνετὸς καὶ γνωστικὸς ἄνθρωπος. Ὁ ὑπομονητικὸς καὶ πρᾷος εἶναι ἄνθρωπος φρόνιμος.
Τρεμπέλα
Ὅποιος εἶναι φειδωλὸς καὶ συγκρατημένος εἰς τὰ λόγια του καὶ προσέχει νὰ μὴ βγάλῃ ἀπὸ τὸ στόμα του φράσεις σκληρὰς καὶ προσβλητικὰς, αὐτὸς εἶναι γνωστικός, ὁ δὲ ὑπομονητικός, ποὺ συμπνίγει τὴν ὀργήν του καὶ χαλιναγωγεῖ τὴν γλῶσσαν του, αὐτὸς εἶναι φρόνιμος.
Παρ. 17,28
ἀνοήτῳ ἐπερωτήσαντι σοφίαν σοφία λογισθήσεται, ἐνεὸν δέ τις ἑαυτὸν ποιήσας δόξει φρόνιμος εἶναι.
Κολιτσάρα
Καὶ αὐτὸς ἀκόμη ὁ ἀμόρφωτος, ὅταν ἐρωτᾷ τοὺς σοφοὺς διὰ νὰ μάθῃ κάτι, θὰ φαίνεται καὶ θὰ θεωρῆται φρόνιμος καὶ σοφός. Ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ σιωπᾷ καὶ θὰ κάμνῃ τὸν βωβόν, θὰ θεωρηθῇ ἀπὸ τοὺς ἄλλους ἐπίσης φρόνιμος, χωρὶς ὅμως καὶ νὰ εἶναι.
Τρεμπέλα
Ὁ ἀγράμματος ἄνθρωπος, ποὺ ἐρωτᾷ καὶ συμβουλεύεται τοὺς σοφοὺς διὰ νὰ μάθῃ καὶ νὰ μορφωθῇ, θὰ θεωρηθῇ ὡς σοφός· ἀντιθέτως ἐκεῖνος, ποὺ δὲν ὁμιλεῖ καὶ δὲν ἐρωτᾷ, θὰ φαίνεται μὲν φρόνιμος καὶ συνετός, θὰ μένῃ ὅμως ἀμόρφωτος καὶ δὲν θὰ γίνεται σοφός.
Κεφάλαιο 18
Παρ. 18,1
Προφάσεις ζητεῖ ἀνὴρ βουλόμενος χωρίζεσθαι ἀπὸ φίλων, ἐν παντὶ δὲ καιρῷ ἐπονείδιστος ἔσται.
Κολιτσάρα
Προφάσεις ζητεῖ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θέλει καὶ ἐπιδιώκει νὰ χωρισθῇ ἀπὸ τοὺς φίλους του. Αὐτὸς ὅμως θὰ εἶναι πάντοτε ἄξιος κατακρίσεως καὶ χλευασμοῦ.
Τρεμπέλα
Προφάσεις ζητεῖ νὰ εὕρῃ ὁ ἄνθρωπος, ποὺ θέλει νὰ χωρισθῇ ἀπὸ τοὺς φίλους του. Ὁ τοιοῦτος ὅμως θὰ εἶναι πάντοτε ἄξιος καταφρονήσεως.
Παρ. 18,2
οὐ χρείαν ἔχει σοφίας ἐνδεὴς φρενῶν, μᾶλλον γὰρ ἄγεται ἀφροσύνῃ.
Κολιτσάρα
Ὁ ἀσύνετος καὶ ἄμυαλος ἄνθρωπος, σκοτισμένος ἀπὸ τὸν ἐγωϊσμόν του, δὲν αἰσθάνεται τὴν ἀνάγκην νὰ συμβουλευθῇ σοφούς. Δι’ αὐτὸ καὶ σύρεται τῇδε κακεῖσε ἀπὸ τὴν ἀμυαλωσύνην του.
Τρεμπέλα
Δὲν αἰσθάνεται τὴν ἀνάγκην τῆς θείας σοφίας καὶ τοῦ ἄνωθεν φωτισμοῦ ὁ μωρὸς καὶ πτωχὸς ἀπὸ μυαλὰ ἄνθρωπος, διότι ἄγεται καὶ φέρεται περισσότερον ἀπὸ τὴν ἀφροσύνην του.
Παρ. 18,3
ὅταν ἔλθῃ ἀσεβὴς εἰς βάθος κακῶν, καταφρονεῖ, ἐπέρχεται δὲ αὐτῷ ἀτιμία καὶ ὄνειδος.
Κολιτσάρα
Ὅταν ὁ ἀσεβὴς καὶ χωρὶς φόβον Θεοῦ ἄνθρωπος πάρῃ τὸν κατήφορον καὶ ὀλισθήσῃ εἰς βάθος κακῶν, ἀναίσχυντος πλέον καὶ πωρωμένος καταφρονεῖ τοὺς πάντας. Διὰ τοῦτο ἐπέρχεται ἐναντίον του ὁ ἐξευτελισμὸς καὶ ἡ καταισχύνῃ.
Τρεμπέλα
Ὅταν ὁ ἀσεβὴς ἀποσείσῃ κάθε φόβον Θεοῦ καὶ προχωρήσῃ πολὺ εἰς τὴν ἁμαρτίαν καὶ φθάσῃ εἰς βάθος πολλῶν κακῶν, τότε, χωρὶς νὰ αἰσθάνεται τύψεις συνειδήσεως, καταφρονεῖ τοὺς πάντας, ἔρχεται δὲ κατεπάνω του τότε ἡ ἀτιμία καὶ ἡ ἐντροπή.
Παρ. 18,4
ὕδωρ βαθὺ λόγος ἐν καρδίᾳ ἀνδρός, ποταμὸς δὲ ἀναπηδύει καὶ πηγὴ ζωῆς.
Κολιτσάρα
Ὁ λόγος, ποὺ ἀναβλύζει ἀπὸ τὴν καρδίαν τοῦ συνετοῦ ἀνθρώπου, εἶναι τόσον βαθὺς καὶ ὠφέλιμος, ὅπως τὸ ἀνεξάντλητον ὕδωρ ἑνὸς βαθέος φρέατος. Ποταμὸς δὲ ἀναβλύζει ἀπὸ τὴν ψυχήν του καὶ πηγὴ ὕδατος ζωῆς ἀπὸ τὸ στόμα του.
Τρεμπέλα
Ὁ λόγος τῆς ἀληθείας, ὅταν ἐμποτίσῃ τὴν καρδίαν τοῦ ἀνθρώπου, γίνεται ὕδωρ βαθὺ καὶ ἀνεξάντλητον. Ποταμὸς δὲ ἀναπηδᾷ ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πηγὴ τρέχει διαρκῶς, ἡ ὁποία σκορπίζει ζωήν.
Παρ. 18,5
θαυμάσαι πρόσωπον ἀσεβοῦς οὐ καλόν, οὐδὲ ὅσιον ἐκκλίνειν τὸ δίκαιον ἐν κρίσει.
Κολιτσάρα
Τὸ νὰ θαυμάζῃ κανεὶς τὸ πρόσωπον καὶ τὴν ζωὴν τοῦ ἀσεβοῦς δὲν εἶναι ὀρθόν· οὔτε δὲ καὶ εἶναι πρέπον καὶ σύμφωνον πρὸς τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ νὰ διαστρέφῃ κανεὶς τὸ δίκαιον κατὰ τὴν ὥραν τῆς δίκης.
Τρεμπέλα
Τὸ νὰ θαυμάσῃ κανεὶς τὸ πρόσωπον τοῦ ἀσεβοῦς, δὲν εἶναι ὀρθὸν πρᾶγμα. Οὔτε εἶναι σύμφωνον μὲ τὴν θείαν δικαιοσύνην καὶ ἁγιότητα νὰ διαστρέψῃς τὸ δίκαιον καὶ νὰ προσωποληπτήσῃς κατὰ τὴν ὥραν τῆς δίκης.
Παρ. 18,6
χείλη ἄφρονος ἄγουσιν αὐτὸν εἰς κακά, τὸ δὲ στόμα αὐτοῦ τὸ θρασὺ θάνατον ἐπικαλεῖται.
Κολιτσάρα
Τὰ λόγια ποὺ βγαίνουν ἀπὸ τὸ στόμα τοῦ ἀσυνέτου, τὸν ὁδηγοῦν εἰς πειρασμοὺς καὶ καταστροφάς. Τὸ δὲ θρασύ του στόμα μὲ τὰ προκλητικά του λόγια εἶναι, σὰν νὰ προκαλῇ ἐναντίον του τὸν θάνατον.
Τρεμπέλα
Τὰ χείλη τοῦ ἄφρονος ἀνθρώπου τὸν ὁδηγοῦν εἰς πειρασμοὺς καὶ εἰς κακὰς συνεπείας, τὸ στόμα του δὲ τὸ θρασὺ καὶ προπετὲς ἐπιζητεῖ καὶ προσκαλεῖται τὸν θάνατον.
Παρ. 18,7
στόμα ἄφρονος συντριβὴ αὐτῷ, τὰ δὲ χείλη αὐτοῦ παγὶς τῇ ψυχῇ αὐτοῦ.
Κολιτσάρα
Τὸ στόμα τοῦ ἄφρονος εἶναι ἡ καταστροφή του καὶ τὰ λόγια τῶν χειλέων του εἶναι παγίς, ὅπου συλλαμβάνεται καὶ καταστρέφεται ἡ ζωή του.
Τρεμπέλα
Τὸ στόμα τοῦ ἄφρονος θὰ ἀποβῂ εἰς αὐτὸν καταστροφὴ καὶ τὰ χείλη του παγὶς θανατηφόρος διὰ τὴν ψυχήν του.
Παρ. 18,8
ὀκνηροὺς καταβάλλει φόβος, ψυχαὶ δὲ ἀνδρογύνων πεινάσουσιν.
Κολιτσάρα
Οἱ ὀκνηροὶ καὶ ἀπρόθυμοι εἰς τὴν ἐργασίαν καταβάλλονται ἀπὸ φόβον, οἱ δὲ θηλυπρεπεῖς καὶ μαλθακοὶ θὰ πεινάσουν.
Τρεμπέλα
Τοὺς τεμπέληδες καταβάλλει ὁ φόβος τῆς ἐργασίας, οἱ δὲ θηλυπρεπεῖς καὶ μαλθακοὶ θὰ πεινάσουν.
Παρ. 18,9
ὁ μὴ ἰώμενος ἑαυτὸν ἐν τοῖς ἔργοις αὐτοῦ ἀδελφός ἐστι τοῦ λυμαινομένου ἑαυτόν.
Κολιτσάρα
Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος δὲν καταπολεμεῖ τὴν ὀκνηρίαν καὶ δὲν προσπαθεῖ νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὸν ἑαυτόν του μὲ τὴν ἐργατικότητά του, αὐτὸς εἶναι ὅμοιος μὲ ἐκεῖνον, ποὺ ὁδηγεῖ τὸν ἑαυτόν του εἰς τὸν ὄλεθρον.
Τρεμπέλα
Ἐκεῖνος, ποὺ δὲν φροντίζει ὁ ἴδιος μὲ τὰ ἰδικά του ἔργα νὰ θεραπεύῃ τὰς ἀνάγκας του καὶ νὰ διορθώνῃ τὰ ἐλαττώματά του, ὁμοιάζει καὶ εἶναι ἀδελφὸς ἐκείνου, ποὺ τραυματίζει τὸν ἑαυτόν του καὶ αὐτοκτονεῖ.
Παρ. 18,10
ἐκ μεγαλωσύνης ἰσχύος ὄνομα Κυρίου, αὐτῷ δὲ προσδραμόντες δίκαιοι ὑψοῦνται.
Κολιτσάρα
Τὸ ὄνομα τοῦ Κυρίου εἶναι ὄνομα μεγαλοπρεπείας καὶ παντοδυναμίας. Εἰς αὐτὸ ὅταν καταφεύγουν οἱ δίκαιοι, ὑψώνονται καὶ δοξάζοναι.
Τρεμπέλα
Τὸ ὄνομα τοῦ Κυρίου ὡς πύργος καὶ φρούριον ἰσχυρὸν ἀκτινοβολεῖ τὴν θείαν μεγαλωσύνην καὶ δύναμιν. Εἰς αὐτὸ τὸ ὄνομα, ὅταν καταφεύγουν οἱ δίκαιοι διὰ τῶν προσευχῶν των, νικοῦν τὰ δεινὰ καὶ τὰς ἀντιξοότητας τῆς ζωῆς, ὑψοῦνται καὶ δοξάζονται.
Παρ. 18,11
ὕπαρξις πλουσίου ἀνδρὸς πόλις ὀχυρά, ἡ δὲ δόξα αὐτῆς μέγα ἐπισκιάζει.
Κολιτσάρα
Ἡ περιουσία του εὐσεβοῦς πλουσίου εἶναι ἀσφαλής, ὅπως ἡ ὀχυρὰ πόλις· ἡ δόξα δὲ αὐτῆς τὸν ἐπισκιάζει καὶ τὸν ἐπαναπαύει.
Τρεμπέλα
Τὰ ὑπάρχοντα τοῦ πλουσίου, ὅπως ὁ ἴδιος φαντάζεται, εἶναι ὡσὰν πόλις ὠχυρωμένη, ἀναπαύεται δὲ ὁ πλούσιος κάτω ἀπὸ τὴν δόξαν τοῦ πλούτου του, ὅπως εἰς παχεῖαν σκιάν.
Παρ. 18,12
πρὸ συντριβῆς ὑψοῦται καρδία ἀνδρός, καὶ πρὸ δόξης ταπεινοῦται.
Κολιτσάρα
Ἡ ὑψηλοφροσύνη τῆς καρδίας προηγεῖται ἀπὸ τὴν συντριβὴν τοῦ ἀλαζόνος, ὅπως καὶ ἡ ταπεινοφροσύνη προηγεῖται ἀπὸ τὴν δόξαν τοῦ ταπεινοῦ.
Τρεμπέλα
Προτοῦ νὰ ἐπέλθῃ συντριβή, προηγήθη ὑψηλοφροσύνη καὶ ὑπερηφάνεια τῆς καρδίας, καὶ πρὶν ἀπὸ τὴν δόξαν καὶ τὸ μεγαλεῖον προηγεῖται ταπείνωσις αὐτῆς.
Παρ. 18,13
ὃς ἀποκρίνεται λόγον πρὶν ἀκοῦσαι, ἀφροσύνη αὐτῷ ἐστι καὶ ὄνειδος.
Κολιτσάρα
Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος δίδει ἀπάντησιν, πρὶν ἀκούσῃ τί τοῦ λέγουν, εἶναι ἀσύνετος καὶ ἐντροπιάζεται.
Τρεμπέλα
Ὅποιος ἀπαντᾷ, προτοῦ νὰ ἀκούσῃ, ἀποδεικνύεται ἀσύνετος καὶ ἐντροπιάζεται.
Παρ. 18,14
θυμὸν ἀνδρὸς πραΰνει θεράπων φρόνιμος, ὀλιγόψυχον δὲ ἄνδρα τίς ὑποίσει;
Κολιτσάρα
Τὸν θυμὸν ἑνὸς ὀργισμένου κυρίου ἠμπορεῖ νὰ καταπραΰνῃ καὶ διαλύσῃ ἕνας συνετὸς ὑπηρέτης. Τὸν μικρόψυχον ὅμως καὶ λεπτολόγον ἄνθρωπον ποιὸς ἠμπορεῖ νὰ τὸν ὑποφέρῃ;
Τρεμπέλα
Τὸν θυμὸν καὶ τὴν παραφορὰν κάθε ἀνθρώπου μαλακώνει καὶ καταπραύνει φίλος ἢ ὑπηρέτης φρόνιμος, τὸν μικρόψυχον δὲ καὶ τὸν δειλὸν ποῖος ἠμπορεῖ νὰ τὸν ἀνεχθῇ καὶ τὸν βαστάσῃ;
Παρ. 18,15
καρδία φρονίμου κτᾶται αἴσθησιν, ὦτα δὲ σοφῶν ζητεῖ ἔννοιαν.
Κολιτσάρα
Ὁ νοῦς καὶ ἡ καρδιὰ τοῦ συνετοῦ ἀνθρώπου ζητεῖ καὶ ἀποκτᾷ συνεχῶς τὴν ἀληθινὴν γνῶσιν. Τὰ αὐτιὰ δὲ τῶν σοφῶν εὐχαριστοῦνται νὰ ἀκούουν ὑψηλὰς ἐννοίας.
Τρεμπέλα
Ὁ νοῦς τοῦ φρονίμου ἀποκτᾷ συνεχῶς τὴν θείαν γνῶσιν καὶ διάκρισιν, τὰ αὐτιὰ δὲ τῶν σοφῶν ἀρέσκονται καὶ ἐπιζητοῦν νὰ ἀκούουν καὶ νὰ μανθάνουν λόγους στοχαστικούς.
Παρ. 18,16
δόμα ἀνθρώπου ἐμπλατύνει αὐτὸν καὶ παρὰ δυνάσταις καθιζάνει αὐτόν.
Κολιτσάρα
Τὸ δῶρον, ποὺ μὲ ἀγάπην καὶ φιλίαν προσφέρει κανείς, ἀνοίγει ἐμπρός του πλατεῖς τοὺς δρόμους τῆς προόδου καὶ ἐπιτυχίας, καὶ τὸν βάζει νὰ καθήσῃ κοντὰ εἰς ἄρχοντας καὶ ἐπισήμους.
Τρεμπέλα
Τὸ δῶρον, ποὺ προσφέρει κανεὶς ὄχι διὰ δωροδοκίαν, ἀλλὰ φιλικῶς εἰς ἐκδήλωσιν σεβασμοῦ καὶ ἐκτιμήσεως, τοῦ ἀνοίγει δρόμους πλατεῖς καὶ τὸν βάζει νὰ καθήσῃ κοντὰ εἰς βασιλεῖς καὶ ἄρχοντας.
Παρ. 18,17
δίκαιος ἑαυτοῦ κατήγορος ἐν πρωτολογίᾳ, ὡς δ’ ἂν ἐπιβάλῃ ὁ ἀντίδικος ἐλέγχεται.
Κολιτσάρα
Ὁ δίκαιος, ὅταν παρασυρθῇ εἰς κάποιαν ἀδικίαν, πρῶτος θὰ κατηγορήσῃ τὸν ἑαυτόν του ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου, διότι ἐὰν τὸν προλάβῃ ὁ κατήγορός του καὶ τὸν ἐλέγξῃ, ἡ θέσις του θὰ ἐπιβαρυνθῇ.
Τρεμπέλα
Ὁ δίκαιος καὶ εἰλικρινὴς ἄνθρωπος, ὅταν προσαχθῇ εἰς δίκην ὡς κατηγορούμενος, λαμβάνει πρῶτος τὸν λόγον καὶ ὁμολογεῖ ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου τὸ σφάλμα του καὶ κατηγορεῖ πρῶτος τὸν ἑαυτόν του, ἄλλως, ἐὰν δὲν ταπεινωθῇ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ἔρχεται ὁ ἀντίδικος καὶ τὸν ἐλέγχει ὡς ἔνοχον καὶ οὕτω πῶς ἡ θέσις του ἐπιβαρύνεται.
Παρ. 18,18
ἀντιλογίας παύει σιγηρός, ἐν δὲ δυναστείαις ὁρίζει.
Κολιτσάρα
Ἡ ἄφωνος κλήρωσις καταπαύει ἀντιθέσεις καὶ φιλονεικίας. Καὶ κατὰ τὰς διαφωνίας τῶν ἀρχόντων ὁ ἀνασυρόμενος κλῆρος ὁρίζει τὸ ὀρθόν.
Τρεμπέλα
Τὰς ἀντιλογίας καὶ λογομαχίας καταπαύει ὁ ἄφωνος καὶ σιωπηλὸς λαχνός, εἰς τὸν ὁποῖον καταφεύγουν διὰ νὰ λύσουν τὴν διαφοράν των οἱ μὴ συμφωνοῦντες, εἰς δὲ τὰς συζητήσεις τῶν ἀρχόντων ἀνασύρεται ὁ κλῆρος καὶ ὁρίζει αὐτὸς τί θὰ γίνῃ.
Παρ. 18,19
ἀδελφὸς ὑπὸ ἀδελφοῦ βοηθούμενος ὡς πόλις ὀχυρὰ καὶ ὑψηλή, ἰσχύει δὲ ὥσπερ τεθεμελιωμένον βασίλειον.
Κολιτσάρα
Ἀδελφός, ὅταν μὲ ἀγάπην βοηθῆται ἀπὸ τὸν ἀδελφὸν, εἶναι ὡσὰν ὠχυρωμένη καὶ ἀπόρθητος πόλις, κτισμένη ἐπάνω εἰς ὑψηλὸν μέρος. Εἶναι δὲ ἰσχυρὸς ὡσὰν τὸ ἀσάλευτον ἀνάκτορον, ποὺ ἔχει θεμελιωθῆ εἰς στερεὸν ἔδαφος.
Τρεμπέλα
Ἀδελφός, ὅταν βοηθῆται εἰς τὰς ὑλικὰς καὶ πνευματικάς του ἀνάγκας ἀπὸ ἄλλον ἀδελφὸν ἀνιδιοτελῆ, ὁμοιάζει πρὸς τὴν ὑψηλὴν καὶ ὠχυρωμένην πόλιν, εἶναι δὲ ἰσχυρός, ὅπως τὸ βασιλικὸν ἀνάκτορον, τὸ ὁποῖον ἔχει γερὰ καὶ βαθιὰ θεμέλια καὶ δὲν εἶναι εὔκολον νὰ τὸ σείσῃ κανείς.
Παρ. 18,20
ἀπὸ καρπῶν στόματος ἀνὴρ πίμπλησι κοιλίαν αὐτοῦ, ἀπὸ δὲ καρπῶν χειλέων αὐτοῦ ἐμπλησθήσεται.
Κολιτσάρα
Ἀπὸ τὰ λόγια του, ὡσὰν ἀπὸ ἄλλους καρπούς, θὰ γεμίσῃ κάθε ἄνθρωπος τὴν ψυχήν του. Ἀπὸ τὰ λόγια του τὰ καλὰ ἢ κακὰ θὰ πλημμυρίσῃ καὶ θὰ χορτάσῃ ὁ ἴδιος.
Τρεμπέλα
Ὁ ἄνθρωπος γεμίζει τὴν ψυχήν του ἀπὸ τὰ λόγια, τὰ ὁποῖα ὡς καρποὶ γλυκεῖς ἢ πικροὶ βγαίνουν ἀπὸ τὸ στόμα, ὁ ἴδιος δὲ θὰ χορτάσῃ ἀπὸ τοὺς καρποὺς καὶ τὰς συνεπείας τῶν λόγων του.
Παρ. 18,21
θάνατος καὶ ζωὴ ἐν χειρὶ γλώσσης, οἱ δὲ κρατοῦντες αὐτῆς ἔδονται τοὺς καρποὺς αὐτῆς.
Κολιτσάρα
Εἰς τὴν ἐξουσίαν τῆς γλώσσης εἶναι ὁ θάνατος καὶ ἡ ζωή. Ὅσοι κατορθώνουν νὰ συγκρατοῦν τὴν γλῶσσαν των, θὰ φάγουν τοὺς γλυκεῖς καὶ θρεπτικοὺς αὐτῆς καρπούς.
Τρεμπέλα
Θάνατος καὶ ζωὴ εἶναι εἰς τὴν ἐξουσίαν τῆς γλώσσης, ὅσοι δὲ τὴν συγκρατοῦν, θὰ φάγουν καὶ θὰ γευθοῦν τοὺς γλυκεῖς καρπούς της.
Παρ. 18,22
ὃς εὗρε γυναῖκα ἀγαθήν, εὗρε χάριτας, ἔλαβε δὲ παρὰ Θεοῦ ἱλαρότητα.
Κολιτσάρα
Ἐκεῖνος, ποὺ μὲ τὸν φωτισμὸν τοῦ Θεοῦ εὑρῆκε σύζυγον ἐνάρετον, ἐπέτυχε πολλὰς ὠφελείας καὶ κέρδη. Ἐπῆρε ἀπὸ τὸν ἴδιον τὸν Θεὸν ἤρεμον καὶ εὐχέριστον ζωήν.
Τρεμπέλα
Ὅποιος ἠξιώθη ἀπὸ τὸν Θεὸν νὰ εὕρῃ σύζυγον ἐνάρετον, αὐτὸς εὑρῆκε πολλὰς ὠφελείας καὶ κέρδη, ἔλαβε δὲ ἀπὸ τὸν Θεὸν ἰσόβιον καλωσύνην καὶ εὐχαρίστησιν.
Παρ. 18,22α
ὃς ἐκβάλλει γυναῖκα ἀγαθήν, ἐκβάλλει τὰ ἀγαθά, ὁ δὲ κατέχων μοιχαλίδα ἄφρων καὶ ἀσεβής.
Κολιτσάρα
Ὅποιος ὅμως διώχνει τὴν ἐνάρετον σύζυγόν του, διώχνει μαζῆ μὲ αὐτὴν καὶ τὰ ἀγαθά. Ἐκεῖνος δὲ ὁ ὁποῖος κρατεῖ πλησίον του καὶ συζῇ μὲ μοιχαλίδα, εἶναι ἀσύνετος καὶ ἀσεβὴς ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ.
Τρεμπέλα
Ὅποιος χωρίζει καὶ διώχνει τὴν ἐνάρετον σύζυγόν του, διώχνει μαζί της καὶ τὰ ἀγαθά· ἐκεῖνος δέ, ὁ ὁποῖος κρατεῖ κοντά του γυναῖκα μοιχαλίδα, εἶναι ἄφρων καὶ παραβάτης τοῦ θείου νόμου.
Κεφάλαιο 19
Παρ. 19,3
Ἀφροσύνη ἀνδρὸς λυμαίνεται τὰς ὁδοὺς αὐτοῦ, τὸν δὲ Θεὸν αἰτιᾶται τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ.
Κολιτσάρα
Ἡ ἀπερισκεψία τοῦ ἀνθρώπου καταστρέφει τὰς πορείας τῆς ζωῆς του. Αὐτὸς δὲ ἐσωτερικῶς κατηγορεῖ τὸν Θεὸν ὡς αἴτιον τοῦ ὀλέθρου του.
Τρεμπέλα
Ἡ κακοκεφαλιὰ κάθε ἀνθρώπου γίνεται αἰτία καταστροφῆς τῆς ζωῆς του, αὐτὸς ὅμως ὡς ἀνόητος καὶ τυφλωμένος θεωρεῖ ὡς αἴτιον τῶν δεινῶν του τὸν Θεόν.
Παρ. 19,4
πλοῦτος προστίθησι φίλους πολλούς, ὁ δὲ πτωχὸς καὶ ἀπὸ τοῦ ὑπάρχοντος φίλου λείπεται.
Κολιτσάρα
Ὁ πλοῦτος προσθέτει πολλοὺς φίλους, ἀνειλικρινεῖς κατὰ κανόνα καὶ κόλακας, ὁ πτωχὸς ὅμως ἄνθρωπος ἐγκαταλείπεται πολλάκις καὶ ἀπὸ αὐτὸν τὸν ὑπάρχοντα μοναδικὸν φίλον του.
Τρεμπέλα
Ὁ πλοῦτος προσθέτει εἰς τὸν ἄνθρωπον πολλοὺς φίλους, οἱ ὁποῖοι ἀποβλέπουν εἰς συμφεροντολογικοὺς σκοπούς, ὅταν πλησιάζουν τὸν πλούσιον, ἐνῷ ὁ πτωχὸς ἐγκαταλείπεται καὶ ἀπὸ τὸν φίλον ποὺ ἔχει.
Παρ. 19,5
μάρτυς ψευδὴς οὐκ ἀτιμώρητος ἔσται, ὁ δὲ ἐγκαλῶν ἀδίκως οὐ διαφεύξεται.
Κολιτσάρα
Ὁ ψευδομάρτυς δὲν θὰ μείνῃ ἀτιμώρητος, ἂν ὄχι παρὰ τῶν ἀνθρώπων, ἀσφαλῶς ὅμως ἀπὸ τὸν Θεόν. Ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος εἰσάγει εἰς δίκην τὸν ἀθῷον, δὲν θὰ διαφύγῃ τὴν παρὰ τοῦ Θεοῦ τιμωρίαν.
Τρεμπέλα
Ὁ ψευδομάρτυς δὲν θὰ μείνῃ ἀτιμώρητος, καὶ ἐκεῖνος ποὺ καταγγέλλει καὶ κατηγορεῖ ἀδίκως, δὲν θὰ ζεφύγῃ τὴν τιμωρίαν τοῦ δικαίου Θεοῦ.
Παρ. 19,6
πολλοὶ θεραπεύουσι πρόσωπα βασιλέων, πᾶς δὲ ὁ κακὸς γίνεται ὄνειδος ἀνδρί.
Κολιτσάρα
Πολλοὶ εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦν τοὺς βασιλεῖς, ἕνας ὅμως κακὸς αὐλικὸς ὑπηρέτης γίνεται αἰτία ἐξευτελισμοῦ τοῦ βασιλέως.
Τρεμπέλα
Πολλοὶ εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὡς αὐλικοὶ ὑπηρετοῦν βασιλεῖς, ὁ κακὸς ὅμως αὐλικὸς γίνεται αἰτία ἐντροπῆς τοῦ βασιλέως ἢ τοῦ ἄρχοντος, τὸν ὁποῖον ὑπηρετεῖ.
Παρ. 19,7
πᾶς, ὃς ἀδελφὸν πτωχὸν μισεῖ, καὶ φιλίας μακρὰν ἔσται. ἔννοια ἀγαθὴ τοῖς εἰδόσιν αὐτὴν ἐγγιεῖ, ἀνὴρ δὲ φρόνιμος εὑρήσει αὐτήν. ὁ πολλὰ κακοποιῶν τελεσιουργεῖ κακίαν, ὃς δὲ ἐρεθίζει λόγους οὐ σωθήσεται.
Κολιτσάρα
Ἐκεῖνος ποὺ μισεῖ τὸν πτωχὸν ἀδελφόν του, θὰ εἶναι μακρὰν καὶ θὰ στερηθῇ ἀπὸ κάθε φιλίαν, δηλαδὴ ὁ κακὸς ἀδελφὸς εἶναι ἀπαράδεκτος εἰς τοὺς ἄλλους ὡς φίλος. Ἡ καλὴ καὶ συνετὴ γνῶσις θὰ πλησίασῃ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι γνωρίζουν τὴν ἀξίαν της καὶ τὴν ἐπιζητοῦν. Κάθε δὲ συνετὸς καὶ φρόνιμος ἀνὴρ θὰ τὴν ἀναζητήσῃ καὶ θὰ τὴν εὕρῃ. Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος συνεχῶς διαπράττει πολλὰ κακά, καὶ ἔχει συνηθίσει καὶ προχωρεῖ μέχρι τέλους εἰς τὴν διάπραξιν τοῦ κακοῦ, ὅπως καὶ αὐτὸς ποὺ μὲ τὰ λόγια του ἐξερεθίζει εἰς φιλονεικίας καὶ μάχας τοὺς ἄλλους, ἐν τέλει δὲν θὰ κατορθώσουν νὰ διασωθοῦν.
Τρεμπέλα
Καθένας, ὁ ὁποῖος μισεῖ καὶ ἀποστρέφεται τὸν πτωχὸν ἀδελφόν του, θὰ εὑρίσκεται μακριὰ καὶ ἀπὸ τὴν γνησίαν φιλίαν. Ὁ κακὸς ἀδελφὸς δηλαδὴ δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι καλὸς φίλος. Ἡ καλὴ καὶ ἀγαθὴ σκέψις θὰ πλησιάσῃ ἐκείνους, ποὺ ἐνδιαφέρονται δι’ αὐτὴν ὁ φρόνιμος δὲ καὶ συνετὸς ἄνθρωπος, ποὺ ἀναζητεῖ μὲ πόθον τὴν σύνεσιν καὶ τὴν γνῶσιν αὐτήν, θὰ τὴν εὕρῃ ὁπωσδήποτε. Ὅποιος κάμνει πολλὰ κακά, θὰ καταλήξῃ νὰ ἐργάζεται τὴν ἁμαρτίαν ὡς τελεσιουργίαν ἀρετῆς, ἐκεῖνος δὲ ποὺ ἐρεθίζει μὲ λόγια εἰρωνικά, ἐμπαικτικὰ καὶ συκοφαντικὰ τοὺς ἄλλους, δὲν θὰ σωθῇ.
Παρ. 19,8
ὁ κτώμενος φρόνησιν ἀγαπᾷ ἑαυτόν, ὃς δὲ φυλάσσει φρόνησιν, εὑρήσει ἀγαθά.
Κολιτσάρα
Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος συνεχῶς προσπαθεῖ νὰ ἀποκτᾷ σοφίαν καὶ σύνεσιν, αὐτὸς πράγματι ἀγαπᾷ τὸν ἑαυτόν του. Ἐκεῖνος δὲ ὁ ὁποῖος διαφυλάττει καὶ τηρεῖ τὴν φρόνησιν, θὰ εὕρῃ ἀσφαλῶς ἀγαθά, ὑλικὰ καὶ πνευματικά.
Τρεμπέλα
Ὅποιος ἀπέκτησε τὴν σύνεσιν καὶ φρόνησιν, ἀγαπᾷ τὸν ἑαυτόν του· ἐκεῖνος δέ, ποὺ τὴν διατηρεῖ καὶ τὴν φυλάττει, θὰ ἀπολαύσῃ πολλὰ ἀγαθὰ καὶ θὰ ἀποδειχθῇ ἄξιος μεγαλυτέρων τιμῶν.
Παρ. 19,9
μάρτυς ψευδὴς οὐκ ἀτιμώρητος ἔσται, ὃς δ’ ἂν ἐκκαύσῃ κακίαν, ἀπολεῖται ὑπ’ αὐτῆς.
Κολιτσάρα
Κανεὶς ψευδομάρτυς δὲν θὰ μείνῃ ἀτιμώρητος, ἂν ὄχι ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους βεβαίως ὅμως ἀπὸ τὸν Θεόν. Ἐκεῖνος δὲ ὁ ὁποῖος ἀνάπτει πυρκαϊὰς κακίας, θὰ ἐξολοθρευθῇ ἀπὸ αὐτὴν ταύτην τὴν κακίαν.
Τρεμπέλα
Ὁ ψευδομάρτυς δὲν θὰ μείνῃ ἀτιμώρητος· ἐκεῖνος δέ, ὁ ὁποῖος διὰ τῆς ψευδομαρτυρίας του θὰ ἀνάψη φωτιὰ κακίας διὰ νὰ κάψῃ τοὺς ἄλλους, θὰ καῇ ὁ ἴδιος ἀπὸ αὐτήν.
Παρ. 19,10
οὐ συμφέρει ἄφρονι τρυφή, καὶ ἐὰν οἰκέτης ἄρξηται μεθ’ ὕβρεως δυναστεύειν.
Κολιτσάρα
Εἰς τὸν ἄμυαλον καὶ ἀσύνετον δὲν συμφέρει ἡ τρυφηλὴ ζωὴ καὶ τὰ ἄφθονα ὑλικά. Ὅπως ἐπίσης ἐὰν ἕνας δοῦλος ἀνέλθῃ εἰς τὰ ἀνώτατα ἀξιώματα, θὰ κυβερνᾷ μὲ ἀλαζονείαν καὶ ἔπαρσιν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν συμφέρει οὔτε αὐτὸν οὔτε τοὺς ἄλλους.
Τρεμπέλα
Εἰς ἐκεῖνον, ποὺ δὲν ἔχει φρόνησιν καὶ ἀρετήν, δὲν συμφέρει νὰ ἔχῃ ἄφθονα τὰ μέσα τῆς καλοπεράσεως, ὅπως ἐπίσης δὲν συμφέρει οὐδὲ ἀποβαίνει ὠφέλιμον καὶ εἰς δοῦλον νὰ ἀνυψωθῇ ἀποτόμως εἰς ἀξίωμα καὶ νὰ διοικῇ μὲ ἀλαζονείαν καὶ τυραννικῶς.
Παρ. 19,11
ἐλεήμων ἀνὴρ μακροθυμεῖ, τὸ δὲ καύχημα αὐτοῦ ἐπέρχεται παρανόμοις.
Κολιτσάρα
Ὁ ἐλεήμων καὶ γεμᾶτος καλωσύνην ἀνὴρ εἶναι ὑπομονητικὸς καὶ πρᾷος, ἔστω καὶ ἂν συναντᾷ τὴν ἀχαριστίαν. Ὁπωσδήποτε ὅμως ὁ ἔπαινος καὶ ἡ δόξα του διὰ τὰς καλωσύνας του θὰ πέσῃ ἐπάνω εἰς τοὺς παρανόμους καὶ θὰ τοὺς ἀποστομώσῃ.
Τρεμπέλα
Ὁ ἐλεήμων ἄνθρωπος δὲν ἀπογοητεύεται ἀπὸ τὰς ἐναντίον του ἐπικρίσεις, ὅτι ἐλεεῖ τάχα συμφεροντολογικῶς, οὔτε καὶ ἀπὸ τὴν ἀχαριστίαν τῶν ἀνθρώπων, τοὺς ὁποίους εὐηργέτησεν, Ἀλλὰ μακροθυμεῖ καὶ ὑπομένει. Γρήγορα ὅμως ὁ δίκαιος ἔπαινος διὰ τὰς ἐλεημοσύνας του θὰ ἐπιπέσῃ κατὰ τῶν παρανόμων κατηγόρων του καὶ θὰ βουλλώσῃ τὰ στόματά των.
Παρ. 19,12
βασιλέως ἀπειλὴ ὁμοία βρυγμῷ λέοντος, ὥσπερ δὲ δρόσος ἐπὶ χόρτῳ, οὕτως τὸ ἱλαρὸν αὐτοῦ.
Κολιτσάρα
Ἡ ἀπειλὴ τοῦ βασιλέως εἶναι ὁμοία μὲ τὸν βρυχηθμὸν τοῦ λέοντος, ἐξ ἀντιθέτου δὲ ἡ ἱλαρότης καὶ ἡ καλωσύνη τοῦ προσώπου του ὁμοιάζει μὲ τὴν δρόσον, ἡ ὁποία σταλάζει ζωογόνος εἰς τὸ χορτάρι.
Τρεμπέλα
Ἡ ἀπειλὴ καὶ τὸ φοβέρισμα τοῦ βασιλέως ὁμοιάζουν μὲ βρυχηθμὸν λιονταριοῦ, τὸ ὁποῖον φοβοῦνται καὶ τρέμουν ὅλα τὰ ζῶα. Ὅπως δὲ ἡ δροσιὰ ζωογονεῖ τὸ χορτάρι, ἔτσι καὶ ἡ καλωσύνη, ἡ προσήνεια καὶ ἡ γλυκύτης τοῦ βασιλέως εὐχαριστεῖ τοὺς αὐλικοὺς καὶ τοὺς ὑπηκόους του.
Παρ. 19,13
αἰσχύνη πατρὶ υἱὸς ἄφρων· οὐχ ἁγναὶ εὐχαὶ ἀπὸ μισθώματος ἑταίρας.
Κολιτσάρα
Ὁ ἄμυαλος καὶ ἀσύνετος υἱὸς εἶναι ἐντροπὴ διὰ τὸν πατέρα. Τάματα προερχόμενα ἀπὸ χρήματα πωλουμένης πόρνης δὲν εἶναι καθαρὰ καὶ εὐπρόσδεκτα ἐνώπιον τοῦ Κυρίου.
Τρεμπέλα
Εἶναι ἐντροπὴ καὶ καταισχύνῃ δι’ ἕνα πατέρα ὁ ἀνόητος καὶ ἄμυαλος υἱός. Δὲν εἶναι καθαρὰ καὶ ἁγνὰ τὰ ταξίματα καὶ τὰ πρὸς Θεὸν δῶρα, ποὺ προσφέρει εἰς αὐτὸν μία γυναῖκα κακῆς διαγωγῆς, καὶ τὰ ὁποῖα προέρχονται ἀπὸ τὰ χρήματα τῆς σωματεμπορίας καὶ τοῦ φαύλου βίου της.
Παρ. 19,14
οἶκον καὶ ὕπαρξιν μερίζουσι πατέρες παισί, παρὰ δὲ Κυρίου ἁρμόζεται γυνὴ ἀνδρί.
Κολιτσάρα
Οἱ μὲν γονεῖς διαμοιράζουν εἰς τὰ παιδιά των τὰ σπίτια καὶ τὴν ἄλλην περιουσίαν· ἐκ μέρους ὅμως τοῦ Κυρίου ταιριάζεται ἡ καλὴ γυναῖκα πρὸς τὸν ἄνδρα, ὡς ἀνεκτίμητος δι’ αὐτὸν περιουσία.
Τρεμπέλα
Οἱ γονεῖς μοιράζουν εἰς τὰ παιδιά των τὸ σπίτι καὶ τὴν περιουσίαν των, δὲν δίδεται ὅμως καὶ ἡ ταιριαστὴ γυναῖκα εἰς τὸν ἄνδρα ἀπὸ αὐτούς, ἀλλ’ ἀπὸ τὸν Θεόν.
Παρ. 19,15
δειλία κατέχει ἀνδρόγυνον, ψυχὴ δὲ ἀεργοῦ πεινάσει.
Κολιτσάρα
Δειλία καταλαμβάνει τὸν θηλυπρεπῆ καὶ μαλθακόν, ὁ δὲ ὀκνηρός, ποὺ ἀποφεύγει τὴν ἐργασίαν, θὰ πεινάσῃ.
Τρεμπέλα
Δειλία καὶ φόβος κυριεύει τὸν θηλυπρεπῆ καὶ μαλθακὸν ἄνθρωπον, ὅταν τοῦ παρουσιάζεται ἐργασία, ὁ ὀκνηρὸς δὲ θὰ πεινάσῃ, διότι φοβεῖται καὶ ἀποφεύγει τὸν κόπον τῆς δουλείας.
Παρ. 19,16
ὃς φυλάσσει ἐντολήν, τηρεῖ τὴν ἑαυτοῦ ψυχήν, ὁ δὲ καταφρονῶν τῶν ἑαυτοῦ ὁδῶν ἀπολεῖται.
Κολιτσάρα
Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος φυλάττει τὰς ἐντολὰς τοῦ Θεοῦ, διατηρεῖ ἐπὶ μακρὸν τὴν ζωήν του καὶ προφυλάσσει τὴν ψυχήν του. Ἐκεῖνος ὅμως ποὺ ἀδιαφορεῖ διὰ τὴν διαγωγήν του καὶ τὸν τρόπον τῆς ζωῆς του, θὰ ἐξολοθρευθῇ.
Τρεμπέλα
Ὅποιος φυλάσσει τὰς θείας ἐντολάς, προφυλάσσει τὴν ζωὴν καὶ τὴν ψυχήν του, ἐνῷ ἐκεῖνος ποὺ ἀδιαφορεῖ διὰ τὰς ἐντολὰς τοῦ Θεοῦ καὶ τὰς περιφρονεῖ, θὰ ὁδηγηθῇ εἰς θάνατον πνευματικὸν καὶ ἀπώλειαν
Παρ. 19,17
δανείζει Θεῷ ὁ ἐλεῶν πτωχόν, κατὰ δὲ τὸ δόμα αὐτοῦ ἀνταποδώσει αὐτῷ.
Κολιτσάρα
Ὅποιος ἐλεεῖ τὸν πτωχὸν δανείζει τὸν Θεόν. Ἀνάλογα δὲ μὲ τὴν ἐλεημοσύνην του θὰ λάβῃ καὶ ἐκ μέρους τοῦ Θεοῦ τὴν ἀνταπόδοσιν.
Τρεμπέλα
Δανείζει τὸν Θεόν, ὅποιος ἐλεεῖ τὸν πτωχὸν ἀδελφόν του· ἀνάλογα δὲ μὲ τὸ ποσὸν ποὺ δίδει καὶ μὲ τὴν διάθεσιν, ποὺ προσφέρει τὴν ἐλεημοσύνην, θὰ τὸν ἀνταμείψῃ ὁ Θεός.
Παρ. 19,18
παίδευε υἱόν σου, οὕτως γὰρ ἔσται εὔελπις, εἰς δὲ ὕβριν μὴ ἐπαίρου τῇ ψυχῇ σου.
Κολιτσάρα
Παιδαγώγει καὶ μόρφωνε τὸ παιδί σου μὲ σύνεσιν, μὲ στοργὴν καὶ μὲ αὐστηρότητα. Διότι ἔτσι θὰ ὑπάρξουν πολλαὶ καλαὶ ἐλπίδες προόδου καὶ ἐπιτυχίας του εἰς τὴν ζωήν. Προτίμα τὴν κατὰ Θεὸν μόρφωσιν τοῦ παιδιοῦ σου, καὶ μὴ ἀλαζονεύεσαι δι’ αὐτὸν ἢ διὰ τὴν περιουσίαν, τὴν ὁποίαν τυχὸν θὰ τοῦ ἀφήσῃς.
Τρεμπέλα
Παιδαγώγησε τὸ παιδί σου μὲ αὐστηρότητα, διότι ἔτσι αἱ ἐλπίδες, ποὺ τρέφεις δι αὐτό, θὰ εἶναι πολλὲς καὶ καλαί. Κατὰ τὴν ὥραν δὲ τοῦ θυμοῦ σου, ἐξ αἰτίας κάποιας παρεκτροπῆς του, πρόσεξε νὰ μὴ ὑπερβαίνῃς τὰ ὅρια τῆς δικαίας τιμωρίας καὶ νὰ μὴ κάμνῃς ὑπερβολάς, αἱ ὁποῖαι ἀντὶ νὰ ὠφελήσουν θὰ φέρουν τὸ ἀντίθετον ἀποτέλεσμα.
Παρ. 19,19
κακόφρων ἀνὴρ πολλὰ ζημιωθήσεται· ἐὰν δὲ λοιμεύηται, καὶ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ προσθήσει.
Κολιτσάρα
Ὁ κακόμυαλος ἄνθρωπος θὰ ὑποστῇ πολλὰς τιμωρίας. Ἐὰν δέ, σὰν ἄλλη καταστρεπτικὴ ἐπιδημία, σκορπίζῃ τὸ κακὸν καὶ τὴν συμφοράν, θὰ διακινδυνεύσῃ νὰ χάσῃ καὶ αὐτὴν τὴν ζωήν του.
Τρεμπέλα
Ὁ κακοκέφαλος καὶ ὑπὸ κακῶν σκέψεων κυριαρχούμενος ἄνθρωπος θὰ πάθη πολλὰ κακά. Ἐὰν δὲ βλάπτῃ καὶ κακοποιῇ καὶ τοὺς ἄλλους, τότε κινδυνεύει νὰ χάσῃ καὶ τὴν ζωήν του.
Παρ. 19,20
ἄκουε, υἱέ, παιδείαν πατρός σου, ἵνα σοφὸς γένῃ ἐπ’ ἐσχάτων σου.
Κολιτσάρα
Ἄκουε, παιδί μου, καὶ συμμορφώσου πρὸς τὴν παιδαγωγίαν τοῦ πατρός σου, διὰ νὰ γίνῃς καὶ νὰ μείνῃς σοφὸς μέχρι τῶν γηρατείων σου.
Τρεμπέλα
Πρόσεχε, παιδί μου, τὴν παιδαγωγίαν καὶ τὰς συμβουλάς, ποὺ σοῦ δίδει ὁ πατέρας σου, διὰ νὰ γίνῃς σοφὸς καὶ πολύπειρος μέχρι τῶν τελευταίων χρόνων τῆς ζωῆς σου, δηλαδὴ ἕως ὅτου πεθάνῃς.
Παρ. 19,21
πολλοὶ λογισμοὶ ἐν καρδίᾳ ἀνδρός, ἡ δὲ βουλὴ τοῦ Κυρίου εἰς τὸν αἰῶνα μένει.
Κολιτσάρα
Πολλοὶ καὶ διάφοροι καὶ παροδικοὶ λογισμοὶ καὶ σχέδια πλημμυρίζουν τὴν καρδίαν τοῦ ἀνθρώπου. Ἀλλὰ ἡ βουλὴ τοῦ Κυρίου μένει πάντοτε ἡ ἰδία, ἀγαθὴ καὶ ὠφέλιμος.
Τρεμπέλα
Πολλαὶ σκέψεις καὶ σχέδια ἔρχονται εἰς τὸν νοῦν τοῦ ἀνθρώπου καὶ μένουν ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἀπραγματοποίητα, τὸ θέλημα ὅμως τοῦ Θεοῦ μένει ἀπρόσβλητον καὶ ἀδιάσειστον εἰς τὸν αἰῶνα καὶ πάντοτε γίνεται ὅ,τι Αὐτὸς θέλει.
Παρ. 19,22
καρπὸς ἀνδρὶ ἐλεημοσύνη, κρείσσων δὲ πτωχὸς δίκαιος ἢ πλούσιος ψεύστης.
Κολιτσάρα
Εἰς κάθε ἄνθρωπον ἡ ἐλεημοσύνη εἶναι καρπὸς ὠφέλιμος δι’ αὐτὸν τὸν ἴδιον. Προτιμότερος καὶ καλύτερος εἶναι ὁ δίκαιος πτωχὸς ἀπὸ τὸν ψεύστην πλούσιον.
Τρεμπέλα
Ἡ ἐλεημοσύνη διὰ τὸν ἄνθρωπον εἶναι κέρδος, ποὺ δὲν χάνεταιί ποτέ. Εἶναι δὲ ἀνώτερος ὁ δίκαιος καὶ τίμιος πτωχός, παρὰ ὁ ψεύστης καὶ ἀπατεὼν πλούσιος.
Παρ. 19,23
φόβος Κυρίου εἰς ζωὴν ἀνδρί, ὁ δὲ ἄφοβος αὐλισθήσεται ἐν τόποις, οὗ οὐκ ἐπισκοπεῖται γνῶσις.
Κολιτσάρα
Ὁ φόβος καὶ ἡ εὐλάβεια πρὸς τὸν Κύριον ὁδηγεῖ τὸν ἄνθρωπον εἰς τὴν ἀληθινὴν καὶ μακαρίαν ζωήν. Ἐκεῖνος ὅμως ποὺ δὲν φοβεῖται τὸν Θεόν, θὰ κατοικήσῃ εἰς τόπους, ὅπου δὲν ὑπάρχει ἡ ἀληθινὴ γνῶσις ἀλλ’ ἐπικρατεῖ τὸ σκότος τῆς πλάνης.
Τρεμπέλα
Ὁ φόβος τοῦ Κυρίου ὁδηγεῖ τὸν ἄνθρωπον εἰς ζωὴν ἁγίαν καὶ αἰώνιον, ὁ δὲ ἀθεόφοβος θὰ κατοικήσῃ εἰς τόπους, ὅπου δὲν ὑπάρχει καθοδήγησις ἀπὸ τὴν ἀληθῆ γνῶσιν, ἀλλὰ κυριαρχεῖ ἡ πλάνη καὶ ἡ σύγχυσις.
Παρ. 19,24
ὁ ἐγκρύπτων εἰς τὸν κόλπον αὐτοῦ χεῖρας ἀδίκως, οὐδὲ τῷ στόματι οὐ μὴ προσαγάγῃ αὐτάς.
Κολιτσάρα
Ὁ ὀκνηρός, ποὺ κρύβει καὶ σταυρώνει τὰ χέρια του εἰς τὸ στῆθος του ἀπὸ τεμπελιά, μὲ αὐτὰ τὰ χέρια του δὲν θὰ προσφέρῃ τροφὴν εἰς τὸ στόμα του.
Τρεμπέλα
Ἐκεῖνος ποὺ κρύπτει τὰ χέρια του εἰς τοὺς κόλπους του ἀπὸ τεμπελιὰ καὶ χωρὶς δικαιολογημένην αἰτίαν, δὲν θὰ τὰ πλησιάσῃ μὲ τροφὴν οὔτε εἰς τὸ στόμα του.
Παρ. 19,25
λοιμοῦ μαστιγουμένου, ἄφρων πανουργότερος γίνεται· ἐὰν δὲ ἐλέγχῃς ἄνδρα φρόνιμον, νοήσει αἴσθησιν.
Κολιτσάρα
Ὅταν ὁ διεφθαρμένος καὶ ἐπιβλαβὴς εἰς τὴν κοινωνίαν ἄνθρωπος τιμωρῆται μὲ μαστίγια, καὶ αὐτὸς ἀκόμη ὁ ἀσύνετος βλέπων τὴν τιμωρίαν γίνεται προσεκτικός. Ἐὰν ἐλέγχῃς ἄνδρα συνετόν, θὰ ἀντιληφθῇ τὸ σφάλμα του καὶ θὰ διορθωθῇ.
Τρεμπέλα
Ὅταν τιμωρῆται ὁ κακοποιὸς καὶ ἐπιβλαβὴς εἰς τὴν κοινωνίαν ἄνθρωπος, τότε, ὅποιος παρεκτρέπεται ἀπὸ ἐπιπολαιότητα, γίνεται προσεκτικώτερος καὶ περισσότερον συνεσταλμένος. Ἐὰν δὲ ἐλέγχῃς τὸν φρόνιμον ἄνθρωπον, θὰ ἀντιληφθῇ τὸ σφάλμα του καὶ θὰ διορθωθῇ.
Παρ. 19,26
ὁ ἀτιμάζων πατέρα καὶ ἀπωθούμενος μητέρα αὐτοῦ καταισχυνθήσεται καὶ ἐπονείδιστος ἔσται.
Κολιτσάρα
Ἐκεῖνος ποὺ ἐξευτελίζει καὶ ὑβρίζει τὸν πατέρα του, ὅπως καὶ αὐτὸς ποὺ σπρώχνει μὲ ἀναίδειαν καὶ ἀσέβειαν τὴν μητέρα του, θὰ κατεντροπιασθῇ καὶ θὰ γίνῃ ἐπονείδιστος ἐν μέσῳ τῆς κοινωνίας.
Τρεμπέλα
Ἐκεῖνος ποὺ ἀτιμάζει καὶ ὑβρίζει τὸν πατέρα του καὶ μὲ ἀσέβειαν περιφρονεῖ καὶ σπρώχνει τὴν μητέρα του, αὐτὸς θὰ κατεντροπιασθῇ καὶ θὰ ἐκτεθῇ εἰς τὴν γενικὴν κατακραυγὴν τῆς κοινωνίας.
Παρ. 19,27
υἱὸς ἀπολειπόμενος φυλάξαι παιδείαν πατρὸς μελετήσει ῥήσεις κακάς.
Κολιτσάρα
Παιδί, ποὺ θὰ καταφρονήσῃ καὶ θὰ παραμελήσῃ τὴν πατρικὴν παιδαγωγίαν, αὐτὸ θὰ στρέψῃ τὴν προσοχὴν καὶ τὸ ἐνδιαφέρον του εἰς τὰς πονηρὰς εἰσηγήσεις καὶ προτροπὰς κακῶν ἀνθρώπων.
Τρεμπέλα
Τὸ παιδί, ποὺ δὲν ἀκολουθεῖ καὶ δὲν συμμορφώνεται πρὸς τὴν πατρικὴν παιδαγωγίαν, ἀλλὰ τὴν ἐγκαταλείπει καὶ τὴν περιφρονεῖ, εἶναι ἑπόμενον νὰ προσέξῃ τὴν κακὴν διδασκαλίαν τῶν πονηρῶν καὶ διεφθαρμένων ἀνθρώπων.
Παρ. 19,28
ὁ ἐγγυώμενος παῖδα ἄφρονα καθυβρίσει δικαίωμα, στόμα δὲ ἀσεβῶν καταπίεται κρίσεις.
Κολιτσάρα
Ὁ γονεύς, ὁ ὁποῖος δίδει ἐγγύησιν διὰ τὸ παιδί του τὸ ἄμυαλο καὶ ἀσύνετον, κατεξευτελίζει καὶ προσβάλλει τὸ δικαίωμα καὶ τὴν θέσιν του ὡς πατρός. Τὰ στόματα τῶν ἀσεβῶν καταπίνουν τοὺς νόμους τῆς δικαιοσύνης· δηλαδὴ καταπατοῦν τοὺς νόμους, παραβαίνουν τὸν λόγον, ποὺ ἔδωσαν.
Τρεμπέλα
Ὁ πατέρας, ὁ ὁποῖος ἐγγυᾶται διὰ τὸν ἀνόητον υἱόν του, θὰ ὑβρίσῃ καὶ θὰ ἐξευτελίσῃ τὸ πατρικὸν ἀξίωμά του ἕνεκα τῆς ἀσυνεπείας τοῦ παιδίου του. Οἱ ἀσεβεῖς δὲ καὶ ξένοι πρὸς τὴν τιμιότητα καὶ εἰλικρίνειαν ἄνθρωποι καταπατοῦν τοὺς νόμους τῆς θείας δικαιοσύνης καὶ ἀθετοῦν τὰς ὑποχρεώσεις των ἔναντι τοῦ Θεοῦ καὶ τῶν συνανθρώπων των μὲ τόσην εὐκολίαν, μὲ ὅσην καταπίνει κανεὶς τὸ σάλιο του.
Παρ. 19,29
ἑτοιμάζονται ἀκολάστοις μάστιγες, καὶ τιμωρίαι ὁμοίως ἄφροσιν.
Κολιτσάρα
Ποιναὶ βαρεῖαι ἑτοιμάζονται διὰ τοὺς διεφθαρμένους καὶ ἀνήθικους, ὅπως ἐπίσης τιμωρίαι ἐπιφυλάσσονται καὶ διὰ τοὺς ἄφρονας, ποὺ παρεκτρέπονται.
Τρεμπέλα
Διὰ τοὺς ἀκολάστους καὶ ἀνηθίκους ἑτοιμάζονται πολλαὶ μάστιγες· ὁμοίως δὲ πολλαὶ τιμωρίαι ἐπιφυλάσσονται καὶ διὰ τοὺς ἄφρονας, τοὺς παρεκτρεπομένους μὲ ἀναισχυντίαν.
Κεφάλαιο 20
Σημειώση για το κεφάλαιο
Κατά τον Τρεμπέλα, η αρίθμηση των στίχων στο κεφάλαιο είναι ανώμαλη, πιθανώς από αντιγραφικά λάθη. Στην έκδοση Alfred Rahlfs οι στίχοι 20–22 φέρονται ως 9a–9c. Ελλείπουν επίσης οι στίχοι 14–19, πιθανώς λόγω σφάλματος αντιγραφής ή φθοράς χειρογράφων.
Παρ. 20,1
Ἀκόλαστον οἶνος καὶ ὑβριστικὸν μέθη, πᾶς δὲ ἄφρων τοιούτοις συμπλέκεται.
Κολιτσάρα
Ὁ πολὺς οἶνος ὁδηγεῖ εἰς τὴν ἀκολασίαν, ἡ δὲ μέθη εἰς τὴν μωρὰν ἀλαζονείαν καὶ τὴν ἀδιαντροπιάν. Κάθε μικρόμυαλος εἰς αὐτὰ περιπλέκεται καὶ ἐξευτελίζεται.
Τρεμπέλα
Ἡ ὑπερβολικὴ χρῆσις τὸ οἴνου ὁδηγεῖ εἰς ἀκολασίαν καὶ ἡ μέθη ἐξευτελίζει καὶ καταρρακώνει τὸν ἄνθρωπον. Κάθε δὲ ἄφρων μπερδεύεται καὶ περιπλέκεται εἰς τέτοιου εἴδους πάθη καὶ ἐξευτελισμούς.
Παρ. 20,2
οὐ διαφέρει ἀπειλὴ βασιλέως θυμοῦ λέοντος, ὁ δὲ παροξύνων αὐτὸν ἁμαρτάνει εἰς τὴν ἑαυτοῦ ψυχήν.
Κολιτσάρα
Ἡ ἀπειλὴ τοῦ βασιλέως καὶ γενικώτερον τοῦ ἰσχυροῦ δὲν διαφέρει ἀπὸ τὸν θυμὸν τοῦ ἐξηγριωμένου λέοντος. Ὅποιος τὸν ἐξερεθίζει, ἐκθέτει εἰς κίνδυνον τὴν ἰδίαν του ζωήν.
Τρεμπέλα
Ἡ ἀπειλὴ καὶ ἡ φοβέρα τοῦ βασιλέως δὲν διαφέρει ἀπὸ τὸν θυμὸν τοῦ λιονταριοῦ· ἐκείνου δέ, ποὺ ἐρθίζει καὶ ἐξοργίζει τὸν βασιλέα, κινδυνεύει ἡ ζωή.
Παρ. 20,3
δόξα ἀνδρὶ ἀποστρέφεσθαι λοιδορίας, πᾶς δὲ ἄφρων τοιούτοις συμπλέκεται.
Κολιτσάρα
Μεγάλη τιμὴ καὶ δόξα εἶναι διὰ τὸν ἄνθρωπον νὰ ἀποφεύγῃ τὰς ὕβρεις καὶ τοὺς ἐμπαιγμοὺς ἐναντίον τῶν ἄλλων. Κάθε ὅμως ἀσύνετος περιπλέκεται εἰς αὐτὰ τὰ κακά.
Τρεμπέλα
Διὰ τὸν ἄνθρωπον τὸ νὰ ἀποφεύγῃ τὰς λοιδορίας καὶ τὰς ὕβρεις κατὰ τῶν ἄλλων, εἶναι δόξα καὶ τιμή, κάθε ἄφρων ὅμως καὶ ἄμυαλος ἄνθρωπος περιπλέκεται καὶ ἀνακατεύεται εἰς αὐτάς.
Παρ. 20,4
ὀνειδιζόμενος ὀκνηρὸς οὐκ αἰσχύνεται, ὡσαύτως καὶ ὁ δανειζόμενος σῖτον ἐν ἀμήτῳ.
Κολιτσάρα
Ὁ ὀκνηρὸς δὲν ἐντρέπεται, ὅταν γίνεται ἀντικείμενον ἐξευτελισμῶν καὶ ὀνειδισμῶν ἐκ μέρους τῶν ἄλλων. Ὁμοίως δὲν ἐντρέπεται καὶ ἐκεῖνος, ποὺ ζητεῖ δάνεια εἰς καιρόν, κατὰ τὸν ὁποῖον οἱ ἄλλοι θερίζουν καὶ συγκομίζουν.
Τρεμπέλα
Ὁ ὀκνηρὸς καὶ τεμπέλης δὲν ἐντρέπεται, ὅταν γελοιοποιῆται καὶ ἐξευτελίζεται ἀπὸ τοὺς ἄλλους, διότι ἔχει καταντήσει ἀφιλότιμος. Τὸ ἴδιον συμβαίνει καὶ μὲ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος, ἐπειδὴ ἀδιαφόρησε νὰ καλλιεργήσῃ τὸ χωράφι του, δανείζεται σιτάρι εἰς ἐποχὴν θερισμοῦ κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ σιταποθῆκαι τῶν ἐργατικῶν γεμίζουν.
Παρ. 20,5
ὕδωρ βαθὺ βουλὴ ἐν καρδίᾳ ἀνδρός, ἀνὴρ δὲ φρόνιμος ἐξαντλήσει αὐτήν.
Κολιτσάρα
Ὡσὰν τὸ ἀνεξάντλητο νερό, ποὺ ὑπάρχει εἰς τὸ βαθὺ πηγάδι, εἶναι αἱ συνεταὶ γνῶμαι καὶ ἀποφάσεις, ποὺ ὑπάρχουν εἰς τὴν καρδίαν τοῦ φρονίμου ἀνδρός. Ὁ δὲ συνετὸς καὶ φρόνιμος θὰ ἀντλήσῃ μέχρι τέλους αὐτὰς καὶ θὰ τὰς χρησιμοποίηση, ὅπου πρέπει.
Τρεμπέλα
Νερὸ πολὺ καὶ ἄφθονον, σὰν ἐκεῖνο ποὺ ἔχει γεμᾶτο εἰς μεγάλα βάθη πηγάδι, εἶναι αἱ συνεταὶ σκέψεις καὶ ἀποφάσεις τοῦ ἐναρέτου ἀνθρώπου, ὁ ἔξυπνος δὲ ἄνθρωπος θὰ τὰς ἀντλῄση ὅλας καὶ θὰ τὰς ἐπωφεληθῇ μέχρι πλήρους ἑξαντλήσεως.
Παρ. 20,6
μέγα ἄνθρωπος καὶ τίμιον ἀνὴρ ἐλεήμων, ἄνδρα δὲ πιστὸν ἔργον εὑρεῖν.
Κολιτσάρα
Μεγάλο πρᾶγμα αὐτὸ τὸ δημιούργημα τοῦ Θεοῦ, ποὺ λέγεται ἄνθρωπος. Πολύτιμος ὅμως εἶναι ὁ ἐλεήμων. Τὸ νὰ εὕρῃς ὅμως ἕνα ἄνθρωπον πιστὸν εἰς τὰ ἔργα καὶ εἰς τὰ λόγια, εἶναι πολὺ δύσκολον.
Τρεμπέλα
Εἶναι μεγάλο τὸ δημιούργημα, ποὺ ὀνομάζεται ἄνθρωπος, διότι ἐπλάσθη ἀπὸ τὸν Θεὸν κατ’ εἰκόνα καὶ ὁμοίωσίν του· πολύτιμος ὅμως εἶναι ὁ ἄνθρωπος, ποὺ εὐσπλαγχνίζεται καὶ ἐλεεῖ. Τὸ νὰ εὕρῃς δὲ ἄνθρωπον πιστόν, ὁ ὁποῖος θὰ ἐλεῇ τὸν συνάνθρωπόν του ἐπνεόμενος ἀπὸ τὴν πίστιν καὶ ἀποβλέπων εἰς τὴν μισθαποδοσίαν τοῦ Θεοῦ, εἶναι πολὺ δύσκολον πρᾶγμα.
Παρ. 20,7
ὃς ἀναστρέφεται ἄμωμος ἐν δικαιοσύνῃ, μακαρίους τοὺς παῖδας αὐτοῦ καταλείψει.
Κολιτσάρα
Ὁ γονεύς, ὁ ὁποῖος ζῇ καὶ συμπεριφέρεται μὲ ἀρετὴν καὶ ἔχει ἄμεμπτον παράδειγμα, θὰ ἀφήσῃ εὐτυχισμένα τὰ παιδιά του.
Τρεμπέλα
Ὁ γονεὺς ἐκεῖνος, ποὺ ζῇ καὶ πολιτεύεται μὲ ἀρετὴν καὶ ἄμεμπτον συμπεριφοράν, θὰ ἀφήσῃ τὰ παιδιά του εὐτυχισμένα.
Παρ. 20,8
ὅταν βασιλεὺς δίκαιος καθίσῃ ἐπὶ θρόνου, οὐκ ἐναντιοῦται ἐν ὀφθαλμοῖς αὐτοῦ πᾶν πονηρόν.
Κολιτσάρα
Ὅταν ἐπὶ τοῦ θρόνου καθίσῃ ἐνας βασιλεὺς ἐνάρετος καὶ συνετός, δὲν ἠμπορεῖ νὰ σταθῇ ἐνώπιον τῶν ὀφθαλμῶν του κανένα πονηρὸν καὶ κανεὶς πονηρός.
Τρεμπέλα
Ὅταν ἀνέλθῃ ἐπὶ τοῦ βασιλικοῦ θρόνου ἕνας δίκαιος βασιλεύς, οἰονδήποτε κακὸν καὶ πονηρὸν δὲν ἀντιστέκεται ἐμπρός του, διότι τὸ τιμωρεῖ καὶ τὸ πατάσσει αὐστηρῶς καὶ ἀπροσωπολήπτως.
Παρ. 20,9
τίς καυχήσεται ἁγνὴν ἔχειν τὴν καρδίαν; ἢ τίς παρρησιάσεται καθαρὸς εἶναι ἀπὸ ἁμαρτιῶν;
Κολιτσάρα
Ποιὸς ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους ἠμπορεῖ νὰ καυχηθῇ ὅτι ἔχει ἁγνὴν καὶ καθαρὰν τὴν καρδίαν ἀπὸ τὸν ρύπον τῆς ἁμαρτίας; Ἢ ποιὸς ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ μὲ παρρησίαν, ὅτι ἐγὼ εἶμαι καθαρὸς ἀπὸ κάθε ἁμαρτίαν; Κανείς.
Τρεμπέλα
Ποῖος ἄνθρωπος ἠμπορεῖ νὰ καυχηθῇ, ὅτι ἔχει καθαρὰν τὴν καρδίαν του ἀπὸ τὸν μολυσμὸν τῆς ἁμαρτίας; Ἢ ποῖος ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ μὲ παρρησίαν, ὅτι εἶναι ἀνένοχος καὶ καθαρὸς ἀπὸ ἁμαρτίαν; Ἀσφαλῶς κανείς.
Παρ. 20,20
κακολογοῦντος πατέρα ἢ μητέρα σβεσθήσεται λαμπτήρ, αἱ δὲ κόραι τῶν ὀφθαλμῶν αὐτοῦ ὄψονται σκότος.
Κολιτσάρα
Θὰ σβήσῃ ἡ φλόγα τῆς ζωῆς ἐκείνου, ὁ ὁποῖος κακολογεῖ τὸν πατέρα του ἢ τὴν μητέρα του. Θὰ σβήσουν καὶ θὰ καλυφθοῦν ἀπὸ τὸ σκοτάδι αὶ κόραι τῶν ὀφθαλμῶν του, ὥστε νὰ μὴ μπορῇ νὰ βλέπῃ.
Τρεμπέλα
Κάθε λάμψις καὶ δόξα θὰ σβήσῃ ἀπὸ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος κακολογεῖ τὸν πατέρα του καὶ τὴν μητέρα του, καὶ αἱ κόραι τῶν ὀφθαλμῶν του θὰ ἀντικρύσουν τὸ αἰώνιον σκότος τοῦ ᾅδου.
Παρ. 20,21
μερὶς ἐπισπουδαζομένη ἐν πρώτοις, ἐν τοῖς τελευταίοις οὐκ εὐλογηθήσεται.
Κολιτσάρα
Μερίδιον ἀπὸ τὴν πατρικὴν κληρονομίαν, τὸ ὁποῖον ἁρπάζεται βιαίως καὶ πρὸ καιροῦ, δὲν πρόκειται ἐν τέλει νὰ ἔχῃ τὴν εὐλογίαν του Θεοῦ.
Τρεμπέλα
Περιουσία, ποὺ ἀρχίζει νὰ ἀποκτᾶται μὲ σπουδὴν καὶ εὐκολίαν διὰ δολίων μέσων καὶ ἁρπαγῶν, εἰς τὸ τέλος δὲν θὰ ἔχῃ τὴν εὐλογίαν τοῦ Θεοῦ.
Παρ. 20,22
μὴ εἴπῃς· τίσομαι τὸν ἐχθρόν, ἀλλ’ ὑπόμεινον τὸν Κύριον, ἵνα σοι βοηθήσῃ.
Κολιτσάρα
Μὴ εἴπῃς ὅτι θὰ ἐκδικηθῶ καὶ θὰ τιμωρήσω τὸν ἐχθρόν μου. Ἀλλὰ δεῖξε ὑπομονὴν ἀπέναντι τοῦ Κυρίου, καὶ εἰς αὐτὸν ἀνάθεσε τὴν ἀποδόσιν τοῦ δικαίου σου, διὰ νὰ σὲ βοηθήσῃ καὶ σὲ προστατεύσῃ.
Τρεμπέλα
Μὴ εἴπῃς· θὰ ἐκδικηθῶ τὸν ἐχθρόν μου· ἀλλ’ ἀντὶ νὰ τὸν ἐκδικηθῇς, ἀνάθεσε τὸ δίκαιόν σου μετὰ ἐμπιστοσύνης καὶ ὑπομονῆς εἰς τὸν Θεόν, διὰ νὰ σὲ βοηθήσῃ καὶ σὲ προστατεύσῃ.
Παρ. 20,10
στάθμιον μέγα καὶ μικρὸν καὶ μέτρα δισσά, ἀκάθαρτα ἐνώπιον Κυρίου καὶ ἀμφότερα καὶ ὁ ποιῶν αὐτά.
Κολιτσάρα
Ζύγια δόλια, μεγαλύτερα τοῦ κανονικοῦ διὰ τὴν ἀγορὰν καὶ μικρότερα τοῦ κανονικοῦ διὰ τὴν πώλησιν, καὶ διπλᾶ μέτρα χωρητικότητος διὰ τὰ ὑγρὰ προϊόντα, καὶ τὰ δύο εἶναι ἀκάθαρτα ἐνώπιον τοῦ Κυρίου, ὅπως ἐπίσης καὶ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος τὰ κατασκευάζει καὶ τὰ χρησιμοποιεῖ.
Τρεμπέλα
Βαρίδιον ζυγοῦ μικρότερον διὰ τὴν πώλησιν καὶ μεγαλύτερον τοῦ κανονικοῦ διὰ τὴν ἀγοράν, καθὼς καὶ τὰ διπλᾶ μέτρα χωρητικότητος, εἶναι ἀκάθαρτα ἐνώπιον τοῦ Κυρίου καὶ τὰ δύο, ὅπως ἐπίσης ἀκάθαρτος εἶναι καὶ ἐκεῖνος, ποὺ τὰ χρησιμοποιεῖ διὰ νὰ πωλῇ καὶ νὰ ἀγοράζῃ.
Παρ. 20,11
ἐν τοῖς ἐπιτηδεύμασιν αὐτοῦ συμποδισθήσεται νεανίσκος μετὰ ὁσίου, καὶ εὐθεῖα ἡ ὁδὸς αὐτοῦ.
Κολιτσάρα
Ὁ νέος, ὁ ὁποῖος συμπορεύεται καὶ ἀκολουθεῖ τοὺς τρόπους ζωῆς τοῦ ὁσίου, τοῦ ἐνάρετου, θὰ ὑποστῇ βαθεῖαν τὴν ἀγαθὴν ἐπίδρασιν ἀπὸ τὸ καλὸ παράδειγμα ἐκείνου καὶ θὰ εἶναι εὐθεῖα ἡ πορεία τῆς ζωῆς του.
Τρεμπέλα
Ὁ νέος, ποὺ διατρίβει πλησίον παιδαγωγοῦ ἐναρέτου καὶ ἀφιερωμένου εἰς τὸν Θεόν, θὰ αἰχμαλωτισθῇ καὶ θὰ ἐπηρεασθῇ ἀπὸ τὰ ἔργα καὶ τὰς καλὰς πράξεις αὐτοῦ, καὶ ὅταν πλέον χειραφετηθῇ, θὰ εἶναι εὐθεῖα ἡ πορεία τῆς ζωῆς τουῦ καὶ ἐνάρετος ὁ βίος του.
Παρ. 20,12
οὖς ἀκούει καὶ ὀφθαλμὸς ὁρᾷ· Κυρίου ἔργα καὶ ἀμφότερα.
Κολιτσάρα
Τὸ αὐτὶ ἀκούει καὶ τὸ μάτι βλέπει καὶ τὰ δύο ὅμως εἶναι ἔργα τοῦ Θεοῦ καὶ εἰς δόξαν Θεοῦ καὶ διὰ τὸ καλὸν τοῦ ἀνθρώπου πρέπει νὰ χρησιμοποιοῦνται.
Τρεμπέλα
Τὸ αὐτὶ ἀκούει καὶ τὸ μάτι βλέπει· καὶ τὰ δύο ὅμως εἶναι ποιήματα τοῦ Θεοῦ καὶ κατὰ Θεὸν πρέπει νὰ χρησιμοποιοῦνται.
Παρ. 20,13
μὴ ἀγάπα καταλαλεῖν, ἵνα μὴ ἐξαρθῇς· διάνοιξον τοὺς ὀφθαλμούς σου καὶ ἐμπλήσθητι ἄρτων.
Κολιτσάρα
Μὴ εὐχαριστῆσαι εἰς τὸ νὰ κατακρίνῃς ἄλλους, διὰ νὰ μὴ σὲ ἀποπέμψουν ἐκ μέσου αὐτῶν ἐκεῖνοι καὶ καταστραφῇς. Ἄνοιξε τὰ μάτια σου καλά, ὥστε νὰ διακρίνῃς καὶ νὰ ἀκολουθῇς πάντοτε τὸ ὀρθὸν καὶ τὸ πρέπον, καὶ τότε θὰ χορτάσῃς ἀπὸ ἀγαθά.
Τρεμπέλα
Μὴ ἀρέσκεσαι νὰ κατακρίνῃς τοὺς ἄλλους, διὰ νὰ μὴ ἀποπεμφθῇς καὶ κοινωνικῶς καθιστάμενος ἀνεπιθύμητος καὶ μισητὸς εἰς τοὺς ὑπὸ σοῦ κατακρινομένους. Ἄνοιξε τὰ μάτια σου καὶ χόρτασε τὴν ψυχήν σου σὰν μὲ ψωμί, θεωρῶν τὰς θείας εὐεργεσίας, μέσα εἰς τὰς ὁποίας ζῇς.
Παρ. 20,23
βδέλυγμα Κυρίῳ δισσὸν στάθμιον, καὶ ζυγὸς δόλιος οὐ καλὸν ἐνώπιον αὐτοῦ.
Κολιτσάρα
Ἀποκρουστικὰ καὶ μισητὰ εἶναι ἐνώπιον τοῦ Κυρίου τὰ διπλᾶ ζύγια, ὅπως ἐπίσης δὲν εἶναι ἀρεστὴ καὶ καλὴ ἐνώπιον τοῦ Κυρίου ἡ ψεύτικη ζυγαριά.
Τρεμπέλα
Βδέλυγμα ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ εἶναι τὰ διπλᾶ ζύγια, καὶ ἡ ψεύτικη ζυγαριὰ δὲν εἶναι καλὸν καὶ ἀρεστὸν ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ.
Παρ. 20,24
παρὰ Κυρίου εὐθύνεται τὰ διαβήματα ἀνδρί, θνητὸς δὲ πῶς ἂν νοήσαι τὰς ὁδοὺς αὐτοῦ;
Κολιτσάρα
Ἀπὸ τὸ πανάγαθον Θεὸν κατευθύνονται αἱ πορεῖαι τῆς ζωῆς καὶ τὰ γεγονότα τοῦ βίου τοῦ ἀνθρώπου. Ὁ δὲ θνητὸς καὶ πτωχὸς εἰς τὴν νόησιν ἄνθρωπος πῶς εἶναι δυνατὸν ἐξ ἑαυτοῦ νὰ κατανοήσῃ τοὺς δρόμους τῆς ζωῆς, ποῦ πρέπει νὰ βαδίση;
Τρεμπέλα
Ἀπὸ τὴν πάνσοφον καὶ ἀγαθὴν Πρόνοιαν κατευθύνονται τὰ γεγονότα τῆς ζωῆς τοῦ ἀνθρώπου. Ἀσθενὴς δὲ καὶ ὑποκείμενος εἰς τὸν θάνατον ὁ ἄνθρωπος, πῶς θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐννοήσῃ ποὺ πρέπει νὰ πορευθῇ;
Παρ. 20,25
παγὶς ἀνδρὶ ταχύ τι τῶν ἰδίων ἁγιάσαι, μετὰ γὰρ τὸ εὔξασθαι μετανοεῖν γίνεται.
Κολιτσάρα
Τὸ νὰ σπεύδῃ κανεὶς νὰ τάξῃ ἀπερισκέπτως κάτι ἀπὸ ὅσα τοῦ ἀνήκουν, εἶναι δυνατὸν νὰ τοῦ δημιουργήσῃ κίνδυνον καὶ παγίδα, διότι μετὰ τὸ τάξιμο συμβαίνει οἱ ἀπερίσκεπτοι νὰ μετανοοῦν δι’ αὐτό.
Τρεμπέλα
Εἶναι παγίς (ἐπικίνδυνον πρᾶγμα) εἰς κάθε ἄνθρωπον νὰ ἀφιερωσῃ εἰς τὸν Θεὸν κάτι ἀπὸ τὰ ἰδικά του γρήγορα καὶ χωρὶς ὥριμον σκέψιν, διότι μετὰ τὸ τάξιμον συμβαίνει οἱ ἀπερίσκεπτοι καὶ ἐπιπόλαιοι νὰ μετανοοῦν διὰ τὴν ὑπόσχεσιν καὶ τὸ τάξιμον, ποὺ ἔκαμαν εἰς τὸν Θεόν.
Παρ. 20,26
λικμήτωρ ἀσεβῶν βασιλεὺς σοφός, καὶ ἐπιβαλεῖ αὐτοῖς τροχόν.
Κολιτσάρα
Ὁ σοφὸς βασιλεὺς λιχνίζει καὶ ξεχωρίζει ἀπὸ τοὺς καλοὺς τοὺς κακοποιοὺς καὶ τοὺς ἀσεβεῖς· καὶ αὐτὸς θὰ ἐπιβάλλῃ εἰς αὐτοὺς τὴν δύναμιν καὶ τὰς κυρώσεις τοῦ νόμου.
Τρεμπέλα
Λιχνιστὴς καὶ ἐκκαθαριστὴς τῶν κακοποιῶν καὶ ἀσεβῶν εἶναι ὁ σοφὸς βασιλεὺς καὶ αὐτὸς θὰ ἐπιβάλῃ εἰς αὐτοὺς τὸ κράτος τοῦ νόμου ὡς ἄλλον ἐκκαθαριστικὸν τροχόν, διὰ τοῦ ὁποίου ξεχωρίζεται τὸ σιτάρι ἀπὸ τὸ ἄχυρον.
Παρ. 20,27
φῶς Κυρίου πνοὴ ἀνθρώπων, ὃς ἐρευνᾷ ταμιεῖα κοιλίας.
Κολιτσάρα
Φῶς Κυρίου, καθοδηγητικὸν εἰς τὴν ζωὴν τοῦ ἀνθρώπου, εἶναι ἡ ζωογόνος πνοή, τὴν ὁποίαν ὁ δημιουργὸς τοῦ ἐνέπνευσε. Ὁ Θεὸς ἐρευνᾷ καὶ βλέπει ὁλοκάθαρα ὅλα ὅσα εἶναι ἀποκεκρυμμένα καὶ ἀποταμιευμένα εἰς τὴν καρδίαν καὶ τὸ ἐσωτερικὸν τοῦ ἀνθρώπου.
Τρεμπέλα
Φῶς τοῦ Κυρίου, τὸ ὁποῖον μᾶς καθοδηγεῖ, εἶναι ἡ πνοή, τὴν ὁποίαν ὁ δημιουργὸς ἐνεφύσησε ζωοποιῶν τοὺς πλασθέντας ἀπὸ τὸ χῶμα ἀνθρώπους. Ὁ Θεὸς δὲ εἶναι ἐκεῖνος, ποὺ ἐρευνᾷ τὰ βάθη τῆς καρδίας, δηλαδὴ τί εἶναι ἀποταμιευμένον εἰς τὰ βάθη τοῦ ἐσωτερικοῦ μας.
Παρ. 20,28
ἐλεημοσύνη καὶ ἀλήθεια φυλακὴ βασιλεῖ, καὶ περικυκλώσουσιν ἐν δικαιοσύνῃ τὸν θρόνον αὐτοῦ.
Κολιτσάρα
Ἡ ἐλεημοσύνη καὶ ἡ ἀλήθεια, ὅπως καὶ γενικώτερον ἡ ἀρετή, εἶναι ἡ ἀσφαλὴς φρουρὰ ἡ στηρίζουσα τὸν βασιλέα. Αὐταὶ αἱ ἀρεταὶ θὰ περικυκλώσουν καὶ θὰ ἀσφαλίσουν μὲ δικαιοσύνην τὸν θρόνον του.
Τρεμπέλα
Εὐσπλαγχνία καὶ ἀληθεία πρέπει νὰ εἶναι σὰν σωματοφύλακες ἑνὸς βασιλέως, καὶ τότε ὁ θρόνος του θὰ εἶναι περικυκλωμένος μὲ δικαιοσύνην καὶ ἀσφάλειαν.
Παρ. 20,29
κόσμος νεανίαις σοφία, δόξα δὲ πρεσβυτέρων πολιαί.
Κολιτσάρα
Στολισμὸς διὰ τοὺς νέους εἶναι ἡ σοφία καὶ ἡ σύνεσις. Δόξα δὲ τῶν γερόντων εἶναι τὰ ἄσπρα μαλλιά, τὰ ὁποῖα μαρτυροῦν πεῖραν, σύνεσιν καὶ ἀρετήν.
Τρεμπέλα
Ἀληθινὸς στολισμὸς εἰς τοὺς νέους εἶναι ἡ σοιφία καὶ ἡ φρονιμάδα, δόξα δὲ τῶν γερόντων τὰ λευκασμένα μαλλιά, τὰ ὁποῖα ὑποδηλώνουν πεῖραν καὶ σύνεσιν.
Παρ. 20,30
ὑπώπια καὶ συντρίμματα συναντᾷ κακοῖς, πληγαὶ δὲ εἰς ταμιεῖα κοιλίας.
Κολιτσάρα
Μωλωπίσματα εἰς τὸ πρόσωπον ἀπὸ κτυπήματα, καὶ συντρίμματα ὀστῶν θὰ συναντήσουν τοὺς κακοὺς εἰς τὴν πορείαν τῆς ζωῆς των. Πληγαὶ δὲ καὶ ἀσθένειαι ὀδυνηραὶ θὰ ἀπλωθοῦν ἕως τὰ βάθη τοῦ ἐσωτερικοῦ των.
Τρεμπέλα
Πρήξιμον εἰς τὸ πρόσωπον ἀπὸ κτυπήματα καὶ καταστροφὴν θὰ εὔρουν ἐμπρός των οἱ κακοὶ καὶ διεστραμμένοι ἄνθρωποι, ὀδυνηραὶ δὲ πληγαὶ καὶ μαστιγώσεις θὰ φθάσουν ἕως τὰ βάθη τοῦ ἐσωτερικοῦ των.
Κεφάλαιο 21
Παρ. 21,1
Ὥσπερ ὁρμὴ ὕδατος, οὕτως καρδία βασιλέως ἐν χειρὶ Θεοῦ· οὗ ἐὰν θέλων νεύσῃ, ἐκεῖ ἔκλινεν αὐτήν.
Κολιτσάρα
Ὅπως τὸ ὁρμητικὸν ρεῦμα τοῦ νεροῦ ἔτσι καὶ ἡ καρδιὰ τοῦ βασιλέως εὑρίσκεται ὑπὸ τὴν ἐξουσίαν τοῦ Θεοῦ. Καὶ ὅπου αὐτὸς θέλει νὰ τὴν κατευθύνῃ, ἐκεῖ μὲ ἕνα του νεῦμα τὴν γυρίζει καὶ τὴν στρέφει.
Τρεμπέλα
Ἡ καρδία τοῦ βασιλέως ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν παντοδύναμον χεῖρα τοῦ Θεοῦ καὶ ἀπὸ αὐτὸν χαλιναγωγεῖται, ὅπως ἀκριβῶς τὸ ὁρμητικὸν ρεῦμα τοῦ νεροῦ, τὸ ὁποῖον μόνον ὁ Θεὸς ἔχει τὴν δύναμιν νὰ ἀναχαιτίσῃ. Ὅπου θὰ νεύσῃ ὁ Θεός, ἐκεῖ ἀμέσως ἔστρεψε καὶ ἐγύρισε καὶ τὴν καρδίαν τοῦ βασιλέως.
Παρ. 21,2
πᾶς ἀνὴρ φαίνεται ἑαυτῷ δίκαιος, κατευθύνει δὲ καρδίας Κύριος.
Κολιτσάρα
Κάθε ἄνθρωπος νομίζει τὸν ἑαυτόν του ὅτι εἶναι δίκαιος, ἀλλὰ ὁ Κύριος εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος γνωρίζει, κυβερνᾷ καὶ κατευθύνει τὰς καρδίας τῶν ἀνθρώπων εἰς τὴν ἀρετήν.
Τρεμπέλα
Κάθε ἄνθρωπος, ποὺ δὲν γνωρίζει τὸν ἑαυτόν του, νομίζει ὅτι εἶναι δίκαιος καὶ ὅτι ἐξετέλεσε τὰ καθήκοντα του· ὁ Θεὸς ὅμως γνωρίζει τὰς καρδίας τῶν ἀνθρώπων καὶ αὐτὸς εἶναι ἐκεῖνος, ποὺ τὰς κατευθύνει εἰς τὸ ἀγαθόν.
Παρ. 21,3
ποιεῖν δίκαια καὶ ἀληθεύειν ἀρεστὰ παρὰ Θεῷ μᾶλλον ἢ θυσιῶν αἷμα.
Κολιτσάρα
Τὸ νὰ πράττῃ κανεὶς δίκαια ἔργα καὶ τὸ νὰ λέγῃ πάντοτε τὴν ἀλήθειαν, εἶναι αὐτὰ περισσότερον εὐάρεστα καὶ εὐπρόσδεκτα εἰς τὸν Θεὸν ἀπὸ τὰ αἵματα θυσιῶν ζώων.
Τρεμπέλα
Τὸ νὰ κάμνῃ κανεὶς τὸ καλὸν καὶ νὰ εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀλήθειαν, αὐτὸ ἀρέσει εἰς τὸν Θεὸν περισσότερον καὶ ἀπὸ τὸ αἷμα τῶν ζώων, τὰ ὁποῖα προσφέρονται εἰς αὐτὸν ὡς θυσία.
Παρ. 21,4
μεγαλόφρων ἐν ὕβρει θρασυκάρδιος, λαμπτὴρ δὲ ἀσεβῶν ἁμαρτία.
Κολιτσάρα
Ἐκεῖνος ποὺ ἔχει μεγάλην ἰδέαν διὰ τὸν ἑαυτόν του, εἶναι ἀλαζονικός, θρασὺς καὶ σκληρὸς εἰς τὴν καρδίαν. Οἱ ἀσεβεῖς θεωροῦν ὡς φῶς καὶ χαρὰν τῆς ζωῆς των τὴν ἁμαρτίαν.
Τρεμπέλα
Ὁ φουσκωμένος καὶ ἀλαζὼν ἐξ αἰτίας τῆς μεγάλης ἰδέας, ποὺ ἔχει διὰ τὸν ἑαυτόν του, εἶναι ἀναίσθητος καὶ σκληρὸς εἰς τὴν καρδίαν. Ὁ μόνος δὲ λύχνος, ἀπὸ τὸν ὁποῖον ὁδηγοῦνται οἱ ἀσεβεῖς, εἶναι ἡ ἁμαρτία ποὺ σκοτίζει τοὺς ἀνθρώπους.
Παρ. 21,6
ὁ ἐνεργῶν θησαυρίσματα γλώσσῃ ψευδεῖ μάταια διώκει καὶ ἔρχεται ἐπὶ παγίδας θανάτου.
Κολιτσάρα
Ἐκεῖνος ποὺ μὲ ψευδολογίας καὶ ἀπάτας συνάγει θησαυρούς, κοπιάζει ματαίως. Βαδίζει, χωρὶς νὰ ἀντιλαμβάνεται, εἰς θανασίμους δι’ αὐτὸν παγίδας.
Τρεμπέλα
Ὅποιος θησαυρίζει καὶ πλουτίζει μὲ γλῶσσαν ψεύδους καὶ δολιότητος, αὐτὸς κυνηγᾷ, τὴν ματαιότητα καὶ βαδίζει πρὸς θανατηφόρους παγίδας.
Παρ. 21,7
ὄλεθρος ἀσεβέσιν ἐπιξενωθήσεται, οὐ γὰρ βούλονται πράσσειν τὰ δίκαια.
Κολιτσάρα
Ὡσὰν ἀνεπιθύμητος κακότροπος ξένος θὰ ἐγκατασταθῇ καὶ θὰ φιλοξενῆται εἰς τὰ σπίτια τῶν ἀσεβῶν ὁ ὄλεθρος, διότι αὐτοὶ δὲν θέλουν νὰ πράττουν τὸ ὀρθὸν καὶ τὸ ἀγαθόν.
Τρεμπέλα
Ἡ καταστροφὴ θὰ ἐγκατασταθῇ καὶ θὰ φιλοξενῆται εἰς τὰ σπίτια τῶν ἀσεβῶν, διότι δὲν θέλουν νὰ μετανοήσουν καὶ νὰ πράττουν τὰ δίκαια.
Παρ. 21,8
πρὸς τοὺς σκολιοὺς σκολιὰς ὁδοὺς ἀποστέλλει ὁ Θεός, ἁγνὰ γὰρ καὶ ὀρθὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ.
Κολιτσάρα
Διὰ τοὺς διεστραμμένους ἀνθρώπους ἐπιτρέπει ὁ Θεὸς νὰ περιπλέκωνται εἰς διεστραμμένας καὶ καταστρεπτικὰς δι’ αὐτοὺς ὁδούς, διότι τὰ ἔργα τοῦ Κυρίου εἶναι ἁγνὰ καὶ δίκαια καὶ εἰς τοιαῦτα μόνον εὐαρεστεῖται.
Τρεμπέλα
Πρὸς τοὺς διεστραμμένους, διεστραμμένας ὀδοὺς στέλλει ὁ Θεός, τοὺς ἀφήνει δηλαδὴ νὰ βαδίσουν πρὸς τὴν δυστυχίαν καὶ τὴν καταστροφήν, διότι τὰ ἔργα τοῦ Θεοῦ εἶναι ὁλοκάθαρα καὶ δίκαια.
Παρ. 21,9
κρεῖσσον οἰκεῖν ἐπὶ γωνίας ὑπαίθρου ἢ ἐν κεκονιαμένοις μετὰ ἀδικίας καὶ ἐν οἴκῳ κοινῷ.
Κολιτσάρα
Προτιμότερον εἶναι νὰ κατοικῇ κανεὶς μόνος του σὲ κάποια γωνιὰ ἔξω εἰς τὸ ὕπαιθρον, παρὰ νὰ κατοικῇ μὲ ἄλλους εἰς φρεσκοασβεστωμένους καὶ περιποιημένους οἴκους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν κτισθῇ μὲ ἀδικίας.
Τρεμπέλα
Εἶναι προτιμότερον νὰ κατοικῇς εἰς κάποιαν γωνίαν εἰς τὸ ὕπαιθρον, παρὰ νὰ κατοικῇς εἰς οἰκοδομὰς ἀσβεστωμένας, ἀλλὰ κτισμένας μὲ ἀδικίας, ἢ καὶ εἰς πολυκατοικίας, ὅπου κατοικοῦν πολλοί.
Παρ. 21,10
ψυχὴ ἀσεβοῦς οὐκ ἐλεηθήσεται ὑπ’ οὐδενὸς τῶν ἀνθρώπων.
Κολιτσάρα
Ἄνθρωπος ἀσεβὴς ἀπέναντι τοῦ Θεοῦ καὶ ἄδικος πρὸς τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους δὲν θὰ εὕρῃ συμπάθειαν καὶ ἔλεος ἀπὸ κανένα.
Τρεμπέλα
Ὁ ἀσεβής, ὁ ὁποῖος δὲν ἀγαπᾷ καὶ δὲν σέβεται τὸν πλησίον του καὶ ὅσα ἀνήκουν εἰς αὐτόν, δὲν θὰ ἐλεηθῇ οὔτε θὰ εὕρῃ συμπάθειαν ἀπὸ κανένα ἄνθρωπον.
Παρ. 21,11
ζημιουμένου ἀκολάστου πανουργότερος γίνεται ὁ ἄκακος, συνίων δὲ σοφὸς δέξεται γνῶσιν.
Κολιτσάρα
Ὅταν τιμωρῆται ὁ ἀνήθικος καὶ διεφθαρμένος ἄνθρωπος, ὁ ἀγαθὸς γίνεται περισσότερον προσεκτικός. Ὁ δὲ σοφός, ὁ ὁποῖος κατανοεῖ ὀρθῶς πρόσωπα καὶ πράγματα, θὰ ἀποκτήσῃ μεγαλυτέραν γνῶσιν ἀπὸ τὰ παθήματα τοῦ διεφθαρμένου.
Τρεμπέλα
Ὅταν τιμωρῆται λόγῳ τοῦ ἀτάκτου του βίου ὁ ἀκόλαστος, ὁ ἐνάρετος καὶ ἄγευστος τοῦ κακοῦ γίνεται προσεκτικώτερος, ὁ δὲ σοφός, ποὺ ἀντιλαμβάνεται καὶ μελετᾷ τὰ πράγματα, ἀπὸ τὸ πάθημα τοῦ ἀκολάστου θὰ πλουτήσῃ τὴν γνῶσιν του.
Παρ. 21,12
συνίει δίκαιος καρδίας ἀσεβῶν καὶ φαυλίζει ἀσεβεῖς ἐν κακοῖς.
Κολιτσάρα
Ὁ δίκαιος ἀντιλαμβάνεται σαφῶς ἐκεῖνα, ποὺ ὑπάρχουν εἰς τὰς καρδίας τῶν ἀσεβῶν. Δὲν τοὺς μακαρίζει, ἀλλὰ τοὺς ἐλεεινολογεῖ, διότι εὑρίσκονται εἰς τὴν ἀθλίαν αὐτὴν κατάστασιν.
Τρεμπέλα
Ὁ δίκαιος καταλαβαίνει τί ἔχουν εἰς τὴν καρδίαν των οἱ ἀσεβεῖς καὶ τοὺς κακίζει καὶ τοὺς ἐλεεινολογεῖ, διότι εὑρίσκονται εἰς τοιαύτην ἐλεεινὴν κατάστασιν.
Παρ. 21,13
ὃς φράσσει τὰ ὦτα αὐτοῦ τοῦ μὴ ἐπακοῦσαι ἀσθενοῦς, καὶ αὐτὸς ἐπικαλέσεται, καὶ οὐκ ἔσται ὁ εἰσακούων.
Κολιτσάρα
Ἐκεῖνος ποὺ κλείει τὰ αὐτιά του, διὰ νὰ μὴ ἀκούσῃ τὴν παράκλησιν ἑνὸς πτωχοῦ, ἑνὸς ἀδυνάτου καὶ ἀσθενοῦς, θὰ εὑρεθῇ καὶ αὐτὸς εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐπικαλεσθῇ καὶ ζητήσῃ βοήθειαν τῶν ἄλλων καὶ δὲν θὰ ὑπάρξῃ κανεὶς νὰ τὸν ἀκούσῃ.
Τρεμπέλα
Ὅποιος κλείνει τὰ αὐτιά του, διὰ νὰ μὴ ἀκούσῃ τὴν παράκλησιν καὶ ἱκεσίαν τοῦ ἀδυνάτου καὶ ἀσθενοῦς πτωχοῦ, θὰ ἔλθῃ ὥρα, ποὺ θὰ παρακαλῇ καὶ αὐτός, ἀλλὰ δὲν θὰ τὸν ἀκούῃ κανείς.
Παρ. 21,14
δόσις λάθριος ἀνατρέπει ὀργάς, δώρων δὲ ὁ φειδόμενος θυμὸν ἐγείρει ἰσχυρόν.
Κολιτσάρα
Ἔνα φιλοδώρημα, ποὺ προσφέρεται μὲ διάκρισιν, κρυφίως καὶ χωρὶς θόρυβον, προλαμβάνει, πολλὲς φορὲς τὴν ὀργήν τοῦ ἄλλου. Ὅποιος δὲ λυπηθῇ νὰ προσφέρῃ ἕνα τέτοιο φιλοδώρημα, ὑπεγείρει μεγάλον θυμόν.
Τρεμπέλα
Δῶρον, τὸ ὁποῖον προσφέρεται κρυφὰ καὶ χωρὶς θόρυβον, εἰς ἐκδήλωσιν σεβασμοῦ καὶ ὄχι διὰ δωροδοκίαν, ἀνατρέπει τὸν θυμὸν τοῦ ἄρχοντος, ἐνῷ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος τσιγγουνεύεται νὰ προσφέρῃ δῶρον, ἐξεγείρει φοβερὸν τὸν θυμὸν τοῦ ἄρχοντος.
Παρ. 21,15
εὐφροσύνη δικαίων ποιεῖν κρίμα, ὅσιος δὲ ἀκάθαρτος παρὰ κακούργοις.
Κολιτσάρα
Εὐχαρίστησις καὶ χαρὰ τῶν δικαίων εἶναι νὰ ἀποδίδουν καὶ νὰ ἐφαρμόζουν τὸ δίκαιον. Αὐτὸς ὅμως ὁ ἐνάρετος θεωρεῖται ἀκάθαρτος ἐκ μέρους τῶν κακοποιῶν.
Τρεμπέλα
Εὐχαρίστησις καὶ χαρὰ τῶν δικαίων εἶναι νὰ ἀποδίδουν τὸ δίκαιον, ὁ ἐνάρετος ὅμως θεωρεῖται ἀκάθαρτος ἀπὸ τοὺς κακοποιούς.
Παρ. 21,16
ἀνὴρ πλανώμενος ἐξ ὁδοῦ δικαιοσύνης ἐν συναγωγῇ γιγάντων ἀναπαύσεται.
Κολιτσάρα
Ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος παρεπλανήθη καὶ ἀπεμακρύνθη ἀπὸ τὴν ὁδὸν τῆς δικαιοσύνης, ἐβάδισε δὲ καὶ βαδίζει τοὺς δρόμους τῆς κακίας, εἶναι σὰν νὰ θέλῃ νὰ εὕρῃ ἀνάπαυσιν καὶ χαρὰν εἰς συγκέντρωσιν κακούργων γιγάντων.
Τρεμπέλα
Ὁ ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος παρεκκλίνει ἀπὸ τὸν δρόμον τῆς δικαιοσύνης καὶ τῆς ἀρετῆς καὶ ζῇ εἰς τὴν ἀδικίαν, θὰ συγκαταριθμηθῇ μεταξὺ τῆς συνάξεως τῶν γιγάντων, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς τὸν σκοτεινὸν Ἅδην, λόγῳ τοῦ ὅτι μετὰ δυνάμεως εἰργάσθησαν τὸ κακόν. Θὰ τιμωρῆται λοιπὸν καὶ αὐτὸς αὐστηρῶς καὶ αἰωνίως.
Παρ. 21,17
ἀνὴρ ἐνδεὴς ἀγαπᾷ εὐφροσύνην, φιλῶν οἶνον καὶ ἔλαιον εἰς πλοῦτον·
Κολιτσάρα
Ἐκεῖνος, ποὺ ἀγαπᾷ τὴν καλοπέρασιν καὶ τὰ πλούσια τραπέζια, θὰ μείνῃ φτωχός. Ὅπως ἐπίσης ἐκεῖνος, ποὺ ἀγαπᾷ τὸν οἶνον καὶ τὰ λιπαρὰ φαγητά, δὲν θὰ πλουτήσῃ.
Τρεμπέλα
Ὁ πτωχὸς ἄνθρωπος, ἐνῷ δὲν ἔχει χρήματα, ἀγαπᾷ τὴν διασκέδασιν καὶ τὰ γλέντια. Τοῦ ἀρέσει τὸ ἄφθονον κρασί καὶ τὸ πολὺ λάδι εἰς τὰ φαγητὰ καὶ εἰς αὐτὰ σπαταλᾷ πάντοτε τὰς οἰκονομίας του, διὰ νὰ μένῃ πάντοτε πτωχός.
Παρ. 21,18
περικάθαρμα δὲ δικαίου ἄνομος.
Κολιτσάρα
Διὰ τὸν δίκαιον ἀκάθαρτος πρέπει νὰ θεωρῆται ὁ ἀσεβὴς καὶ ἡ πορεία τῆς ζωῆς του.
Τρεμπέλα
Ὁ παραβάτης τῶν θείων ἐντολῶν γίνεται λύτρον καὶ ἐξίλασμα ὑφιστάμενον τὴν ὑπὸ τοῦ Θεοῦ τιμωρίαν, ἀντὶ τοῦ δικαίου.
Παρ. 21,19
κρεῖσσον οἰκεῖν ἐν γῇ ἐρήμῳ ἢ μετὰ γυναικὸς μαχίμου καὶ γλωσσώδους καὶ ὀργίλου.
Κολιτσάρα
Εἶναι καλύτερον καὶ προτιμότερον νὰ κατοικῇ κανεὶς μόνος του εἰς τὴν ἔρημον, παρὰ μαζῆ μὲ γυναῖκα φιλόνεικον, γλωσσοῦ καὶ θυμώδη.
Τρεμπέλα
Εἶναι προτιμότερον νὰ μένῃ κανεὶς μόνος εἰς τὴν ἔρημον, παρὰ νὰ συγκατοικῇ μὲ γυναῖκα φιλόνικον, γλωσσώδη καὶ θυμώδη.
Παρ. 21,20
θησαυρὸς ἐπιθυμητὸς ἀναπαύσεται ἐπὶ στόματος σοφοῦ, ἄφρονες δὲ ἄνδρες καταπίονται αὐτόν.
Κολιτσάρα
Ἀξιοθαύμαστοι καὶ ἀξιαγάπητοι εἶναι οἱ θησαυροὶ τῆς σοφίας καὶ τῆς ἀρετῆς, ποὺ ἀναπαύονται εἰς τὸ στόμα τοῦ σοφοῦ. Οἱ ἄφρονες ὅμως καταφρονοῦν καὶ καταπνίγουν μέσα των καὶ καταφρονοῦν κάθε τέτοιον θησαυρόν.
Τρεμπέλα
Αἱ θεῖαι ἀλήθειαι καὶ αἱ καλαὶ συμβουλαὶ θὰ κάθωνται ἀναπαυτικὰ εἰς τὸ στόμα τοῦ σοφοῦ, σὰν θησαυρὸς ζηλευτὸς καὶ ἐπιθυμητός, οἱ ἄφρονες ὅμως θὰ περιφρονήσουν τὸν θησαυρὸν αὐτόν.
Παρ. 21,21
ὁδὸς δικαιοσύνης καὶ ἐλεημοσύνης εὑρήσει ζωὴν καὶ δόξαν.
Κολιτσάρα
Ὁ δρόμος τῆς δικαιοσύνης καὶ τῆς ἐλεημοσύνης ὁδηγεῖ τὸν ἄνθρωπον εἰς μακρὰν καὶ ἔνδοξον ζωήν.
Τρεμπέλα
Ὁ δρόμος τῆς δικαιοσύνης καὶ τῆς ἐλεημοσύνης θὰ ὁδηγήσῃ τοὺς ὁσίους ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι τὸν βαδίζουν, εἰς ζωὴν καὶ δόξαν.
Παρ. 21,22
πόλεις ὀχυρὰς ἐπέβη σοφὸς καὶ καθεῖλε τὸ ὀχύρωμα, ἐφ’ ᾧ ἐπεποίθεισαν οἱ ἀσεβεῖς.
Κολιτσάρα
Ὁ σοφὸς στρατηγός, μὲ τὴν σύνεσιν καὶ τὴν στρατηγικὴν αὐτοῦ ἱκανότητα, ἐκυρίευσεν ὠχυρωμένας πόλεις καὶ ἐκρήμνισεν ὀχυρώματα, διὰ τὰ ὁποῖα οἱ ἀσεβεῖς εἶχαν τὴν πεποίθησιν, ὅτι εἶναι ἀπόρθητα.
Τρεμπέλα
Ὁ σοφὸς καὶ συνετὸς στρατηγὸς ἐκυρίευσε πόλεις ὠχυρωμένας καὶ ἐκρήμνισε τὸ ὀχυρόν, διὰ τὸ ὁποῖον οἱ ἀσύνετοι καὶ ἀσεβεῖς εἶχον πεποίθησιν ὅτι εἶναι ἀπόρθητον.
Παρ. 21,23
ὃς φυλάσσει τὸ στόμα αὐτοῦ καὶ τὴν γλῶσσαν, διατηρεῖ ἐκ θλίψεως τὴν ψυχὴν αὐτοῦ.
Κολιτσάρα
Ἐκεῖνος, ποὺ προσέχει τὸ στόμα του καὶ τὴν γλῶσσαν του, προφυλάσσει τὴν ψυχήν του ἀπὸ πολλὰς θλίψεις καὶ στενοχωρίας.
Τρεμπέλα
Ὅποιος προσέχει τὸ στόμα καὶ τὴν γλῶσσαν του, ὥστε νὰ λέγῃ τὰ πρέποντα, γλυτώνει τὴν ψυχήν του ἀπὸ πολλὰς θλίψεις καὶ στενοχωρίας.
Παρ. 21,24
θρασὺς καὶ αὐθάδης καὶ ἀλαζὼν λοιμὸς καλεῖται, ὃς δὲ μνησικακεῖ, παράνομος.
Κολιτσάρα
Ὁ θρασὺς καὶ ὁ αὐθάδης, ὁ ἀλαζονικὸς καὶ ἐπηρμένος, παρομοιάζεται καὶ καλεῖται μολυσματικὴ καταστρεπτικὴ ἐπιδημία, πανούκλα. Ἐκεῖνος δὲ ποὺ μνησικακεῖ, εἶναι παράνομος, διότι καταπατεῖ τὸν νόμον τῆς ἀγάπης.
Τρεμπέλα
Ὁ θρασὺς καὶ αὐθάδης καὶ ὑπερήφανος ἀποκαλεῖται λυμεών, ἐπειδὴ σὰν ἀρρώστια μολυσματικὴ καὶ μεταδοτικὴ φθείρει καὶ καταστρέφει ἐκεῖνος δὲ ποὺ μνησικακεῖ, εἶναι παράνομος, διότι τὸ μῖσος καὶ ἡ μνησικακία του τὸν σπρώχνουν πάντοτε εἰς τὸ νὰ παραβαίνῃ τὸν ὕψιστον νόμον τῆς ἀγάπης.
Παρ. 21,25
ἐπιθυμίαι ὀκνηρὸν ἀποκτείνουσιν, οὐ γὰρ προαιροῦνται αἱ χεῖρες αὐτοῦ ποιεῖν τι.
Κολιτσάρα
Αἱ πολλαὶ ἐπιθυμίαι, τὰ φαντασιώδη σχέδια, ἐξοντώνουν τὸν ὀκνηρόν, διότι τὰ χέρια του δὲν προθυμοποιοῦνται νὰ κάμουν κάτι, ὥστε νὰ ἐπαρκέσῃ αὐτὸς εἰς τὰς ἀνάγκας του.
Τρεμπέλα
Ἐπιθυμίαι πολλαὶ καὶ κακαὶ σκοτώνουν κυριολεκτικῶς τὸν ὀκνηρόν, διότι τὰ χέρια του δὲν θέλουν νὰ κάμουν τίποτε.
Παρ. 21,26
ἀσεβὴς ἐπιθυμεῖ ὅλην τὴν ἡμέραν ἐπιθυμίας κακάς, ὁ δὲ δίκαιος ἐλεᾷ καὶ οἰκτείρει ἀφειδῶς.
Κολιτσάρα
Ὁ ἀσεβὴς κυριαρχεῖται ὅλην τὴν ἡμέραν ἀπὸ κακὰς ἰδιοτελεῖς ἑπιθυμίας, ἐνῷ ὁ δίκαιος ἐλεεῖ καὶ εὐσπλαγχνίζεται καὶ προσφέρει πλουσίαν τὴν βοήθειάν του.
Τρεμπέλα
Ὁ ἀσεβὴς ἐπιθυμεῖ ὅλην τὴν ἡμέραν ἐπιθυμίας ἁμαρτωλὰς καὶ βλαβεράς, ἐνῷ ὁ δίκαιος ἐλεεῖ καὶ εὐσπλαγχνίζεται χωρὶς νὰ τσιγγουνεύεται.
Παρ. 21,27
θυσίαι ἀσεβῶν βδέλυγμα Κυρίῳ, καὶ γὰρ παρανόμως προσφέρουσιν αὐτάς.
Κολιτσάρα
Αἱ θυσίαι τῶν ἀσεβῶν εἶναι ἀποκρουστικαὶ καὶ μισηταὶ ἐνώπιον τοῦ Κυρίου, διότι προσφέρονται καὶ προέρχονται ἀπὸ ἀδικίας καὶ ἀπὸ καρδίας παρανόμους.
Τρεμπέλα
Αἱ θυσίαι τῶν ἀσεβῶν εἶναι μισηταὶ καὶ ἀπεχθεῖς εἰς τὸν Θεόν, διότι τὰς προσφέρουν ὄχι σύμφωνα μὲ τὸν θεῖον νόμον, ἀλλὰ τὰς προσφέρουν εἴτε ἐξ ἀδικίων εἴτε καθ’ ὂν χρόνον οἱ ἴδιοι εἶναι ἀκάθαρτοι ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ.
Παρ. 21,28
μάρτυς ψευδὴς ἀπολεῖται, ἀνὴρ δὲ ὑπήκοος φυλασσόμενος λαλήσει.
Κολιτσάρα
Ὁ ψευδομάρτυς βαδίζει πρὸς τὴν καταστροφὴν καὶ τὸν ὄλεθρον. Ὁ μάρτυς ὅμως, ὁ ὁποῖος ὑπακούει εἰς τὸν νόμον τοῦ Θεοῦ καὶ τηρεῖ αὐτόν, θὰ λαλήσῃ τὴν ἀλήθειαν.
Τρεμπέλα
Ὁ ψευδομάρτυς θὰ θανατωθῇ, ἐνῷ ὅποιος ὑπακούει εἰς τὸν νόμον τοῦ Θεοῦ, θὰ καταθέσῃ εἰς τὸ δικαστήριον μὲ πολλὴν προσοχὴν καὶ προφύλαξιν.
Παρ. 21,29
ἀσεβὴς ἀνὴρ ἀναιδῶς ὑφίσταται προσώπῳ, ὁ δὲ εὐθὺς αὐτὸς συνίει τὰς ὁδοὺς αὐτοῦ.
Κολιτσάρα
Ὁ ἀσεβὴς ἄνθρωπος μὲ ἀναιδὲς πρόσωπον ὑφίσταται ἐλέγχους καὶ παρατηρήσεις, ὁ δὲ εἰλικρινὴς καὶ ἐνάρετος εἶναι συνετὸς εἰς τὴν συμπεριφοράν του.
Τρεμπέλα
Ὁ ἀσεβὴς ἄνθρωπος παρουσιάζεται ἀναίσχυντος καὶ ἀδιάντροπος εἰς τὸ πρόσωπον, ἐνῷ ὁ ἐνάρετος καὶ εὐθὺς ἔχει συναίσθησιν τοῦ τί πράττει, καὶ δι’ αὐτό, ὅταν ἐκ συναρπαγῆς παρεκτραπῇ εἰς τι, ἐντρέπεται καὶ κοκκινίζει.
Παρ. 21,30
οὐκ ἔστι σοφία, οὐκ ἔστιν ἀνδρεία, οὐκ ἔστι βουλὴ πρὸς τὸν ἀσεβῆ.
Κολιτσάρα
Δὲν ὑπάρχει σοφία, δὲν ὑπάρχει ἀνδρεία, δὲν ὑπάρχει συνετὴ καὶ φωτισμένη σκέψις καὶ ἀποφασις εἰς ἄνθρωπον ἀσεβῆ.
Τρεμπέλα
Δὲν ὑπάρχει φρονιμάδα, δὲν ὑπάρχει ἀνδρεία, δὲν ὑπάρχει φωτισμένη καὶ ἱκανὴ ἀπόφασις, διὰ νὰ σωφρονίσῃ τὸν ἀσεβῆ.
Παρ. 21,31
ἵππος ἑτοιμάζεται εἰς ἡμέραν πολέμου, παρὰ δὲ Κυρίου ἡ βοήθεια.
Κολιτσάρα
Δι’ ἡμέραν πολέμου ἑτοιμάζεται τὸ ἱππικόν. Ἀπὸ τὸν Κύριον ὅμως θὰ σταλῇ ἡ βοήθεια διὰ τὴν κατόρθωσιν τῆς νίκης.
Τρεμπέλα
Τὸ ἱππικὸν προετοιμάζεται ἐν καιρῷ εἰρήνης διὰ τὴν περίοδον τοῦ πολέμου, ἢ πραγματικὴ ὅμως βοήθεια, ποὺ θὰ ἐξασφαλίσῃ καὶ τότε τὴν νίκην, θὰ ἔλθῃ ἀπὸ τὸν Κύριον.
Κεφάλαιο 22
Παρ. 22,1
Αἱρετώτερον ὄνομα καλὸν ἢ πλοῦτος πολύς, ὑπὲρ δὲ ἀργύριον καὶ χρυσίον χάρις ἀγαθή.
Κολιτσάρα
Προτιμότερον εἶναι τὸ καλὸν ὄνομα, ἡ καλὴ ὑπόληψις, ἀπὸ τὸν πολὺν πλοῦτον. Ἀνωτέρα δὲ ἀπὸ τὸ ἀργύριον καὶ τοὺς ἄλλους θησαυροὺς εἶναι ἡ ἀγαθὴ καὶ εὐμενὴς διάθεσις τῆς καρδίας.
Τρεμπέλα
Εἶναι προτιμότερον τὸ καλὸν ὄνομα, παρὰ ὁ πολὺς πλοῦτος. Παραπάνω δὲ ἀπὸ τὰ ἀργυρᾶ καὶ χρυσᾶ νομίσματα εἶναι ἡ καλὴ φήμη καὶ ἡ καλὴ ὑπόληψις.
Παρ. 22,2
πλούσιος καὶ πτωχὸς συνήντησαν ἀλλήλοις, ἀμφοτέρους δὲ ὁ Κύριος ἐποίησε.
Κολιτσάρα
Πλούσιοι καὶ πτωχοὶ ὑπάρχουν καὶ ζοῦν πάντοτε κοντὰ ὁ ἕνας μὲ τὸν ἄλλον. Καὶ τοὺς δύο ὁ Κύριος τοὺς ἔκαμε.
Τρεμπέλα
Ὁ πλούσιος καὶ ὁ πτωχὸς συναντῶνται, διότι ὁ ἕνας δὲν ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ χωρὶς τὸν ἄλλον· ὁ ἕνας εἶναι ἀπαραίτητον συμπλήρωμα τοῦ ἄλλου. Καὶ τοὺς δύο δὲ ἐδημιούργησεν ὁ Θεός.
Παρ. 22,3
πανοῦργος ἰδὼν πονηρὸν τιμωρούμενον κραταιῶς αὐτὸς παιδεύεται, οἱ δὲ ἄφρονες παρελθόντες ἐζημιώθησαν.
Κολιτσάρα
Ὁ συνετὸς ἄνθρωπος, ὅταν βλέπῃ τὸν κακὸν νὰ τιμωρῆται καὶ μάλιστα αὐστηρῶς, παιδαγωγεῖται ὁ ἴδιος καὶ συνετίζεται περισσότερον. Οἱ δὲ ἄφρονες, ἀντιπαρερχόμενοι μὲ ἀδιαφορίαν κάτι τέτοια γεγονότα, βλάπτονται οἱ ἴδιοι.
Τρεμπέλα
Ὁ ἔξυπνος ἄνθρωπος, ὅταν βλέπῃ τὸν πονηρὸν νὰ τιμωρῆται, παιδαγωγεῖται σπουδαίως καὶ ἰσχυρῶς, οἱ ἄφρονες ὅμως, ἐπειδὴ προσέβλεψαν μὲ ἀδιαφορίαν πρὸς τὴν παιδαγωγίαν αὐτήν, ἐβλάβησαν, διότι δὲν ἐχρησιμοποίησαν τὸ πάθημα τῶν ἄλλων ὡς μάθημα ίδικόν των.
Παρ. 22,4
γενεὰ σοφίας φόβος Κυρίου καὶ πλοῦτος καὶ δόξα καὶ ζωή.
Κολιτσάρα
Καρπὸς τῆς ἀληθινῆς σοφίας εἶναι ὁ φόβος τοῦ Κυρίου. Εἶναι ἐπὶ πλέον ὁ πλοῦτος, ἡ δόξα καὶ ἡ ζωή.
Τρεμπέλα
Ἀπόγονοι καὶ καρποὶ τῆς σοφίας εἶναι ὁ φόβος τοῦ Θεοῦ, ὁ πλοῦτος, ἡ δόξα, ἡ μακροζωΐα καὶ ἡ μετὰ θάνατον εὐτυχὴς ζωή.
Παρ. 22,5
τρίβολοι καὶ παγίδες ἐν ὁδοῖς σκολιαῖς, ὁ δὲ φυλάσσων τὴν ἑαυτοῦ ψυχὴν ἀφέξεται αὐτῶν.
Κολιτσάρα
Τριβόλια, ἀγκάθια καὶ παγίδες εἶναι σκορπισμένα εἰς τοὺς δρόμους τῶν διεστραμμένων ἀνθρώπων. Ἐκεῖνος ὅμως ποὺ θέλει νὰ προφυλάξῃ τὴν ψυχήν του ἀπὸ αὐτὰ θὰ φύγῃ μακρυὰ ἀπὸ τοὺς διεστραμμένους δρόμους τῶν πονηρῶν.
Τρεμπέλα
Ἀγκάθια, παγίδες καὶ σκάνδαλα εἶναι στρωμένα εἰς τοὺς διεστραμμένους δρόμους τῆς κακίας, ἐκεῖνος δι’ ποὺ ἐπιθυμεῖ νὰ προφυλάξῃ τὴν ψυχήν του, θὰ φύγῃ μακριὰ ἀπὸ τοὺς ὀλεθρίους αὐτοὺς δρόμους.
Παρ. 22,7
πλούσιοι πτωχῶν ἄρξουσι, καὶ οἰκέται ἰδίοις δεσπόταις δανειοῦσιν.
Κολιτσάρα
Οἱ πλούσιοι μὲ τὴν δύναμιν τοῦ χρήματός των θὰ γίνουν ἄρχοντες τῶν πτωχῶν. Δὲν ἀποκλείεται ὅμως τέτοιοι ἄδικοι πλούσιοι νὰ ξεπέσουν καὶ νὰ πτωχύνουν, ὥστε νὰ ζητήσουν καὶ νὰ πάρουν δάνεια ἀπὸ τοὺς τέως ὑπηρέτας των.
Τρεμπέλα
Ὁ Ἀνθρώπινος βίος εἶναι τόσον ἄστατος, ὥστε οἱ πλούσιοι θὰ κυριαρχήσουν τῶν πτωχῶν μὲ τὸ χρῆμα των, ἀλλὰ καὶ οἱ ὑπηρέται τοιούτων ἀδίκων πλουσίων θὰ πλουτίσουν τόσον, ὥστε νὰ δανείσουν τοὺς κυρίους των, οἱ ὁποῖοι ἐν τῷ μεταξὺ θὰ πτωχύνουν.
Παρ. 22,8
ὁ σπείρων φαῦλα θερίσει κακά, πληγὴν δὲ ἔργων αὐτοῦ συντελέσει.
Κολιτσάρα
Ἐκεῖνος ποὺ σπείρει φαυλότητας, θὰ θερίσῃ ἀναρίθμητα κακά. Συνέπεια δὲ καὶ κατάντημα τῶν πονηρῶν του ἔργων θὰ εἶναι αἱ τιμωρίαι, τὰς ὁποίας θὰ ὑποστῇ ἐκ μέρους Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων.
Τρεμπέλα
Ἐκεῖνος ποὺ σπείρει ἁμαρτίας, θὰ θερίσῃ ἀτελείωτα κακά, θὰ πληρώσῃ δὲ καὶ θὰ ἐξοφλήσῃ ὁλόκληρον τὴν τιμωρίαν τῶν πονηρῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα διέπραξεν.
Παρ. 22,8α
ἄνδρα ἱλαρὸν καὶ δότην εὐλογεῖ ὁ Θεός, ματαιότητα δὲ ἔργων αὐτοῦ συντελέσει.
Κολιτσάρα
Ὁ Θεὸς στέλλει τὰς εὐλογίας του εἰς ἄνθρωπον πρᾷον, γλυκὺν καὶ ἐλεήμονα. Θὰ ἐξαλείψῃ δὲ κάθε μάταιον ἔργον, τὸ ὁποῖον ἐνδεχομένως αὐτὸς ἔχει διαπράξει.
Τρεμπέλα
Ὁ Θεὸς εὐλογεῖ τὸν ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος ἐλεεῖ μὲ καλωσύνην καὶ προθυμίαν, θὰ σβήσῃ δὲ κάθε μάταιον ἔργον, κάθε ἁμαρτίαν δηλαδή, τὴν ὁποίαν ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς διέπραξεν.
Παρ. 22,9
ὁ ἐλεῶν πτωχὸν αὐτὸς διατραφήσεται, τῶν γὰρ ἑαυτοῦ ἄρτων ἔδωκε τῷ πτωχῷ.
Κολιτσάρα
Ἐκεῖνος ποὺ ἐλεεῖ τὸν πτωχόν, θὰ διατραφῇ πλουσίως ἀπὸ τὸν Θεὸν καὶ δὲν θὰ πεινάσῃ. Τοῦτο δέ, διότι ἔδωκεν εἰς τὸν πτωχὸν καὶ πεινῶντα ἀπὸ τὸ ἴδιο του τὸ ψωμί.
Τρεμπέλα
Ἐκεῖνος ποὺ ἐλεεῖ τὸν πτωχόν, θὰ διατραφῇ καὶ δὲν θὰ πεινάσῃ, διότι ἔδωκεν εἰς τὸν πτωχὸν ἐξ ἀγάπης, καὶ ὄχι ἀπὸ τὰ πλεονάσματά του, ἀλλ’ ἀπὸ αὐτὸ τὸ ψωμί του καὶ τὸ ὑστέρημά του· τὸν ἐλεήμονα αὐτὸν ἄνθρωπον ὁ Θεὸς δὲν θὰ τὸν ἐγκαταλείψῃ.
Παρ. 22,9α
νίκην καὶ τιμὴν περιποιεῖται ὁ δῶρα δούς, τὴν μέντοι ψυχὴν ἀφαιρεῖται τῶν κεκτημένων.
Κολιτσάρα
Κερδίζει καὶ ἀποκτᾷ νίκην καὶ δόξαν ἐκεῖνος, ποὺ δίδει φιλοδωρήματα, διότι ἔτσι ἀπαλλάσσει τὴν ψυχήν του ἀπὸ τὴν προσκόλλησιν πρὸς τὰ ἀγαθά, τὰ ὁποῖα ἔχει.
Τρεμπέλα
Ἐκεῖνος ποὺ δωροδοκεῖ τοὺς δικαστάς, καὶ μεροληπτοῦν ὑπὲρ αὐτοῦ, φαίνεται ὅτι κερδίζει νίκην καὶ τιμήν· ἀλλ’ ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς ἀφαιρεῖ τὸ αἷμα καὶ τὴν ζωὴν ἐκείνων, εἰς τοὺς ὁποίους ἀνῆκαν ὅλα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς σφετερίζεται.
Παρ. 22,10
ἔκβαλε ἐκ συνεδρίου λοιμόν, καὶ συνεξελεύσεται αὐτῷ νεῖκος· ὅταν γὰρ καθίσῃ ἐν συνεδρίῳ, πάντας ἀτιμάζει.
Κολιτσάρα
Διῶξε ἀπὸ τὰς συγκεντρώσεις τὸν αὐθάδη καὶ ἐριστικὸν καὶ μαζῆ μὲ αὐτὸν θὰ ἐξέλθῃ καὶ θὰ φύγῃ ἡ φιλονεικία. Διότι ὅταν ἕνας τέτοιος παρακάθηται εἰς συνέδριον, τοὺς πάντας ἐξουθενώνει μὲ τὴν αὐθάδειάν του.
Τρεμπέλα
Διῶξε ἀπὸ κάθε συνέδριον τὸν χλευαστὴν καὶ αὐθάδη, καὶ τότε θὰ φύγῃ μαζί του καὶ ἡ φιλονικία καὶ ἡ ἀναστάτωσις. Διότι ὅταν ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς καθίσῃ εἰς συνέδριον, αὐθαδιάζει, ὑβρίζει καὶ προκαλεῖ ὅλους.
Παρ. 22,11
ἀγαπᾷ Κύριος ὁσίας καρδίας, δεκτοὶ δὲ αὐτῷ πάντες ἄμωμοι· χείλεσι ποιμαίνει βασιλεύς.
Κολιτσάρα
Ὁ Κύριος ἀγαπᾷ τὰς ἀφωσιωμένας εἰς αὐτὸν καρδίας, δεκτοὶ δὲ εἰς αὐτὸν γίνονται πάντοτε ὅλοι οἱ ἄμεμπτοι καὶ καθαροί. Ὁ βασιλεὺς μὲ τὰ συνετὰ καὶ καλὰ λόγια του, καὶ ὄχι μὲ τὴν βίαν, πρέπει νὰ κυβερνᾷ τὸν λαόν.
Τρεμπέλα
Ὁ Θεὸς ἀγαπᾷ τὰς εὐλαβεῖς καὶ ἀφωσιωμένας εἰς αὐτὸν καρδίας, εἰς αὐτὸν δὲ εἶναι δεκτοὶ καὶ ἀγαπητοὶ ὅλοι οἱ καθαροὶ καὶ ἄμεμπτοι. Ὁ βασιλεὺς διοικεῖ μὲ τὰς διαταγάς, ποὺ βγαίνουν ἀπὸ τὰ χείλη του,
Παρ. 22,12
οἱ δὲ ὀφθαλμοὶ Κυρίου διατηροῦσιν αἴσθησιν, φαυλίζει δὲ λόγους παράνομος.
Κολιτσάρα
Οἱ ὀφθαλμοὶ τοῦ Κυρίου ἄγρυπνοι πάντοτε παρακολουθοῦν καὶ γνωρίζουν τὰ πάντα. Ὁ παράνομος ἄνθρωπος, ἀδιαφορεῖ διὰ τὴν παρουσίαν αὐτὴν τοῦ Θεοῦ καὶ καταφρονεῖ τὰ θεῖα λόγια.
Τρεμπέλα
Τὰ μάτια του παντεπόπτου Θεοῦ διατηροῦν ἀμείωτον τὴν διορατικότητά των καὶ βλέπουν τὰς προσπαθείας καὶ τοὺς ἀγῶνας τοῦ βασιλέως, τὰς ὁποίας καταβάλλει διὰ νὰ διοικήσῃ καλῶς τὸν λαόν του. Ὁ ἀτίθασος ὅμως, ὁ ἀντάρτης καὶ ἔνοχος εἰς πολλὰς παραβάσεις, περιφρονεῖ τὰς διαταγὰς τοῦ βασιλέως αὐτοῦ.
Παρ. 22,13
προφασίζεται καὶ λέγει ὀκνηρός· λέων ἐν ταῖς ὁδοῖς, ἐν δὲ ταῖς πλατείαις φονευταί.
Κολιτσάρα
Ὁ ὀκνηρός, διὰ νὰ μὴ κινηθῇ ἀπὸ τὴν θέσιν του, ἐπινοεῖ τὰς πλέον γελοίας προφάσεις καὶ λέγει· «εἰς τοὺς δρόμους εἶναι ληοντάρι, εἰς δὲ τὰς πλατείας ἐνεδρεύουν δολοφόνοι»!
Τρεμπέλα
Ὁ ὀκνηρός, διὰ νὰ μὴ κινηθῇ ἀπὸ τὴν θέσιν του, προφασίζεται καὶ λέγει: Εἰς τοὺς δρόμους εἶναι λιοντάρι ποὺ γυρίζει καὶ εἰς τὰς πλατείας εἶναι δολοφόνοι.
Παρ. 22,14
βόθρος βαθὺς στόμα παρανόμου, ὁ δὲ μισηθεὶς ὑπὸ Κυρίου ἐμπεσεῖται εἰς αὐτόν.
Κολιτσάρα
Βόθρος βαθὺς καὶ βρωμερὸς εἶναι τὸ στόμα ἐκείνου, ποὺ παραβαίνει τὸν νόμον τοῦ Θεοῦ. Ἐκεῖνος δὲ ποὺ θὰ μισηθῇ καὶ θὰ ἐγκαταλειφθῇ ἀπὸ τὸν Κύριον, θὰ πέσῃ μέσα εἰς αὐτόν.
Τρεμπέλα
Βόθρος βαθὺς καὶ βρωμερὸς εἶναι τὸ στόμα τοῦ σαρκολάτρου ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος περιφρονεῖ τὸν νόμον τοῦ Θεοῦ, εἰς αὐτὸν δὲ τὸν βόθρον θὰ πέσῃ ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον ἐμίσησεν ὁ Θεὸς καὶ τὸν ἐγκατέλειψε λόγῳ τῆς κακῆς του προαιρέσεως.
Παρ. 22,14α
εἰσὶν ὁδοὶ κακαὶ ἐνώπιον ἀνδρός, καὶ οὐκ ἀγαπᾷ τοῦ ἀποστρέψαι ἀπ’ αὐτῶν· ἀποστρέφειν δὲ δεῖ ἀπὸ ὁδοῦ σκολιᾶς καὶ κακῆς.
Κολιτσάρα
Ὑπάρχουν δρόμοι κακοί, τρόποι τῆς ζωῆς πονηροί, ἐνώπιον τοῦ ἀνθρώπου, τοὺς ὁποίους καὶ βλέπει. Ἐν τούτοις δὲν ἀγαπᾷ καὶ δὲν θέλει νὰ ἀπομακρυνθῇ ἀπὸ αὐτούς. Καὶ ὅμως ὁ καθένας πρέπει νὰ ἀπομακρύνεται καὶ νὰ φεύγῃ ἀπὸ τὴν διεστραμμένην καὶ κακὴν ὁδόν.
Τρεμπέλα
Ὑπάρχουν κακαὶ συνήθειαι, ἁμαρτωλαὶ προσκολλήσεις, πάθη καταστρεπτικά, τὰ ὁποῖα βλέπει καὶ διακρίνει ἐκεῖνος ποὺ τὰ ἔχει, ὅταν σκεφθῇ ψυχραίμως. Ἀναγνωρίζει καὶ ὁ ἴδιος ὅτι ὅλα αὐτὰ εἶναι κακά, καὶ ὅμως δὲν τοῦ κάνει καρδιὰ νὰ ἀπομακρυνθῇ ἀπὸ αὐτά. Πρέπει ὅμως διὰ τῆς μετανοίας καὶ τοῦ ἀγῶνος νὰ ἀποστρέψῃ ἀπὸ αὐτὰ τὴν καρδίαν του καὶ νὰ φύγῃ ἀπὸ τὸν δύσβατον καὶ ὀλέθριον αὐτὸν δρόμον.
Παρ. 22,15
ἄνοια ἐξῆπται καρδίας νέου, ῥάβδος δὲ καὶ παιδεία μακρὰν ἀπ’ αὐτοῦ.
Κολιτσάρα
Ἀπερισκεψία καὶ ἐπιπολαιότης φλογίζει καὶ ἐξάπτει τὴν καρδίαν τοῦ νέου. Ἡ δὲ παιδαγωγικὴ ράβδος καὶ ἡ αὐστηρὰ διαπαιδαγώγησις ἀποκρούονται καὶ ἀποφεύγονται ἀπὸ αὐτόν.
Τρεμπέλα
Ἡ ἀφροσύνη καὶ ἡ ἀμυαλωσύνη ἑξάπτει καὶ ξεσηκώνει τὸν νοῦν τοῦ νέου, ἡ ράβδος δὲ καὶ ἡ αὐστηρὰ παιδαγωγία ἀπωθοῦνται μακρὰν ἀπὸ αὐτόν, ὡς ἀπαράδεκτα καὶ ἀνεπιθύμητα.
Παρ. 22,16
ὁ συκοφαντῶν πένητα πολλὰ ποιεῖ τὰ ἑαυτοῦ· δίδωσι δὲ πλουσίῳ ἐπ’ ἐλάσσονι.
Κολιτσάρα
Ὁ πλεονέκτης πλούσιος μὲ ἀπάτας καὶ δολιότητας ἀδικεῖ τὸν πτωχὸν καὶ αὐξάνει τὴν περιουσίαν του. Ἀλλὰ πολλὲς φορὲς ἀναγκάζεται νὰ δίδῃ εἰς ἄλλον πλουσιώτερόν του, καὶ ἔτσι βλέπει νὰ ἐλαττώνεται ἡ περιουσία του.
Τρεμπέλα
Ὅποιος κλέπτει τὸν πτωχὸν μὲ συκοφαντίας καὶ ἐκφοβισμούς, φαίνεται ὅτι αὐξάνει τὴν περιουσίαν του. Εὑρίσκει ὅμως τὴν ἀνταπόδοσιν διὰ τὴν ἀδικίαν του ἀπὸ τὸν ἰσχυρότερόν του. Τὰ πράγματα ἔρχονται ἔτσι, ὥστε ἀναγκάζεται νὰ δίδῃ εἰς τὸν πλουσιώτερόν του τόσα, ὥστε νὰ ἐλαττώνῃ τὴν περιουσίαν του.
Παρ. 22,17
Λόγοις σοφῶν παράβαλλε σὸν οὖς καὶ ἄκουε ἐμὸν λόγον, τὴν δὲ σὴν καρδίαν ἐπίστησον, ἵνα γνῷς, ὅτι καλοί εἰσι·
Κολιτσάρα
Πλησίασε καὶ τέντωσε τὸ αὐτί σου, νὰ ἀκούσῃς λόγια σοφῶν καὶ ἐναρέτων. Ἄκουε τὰ λόγια μου. Κάμε προσεκτικὸν τὸν νοῦν σου εἰς αὐτά, ποὺ σὲ διδάσκω, διὰ νὰ καταλάβῃς ὅτι οἱ λόγοι μου αὐτοὶ εἶναι καλοὶ καὶ ὠφέλιμοι.
Τρεμπέλα
Βάλε τὸ αὐτί σου καὶ ἄκουε μετὰ προσοχῆς τὰ λόγια τῶν σοφῶν καὶ ἐναρέτων, ποὺ καθοδηγοῦνται ἀπὸ τὸν φόβον τοῦ Θεοῦ. Ἄκουε δὲ καὶ τοὺς λόγους μου καὶ πρόσεχέ τους, διὰ νὰ μάθῃς καὶ ἐννοήσῃς, ὅτι εἶναι γλυκεῖς καὶ ὠφέλιμοι.
Παρ. 22,18
καὶ ἐὰν ἐμβάλῃς αὐτοὺς εἰς τὴν καρδίαν σου, εὐφρανοῦσί σε ἅμα ἐπὶ σοῖς χείλεσιν,
Κολιτσάρα
Καὶ ἐὰν αὐτοὺς τοὺς λόγους τοὺς βάλῃς καὶ τοὺς κλείσῃς ὡς πολύτιμον θησαυρὸν εἰς τὴν καρδίαν σου, ὥστε νὰ κανονίζουν τὴν ζωήν σου, ἀνερχόμενοι εἰς τὰ χείλη σου θὰ σοῦ δημιουργοῦν χαρὰν καὶ ἰκανοποίησιν.
Τρεμπέλα
Καὶ ἐὰν ἐντυπώσῃς βαθιὰ μέσα εἰς τὸν νοῦν σου τὰ λόγια μου, ὥστε νὰ ρυθμίζουν τὴν ὅλην σου διαγωγήν, ὅταν ὁμιλῇς πρὸς τοὺς ἄλλους θὰ ἀνέρχωνται ἀπὸ τῆς καρδίας εἰς τὰ χείλη σου, θὰ σὲ γεμίζουν ἀπὸ βαθεῖαν εὐφροσύνην καὶ θὰ αἰσθάνεσαι μεγάλην ἱκανοποίησιν διὰ τὰς συνετὰς ἀποκρίσεις, ποὺ θὰ δίδῃς εἰς ἑκάστην περίπτωσιν.
Παρ. 22,19
ἵνα σου γένηται ἐπὶ Κύριον ἡ ἐλπὶς καὶ γνωρίσῃ σοι τὴν ὁδόν σου.
Κολιτσάρα
Ταῦτα πράττων θὰ ἀποκτήσῃς σταθερὰν τὴν ἐλπίδα σου ἐπὶ τὸν Κύριον. Ὁ δὲ Κύριος θὰ σὲ φωτίσῃ καὶ θὰ σὲ καθοδήγησῃ νὰ γνωρίσῃς καὶ ἀκολουθήσῃς τὴν εὐθεῖαν καὶ καλὴν πορείαν εἰς τὸν βίον σου.
Τρεμπέλα
Ἄκουε αὐτά, ποὺ σοῦ λέγω, διὰ νὰ στηριχθῇ ἡ ἐλπίδα σου εἰς τὸν Κύριον καὶ αὐτὸς θὰ σοῦ φανερώσῃ ποῖον δρόμον πρέπει νὰ ἀκολουθήσῃς.
Παρ. 22,20
καὶ σὺ δὲ ἀπόγραψαι αὐτὰ σεαυτῷ τρισσῶς εἰς βουλὴν καὶ γνῶσιν ἐπὶ τὸ πλάτος τῆς καρδίας σου.
Κολιτσάρα
Καὶ σὺ γράψε ἐντός σου αὐτοὺς τοὺς λόγους τρεῖς φορές, εἰς τρεῖς θέσεις τῆς ψυχῆς σου. Εἰς τὴν θέλησίν σου, διὰ νὰ εἶναι ἀγαθή, εἰς τὴν γνῶσιν σου, διὰ νὰ εἶναι ἀληθής, εἰς τὸ πλάτος τῆς καρδίας σου ὥστε νὰ πλημμυρίζουν ὁλόκληρον τὴν ψυχήν σου.
Τρεμπέλα
Καὶ σὺ γράψε τοὺς λόγους εἰς τὰς τρεῖς δυνάμεις τῆς ψυχῆς σου· πρῶτον εἰς τὴν θέλησίν σου, διὰ νὰ σὲ κινοῦν πρὸς τὸ ἀγαθὸν δεύτερον εἰς τὴν διάνοιάν σου καὶ τὸ γνωστικόν σου, διὰ νὰ σὲ φωτίζουν καὶ τρίτον εἰς ὅλον τὸ πλάτος τῆς καρδίας σου καὶ τοῦ ἐπιθυμητικοῦ σου, ὥστε νὰ πλημμυρίζουν ὁλόκληρον τὴν ψυχήν σου.
Παρ. 22,21
διδάσκω οὖν σε ἀληθῆ λόγον καὶ γνῶσιν ἀγαθὴν ὑπακούειν, τοῦ ἀποκρίνεσθαί σε λόγους ἀληθείας τοῖς προβαλλομένοις σοι.
Κολιτσάρα
Σὲ διδάσκω, λοιπόν, λόγια ἀληθινά, γνῶσιν ἀγαθὴν καὶ ὠφέλιμον, εἰς τὴν ὁποίαν νὰ ὑπακούῃς, ὥστε νὰ εἶσαι εἰς θέσιν νὰ ἀπαντᾷς μὲ λόγια ἀληθινὰ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι σοῦ προβάλλουν ἀντιρρήσεις ἢ καὶ ἀπορίας.
Τρεμπέλα
Σὲ διδάσκω λοιπὸν λόγον ἀληθῆ καὶ γνῶσιν ἀγαθὴν καὶ ὠφέλιμον, διὰ νὰ ὑπακούῃς καὶ ὑποτάσσεσαι εἰς αὐτήν, ὥστε νὰ εἶσαι εἰς θέσιν νὰ ἀπαντᾷς μὲ ἐπιχειρήματα ἀληθινὰ καὶ ὀρθὰ εἰς ἐκείνους, ποὺ σοῦ προβάλλουν ἀπορίας, ἐρωτήσεις καὶ ἀντιρρήσεις.
Παρ. 22,22
Μὴ ἀποβιάζου πένητα, πτωχὸς γάρ ἐστι, καὶ μὴ ἀτιμάσῃς ἀσθενῆ ἐν πύλαις·
Κολιτσάρα
Μὴ ἁρπάζῃς ἀπὸ τὸν πτωχὸν· μὴ τὸν ἐκβιάζῃς νὰ σοῦ πληρώσῃ ὁπωσδήποτε τὸ χρέος του, διότι αὐτὸς εἶναι πτωχὸς καὶ ἀδύνατος. Μὴ τὸν σύρῃς καὶ τὸν ἐξευτελίσῃς εἰς τὰ δικαστήρια, ποὺ συνεδριάζουν πλησίον εἰς τὰς πύλας τῶν πόλεων.
Τρεμπέλα
Μὴ ἐκβιάζῃς τὸν πτωχὸν καὶ μὴ τοῦ ἁρπάζῃς, ὅ,τι ἔχει, διότι στερεῖται τῶν πάντων καὶ εἶναι δυστυχής· καὶ μὴ ἐξευτελίσῃς τὸν ἀδύνατον καὶ ἐγκαταλελειμμένον εἰς τὰς πύλας τῆς πόλεως, ὅπου γίνεται τὸ δικαστήριον·
Παρ. 22,23
ὁ γὰρ Κύριος κρινεῖ αὐτοῦ τὴν κρίσιν, καὶ ῥύσῃ σὴν ἄσυλον ψυχήν.
Κολιτσάρα
Διότι ὁ ἴδιος ὁ Κύριος θὰ ἀναλάβῃ τὴν ὑπεράσπισιν καὶ θὰ δικάσῃ τὴν ὑπόθεσιν τοῦ πτωχοῦ. Αὐτὰ ὅταν σκέπτεσαι, θὰ σώσῃς ἀβλαβῆ τὴν ψυχήν σου.
Τρεμπέλα
διότι ὁ ἴδιος ὁ Κύριος θὰ ἀναλάβῃ τὴν ὑπεράσπισίν του καὶ θὰ ἐκδικάσῃ τὸ δίκαιον τοῦ πτωχοῦ καὶ ἀδυνάτου· ὅταν δὲ ἐνθυμῆσαι ὅτι ἔχεις νὰ λογαριασθῇς μὲ τὸν Θεόν, τότε θὰ γλυτώσῃς τὴν ψυχήν σου καὶ θὰ τὴν φυλάξῃς σώαν, ἀβλαβῆ καὶ ἀτιμώρητον.
Παρ. 22,24
μὴ ἴσθι ἑταῖρος ἀνδρὶ θυμώδει, φίλῳ δὲ ὀργίλῳ μὴ συναυλίζου,
Κολιτσάρα
Μὴ γίνεσαι σύντροφος καὶ μὴ συνεταιρίζεσαι μὲ ἄνθρωπον θυμώδη. Μὴ συγκατοικῇς καὶ μὴ συναναστρέφεσαι μὲ φίλον εὐέξαπτον·
Τρεμπέλα
Μὴ συνεταιρίζεσαι καὶ μὴ συνάπτῃς φιλίαν στενὴν μὲ ἄνθρωπον ὀξύθυμον καὶ μὴ συγκατοικῇς μὲ φίλον, ποὺ ὀργίζεται εὔκολα καὶ χωρὶς λόγον,
Παρ. 22,25
μήποτε μάθῃς τῶν ὁδῶν αὐτοῦ καὶ λάβῃς βρόχους τῇ σῇ ψυχῇ.
Κολιτσάρα
μήπως τυχὸν καὶ σὺ μάθῃς καὶ ἀκολουθήσῃς τὸν τρόπον τῆς ζωῆς ἐκείνων καὶ βάλῃς βρόχους γύρω ἀπὸ τὸν λαιμόν σου καὶ περιπέσῃς εἰς μεγάλας περιπετείας καὶ κινδύνους.
Τρεμπέλα
μήπως μάθῃς τοὺς ἁμαρτωλοὺς τρόπους καὶ τὰ φερσίματά του καὶ ἐπηρεασθῇς ἀπὸ αὐτά· ἔτσι δὲ θὰ βάλῃς θηλειὲς εἰς τὴν ψυχήν σου καὶ θὰ περιπλακῇς εἰς πολλοὺς πειρασμοὺς καὶ κινδύνους.
Παρ. 22,26
μὴ δίδου σεαυτὸν εἰς ἐγγύην αἰσχυνόμενος πρόσωπον·
Κολιτσάρα
Μὴ δίδῃς τὸν ἑαυτόν σου ἐγγυητὴν λόγῳ ἐντροπῆς καὶ συστολῆς ἀπέναντι κάποιου γνωστοῦ σου προσώπου.
Τρεμπέλα
Μὴ δίδῃς τὸν ἑαυτόν σου ἐγγυητήν, παρακινούμενος ἐξ ἐντροπῆς γνωστοῦ σου προσώπου, εἰς τὸ ὁποῖον συστέλλεσαι καὶ δυσκολεύεσαι νὰ εἴπῃς τὸ ὄχι·
Παρ. 22,27
ἐὰν γὰρ μὴ ἔχῃς πόθεν ἀποτίσῃς, λήψονται τὸ στρῶμα τὸ ὑπὸ τὰς πλευράς σου.
Κολιτσάρα
Διότι ἐὰν δὲν θὰ ἔχῃς ἀπὸ ποῦ νὰ πληρώσῃς τὴν ἐγγύησιν, θὰ σοῦ πάρουν καὶ αὐτὸ τοῦτο τὸ στρώμα, ποὺ τὸ βάζεις κάτω ἀπὸ τὸ σῶμα σου, διὰ νὰ ἀναπαυθῇς.
Τρεμπέλα
διότι, ἐὰν δὲν ἔχῃς ἀπὸ ποὺ νὰ πληρώσῃς τὴν ἐγγύησιν, θὰ σοῦ πάρουν τὸ στρῶμα, ποὺ βάζεις κάτω ἀπὸ τὰ πλευρά σου, καὶ θὰ ὑποχρεωθῇς να κοιμηθῇς εἰς τὸ χῶμα.
Παρ. 22,28
μὴ μέταιρε ὅρια αἰώνια, ἃ ἔθεντο οἱ πατέρες σου.
Κολιτσάρα
Μὴ μετακινῇς τὰ παλαιότατα σύνορα τῶν ἀγρῶν, τὰ ὁποῖα ἔθεσαν οἱ πρόγονοί σου.
Τρεμπέλα
Μὴ μετατοπίζῃς τὰ αἰώνια καὶ παμπάλαια σύνορα τῶν κτημάτων ἢ οἰκοπέδων, τὰ ὁποῖα ὥρισαν καὶ ἐκανόνισαν οἱ πρόγονοί σου. Μὴ μεταβάλλῃς καὶ μὴ νοθεύῃς τὰς ἱεράς σου παραδόσεις καὶ μὴ ἐγκαταλείπῃς οὔτε νὰ ἀλλάσσῃς τὰ ἁγνὰ ἤθη τῶν προγόνων σου.
Παρ. 22,29
ὁρατικὸν ἄνδρα καὶ ὀξὺν ἐν τοῖς ἔργοις αὐτοῦ βασιλεῦσι δεῖ παρεστάναι καὶ μὴ παρεστάναι ἀνδράσι νωθροῖς.
Κολιτσάρα
Ὁ διορατικὸς ἄνθρωπος, ποὺ ἐνεργεῖ μὲ ἐτοιμότητα ἀντιλήψεως καὶ δραστηριότητα εἰς τὰ ἔργα του, εἶναι πρέπον νὰ παραστέκεται κοντὰ εἰς τοὺς βασιλεῖς, διὰ νὰ τοὺς καθοδηγῇ καὶ νὰ μὴ χάνεται ὑπηρετῶν νωθροὺς καὶ ὀκνηροὺς ἀνθρώπους.
Τρεμπέλα
Ὁ ἔξυπνος ἄνθρωπος καὶ δραστήριος εἰς τὰ ἔργα του ταιριάζει νὰ στέκεται κοντὰ εἰς τοὺς βασιλεῖς ὡς σύμβουλος καὶ ὑπουργός των καὶ νὰ μὴ παραστέκεται εἰς ἀνθρώπους ἀδρανεῖς καὶ τεμπέληδες.
Κεφάλαιο 23
Παρ. 23,1
Ἐὰν καθίσῃς δειπνεῖν ἐπὶ τραπέζης δυναστῶν, νοητῶς νόει τὰ παρατιθέμενά σοι
Κολιτσάρα
Ἐὰν παρακαθήσῃς εἰς τὸ τραπέζι ἀρχόντων ἢ πλουσίων, διὰ νὰ συμφάγῃς μὲ αὐτούς, πρόσεξε πολὺ εἰς τὰ φαγητά, ποὺ παραθέτουν ἐνώπιόν σου.
Τρεμπέλα
Ἐὰν καθήσῃς νὰ δειπνήσῃς εἰς τραπέζι ἀρχόντων, στοχάσου τί σοῦ παραθέτουν καὶ πρόσεξε τί σοῦ προσφέρουν.
Παρ. 23,2
καὶ ἐπίβαλλε τὴν χεῖρά σου, εἰδὼς ὅτι τοιαῦτά σε δεῖ παρασκεύασαι· εἰ δὲ ἀπληστότερος εἶ,
Κολιτσάρα
Ἅπλωνε τὸ χέρι σου μὲ κάποιον περίσκεψιν καὶ συστολήν, ἔχων ὑπ’ ὄψιν σου ὅτι καὶ σύ, ὅταν θελήσῃς νὰ ἀνταποδώσῃς τὸ γεῦμα, κάτι τέτοια φαγητὰ εἶσαι ὑποχρεωμένος νὰ παρασκευάσῃς. Ἐὰν δὲ εἶσαι λαίμαργος καὶ ἄπληστος εἰς τὰ φαγητά,
Τρεμπέλα
Πρόσεξε καὶ ἔχε συγκρατημένον τὸ χέρι σου, προκειμένου νὰ φάγῃς καὶ νὰ πίῃς, διότι πρέπει νὰ γνωρίζῃς ὅτι καὶ σύ, ὅταν ἀνταποδώσῃς τὴν φιλοφρόνησιν, πρέπει νὰ ἑτοιμάσῃς καὶ νὰ παραθέσῃς παρόμοια φαγητά· ἐὰν δὲ εἶσαι περισσότερον λαίμαργος,
Παρ. 23,3
μὴ ἐπιθύμει τῶν ἐδεσμάτων αὐτοῦ, ταῦτα γὰρ ἔχεται ζωῆς ψευδοῦς.
Κολιτσάρα
μὴ ἀφήσῃς νὰ κινηθῇς ἀπὸ τὴν ἐπιθυμίαν τῶν ὡραίων φαγητῶν, διότι αὐτὰ πιθανὸν νὰ προέρχωνται ἀπὸ ἀδικίας καὶ πάντως δίδουν ψευδῆ ἀντίληψιν περὶ τῆς ζωῆς.
Τρεμπέλα
μὴ λαχταρήσῃς τὰ φαγητὰ τοῦ ἄρχοντος, διότι τὰ συνήθως ἀπὸ ὑστεροβουλίαν παρατιθέμενα φαγητὰ ταῦτα δίδουν ματαίαν καὶ παροδικήν, οὐχὶ δὲ πραγματικὴν καὶ αἰωνίαν ζωήν.
Παρ. 23,4
μὴ παρεκτείνου πένης ὢν πλουσίῳ, τῇ δὲ σῇ ἐννοίᾳ ἀπόσχου.
Κολιτσάρα
Μὴ ἀπλώνεσαι καὶ μὴ ἁμιλλᾶσαι νὰ φθάσῃς τὸν πλούσιον, ἐνῷ σὺ εἶσαι φτωχός. Ἀπομάκρυνε τὸν νοῦν σου ἀπὸ αὐτά.
Τρεμπέλα
Μὴ τεντώνεσαι καὶ μὴ σπαταλᾷς, διὰ νὰ φθάσῃς τὸν πλούσιον καὶ νὰ τὸν μιμηθῇς, ἐνῷ εἶσαι πτωχός. Μὴ ξυπάζεσαι ἀπὸ τὴν πλουσίαν ζωήν του. Διῶξε τὸν νοῦν σου μακριὰ ἀπὸ αὐτά, ὥστε νὰ μὴ μιμῆσαι τὴν σπάταλον ζωήν του.
Παρ. 23,5
ἐὰν ἐπιστήσῃς τὸ σὸν ὄμμα πρὸς αὐτόν, οὐδαμοῦ φανεῖται· κατεσκεύασται γὰρ αὐτῷ πτέρυγες ὥσπερ ἀετοῦ, καὶ ὑποστρέφει εἰς τὸν οἶκον τοῦ προεστηκότος αὐτοῦ.
Κολιτσάρα
Ἐὰν προσηλώσῃς τὸ μάτι σου εἰς αὐτὸν τὸν πλούσιον καὶ ἐλπίσῃς εἰς βοήθειάν του, αὐτὸς θὰ σὲ ἐγκαταλείψῃ καὶ θὰ γίνῃ ἄφαντος. Διότι ὁ πλούσιος παίρνει πτερὰ ἀετοῦ καὶ φεύγει βιαστικὰ πρὸς τὸν οἶκον ἄλλου, ἀνωτέρου ἀπὸ αὐτὸν πλουσίου.
Τρεμπέλα
Ἐὰν στηρίξῃς τὸ μάτι σου εἰς τὸν πλούσιον καὶ ἐλπίσῃς εἰς αὐτόν, ματαιοπονεῖς. Ὅταν θὰ τὸν χρειασθῇς, ὁ πλούσιος αὐτὸς δὲν θὰ φανῇ πουθενά. Διότι εἰς τοιαύτας περιπτώσεις κάμνει φτερὰ δυνατὰ σὰν τοῦ ἀετοῦ καὶ ἐξαφανίζεται, καὶ χωρὶς νὰ τὸν καταλάβῃς, γυρίζει εἰς τὸ σπίτι τοῦ πλουσιωτέρου του, ὁ ὁποῖος δὲν τοῦ ζητεῖ βοήθειαν.
Παρ. 23,6
μὴ συνδείπνει ἀνδρὶ βασκάνῳ, μηδὲ ἐπιθύμει τῶν βρωμάτων αὐτοῦ·
Κολιτσάρα
Μὴ συντρώγῃς μὲ φθονερὸν ἄνθρωπον, οὔτε καὶ νὰ ἐπιθυμήσῃς τὰ ποικίλα φαγητά, ποὺ σοῦ παραθέτει.
Τρεμπέλα
Μὴ δειπνήσῃς μὲ ἄνθρωπον μοχθηρὸν καὶ ζηλιάρην, οὔτε νὰ ἐπιθυμήσῃς τὴν ποικιλίαν τῶν φαγητῶν, τὰ ὁποῖα σοῦ προσφέρει·
Παρ. 23,7
ὃν τρόπον γὰρ εἴ τις καταπίοι τρίχα, οὕτως ἐσθίει καὶ πίνει.
Κολιτσάρα
Ὅπως ἐκεῖνος ποὺ ἔχει καταπιεῖ μίαν τρίχα καὶ εἶναι ἕτοιμος νὰ κάμῃ ἐμετόν, ἔτσι ἀπὸ τὴν πολλήν του στενοχωρίαν τρώγει καὶ πίνει καὶ ὁ φθονερὸς ἄνθρωπος, ὅταν σὲ βλέπῃ ἀπέναντί του.
Τρεμπέλα
διότι ὁ φθονερὸς ἄνθρωπος ἕνεκα τῆς πολλῆς του στενοχώριας ὁμοιάζει πρὸς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος κατέπιε μίαν τρίχα καὶ εἶναι ἕτοιμος νὰ κάμῃ ἐμετόν. Ἔτσι τρώγει καὶ πίνει μαζί σου μὲ ἀπαρέσκειαν καὶ καμμίαν ἐγκαρδιότητα.
Παρ. 23,8
μηδὲ πρός σε εἰσαγάγῃς αὐτὸν καὶ φάγῃς τὸν ψωμόν σου μετ’ αὐτοῦ· ἐξεμέσει γὰρ αὐτὸν καὶ λυμανεῖται τοὺς λόγους σου τοὺς καλούς.
Κολιτσάρα
Οὔτε καὶ σὺ νὰ τὸν προσκαλέσῃς εἰς τὸ σπίτι σου καὶ νὰ φάγῃς μαζῆ μὲ αὐτὸν τὸ λιτὸν φάγητόν σου. Διότι θὰ ἀηδιάσῃ καὶ θὰ κάμῃ ἐμετὸν τὸ φαγητόν σου. Θὰ χλευάσῃ δὲ καὶ θὰ ἐμπαίξῃ τὰ εὐγενῆ καὶ περιποιητικά σου δι’ αὐτὸν λόγια.
Τρεμπέλα
Οὔτε καὶ σὺ νὰ τὸν προσκαλέσῃς καὶ νὰ τὸν ἐμβάσῃς εἰς τὸ σπίτι σου καὶ νὰ φάγῃς μαζί του τὸ πτωχικὸν καὶ λιτὸν φαγητόν σου, διότι αὐτὸς θὰ ἀηδιάσῃ τὴν πτωχὴν προσφοράν σου καὶ θὰ κάμῃ ἐμετὸν τὸ φαγητόν σου, θὰ περιγελάσει δὲ τοὺς καλοὺς καὶ περιποιητικοὺς λόγους σου.
Παρ. 23,9
εἰς ὦτα ἄφρονος μηδὲν λέγε, μήποτε μυκτηρίσῃ τοὺς συνετοὺς λόγους σου.
Κολιτσάρα
Εἰς τὰ αὐτιὰ τοῦ ἀνόητου καὶ ἀσυνέτου μὴ λέγῃς τίποτε, μήπως τυχὸν καὶ περιφρονήσῃ τὰ σοφὰ καὶ συνετὰ λόγια σου.
Τρεμπέλα
Εἰς τὰ αὐτιὰ τοῦ ἄφρονος καὶ ἀνοήτου μὴ λέγῃς τίποτε, μήπως περιφρονήσῃ τὰ σοφὰ καὶ συνετὰ λόγια σου.
Παρ. 23,10
μὴ μεταθῇς ὅρια αἰώνια, εἰς δὲ κτῆμα ὀρφανῶν μὴ εἰσέλθῃς·
Κολιτσάρα
Μὴ μεταθέσῃς τὰ παλαιὰ σύνορα τῶν ἀγρῶν σου καὶ μὴ εἰσέλθῃς νὰ καταπατήσῃς τὸ κτῆμα τῶν ὀρφανῶν.
Τρεμπέλα
Μὴ μεταθέσῃς παλαιὰ σύνορα ἀγρῶν καὶ κτημάτων καὶ εἰς τὸ κτῆμα τῶν ὀρφανῶν μὴ ἔμβῃς διὰ νὰ τὸ καταπατήσῃς,
Παρ. 23,11
ὁ γὰρ λυτρούμενος αὐτοὺς Κύριος κραταιός ἐστι καὶ κρινεῖ τὴν κρίσιν αὐτῶν μετὰ σοῦ.
Κολιτσάρα
Διότι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος γλυτώνει τοὺς ὀρφανοὺς καὶ ἀνυπερασπίστους ἀπὸ τὰ χέρια τῶν ἀπλήστων καὶ ἁρπάγων εἶναι αὐτὸς αὐτὸς ὁ παντοδύναμος καὶ δίκαιος Κύριος, ὁ ὁποῖος θὰ ἀναλάβῃ νὰ δικάσῃ τὴν διαφορὰν μεταξὺ ἐκείνων καὶ σοῦ.
Τρεμπέλα
διότι ἐκεῖνος, ποὺ ὑπερασπίζεται τὰ ὀρφανὰ καὶ τὰ λυτρώνει ἀπὸ τοὺς ἐκμεταλλευτάς, εἶναι ὁ παντοδύναμος καὶ ἀκαταγώνιστος Κύριος, αὐτὸς δὲ θὰ δικάσῃ τὴν μεταξὺ αὐτῶν καὶ σοῦ ὑπόθεσιν.
Παρ. 23,12
δὸς εἰς παιδείαν τὴν καρδίαν σου, τὰ δὲ ὦτά σου ἑτοίμασον λόγοις αἰσθήσεως.
Κολιτσάρα
Δῶσε μὲ προθυμίαν τὴν καρδιὰ καὶ τὸν νοῦν σου εἰς τὴν σοφὴν παιδαγωγίαν τοῦ Κυρίου καὶ ἑτοίμασε τὰ αὐτιά σου, νὰ ἀκούσουν καὶ δεχθοῦν λόγια θείου φωτισμοῦ.
Τρεμπέλα
Κατανίκησε κάθε ἐσωτερικήν σου ἀντίστασιν καὶ διάθεσε τὴν καρδία σου, διὰ νὰ δεχθῇς μὲ εὐχαρίστησιν τὴν παιδαγωγίαν τοῦ θείου νόμου, ἑτοίμασε δὲ καὶ τὰ αὐτιά σου, διὰ νὰ ἀκούσουν λόγους καὶ ἐλέγχους θείου φωτισμοῦ καὶ διακρίσεως.
Παρ. 23,13
μὴ ἀπόσχῃ νήπιον παιδεύειν, ὅτι ἐὰν πατάξῃς αὐτὸν ῥάβδῳ, οὐ μὴ ἀποθάνῃ·
Κολιτσάρα
Μὴ ἀποφεύγῃς καὶ μὴ διστάζῃς νὰ διαπαιδαγωγῇς τὸ ἀνήλικο παιδί σου, διότι καὶ ἂν ἀκόμη εὑρεθῇς εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ τὸ κτυπήσῃς μὲ τὴν ράβδον, δὲν πρόκειται νὰ ἀποθάνῃ.
Τρεμπέλα
Μὴ διστάζῃς νὰ τιμωρήσῃς τὸ ἀνήλικον παιδί σου, διότι, ἐὰν τὸ κτυπήσῃς μὲ ράβδον πρὸς παιδαγωγίαν, δὲν πρόκειται νὰ ἀποθάνῃ.
Παρ. 23,14
σὺ μὲν γὰρ πατάξεις αὐτὸν ῥάβδῳ, τὴν δὲ ψυχὴν αὐτοῦ ἐκ θανάτου ῥύσῃ.
Κολιτσάρα
Διότι σὺ μὲν θὰ κτυπήσῃς τὸ σῶμα του μὲ τὴν ράβδον, θὰ σώσῃς ὅμως τὴν ψυχήν του ἀπὸ τὸν θάνατον.
Τρεμπέλα
Ἡ τιμωρία αὐτὴ θὰ τοῦ εἶναι σωτήριος· διότι σὺ μὲν θὰ κτυπήσῃς μὲ ράβδον τὸ σῶμα του, θὰ γλυτώσῃς ὅμως τὴν ψυχήν του ἀπὸ τὸν αἰώνιον θάνατον.
Παρ. 23,15
υἱέ, ἐὰν σοφὴ γένηταί σου ἡ καρδία, εὐφρανεῖς καὶ τὴν ἐμὴν καρδίαν,
Κολιτσάρα
Παιδί μου, ἐὰν ἡ καρδία καὶ ὁ νοῦς σου γίνῃ σοφὸς καὶ συνετός, θὰ δώσῃς χαρὰν καὶ εὐφροσύνην καὶ εἰς τὴν ἰδικήν μου καρδίαν.
Τρεμπέλα
Παιδί μου, ἐὰν προσκολληθῇ ἡ καρδία σου εἰς τὴν ἀληθῆ σοφίαν καὶ γίνῃς καὶ εἰς τὴν ὅλην συμπεριφοράν σου σώφρων καὶ ἐνάρετος, θὰ χαροποιήσῃς καὶ τὴν καρδίαν ἐμοῦ τοῦ πατέρα σου·
Παρ. 23,16
καὶ ἐνδιατρίψει λόγοις τὰ σὰ χείλη πρὸς τὰ ἐμὰ χείλη, ἐὰν ὀρθὰ ὦσι.
Κολιτσάρα
Καὶ τὰ χείλη σου, τὰ ὁποῖα θὰ λέγουν τὰ ὀρθὰ καὶ τὰ πρέποντα, εἶναι σὰν νὰ ὁμιλοῦν τὰ ἰδικά μου χείλη.
Τρεμπέλα
καὶ τὰ χείλη σου, ἐπειδὴ θὰ λέγουν τὰ ὀρθὰ καὶ τὰ πρέποντα, θὰ κουβεντιάζουν μὲ τὰ χείλη ἐμοῦ τοῦ ὡρίμου καὶ γέροντος. Δηλαδὴ δὲν θὰ σὲ θεωρῷ πλέον ἀνήλικον παιδάριον, ἀλλ’ ἄνδρα συνετόν, ἄξιον νὰ συζητῇς καὶ νὰ παρακάθησαι μαζί μου.
Παρ. 23,17
μὴ ζηλούτω ἡ καρδία σου ἁμαρτωλούς, ἀλλὰ ἐν φόβῳ Κυρίου ἴσθι ὅλην τὴν ἡμέραν·
Κολιτσάρα
Ἂς μὴ ζηλεύῃ καὶ ἂς μὴ ποθῇ ἡ καρδιά σου τοὺς ἁμαρτωλοὺς καὶ τὰς πορείας τῆς ζωῆς των. Ἀλλὰ νὰ ζῇς μὲ τὸν φόβον τοῦ Κυρίου ὅλην τὴν ἡμέραν.
Τρεμπέλα
Ἂς μὴ ζηλεύῃ ἡ καρδία σου τοὺς ἁμαρτωλούς, ἀλλὰ προσπάθει νὰ διέρχεσαι ὅλην τὴν ἡμέραν μὲ τὸν φόβον τοῦ Θεοῦ εἰς τὴν ψυχήν σου.
Παρ. 23,18
ἐὰν γὰρ τηρήσῃς αὐτά, ἔσται σοι ἔκγονα, ἡ δὲ ἐλπίς σου οὐκ ἀποστήσεται.
Κολιτσάρα
Λοιπόν, ἐὰν αὐτὰ δεχθῇς καὶ τηρήσῃς, θὰ ἔχῃς εὐλογίας ἀπὸ τὸν Θεόν, θὰ ἀποκτήσῃς ἀπογόνους καὶ ἡ ἐλπίς σου ποτὲ δὲν θὰ διαψευσθῇ.
Τρεμπέλα
Διότι ἂν φυλάξῃς αὐτά, ποὺ σὲ συμβουλεύω, θὰ εὐλογηθῇς καὶ θὰ ἀφήσῃς ἀπογόνους, καὶ ἡ ἐλπίς σου δὲν θὰ ἀπομακρυνθῇ ποτὲ ἀπὸ κοντά σου.
Παρ. 23,19
ἄκουε, υἱέ, καὶ σοφὸς γίνου, καὶ κατεύθυνε ἐννοίας σῆς καρδίας·
Κολιτσάρα
Ἄκουε, παιδί μου, καὶ γίνε μὲ ὅσα θὰ ἀκούσῃς σοφὸς καὶ συνετός. Κατεύθυνε δὲ πάντοτε τὰς γνώσεις καὶ τὰς ἐπιθυμίας τῆς καρδίας σου πρὸς τὸ ἀγαθόν.
Τρεμπέλα
Ἄκουε, παιδί μου, καὶ γίνου σοφὸς καὶ συνετὸς καὶ κατεύθυνε πρὸς τὸ ἀγαθὸν τὰς ἐπιθυμίας τῆς καρδίας σου.
Παρ. 23,20
μὴ ἴσθι οἰνοπότης, μηδὲ ἐκτείνου συμβουλαῖς κρεῶν τε ἀγορασμοῖς·
Κολιτσάρα
Μὴ γίνῃς οἰνοπότης, μὴ ἀπλώνεσαι καὶ μὴ συναναστρέφεσαι μὲ ἀνθρώπους, πρὸς ἀγορὰν κρεάτων ἀπὸ κοινοῦ (μὲ ρεφενέ) καὶ παράθεσιν κοινῆς τραπέζης.
Τρεμπέλα
Μὴ εἶσαι οἰνοπότης, οὔτε νὰ τεντώνεσαι παραπάνω ἀπὸ τὴν οἰκονομικήν σου ἀντοχὴν συμμετέχων εἰς κοινὰς συνεισφοράς (ρεφενέδες) πρὸς ψώνισμα κρεάτων διὰ γλέντια καὶ οἰνοποσίας·
Παρ. 23,21
πᾶς γὰρ μέθυσος καὶ πορνοκόπος πτωχεύσει, καὶ ἐνδύσεται διερρηγμένα καὶ ῥακώδη πᾶς ὑπνώδης.
Κολιτσάρα
Διότι κάθε μέθυσος καὶ πορνοκόπος θὰ καταντήσῃ εἰς πτωχείαν, ὅπως ἐπίσης καὶ κάθε τεμπέλης, ποὺ ἀγαπᾷ τὸν ὕπνον, πολὺ γρήγορα θὰ φορέσῃ ροῦχα ξεσχισμένα καὶ κουρελιασμένα.
Τρεμπέλα
διότι κάθε μέθυσος καὶ ἄσωτος, καθὼς καὶ ὁποῖος συναναστρέφεται καὶ συχνάζει εἰς πόρνας, θὰ καταντήσει πτωχὸς καὶ ζητιάνος, καὶ κάθε τεμπέλης καὶ ὑπναρᾶς θὰ καταντήσῃ εἰς τὸ νὰ φορέσῃ ροῦχα ξεσχισμένα καὶ κουρελιασμένα.
Παρ. 23,22
ἄκουε, υἱέ, πατρὸς τοῦ γεννήσαντός σε καὶ μὴ καταφρόνει ὅτι γεγήρακέ σου ἡ μήτηρ.
Κολιτσάρα
Ἄκουε, παιδί μου, τὸν πατέρα σου, ποὺ σὲ ἐγέννησε, καὶ μὴ καταφρονῇς τὴν μητέρα σου, διότι ἔχει γηράσει.
Τρεμπέλα
Ἄκουε, παιδί μου, τὸν πατέρα σου ποὺ σὲ ἐγέννησε, καὶ μὴ περιφρονῇς τὴν μητέρα σου, ἐπειδὴ τὴν εὑρῆκαν πλέον τὰ γηράματα.
Παρ. 23,23
ἀλήθειαν κτῆσαι καὶ μὴ ἀπώσῃ σοφίαν καὶ παιδείαν καὶ σύνεσιν.
Κολιτσάρα
Προσπάθησε νὰ ἀποκτήσῃς τὴν ἀλήθειαν, μὴ διώχνῃς μακρυὰ τὴν σοφίαν, τὴν ἀληθινὴν μόρφωσιν καὶ τὴν σύνεσιν.
Τρεμπέλα
Κάμε κτῆμα σου τὴν ἀλήθειαν καὶ μὴ ἀπωθῇς καὶ διώχνῃς μακριά σου τὴν σοφίαν, τὴν ψυχικὴν μόρφωσίν σου, τὴν σύνεσιν καὶ τὴν φρονιμάδα.
Παρ. 23,24
καλῶς ἐκτρέφει πατὴρ δίκαιος, ἐπὶ δὲ υἱῷ σοφῷ εὐφραίνεται ἡ ψυχὴ αὐτοῦ.
Κολιτσάρα
Ὁ ἐνάρετος πατέρας ἀνατρέφει ὀρθῶς τὰ τέκνα του μὲ στοργὴν καὶ σύνεσιν καὶ εὐφραίνεται ἡ ψυχή του διὰ τὰ σοφὰ καὶ ἐνάρετα παιδιά, ποὺ ἀναδεικνύει.
Τρεμπέλα
Δίδει καλὴν ἀνατροφὴν εἰς τὸ παιδί του ὁ ἐνάρετος πατέρας καὶ ἡ ψυχή του εὐφραίνεται καὶ χαίρει διὰ τὸν σοφὸν καὶ μυαλωμένον υἱόν του.
Παρ. 23,25
εὐφραινέσθω ὁ πατὴρ καὶ ἡ μήτηρ ἐπὶ σοί, καὶ χαιρέτω ἡ τεκοῦσά σε.
Κολιτσάρα
Ἂς εὐφραίνεται διὰ σὲ ὁ στοργικὸς πατέρας σου καὶ ἡ μητέρα σου, ἰδιαιτέρως ἂς χαίρῃ μάλιστα ἀκόμη περισσότερον ἡ καρδιὰ ἐκείνης, ποὺ σὲ ἐγέννησε.
Τρεμπέλα
Παιδί μου, ἡ διαγωγή σου ἂς εἶναι τέτοια, ὥστε νὰ εὐφραίνεται διὰ σὲ ὁ πατέρας σου καὶ νὰ ἀγάλλεται ἡ μητέρα, ποὺ σὲ ἐγέννησε.
Παρ. 23,26
δός μοι, υἱέ, σὴν καρδίαν, οἱ δὲ σοὶ ὀφθαλμοὶ ἐμὰς ὁδοὺς τηρείτωσαν·
Κολιτσάρα
Δός μου ἐξ ὁλοκλήρου, παιδί μου, τὴν καρδιά σου, καὶ τὰ μάτια σου ἂς προσέχουν, ὥστε νὰ γνωρίζῃς καὶ νὰ βαδίζῃς τοὺς ἰδικούς μου δρόμους.
Τρεμπέλα
Δός μου, χάρισέ μου, παιδί μου, τὴν καρδία σου, ὁλόκληρον τὸν ἑαυτόν σου, ὥστε νὰ κατοικήσω μέσα σου, τὰ δὲ μάτια σου ἂς προσέχουν μόνον τὰς ἐντολάς μου καὶ ὄχι τὴν ματαιότητα τοῦ κόσμου.
Παρ. 23,27
πίθος γὰρ τετρημένος ἐστὶν ἀλλότριος οἶκος, καὶ φρέαρ στενὸν ἀλλότριον·
Κολιτσάρα
Τρύπιο πιθάρι εἶναι τὸ ξένο ἁμαρτωλὸ σπίτι, ποὺ ὅσα καὶ ἂν ἐξοδεύσῃς δὲν θὰ ἠμπορέσῃς νὰ τὸ γεμίσῃς. Στενὸ εἶναι τὸ ξένο πηγάδι, ἀπὸ τὸ ὁποῖον δὲν θὰ μπορέσῃς νὰ βγῇς.
Τρεμπέλα
Πρόσεχε, παιδί μου· διότι πιθάρι τρύπιο εἶναι τὸ ξένο σπίτι (τὸ σπίτι τῆς πόρνης ἢ τῆς μοιχαλίδος)· πιθάρι τρύπιο, διότι θὰ ἐξοδεύῃς ἀδιακόπως δι’ αὐτὸ καὶ ὑγείαν καὶ δυνάμεις καὶ χρήματα καὶ ὑπόληψιν Καὶ σὰν πηγάδι στενὸ καὶ ξένον εἶναι τὸ σπίτι της καὶ δύσκολα θὰ ξεκολλήσῃς ἀπὸ αὐτό.
Παρ. 23,28
οὗτος γὰρ συντόμως ἀπολεῖται, καὶ πᾶς παράνομος ἀναλωθήσεται.
Κολιτσάρα
Ἔχε ὑπ’ ὄψιν σου ὅτι αὐτὸς ὁ ἁμαρτωλὸς οἶκος συντόμως θὰ καταλήξῃ εἰς καταστροφὴν καὶ ὄλεθρον καὶ μαζῆ του θὰ ἀφανισθῇ καὶ κάθε παραβάτης τοῦ θείου νόμου.
Τρεμπέλα
Κινδυνεύεις διὰ τοῦτο νὰ πνιγῇς εἰς τὸ πηγάδι αὐτό. Διότι ὁ ἄσωτος καὶ φιλήδονος σύντομα θὰ ὁδηγηθῇ εἰς τὴν καταστροφήν,καὶ κάθε παραβάτῃ, τοῦ θείου νόμου θὰ ἑξαφανισθῇ.
Παρ. 23,29
τίνι οὐαί; τίνι θόρυβος; τίνι κρίσεις; τίνι δὲ ἀηδίαι καὶ λέσχαι; τίνι συντρίμματα διακενῆς; τίνος πελιδνοὶ οἱ ὀφθαλμοί;
Κολιτσάρα
Εἰς ποιὸν ταιριάζει τὸ ἀλλοίμονον; Ποιὸς ἀναταράσσεται, θορυβεῖται καὶ φιλονεικεῖ; Ποιὸς συχνάζει εἰς τὰ δικαστήρια καὶ εἰσάγεται εἰς δίκας; Ποιὸς προκαλεῖ τὴν ἀηδίαν μὲ τοὺς ἐμετοὺς καὶ τὰς μωρολογίας του καὶ χάνει τὸν καιρόν του εἰς φλυαρίας καὶ ἀνοησίας; Εἰς ποιὸν πληγαὶ καὶ συντρίμματα χωρὶς λόγον; Τίνος εἶναι ὠχρὰ καὶ κινδυνεύουν νὰ σβήσουν τὰ μάτια;
Τρεμπέλα
Εἰς ποῖον ταιριάζει τὸ ἀλλοίμονον; Ποῖος ἐξάπτεται καὶ δημιουργεῖ θορύβους; Διὰ ποῖον γίνονται αἱ ἐπικρίσεις καὶ κατηγορίαι τῶν ἀνθρώπων καὶ αἱ δίκαι εἰς τὰ δικαστήρια; Ποῖος προκαλεῖ ἀηδίας ἀπὸ τὴν ζάλην καὶ τοὺς ἐμετούς, τὰς μωρολογίας καὶ τὰς παραισθήσεις; Εἰς ποῖον συμβαίνουν τὰ χωρὶς λόγον κτυπήματα; Τίνος τὰ μάτια εἶναι ὠχρὰ καὶ μαυροκίτρινα καὶ κινδυνεύουν νὰ σβήσουν;
Παρ. 23,30
οὐ τῶν ἐγχρονιζόντων ἐν οἴνοις; οὐ τῶν ἰχνευόντων ποῦ πότοι γίνονται;
Κολιτσάρα
Δὲν εἶναι ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι περνοῦν τὸν καιρόν των κοντὰ εἰς τὰ κρασιά; Δὲν εἶναι ἐκείνων, ποὺ ἀνιχνεύουν νὰ βροῦν, ποῦ γίνονται συγκεντρώσεις διὰ ποτὸν καὶ διασκεδάσεις;
Τρεμπέλα
Δὲν εἶναι ἐκείνων, ποὺ χρονίζουν καὶ βρίσκονται διαρκῶς εἰς τὰ κρασιὰ καὶ τὰ καπηλεῖα; Δὲν εἶναι ἐκείνων, ποὺ ψάχνουν ποὺ θὰ γίνῃ συγκέντρωσις για πιοτό, διασκέδασιν καὶ γλέντι;
Παρ. 23,31
μὴ μεθύσκεσθε ἐν οἴνοις, ἀλλὰ ὁμιλεῖτε ἀνθρώποις δικαίοις καὶ ὁμιλεῖτε ἐν περιπάτοις· ἐὰν γὰρ εἰς τὰς φιάλας καὶ τὰ ποτήρια δῷς τοὺς ὀφθαλμούς σου, ὕστερον περιπατήσεις γυμνότερος ὑπέρου.
Κολιτσάρα
Μὴ πίνετε οἶνον, ὥστε νὰ μεθᾶτε, ἀλλὰ νὰ συναναστρέφεσθε μὲ ἀνθρώπους ἐναρέτους καὶ νὰ συνομιλῆτε εἰς τοὺς περιπάτους σας μὲ αὐτοὺς ἐπὶ σοβαρῶν καὶ μορφωτικῶν θεμάτων. Διότι ἐὰν ρίχνῃς τὰ μάτια σου καὶ δώσῃς τὴν καρδιά σου εἰς τὰς φιάλας τοῦ κρασιοῦ καὶ τὰ ποτήρια, τελευταῖα θὰ καταντήσῃς νὰ γυρίζῃς γυμνότερος ἀπὸ τὸ γουδοχέρι.
Τρεμπέλα
Μὴ μεθᾶτε μὲ κρασιὰ καὶ οἰνοπνεύματα, ἀλλὰ νὰ συναναστρέφεσθε μὲ ἐναρέτους καὶ σώφρονας ἀνθρώπους καὶ νὰ συζητῆτε ἐπὶ σοβαρῶν ζητημάτων εἰς τοὺς περιπάτους σας· διότι, ἐὰν ἔχῃς στηλωμένα καὶ προσκολλημένα τὰ μάτια σου εἰς τὶς μποτίλιες καὶ τὰ ποτήρια καὶ ἀσχολῆσαι διαρκῶς μὲ τὰ μεθυστικὰ ποτά, ἔπειτα ἀπὸ ὀλίγον θὰ καταντήσῃς νὰ γυρίζῃς περισσότερον γυμνὸς ἀπὸ τὸ γουδοχέρι καὶ θὰ δείχνῃς ἔτσι τὴν σωματικὴν καὶ ψυχικὴν σου ἀσχήμιαν.
Παρ. 23,32
τὸ δὲ ἔσχατον ὥσπερ ὑπὸ ὄφεως πεπληγὼς ἐκτείνεται, καὶ ὥσπερ ὑπὸ κεράστου διαχεῖται αὐτῷ ὁ ἰός.
Κολιτσάρα
Τὸ δὲ κατάντημα τοῦ μεθύσου, ὅταν γίνῃ ἀλκολικός, εἶναι σὰν νὰ δαγκώθηκε ἀπὸ δηλητηριῶδες φίδι. Τεντώνεται καὶ παραλύει ὁ ὀργανισμός του, σὰν νὰ ἐχύθη μέσα του δηλητήριον ἀπὸ φίδι μὲ κέρατα.
Τρεμπέλα
Εἰς τὸ τέλος δέ, ὅταν τὸν μέθυσον τὸν κυριεύσῃ ὁ ἀλκοολισμός, σὰν νὰ ἐδαγκώθηκε ἀπὸ φίδι τεντώνεται, σφαδάζει καὶ παραλύει ὁ ὀργανισμός του, καὶ τὸ δηλητήριον διαχύνεται εἰς ὅλον του τὸ σῶμα, σὰν νὰ τὸν ἐπλήγωσε φίδι μὲ κέρατα (ὄφις κεράστης).
Παρ. 23,33
οἱ ὀφθαλμοί σου ὅταν ἴδωσιν ἀλλοτρίαν, τὸ στόμα σου τότε λαλήσει σκολιά,
Κολιτσάρα
Ὅταν εὑρίσκεσαι εἰς κατάστασιν μέθης καὶ τὰ μάτια σου ἰδοῦν μίαν ξένην καὶ ἄγνωστον γυναῖκα, ἀνάψουν δὲ μέσα σου ἐπιθυμίαι πονηραί, τότε τὸ στόμα σου θὰ εἴπῃ χυδαῖα λόγια δι’ αὐτήν.
Τρεμπέλα
Ὅταν δὲ εἶσαι μεθυσμένος καὶ τὰ μάτια σου ἰδοῦν μίαν ξένην καὶ ἄγνωστον γυναῖκα, τότε τὸ στόμα σου θὰ εἴπῃ δι’ αὐτὴν χυδαία λόγια,
Παρ. 23,34
καὶ κατακείσῃ ὥσπερ ἐν καρδίᾳ θαλάσσης καὶ ὥσπερ κυβερνήτης ἐν πολλῷ κλύδωνι.
Κολιτσάρα
Καὶ θὰ κατάκεισαι καὶ θὰ τρικλίζῃς, ὡς ἐὰν εὑρίσκεσαι μέσα εἰς τρικυμιώδη θάλασσαν καὶ σαν κυβερνήτης πλοίου μέσα εἰς μεγάλην θαλασσοταραχήν.
Τρεμπέλα
καὶ θὰ κατάκεισαι ζαλισμένος σὰν εἰς τὸ μέσον τῆς θαλάσσης καὶ θὰ τρικλίζῃς ἀπὸ τὴν τρικυμίαν καὶ τὰ ἀλλεπάλληλα κύματά της· καὶ ἀκόμη θὰ εἶσαι, λόγῳ τῆς μέθης, ὡσὰν κυβερνήτης πλοίου, ὁ ὁποῖος δὲν μπορεῖ νὰ κυβερνήσῃ τὸ πλοῖον του ἕνεκα τῆς σφοδρᾶς θαλασσοταραχῆς.
Παρ. 23,35
ἐρεῖς δέ· τύπτουσί με καὶ οὐκ ἐπόνεσα, καὶ ἐνέπαιξάν μοι, ἐγὼ δὲ οὐκ ᾔδειν· πότε ὄρθρος ἔσται, ἵνα ἐλθὼν ζητήσω μεθ’ ὧν συνελεύσομαι;
Κολιτσάρα
Ὅταν δὲ συνέλθῃς, θὰ λέγῃς μὲ ἔκπληξιν· μὲ ἐκτύπησαν καὶ δὲν ἐπόνεσα, μὲ ἐχλεύασαν καὶ ἐγὼ δὲν ἐκατάλαβα τίποτε. Κυριευμένος δὲ ἀπὸ τὸ πάθος τοῦ κρασιοῦ, θὰ πῇς· πότε θὰ ξημερώσῃ, διὰ νὰ πάω νὰ συναντήσω πάλιν ἐκείνους, μὲ τοὺς ὁποίους θὰ κάμω παρέα εἰς τὸ καπηλειό;
Τρεμπέλα
Ὅταν δὲ κάπως συνέλθῃς ἀπὸ τὴν ζάλην καὶ τὸν σκοτισμὸν τῆς μέθης, θὰ εἴπῃς· μὲ ἐκτύπησαν καὶ δὲν ἐπόνεσα, μὲ ἐνέπαιξαν καὶ ἐγὼ δὲν εἶχα ἰδέαν, δὲν ἐκατάλαβα τίποτε. Παρὰ ταῦτα ὅμως, ἐπειδὴ ἔχεις ὑποδουλωθῇ ἀπὸ τὸ πάθος, θὰ εἴπῃς· πότε θὰ ξημερώσῃ ἐπὶ τέλους, διὰ νὰ μεταβῶ καὶ συναντήσω ἐκείνους, μὲ τοὺς ὁποίους θὰ κάμω παρέα καὶ θὰ ἀρχίσω τὸ ποτόν;
Κεφάλαιο 24
Σημειώση για το κεφάλαιο
Κατά τον Γιαννακόπουλο στο κεφάλαιο αυτό οι στίχοι εμφανίζονται συγκεχυμένοι. Στο Εβραϊκό κείμενο και στη Βουλγάτα οι παρεμβαλλόμενοι στίχοι ανήκουν ως ξεχωριστό κεφάλαιο, Παροιμιών 30. Εδώ ακολουθείται η διάταξη των Ο’.
Παρ. 24,1
Υἱέ, μὴ ζηλώσῃς κακοὺς ἄνδρας μηδὲ ἐπιθυμήσῃς εἶναι μετ’ αὐτῶν·
Κολιτσάρα
Παιδί μου, μὴ ζηλέψῃς ποτὲ τοὺς κακοὺς ἀνθρώπους καὶ τὴν παραστρατημένην ζωήν των. Μὴ ἐπιθυμήσῃς συναναστροφήν μὲ αὐτούς.
Τρεμπέλα
Παιδί μου, μὴ ζηλεύσῃς ποτὲ τὴν ζωὴν τῶν κακῶν ἀνθρώπων, οὔτε νὰ ἐπιθυμήσῃς τὴν συντροφιὰν καὶ συναναστροφήν των·
Παρ. 24,2
ψευδῆ γὰρ μελετᾷ ἡ καρδία αὐτῶν, καὶ πόνους τὰ χείλη αὐτῶν λαλεῖ.
Κολιτσάρα
Διότι τὸ ψεῦδος καὶ τὴν ἁμαρτίαν ἔχουν ὡς θησαυρὸν καὶ μελέτην τῆς καρδίας των. Τὰ δὲ χείλη των ἐκστομίζουν λόγια, ποὺ προξενοῦν θλίψεις καὶ στενοχωρίας.
Τρεμπέλα
διότι αὐτοὶ σχεδιάζουν μὲ τὸν νοῦν των μάταια καὶ βλαβερὰ καὶ τὰ χείλη τῶν ἐκστομίζουν ὕβρεις, ποὺ προξενοῦν λύπην εἰς τοὺς ἄλλους.
Παρ. 24,3
μετὰ σοφίας οἰκοδομεῖται οἶκος καὶ μετὰ συνέσεως ἀνορθοῦται.
Κολιτσάρα
Μὲ τὴν ἀληθινὴν σοφίαν, μὲ τὴν εὐλάβειαν καὶ τὸν φόβον δηλαδὴ τοῦ Θεοῦ, θεμελιώνεται καὶ κτίζεται ἕνα σπίτι· μὲ τὴν σύνεσιν δὲ ἀνορθώνεται καὶ προοδεύει ἡ οἰκογένεια.
Τρεμπέλα
Μὲ τὸν φόβον τοῦ Θεοῦ κτίζεται στερεὸν καὶ καλὰ θεμελιωμένον σπίτι καὶ μὲ τὴν σύνεσιν καὶ φρονιμάδα ἀνορθώνεται καὶ προκύπτει.
Παρ. 24,4
μετὰ αἰσθήσεως ἐμπίπλανται ταμιεῖα ἐκ παντὸς πλούτου τιμίου καὶ καλοῦ.
Κολιτσάρα
Μὲ τὴν ὀρθὴν καὶ δικαίαν γνῶσιν γεμίζουν αἱ ἀποθῆκαι τοῦ σπιτιοῦ ἀπὸ κάθε τίμιον καὶ καλὸν πλοῦτον.
Τρεμπέλα
Μὲ τὴν εὐσυνειδησίαν καὶ σύνεσιν γεμίζουν αἱ ἀποθῆκαι καὶ τὰ ταμεῖα ἀπὸ κάθε δίκαιον καὶ τίμιον πλοῦτον.
Παρ. 24,5
κρείσσων σοφὸς ἰσχυροῦ καὶ ἀνὴρ φρόνησιν ἔχων γεωργίου μεγάλου.
Κολιτσάρα
Εἶναι καλύτερος καὶ προτιμότερος ὁ σοφὸς ἀπὸ τὸν ἰσχυρόν, καὶ ὁ ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος ἔχει σύνεσιν ἀπὸ ἐκεῖνον ποὺ ἔχει μεγάλο ἀγρόκτημα.
Τρεμπέλα
Εἶναι προτιμότερος καὶ δυνατώτερος ὁ σοφὸς ἀπὸ τὸν παλληκαράν, καὶ ὁ συνετὸς καὶ μυαλωμένος ἀπὸ χωράφι ἐκτεταμένον καὶ ἀπὸ μεγάλην περιουσίαν
Παρ. 24,6
μετὰ κυβερνήσεως γίνεται πόλεμος, βοήθεια δὲ μετὰ καρδίας βουλευτικῆς.
Κολιτσάρα
Μὲ καλὴν στρατηγικὴν καὶ διακυβέρνησιν διεξάγεται ὁ ἐπιτυχὴς πόλεμος. Ἀποτελεσματικὴ δὲ βοήθεια διὰ τὴν κατόρθωσιν τῆς νίκης ἔρχεται ἀπὸ νοῦν συνετόν.
Τρεμπέλα
Ἂν ὑπάρχῃ καλὴ διακυβέρνησις, τότε ὁ πόλεμος διεξάγεται καλῶς καὶ φθάνει εἰς αἴσιον πέρας, ὅπου δὲ ὑπάρχει ἄνθρωπος συνετὸς καὶ μετρημένος, ἀπατελεῖ πολύτιμον βοήθειαν διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τῆς νίκης.
Παρ. 24,7
σοφία καὶ ἔννοια ἀγαθὴ ἐν πύλαις σοφῶν· σοφοὶ οὐκ ἐκκλίνουσιν ἐκ στόματος Κυρίου,
Κολιτσάρα
Ἡ σοφία, ἡ ἀληθὴς γνῶσις καὶ ἡ ὀρθοφροσύνη ὑπάρχουν εἰς τὰς πύλας τῶν πόλεων, ποὺ κατοικοῦν οἱ σοφοί. Οἱ ἀληθινὰ σοφοὶ δὲν ἐκτρέπονται καὶ δὲν παρεκκλίνουν ἀπὸ ὅσα ἔχει λαλήσει τὸ στόμα τοῦ Κυρίου.
Τρεμπέλα
Σοφία καὶ εὐθυκρισία κυριαρχοὺν εἰς τὰς πύλας τῆς πόλεως, εἰς τὴν ὁποίαν κατοικοῦν σοφοὶ καὶ συνετοί. Οἱ πραγματικῶς σοφοὶ δὲν παρεκκλίνουν ἀπὸ ὅσα τὸ σοφὸν στόμα τοῦ Κυρίου παραγγέλλει καὶ ἐντέλλεται
Παρ. 24,8
ἀλλὰ λογίζονται ἐν συνεδρίοις. ἀπαιδεύτοις συναντᾷ θάνατος,
Κολιτσάρα
Καίτοι ὁ καθένας ἀπὸ αὐτοὺς εἶναι σοφός, ἐν τούτοις συσκέπτονται εἰς κοινὰς συνεδριάσεις. Τοὺς ἀμορφώτους κατὰ Θεὸν καὶ ἀδιορθώτους θὰ τοὺς συναντήσῃ ἀσφαλῶς ὁ πρόωρος θάνατος.
Τρεμπέλα
ἀλλὰ συζητοῦν καὶ συσκέπτονται εἰς συνεδριάσεις, διὰ νὰ εὔρουν τὸ ὀρθὸν καὶ τὴν ἀλήθειαν. Τοὺς ψυχικῶς ἀδιαπαιδαγωγήτους καὶ ἀδιορθώτους, τοὺς μὴ ἔχοντας τὴν κατὰ Θεὸν σοφίαν, θὰ συναντήσῃ ὁριστικῶς θάνατος αἰώνιος.
Παρ. 24,9
ἀποθνήσκει δὲ ἄφρων ἐν ἁμαρτίαις. ἀκαθαρσία δὲ ἀνδρὶ λοιμῷ
Κολιτσάρα
Ὁ ἀσύνετος καὶ ἀμετανόητος ἀποθνήσκει μὲ τὰς ἁμαρτίας αὐτοῦ. Μεγάλη ἀκαθαρσία ὑπάρχει εἰς τὸν ψυχικῶς διεφθαρμένον ἄνθρωπον.
Τρεμπέλα
Ὁ ἀνόητος δὲ καὶ ἀσύνετος καὶ ἀδιαπαιδαγώγητος, ἐπειδὴ δὲν μετανοεῖ οὔτε κατὰ τὸ γῆρας, ἀποθνήσκει ἁμαρτωλός. Ἀκαθαρσία δὲ καὶ δυσωδία ὑπάρχει εἰς τὴν ψυχὴν τοῦ ἁμαρτωλοῦ λυμεῶνος.
Παρ. 24,10
ἐμμολυνθήσεται ἐν ἡμέρᾳ κακῇ καὶ ἐν ἡμέρᾳ θλίψεως, ἕως ἂν ἐκλίπῃ.
Κολιτσάρα
Ἀμετανόητος καθὼς εἶναι θὰ μολύνεται ὁλοὲν καὶ περισσότερον καὶ θὰ διαφθείρεται, θὰ περιπίπτῃ συνεχῶς εἰς ἡμέρας κακάς, εἰς ἡμέρας θλίψεως καὶ ὀδύνης, ἕως ὅτου λείψῃ ἀπὸ τὴν γῆν.
Τρεμπέλα
Ὁ ἀκάθαρτος αὐτὸς ἄνθρωπος, ἀντὶ νὰ μετανοήσῃ καὶ καθαρισθῇ ἀπὸ τὴν ἁμαρτίαν, θὰ μολυνθῇ περισότερον καὶ θὰ διαφθαρῇ βλασφημῶν κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ὀργῆς τοῦ Θεοῦ καὶ τῶν δοκιμασιῶν του, μέχρις ὅτου ἔλθῃ ἡ ὥρα νὰ χαθῇ τελείως.
Παρ. 24,11
ῥῦσαι ἀγομένους εἰς θάνατον καὶ ἐκπρίου κτεινομένους, μὴ φείσῃ·
Κολιτσάρα
Μὴ διστασῃς νὰ σώσῃς ἀνθρώπους, ποὺ ὁδηγοῦνται εἰς ἐκτέλεσιν, καὶ μὴ τσιγκουνευθῇς τὰ χρήματα, διὰ νὰ ἐξαγοράσῃς ἐκείνους, ποὺ πρόκειται νὰ φονευθοῦν.
Τρεμπέλα
Γλύτωσε, σῶσε τοὺς ἀθώους, οἱ ὁποῖοι ὁδηγοῦνται ἀδίκως εἰς θάνατον, καὶ ἐξαγόραζε μὲ τὰ χρήματά σου ἐκείνους, ποὺ πρόκειται νὰ φονευθοῦν. Μὴ τσιγγουνευθῇς καὶ μὴ λυπηθῇς τὰ χρήματά σου εἰς τοιαύτας περιστάσεις.
Παρ. 24,12
ἐὰν δὲ εἴπῃς, οὐκ οἶδα τοῦτον, γίνωσκε ὅτι Κύριος καρδίας πάντων γινώσκει, καὶ ὁ πλάσας πνοὴν πᾶσιν, αὐτὸς οἶδε πάντα, ὃς ἀποδίδωσιν ἑκάστῳ κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ.
Κολιτσάρα
Ἐάν, προκειμένου νὰ δικαιολογήσῃς τὴν σκληροκαρδίαν σου, πῇς δὲν ξέρω αὐτὸν τὸν ἀθῷον ποὺ ὁδηγεῖται εἰς τὴν ἐκτέλεσιν, μάθε ὅτι ὁ Κύριος, ποὺ ἔπλασε καρδίας καὶ ἔδωσε πνοὴν εἰς πάντα, γνωρίζει πολὺ καλὰ τὰς καρδίας ὅλων τῶν ἀνθρώπων, ἄρα δὲ καὶ τὴν ἰδικήν σου. Γνωρίζει τὰ πάντα καὶ αὐτὸς ἀνταποδίδει εἰς τὸν καθένα ἀνάλογα μὲ τὰ ἔργα του.
Τρεμπέλα
Ἐὰν ὅμως εἴπῃς· δὲν ἠξεύρω αὐτόν, ποὺ πρόκειται νὰ φονευθῇ ἀδίκως, τότε γνώριζε καλὰ ὅτι ὁ Κύριος ἠξεύρει λεπτομερῶς τὰς καρδίας ὅλων, ἄρα καὶ τὴν ἰδικήν σου ἀπονιὰ καὶ τὰς ψευδεῖς δικαιολογίας σου, καὶ ἐκεῖνος ποὺ ἔπλασε τὰς καρδίας καὶ ἔδωκε πνοὴν ζωῆς εἰς ὅλα τὰ πλάσματά του, αὐτὸς τὰ γνωρίζει ὅλα καὶ θὰ ἀποδώσῃ εἰς τὸν καθένα, ἄρα δὲ καὶ εἰς σέ, κατὰ τὰ ἔργα του.
Παρ. 24,13
φάγε μέλι, υἱέ, ἀγαθὸν γὰρ κηρίον, ἵνα γλυκανθῇ σου ὁ φάρυγξ·
Κολιτσάρα
Παιδί μου, φάγε μέλι, διότι ἡ κηρήθρα εἶναι καλὴ καὶ ὠφέλιμος. Φάγε μέλι, διὰ νὰ γλυκανθῇ ὁ φάρυγξ σου.
Τρεμπέλα
Φάγε μέλι, παιδί μου, διότι ἡ κηρήθρα εἶναι ὡραία, καλὴ καὶ ὠφέλιμος, φάγε διὰ νὰ γλυκανθῇ ὁ φάρυγξ σου. Δηλαδὴ ἄκουε, μελέτα καὶ ἐφάρμοζε τὴν θείαν διδασκαλίαν, ἡ ὁποία εἶναι γλυκεῖα, ὅπως τὸ μέλι, διὰ νὰ εὐφρανθῇ, νὰ ἰατρευθῇ καὶ νὰ χορτάσῃ ἡ ψυχή σου.
Παρ. 24,14
οὕτως αἰσθήσῃ σοφίαν τῇ σῇ ψυχῇ· ἐὰν γὰρ εὕρῃς, ἔσται καλὴ ἡ τελευτή σου, καὶ ἐλπίς σε οὐκ ἐγκαταλείψει.
Κολιτσάρα
Ὅπως ὅμως γλυκαίνεται ὁ φάρυγξ μὲ τὸ μέλι, ἔτσι θὰ αἰσθανθῇς γλυκύτητα μέσα εἰς τὴν καρδίαν σου ἀπὸ τὴν ἀληθινὴν σοφίαν. Διότι ἐὰν τὴν ἀναζητήσῃς καὶ τὴν ἀποκτήσῃς, θὰ εὐτυχήσῃς. Καὶ αὐτὸς ἀκόμη ὁ θάνατός σου θὰ εἶναι ὡραῖος. Δὲν θὰ σὲ ἐγκαταλείψῃ δὲ ποτὲ ἡ ἐλπὶς τῆς αἰωνίου σωτηρίας.
Τρεμπέλα
Ἔτσι ὅπως γλυκαίνεται τὸ στόμα καὶ ὁ φάρυγξ σου μὲ τὸ μέλι, ἔτσι θὰ αἰσθανθῇς καὶ εἰς τὴν ψυχήν σου τὴν γλυκύτητα τῆς θείας σοφίας. Διότι ἐὰν τὴν ἀποκτήσῃς, τότε τὸ τέλος καὶ ὁ θάνατός σου θὰ εἶναι καλὸς καὶ ἡ ἐλπὶς τῆς σωτηρίας δὲν θὰ σὲ ἐγκαταλείψῃ ποτέ.
Παρ. 24,15
μὴ προσαγάγῃς ἀσεβῆ νομῇ δικαίων μηδὲ ἀπατηθῇς χορτασίᾳ κοιλίας·
Κολιτσάρα
Μὴ φέρῃς τὸν ἀσεβῆ εἰς τὸν τόπον, ὅπου κατοικοῦν καὶ διαιτῶνται οἱ δίκαιοι. Μὴ ἀπατηθῇς δὲ ἐκ τοῦ γεγονότος, ὅτι σὲ ἐχόρτασε μὲ καλὰ φαγητά.
Τρεμπέλα
Μὴ φέρῃς κοντὰ στὶς πτωχικὲς κατοικίες τῶν δικαίων τὸν ἀσεβῆ, ποὺ σχεδιάζει τὴν ἑξαφάνισίν των, καὶ μὴ ἀπατηθῇς ἀπὸ τὸ ὅτι ἐχόρτασες τὴν κοιλίαν σου εἰς τὸ τραπέζι, εἰς τὸ ὁποῖον ὑστεροβούλως σὲ ἐκάλεσε, διὰ νὰ σὲ χρησιμοποιήσῃ ὡς ὄργανον τῶν κακῶν σκοπῶν του.
Παρ. 24,16
ἑπτάκις γὰρ πεσεῖται δίκαιος καὶ ἀναστήσεται, οἱ δὲ ἀσεβεῖς ἀσθενήσουσιν ἐν κακοῖς.
Κολιτσάρα
Πολλὲς φορὲς εἶναι δυνατὸν νὰ πέσῃ καὶ νὰ ἀτυχήσῃ ὁ δίκαιος, ἀλλὰ μὲ τὴν βοήθειαν τοῦ Θεοῦ θὰ ἀνορθωθῇ πάλιν. Οἱ ἀσεβεῖς ὅμως θὰ ἐξασθενήσουν καὶ θὰ ἐξαντληθοῦν μέσα εἰς τὰ κακὰ καὶ εἰς τὴν κακότητά των, θὰ πέσουν καὶ δὲν θὰ ἠμπορέσουν νὰ ἀνορθωθοῦν.
Τρεμπέλα
Διότι, ἂν καὶ ὁ δίκαιος ἠμπορεῖ νὰ ἀτυχήσῃ πολλάκις καὶ νὰ τὸν εὕρουν γεγονότα δυσάρεστα, ἐν τούτοις οὐδέποτε θὰ καμφθῇ καὶ οὐδέποτε θὰ συντριβῇ. Τὸν προστατεύει ὁ Θεός. Ἐνῷ οἱ ἀσεβεῖς, καὶ ὅταν ἀκόμη φαίνεται ὅτι προκύπτουν, θὰ ἔλθῃ καιρὸς ποὺ θὰ καταπέσουν καὶ δὲν θὰ ἔχουν τὴν δύναμιν νὰ σηκωθοῦν ἐξ αἰτίας τῶν κακῶν ἔργων των.
Παρ. 24,17
ἐὰν πέσῃ ὁ ἐχθρός σου, μὴ ἐπιχαρῇς αὐτῷ, ἐν δὲ τῷ ὑποσκελίσματι αὐτοῦ μὴ ἐπαίρου·
Κολιτσάρα
Ἐὰν πέσῃ ὁ ἐχθρός σου, μὴ χαιρεκακήσῃς διὰ τὸ πέσιμό του. Καὶ ἂν μὲ τριχλοποδιὰν ἀνατροπῇ, σὺ νὰ μὴ ἀλαζονευθῇς ἀπέναντί του.
Τρεμπέλα
Ἐὰν σκοντάψῃ καὶ πέσῃ ὁ ἐχθρός σου, νὰ μὴ χαρῇς διὰ τὸ πέσιμό του, ἀλλὰ νὰ τὸν συμπαθήσῃς, καὶ ὅταν πεδικλωθῇ καὶ γίνῃ ὑποπόδιον τῶν ἄλλων, σὺ μὴ ἐπαίρεσαι καὶ μὴ τὸ παίρνῃς ἐπάνω σου·
Παρ. 24,18
ὅτι ὄψεται Κύριος καὶ οὐκ ἀρέσει αὐτῷ, καὶ ἀποστρέψει τὸν θυμὸν αὐτοῦ ἀπ’ αὐτοῦ.
Κολιτσάρα
Διότι ὁ παντεπόπτης Κύριος θὰ ἴδῃ αὐτὸ καὶ δὲν θὰ εὐχαριστηθῇ ἀπὸ τὴν διαγωγήν σου καὶ θὰ ἀπομακρύνῃ τὸν θυμὸν του ἀπὸ τὸν ἐχθρόν σου.
Τρεμπέλα
διότι θὰ ἴδῃ ὁ καρδιογνώστης Κύριος τὰ σκληρὰ καὶ ἀπάνθρωπα αἰσθήματά σου, καὶ ἐπειδὴ αὐτὰ δὲν τοῦ ἀρέσουν, θὰ σηκώσῃ τὴν ὀργήν του ἀπὸ ἐκεῖνον καὶ θὰ τὴν στρέψῃ ἐναντίον σου.
Παρ. 24,19
μὴ χαῖρε ἐπὶ κακοποιοῖς, μηδὲ ζήλου ἁμαρτωλούς·
Κολιτσάρα
Μὴ χαίρῃς καὶ μὴ ζηλεύης ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι διαπράττουν τὸ κακόν. Μὴ ζηλεύῃς τοὺς ἁμαρτωλοὺς καὶ τὴν ζωήν των.
Τρεμπέλα
Μὴ χαίρῃς διὰ τοὺς κακοποιοὺς καὶ τὴν εὐημερίαν των καὶ μὴ ζηλεύῃς τὴν πρόοδον καὶ τὴν εὐδοκίμησιν τῶν ἁμαρτωλῶν
Παρ. 24,20
οὐ γὰρ μὴ γένηται ἔκγονα πονηρῷ, λαμπτὴρ δὲ ἀσεβῶν σβεσθήσεται.
Κολιτσάρα
Διότι ὁ ἀμετανόητος ἁμαρτωλὸς δὲν θὰ ἀφήσῃ ἀπογόνους, ἡ δὲ φλόγα τῆς ζωῆς καὶ ἡ λάμψις τῆς δόξης τῶν ἀσεβῶν θὰ σβήσῃ πολὺ σύντομα.
Τρεμπέλα
διότι ὁ ἁμαρτωλὸς δὲν θὰ ἀποκτήσῃ ἀπογόνους. Τὸ γένος του θὰ ἐκλείψῃ καὶ ἡ λαμπάδα καὶ ἡ λάμψις τῶν ἀσεβῶν γρήγορα θὰ σβήσῃ.
Παρ. 24,21
φοβοῦ τὸν Θεόν, υἱέ, καὶ βασιλέα, καὶ μηθετέρῳ αὐτῶν ἀπειθήσῃς·
Κολιτσάρα
Παιδί μου, νὰ σέβεσαι τὸν Θεὸν καὶ τὸν βασιλέα, εἰς κανένα δὲ ἀπὸ αὐτοὺς νὰ μὴ δείξῃς παρακοὴν καὶ ἀπείθειαν.
Τρεμπέλα
Παιδί μου, νὰ φοβῆσαι τὸν Θεὸν καὶ νὰ τιμᾷς τὸν βασιλέα, ποὺ διαχειρίζεται κατὰ πρόνοιαν Θεοῦ τὴν κοσμικὴν ἐξουσίαν, καὶ εἰς κανένα ἀπὸ αὐτοὺς τοὺς δύο νὰ μὴ φανῇς ἀπειθής·
Παρ. 24,22
ἐξαίφνης γὰρ τίσονται τοὺς ἀσεβεῖς, τὰς δὲ τιμωρίας ἀμφοτέρων τίς γνώσεται;
Κολιτσάρα
Διότι αἰφνιδίως καὶ εἰς ὥραν, ποὺ οἱ ἀσεβεῖς δὲν περιμένουν, θὰ τοὺς τιμωρήσουν. Ποιὸς δὲ ξέρει, ποίου εἴδους τιμωρίας θὰ ἐπιβάλουν καὶ οἱ δύο εἰς αὐτούς;
Τρεμπέλα
διότι αὐτοὶ ξαφνικὰ θὰ τιμωρήσουν τοὺς ἀσεβεῖς, τὰς τιμωρίας δέ, ποὺ θὰ ἐπιβάλουν καὶ οἱ δύο, ποῖος ἠμπορεῖ νὰ γνωρίζῃ ἐκ τῶν προτέρων;
Παρ. 24,22α
(Μασ. ΚΘ', 27). λόγον φυλασσόμενος υἱὸς ἀπωλείας ἐκτὸς ἔσται, δεχόμενος δὲ ἐδέξατο αὐτόν.
Κολιτσάρα
Ὁ τηρῶν τὴν ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ θὰ εἶναι μακρὰν καὶ ἀπηλλαγμένος ἀπὸ κάθε τιμωρίαν. Διότι μὲ ὅλην του τὴν προθυμίαν καὶ τὴν καρδίαν ἐδέχθη τὸν λόγον αὐτόν.
Τρεμπέλα
Τὸ παιδὶ ποὺ προσέχει καὶ φυλάσσει τὰς πατρικὰς συμβουλὰς καὶ διατελεῖ ὑπὸ τὸν φόβον τοῦ Θεοῦ, τιμᾷ δὲ καὶ τοὺς ἄρχοντας καὶ τοὺς βασιλεῖς, οὔτε θὰ καταστραφῇ οὔτε θὰ ὑποδουλωθῇ, διότι ἀκριβῶς ἐδέχθη ὁλοψύχως τὰς πατρικὰς συμβουλάς.
Παρ. 24,22β
μηδὲν ψεῦδος ἀπὸ γλώσσης βασιλεῖ λεγέσθω, καὶ οὐδὲν ψεῦδος ἀπὸ γλώσσης αὐτοῦ οὐ μὴ ἐξέλθῃ.
Κολιτσάρα
Κανένα ψέμα ἂς μὴ λεχθῇ ἀπὸ τὸ στόμα σου πρὸς τὸν βασιλέα ἢ τὸν ἄρχοντα. Καὶ αὐτὸς ἔτσι θὰ εἶναι εἰλικρινὴς ἀπέναντί σου καὶ ποτὲ δὲν θὰ σοῦ εἴπῃ ψεύδη.
Τρεμπέλα
Κανένα ψεῦδος μὲ τὴν γλῶσσαν νὰ μὴ λέγεται εἰς τὸν βασιλέα, καὶ τότε κανένα ψεῦδος δὲν θὰ βγῇ καὶ ἀπὸ τὴν ἰδικήν του γλῶσσαν. Ὅπως θὰ εἶσαι σὺ φιλαλήθης ἀπέναντί του, ἔτσι καὶ αὐτὸς θὰ εἶναι εἰλικρινὴς ἀπέναντί σου.
Παρ. 24,22γ
μάχαιρα γλῶσσα βασιλέως καὶ οὐ σαρκίνη, ὃς δ’ ἂν παραδοθῇ, συντριβήσεται·
Κολιτσάρα
Ἡ γλῶσσα τοῦ βασιλέως εἶναι μαχαίρι σκληρὸ καὶ ὄχι μαλακὸ καὶ σαρκῶδες. Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ παραδοθῇ εἰς αὐτήν, θὰ ἐξολοθρευθῇ.
Τρεμπέλα
Ἡ γλῶσσα τοῦ βασιλέως εἶναι ἀληθινὴ μάχαιρα, ὄχι ὅμως ἀπὸ σάρκα, ἀλλὰ μάχαιρα σιδηρᾶ, ὅποιος δὲ παραδοθῇ εἰς αὐτὴν διὰ τὴν ἀνειλικρίνειάν του, θὰ κομματιασθῇ.
Παρ. 24,22δ
ἐὰν γὰρ ὀξυνθῇ ὁ θυμὸς αὐτοῦ, σὺν νεύροις ἀνθρώπους ἀναλίσκει, καὶ ὀστᾶ ἀνθρώπων κατατρώγει, καὶ συγκαίει ὥσπερ φλόξ, ὥστε ἄβρωτα εἶναι νεοσσοῖς ἀετῶν.
Κολιτσάρα
Ὅταν ἀνάψῃ ὁ θυμὸς τοῦ βασιλέως, καταναλίσκει καὶ ἐξαφανίζει τὸ σῶμα μαζῆ καὶ τὰ νεῦρα τῶν ἀνθρώπων. Κατατρώγει τὰ κόκκαλα τῶν ἀνθρώπων καὶ σὰν παμφάγος φλόγα κατακαίει τὸ πᾶν καὶ δὲν ἀφήνει οὔτε ἴχνος κρέατος, τροφὴν διὰ τοὺς νεοσσοὺς τῶν ἀετῶν.
Τρεμπέλα
Διότι ἐὰν ἀνάψῃ καὶ ἐκσπάσῃ ὁ θυμὸς τοῦ βασιλέως, ἐξαφανίζει τοὺς ἀνθρώπους μὲ τὰ νεῦρα των, κατατρώγει τὰ κόκκαλά των καὶ τὰ κατακαίει ὅλα, ὅπως ἡ φωτιά, καὶ τὰ κάμνει τέτοια, ὥστε νὰ μὴ ἠμποροῦν νὰ τὰ φάγουν οὐδὲ αὐτὰ τὰ ἀετόπουλα, οἱ νεοσσοὶ τῶν ἀετῶν, ποὺ εἶναι τόσον λαίμαργα.
Παρ. 24,22ε
(Μασ. Λ', 1). Τοὺς ἐμοὺς λόγους, υἱέ, φοβήθητι, καὶ δεξάμενος αὐτοὺς μετανόει· τάδε λέγει ὁ ἀνὴρ τοῖς πιστεύουσι Θεῷ, καὶ παύομαι·
Κολιτσάρα
Παιδί μου, νὰ εὐλαβηθῇς τὰ λόγια μου καὶ ἀφοῦ τὰ δεχθῇς, νὰ μετανοήσῃς διὰ σφάλματα, τὰ ὁποῖα ἐνδεχομένως διέπραξες. Αὐτὰ τὰ λέγω ἐγὼ ὁ διδάσκαλος εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι πιστεύουν εἰς τὸν Θεὸν καὶ ἀφοῦ τὰ εἴπω, θὰ παύσω νὰ ὁμιλῶ.
Τρεμπέλα
Νὰ εὐλαβηθῇς καὶ νὰ σεβασθῇς, παιδί μου, τὰ λόγια μου, καὶ ἀφοῦ τὰ κάμῃς κτῆμα σου, μετανόει διὰ πᾶσαν παράβασιν αὐτῶν. Αὐτὰ τὰ λέγω ἐγὼ εἰς ὅσους πιστεύουν εἰς τὸν Θεόν, καὶ παύω ἀμέσως νὰ ὁμιλῶ·
Παρ. 24,2
ἀφρονέστατος γάρ εἰμι ἁπάντων ἀνθρώπων, καὶ φρόνησις ἀνθρώπων οὐκ ἔστιν ἐν ἐμοί·
Κολιτσάρα
Ἐγὼ τὸ ἀντιλαμβάνομαι καὶ τὸ φρονῶ, ὅτι ἀπὸ ἀπόψεως ἀνθρωπίνης γνώσεως εἶμαι ὁ περισσότερον ἀμόρφωτος μεταξὺ ὅλων τῶν ἀνθρώπων. Καμμία γνῶσις ἀνθρωπίνη δὲν ὑπῆρχεν εἰς ἐμέ.
Τρεμπέλα
διότι ἐγὼ ἀπὸ ἀπόψεως ἀνθρωπίνης γνώσεως εἶμαι ὁ πλέον ἀμαθής, καὶ δὲν ὑπάρχει εἰς ἐμὲ σοφία καὶ σύνεσις ἀνθρωπίνη· ὑπολείπομαι πολὺ ἀπὸ ὅλους.
Παρ. 24,3
Θεὸς δεδίδαχέ με σοφίαν, καὶ γνῶσιν ἁγίων ἔγνωκα.
Κολιτσάρα
Ἀλλὰ ὁ Θεὸς μὲ ἐδίδαξε τὴν ἀληθινὴν σοφίαν. Καὶ ἐτσι ἐγὼ ἐγνώρισα καὶ κατενόησα τὴν γνῶσιν καὶ σοφίαν τῶν ἁγίων.
Τρεμπέλα
Ὁ Θεὸς μὲ ἔχει διδάξει σοφίαν, καὶ ἔχω γνῶσιν περὶ τῶν ἁγίων μυστηρίων καὶ ἀληθειῶν.
Παρ. 24,4
τίς ἀνέβη εἰς τὸν οὐρανὸν καὶ κατέβη; τίς συνήγαγεν ἀνέμους ἐν κόλπῳ; τίς συνέστρεψεν ὕδωρ ἐν ἱματίῳ; τίς ἐκράτησε πάντων τῶν ἄκρων τῆς γῆς; τί ὄνομα αὐτῷ, ἢ τί ὄνομα τοῖς τέκνοις αὐτοῦ;
Κολιτσάρα
Ποιὸς ἀνέβηκεν εἰς τὸν οὐρανόν; Καὶ ποιὸς κατέβηκεν ἀπὸ ἐκεῖ εἰς τὴν γῆν; Μόνον ὁ Θεὸς ὁ πανταχοῦ παρών. Ποιὸς ἠμπορεῖ νὰ συμμαζεύσῃ τοὺς ἀνέμους εἰς τὸν κόλπον του; Ποιὸς ἔχει τὴν δύναμιν νὰ συμμαζέψῃ καὶ νὰ τυλίξῃ τὸ νερὸ μέσα εἰς ἱμάτιον; Ποιὸς ἐκυριάρχησε καὶ κυριαρχεῖ εἰς τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν ἀπὸ τὸ ἕνα ἄκρον ἕως εἰς τὸ ἄλλο; Ποιὸ εἶναι τὸ ὄνομά του, μὲ τὸ ὁποῖον νὰ τὸν καλέσω; Ἢ πῶς ὀνομάζονται τὰ τέκνα του, τὰ δημιουργήματά του; Αὐτὸς καὶ μόνος τὰ γνωρίζει.
Τρεμπέλα
Ποῖος ἀνέβη εἰς τὸν οὐρανὸν καὶ κατέβη ἀπὸ ἐκεῖ; Ὁ Θεός, ὁ πανταχοῦ παρών. Ποῖος ἐμάζευσε τοὺς ἀνέμους εἰς τὴν ἀγκάλην του; Ποῖος ἐμάζευσε τὸ ἔνδυμά του καὶ εἰς αὐτὸ περιέλαβεν ὅλα τὰ ὕδατα σὰν σὲ ἀσκί; Ποῖος κυριαρχεῖ ἀπ’ ἄκρου εἰς ἄκρον τῆς γῆς; Ὁ Θεὸς ὁ παντοδύναμος. Ποῖον εἶναι τὸ ὄνομά του; Ἄγνωστον καὶ ἀπρόσιτον εἰς τοὺς θνητοὺς ἀνθρώπους. Ἡ ποῖον εἶναι τὸ ὄνομα τοῦ Μονογενοῦς Υἱοῦ του καὶ τῶν κατὰ χάριν τέκνων του;
Παρ. 24,5
πάντες γὰρ λόγοι Θεοῦ πεπυρωμένοι, ὑπερασπίζει δὲ αὐτὸς τῶν εὐλαβουμένων αὐτόν.
Κολιτσάρα
Διότι ὅλοι οἱ λόγοι τοῦ Θεοῦ εἶναι ὁλοκάθαροι σὰν τὸ χρυσάφι, ποὺ βγαίνει ἀπὸ τὸ καμίνι τῆς φωτιᾶς. Ὁ Κύριος ὑπερασπίζει καὶ προστατεύει πάντοτε ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τὸν εὐλαβοῦνται.
Τρεμπέλα
Διότι ὅλα τὰ λόγια καὶ αἱ ὑποσχέσεις τοῦ Θεοῦ ἔχουν περασθῇ ἀπὸ τὸ καμίνι τῆς δοκιμασίας καὶ εὑρέθησαν ἀπὸ τὴν πεῖραν τῶν γενεῶν πάντοτε ἀληθινὰ καὶ γνήσια, ὁ δὲ Θεὸς ὑπερασπίζει ὅσους τὸν σέβονται.
Παρ. 24,6
μὴ προσθῇς τοῖς λόγοις αὐτοῦ, ἵνα μὴ ἐλέγξῃ σε καὶ ψευδὴς γένῃ.
Κολιτσάρα
Πρόσεξε νὰ μὴ προσθέσῃς τίποτε εἰς τὰς ἐντολὰς τοῦ Κυρίου, διὰ νὰ μὴ σὲ ἐλέγξῃ καὶ σὲ ἀποδείξῃ ὅτι εἶσαι ψευδολόγος.
Τρεμπέλα
Νὰ μὴ προσθέσῃς τίποτε εἰς τὰ λόγια τοῦ Θεοῦ, δηλαδὴ μὴ τὰ νοθεύσῃς, διὰ νὰ μὴ σὲ ἐλέγξῃ καὶ ἀποδειχθῇς ἀνάξιος τοῦ Θεοῦ καὶ ψεύστης, ἀποδοκιμασμένος ἀπὸ αὐτόν.
Παρ. 24,7
δύο αἰτοῦμαι παρὰ σοῦ, μὴ ἀφέλῃς μου χάριν πρὸ τοῦ ἀποθανεῖν με·
Κολιτσάρα
Κύριε, δύο πράγματα ἔχω νὰ ζητήσω ἀπὸ σέ. Πρῶτον νὰ μὴ ἀφαιρέσῃς ἀπὸ ἐμὲ τὴν χάριν σου, πρὶν ἀποθάνω, ἀλλὰ νὰ τὴν ἀφήσῃς παντοτεινὰ μαζῆ μου.
Τρεμπέλα
Θεέ μου, δύο πράγματα ζητῶ ἀπὸ Σέ· Σὲ παρακαλῶ μὴ ἀφαιρέσῃς καὶ μὴ ἀποστερήσῃς τὴν χάριν σου καὶ τὴν εὔνοιάν σου ἀπ’ ἐμοῦ, ἐφ’ ὅσον ζῶ καὶ προτοῦ ἀποθάνω.
Παρ. 24,8
μάταιον λόγον καὶ ψευδῆ μακράν μου ποίησον, πλοῦτον δὲ καὶ πενίαν μή μοι δῷς, σύνταξον δέ μοι τὰ δέοντα καὶ τὰ αὐτάρκη,
Κολιτσάρα
Δεύτερον νὰ ἀπομακρύνῃς ἀπὸ ἐμὲ ματαιολογίας, ἀπάτας καὶ ψευδολογίας. Δὲν θέλω δὲ νὰ μοῦ δώσῃς οὔτε πολὺν πλοῦτον, οὔτε πτωχείαν. Δός μου τὰ ἀπαραίτητα, ὅσα εἶναι ἀρκετὰ καὶ ὅσα μοῦ χρειάζονται διὰ τὴν συντήρησίν μου.
Τρεμπέλα
Διῶξε μακριὰ ἀπὸ ἐμὲ τὴν ματαιολογίαν τῆς ψεύτικης φιλοσοφίας καὶ τοὺς πλανεμένους λόγους τῶν ψευδοπροφητῶν καὶ αἱρετικῶν. Μὴ μοῦ δώσῃς οὔτε πλοῦτον, ἀλλ’ οὔτε καὶ ἀνέχειαν· χάρισέ μου δὲ τὰ ἀπαραίτητα καὶ ὅσα μοῦ χρειάζονται διὰ νὰ συντηροῦμαι, χωρὶς νὰ ἔχω τὴν ἀνάγκην ἄλλων,
Παρ. 24,9
ἵνα μὴ πλησθεὶς ψευδὴς γένωμαι καὶ εἴπω· τίς με ὁρᾶ; ἢ πενηθεὶς κλέψω καὶ ὀμόσω τὸ ὄνομα τοῦ Θεοῦ.
Κολιτσάρα
Δὲν θέλω νὰ ἔχω πολὺν πλοῦτον, διότι φοβοῦμαι, μήπως μέσα εἰς τὰ ἄφθονα αὐτὰ ἀγαθὰ ἀποδειχθῶ ψευδὴς ἀπέναντι τῶν ἀνθρώπων καὶ εἴπω· ποιὸς μὲ βλέπει; Δὲν θέλω πάλιν πτωχείαν, διότι φοβοῦμαι, μήπως ἐπάνω εἰς τὴν στέρησιν καὶ τὴν πεῖναν κλέψω καὶ ὁρκισθῶ ψευδῶς εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Κυρίου.
Τρεμπέλα
διὰ νὰ μὴ χορτάσω καὶ ὑπερηφανευθῶ ἀπὸ τὸν πλοῦτον καὶ εἴπω· ποῖος μὲ βλέπει; Ἡ μήπως λόγῳ τῆς πτωχείας πεινάσω καὶ γίνω κλέπτης καὶ ὁρκισθῶ εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Θεοῦ, καταντήσω δὲ οὕτως εἰς ἀσέβειαν.
Παρ. 24,10
μὴ παραδῷς οἰκέτην εἰς χεῖρας δεσπότου, μήποτε καταράσηταί σε καὶ ἀφανισθῇς.
Κολιτσάρα
Μὴ παραδώσῃς δοῦλον, ποὺ ζητεῖ τὴν προστασίαν σου, εἰς τὰ χέρια τοῦ κυρίου του, διὰ νὰ μὴ σὲ καταρασθῇ ὁ ταλαίπωρος αὐτὸς δοῦλος καὶ καταστραφῇς.
Τρεμπέλα
Δοῦλον, ὁ ὁποῖος ἐδραπέτευσε λόγῳ τῆς κακομεταχειρίσεως ποὺ ὑφίστατο, μὴ τὸν παραδώσῃς εἰς τὰ χέρια τοῦ ἀγρίου καὶ τυραννικοῦ κυρίου του, διὰ νὰ μὴ σὲ καταρασθῇ ὁ δυστυχὴς αὐτὸς ἄνθρωπος καὶ ὁ Θεὸς σὲ ἀφανίσῃ διὰ τὴν ἀπανθρωπίαν καὶ ἀσπλαγχνίαν σου.
Παρ. 24,11
ἔκγονον κακὸν πατέρα καταρᾶται, τὴν δὲ μητέρα οὐκ εὐλογεῖ.
Κολιτσάρα
Κακὸν καὶ κακοαναθρεμμένον παιδὶ καταρᾶται τὸν πατέρα του, δὲν ἐπαινεῖ δὲ καὶ δὲν τιμᾷ τὴν μητέρα του.
Τρεμπέλα
Τὸ κακὸ παιδὶ εἶναι ἄστοργον· καταρᾶται καὶ ὑβρίζει τὸν πατέρα του, εἰς δὲ τὴν μητέρα του δὲν λέγει καλὸν καὶ εὐγνώμονα λόγον.
Παρ. 24,12
ἔκγονον κακὸν δίκαιον ἑαυτὸν κρίνει, τὴν δ’ ἔξοδον αὐτοῦ οὐκ ἀπένιψεν.
Κολιτσάρα
Κακὸν καὶ κακοαναθρεμμένον παιδὶ θεωρεῖ τὸν ἑαυτόν του δίκαιον καὶ καθαρόν, ἐνῷ δὲν ἔχει πλύνει οὔτε τὸν ἀφεδρῶνα του.
Τρεμπέλα
Τὸ κακὸ παιδὶ εἶναι ἕνας ὑποκριτής, ἕνας φαρισαῖος, ποὺ δικαιώνει τὸν ἑαυτόν του. Θεωρεῖ τὸν ἑαυτόν του καθαρὸν καὶ δίκαιον δὲν ἐκαθαρίσθη ὅμως, ἀλλὰ παραμένει γεμᾶτον ἀκαθαρσίαν, τὴν ὁποίαν δὲν ἀπέβαλεν ἀπὸ τὸ ἔντερόν του.
Παρ. 24,13
ἔκγονον κακὸν ὑψηλοὺς ὀφθαλμοὺς ἔχει, τοῖς δὲ βλεφάροις αὐτοῦ ἐπαίρεται.
Κολιτσάρα
Κακὸν καὶ κακοαναθρεμμένον παιδὶ ἔχει ἀλαζονικὰ τὰ μάτια του, σηκώνει ὑψηλὰ τὰ βλέφαρά του καὶ ὑπερηφανεύεται.
Τρεμπέλα
Τὸ κακὸ παιδὶ εἶναι ἐπηρμένον καὶ ἀλαζονικόν· ἔχει μάτια, τὰ ὁποῖα μαρτυροῦν ὑπερηφάνειαν, καὶ μὲ τὰ βλέφαρά του δείχνει τὴν ἔπαρσίν του.
Παρ. 24,14
ἔκγονον κακὸν μαχαίρας τοὺς ὀδόντας ἔχει καὶ τὰς μύλας τομίδας, ὥστε ἀναλίσκειν καὶ κατεσθίειν τοὺς ταπεινοὺς ἀπὸ τῆς γῆς καὶ τοὺς πένητας αὐτῶν ἐξ ἀνθρώπων.
Κολιτσάρα
Κακὸν καὶ κακοαναθρεμμένον παιδὶ ἔχει τὰ δόντια του σὰν μαχαίρια καὶ τὰς ὀδοντοστοιχίας τοῦ στόματός του σὰν κοπίδια, ὥστε ἀσυνειδήτως νὰ καταναλίσκῃ καὶ νὰ κατατρώγῃ ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους τῆς γῆς τοὺς ἀδυνάτους, τοὺς ἀσήμους καὶ τοὺς πτωχούς.
Τρεμπέλα
Τὸ κακὸ παιδὶ εἶναι ἅρπαξ καὶ πλεονέκτης· ἔχει τὰ δόντια του σὰν μαχαίρια καὶ τὰς σιαγόνας του σὰν λεπίδια, ὥστε νὰ κόβη, νὰ κατατρώγῃ τὰς σάρκας καὶ νὰ ἀπομυζᾷ τὸ αἷμα τῶν ἀδυνάτων, τῶν ἀπροστατεύτων καὶ τῶν πτωχῶν τῆς γῆς.
Παρ. 24,23
(Μασ. ΚΔ', 23). Ταῦτα δὲ λέγω ὑμῖν τοῖς σοφοῖς ἐπιγινώσκειν· αἰδεῖσθαι πρόσωπον ἐν κρίσει οὐ καλόν.
Κολιτσάρα
Αὐτὰ τὰ λέγω πρὸς γνῶσιν εἰς σᾶς τοὺς συνετοὺς δικαστάς. Δὲν εἶναι δίκαιον καὶ ὀρθὸν νὰ ὑποστέλλεσθε ἀπὸ πρόσωπα κατὰ τὴν διεξαγωγὴν τῆς δίκης.
Τρεμπέλα
Αὐτὰ δὲ λέγω διὰ νὰ τὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας σεῖς, ποὺ μὲ σοφίαν καὶ σύνεσιν καλεῖσθε νὰ δικάζετε· τὸ νὰ ἐντρέπεσθε καὶ να ὑπολογίζετε πρόσωπα κατὰ τὴν ἔκδοσιν τῆς δικαστικῆς ἀποφάσεως καὶ να προσωποληπτῆτε, αὐτὸ δὲν εἶναι καλόν.
Παρ. 24,24
ὁ εἰπὼν τὸν ἀσεβῆ· δίκαιός ἐστιν, ἐπικατάρατος λαοῖς ἔσται καὶ μισητὸς εἰς ἔθνη·
Κολιτσάρα
Ὁ δικαστής, ποὺ θὰ ἐκδώσῃ ἀπόφασιν ὅτι ὁ ἄδικος εἶναι δίκαιος, αὐτὸς θὰ εἶναι κατηραμένος μεταξὺ τῶν λαῶν καὶ μισητὸς εἰς τὰ ἔθνη.
Τρεμπέλα
Ὁ δικαστὴς ποὺ θὰ εἴπῃ ὅτι ὁ ἀσεβὴς καὶ ὁ παράνομος εἶναι δίκαιος καὶ ἀθῶος, θὰ γίνῃ κατηραμένος εἰς κάθε λαὸν καὶ μισητὸς εἰς ὅλον τὸν κοσμον·
Παρ. 24,25
οἱ δὲ ἐλέγχοντες βελτίους φανοῦνται, ἐπ’ αὐτοὺς δὲ ἥξει εὐλογία·
Κολιτσάρα
Ὅσοι ὅμως κρίνουν καὶ δικάζουν ἀνεπηρέαστα καὶ μὲ δικαιοσύνην, θὰ ἀναδεικνύωνται ὡς δικασταὶ ὁλονὲν καὶ καλύτεροι, καὶ εἰς αὐτοὺς θὰ ἔρχεται ἡ εὐλογία τοῦ Θεοῦ.
Τρεμπέλα
οἱ δὲ δικασταὶ ποὺ δικάζουν μὲ δικαιοσύνην καὶ ἐλέγχουν μὲ θάρρος τὴν παρανομίαν, θὰ ἀποδειχθοῦν καλύτεροι καὶ εἰς αὐτοὺς θὰ ἔλθῃ ὁ ἔπαινος καὶ ἡ εὐλογία τῶν ἀνθρώπων καὶ τοῦ οὐρανοῦ.
Παρ. 24,26
χείλη δὲ φιλήσουσιν ἀποκρινόμενα λόγους ἀγαθούς.
Κολιτσάρα
Καὶ οἱ ἄνθρωποι θὰ ἐκτιμήσουν καὶ θὰ ἀγαπήσουν τὸν δικαστήν, τοῦ ὁποίου τὸ στόμα βγάζει δικαίας ἀποφάσεις.
Τρεμπέλα
Οἱ ἄνθρωποι δὲ θὰ ἀγαπήσουν καὶ θὰ ἐκτιμήσουν τὰ χείλη τοῦ δικαστοῦ, ποὺ κρίνουν ὀρθὰ καὶ ἐκδίδουν ἀποφάσεις δικαίας.
Παρ. 24,27
ἑτοίμαζε εἰς τὴν ἔξοδον τὰ ἔργα σου καὶ παρασκευάζου εἰς τὸν ἀγρὸν καὶ πορεύου κατόπισθέν μου καὶ ἀνοικοδομήσεις τὸν οἶκόν σου.
Κολιτσάρα
Φρόντιζε πάντοτε νὰ ἀποπερατώνῃς τὰ ἔργα σου, νὰ ἑτοιμάζεσαι πάντοτε προκειμένου νὰ πορευθῇς εἰς καλλιέργειαν τοῦ ἀγροῦ σου. Ἔλα κοντὰ ἀπὸ ἐμέ, ἀκολούθησε τὸν δρόμον, τὸν ὁποῖον ἐγὼ σοῦ χαράσσω, καὶ ἔτσι θὰ ἠμπορέσῃς νὰ κτίσῃς τὸ σπίτι σου καὶ νὰ ἀναδείξῃς τὴν οἰκογένειάν σου.
Τρεμπέλα
Φρόντιζε νὰ ἀποπερατώνῃς τὶς δουλειές σου· μὴ τὶς ἀφήνῃς ἡμιτελεῖς. Ἑτοιμάζου διὰ τὸ χωράφι ἢ διὰ τὸ ὁποιονδήποτε ἐπάγγελμά σου καὶ ἔλα κοντά μου, ἄφησε τὸν Θεὸν νὰ σὲ ὁδηγῇ καὶ ἔσο συνετός· ἔτσι θὰ ἠμπορέσῃς νὰ νοικοκυρευθῇς καὶ νὰ κτίσῃς τὸ σπίτι σου.
Παρ. 24,28
μὴ ἴσθι ψευδὴς μάρτυς ἐπὶ σὸν πολίτην, μηδὲ πλατύνου σοῖς χείλεσι.
Κολιτσάρα
Ποτὲ νὰ μὴ γίνῃς ψευδομάρτυς ὑπὲρ ἢ κατὰ τοῦ συμπολίτου σου, οὔτε νὰ μεγαλοποιῇς τὰ γεγονότα, ποὺ καταθέτεις.
Τρεμπέλα
Μὴ ψευδομαρτυρήσῃς κατὰ τοῦ συμπολίτου σου καὶ μὴ ἀνοίγῃς τὰ χείλη σου καὶ μεγαλοποιῇς τὸ πταῖσμα του.
Παρ. 24,29
μὴ εἴπῃς· ὃν τρόπον ἐχρήσατό μοι, χρήσομαι αὐτῷ, τίσομαι δὲ αὐτὸν ἅ με ἠδίκησεν.
Κολιτσάρα
Ποτέ, οὔτε προκειμένου περὶ τοῦ ἐχθροῦ σου, νὰ μὴ εἴπῃς· Κατὰ τὸν τρόπον, ποὺ μοῦ ἐφέρθη, θὰ τοῦ φερθῶ καὶ ἐγώ. Θὰ τὸν ἐκδικηθῶ δι’ ὅσα μὲ ἔχει ἀδικήσει!
Τρεμπέλα
Οὔτε νὰ σκεφθῇς καὶ νὰ εἴπῃς· ὅπως μου ἐφέρθη αὐτός, ἔτσι θὰ τοῦ φερθῶ καὶ ἐγώ, καὶ θὰ πληρώσῃ ὅσα μὲ ἠδίκησεν ἕως τώρα.
Παρ. 24,30
ὥσπερ γεώργιον ἀνὴρ ἄφρων, καὶ ὥσπερ ἀμπελὼν ἄνθρωπος ἐνδεὴς φρενῶν·
Κολιτσάρα
Ὁ ἀσύνετος ἄνθρωπος ὁμοιάζει μὲ ἕνα χωράφι καὶ ὁ φτωχὸς ἀπὸ μυαλὸ μὲ ἕνα ἀμπελῶνα.
Τρεμπέλα
Ὁ ἀσύνετος καὶ ἀνόητος εἶναι ὅπως τὸ χωράφι, καὶ ὁ ὀκνηρὸς καὶ ὁ τεμπέλης ὅπως τὸ ἀμπέλι.
Παρ. 24,31
ἐὰν ἀφῇς αὐτόν, χερσωθήσεται καὶ χορτομανήσει ὅλος καὶ γίνεται ἐκλελειμμένος, οἱ δὲ φραγμοὶ τῶν λίθων αὐτοῦ κατασκάπτονται.
Κολιτσάρα
Ἐὰν ἀφήσῃς αὐτὸν ἀκαλλιέργητον καὶ ἀπεριποίητον θὰ μεταβληθῇ εἰς χέρσον ἔκτασιν, θὰ γεμίσῃ ὁλόκληρος ἀπὸ ἄγρια χόρτα, θὰ μένῃ ἔρημος καὶ ἐγκαταλελειμμένος, οἱ δὲ ξηρότοιχοι, ποὺ τοῦ ἐχρησίμευαν ὡς φράχτες, θὰ πέσουν καὶ θὰ κατασκαφοῦν.
Τρεμπέλα
Ἐὰν ἀφήσῃς τὸ χωράφι καὶ τὸ ἀμπέλι ἀκαλλιέργητον καὶ ἄφρακτον, θὰ γίνῃ χέρσον καὶ θὰ γεμίσῃ ἀπὸ ἀγριόχορτα, θὰ μείνῃ ἔρημον καὶ ἐγκαταλελειμμένον, οἱ δὲ λίθινοι φράχτες του θὰ καταστραφοῦν καὶ θὰ πέσουν.
Παρ. 24,32
ὕστερον ἐγὼ μετενόησα, ἐπέβλεψα τοῦ ἐκλέξασθαι παιδείαν,
Κολιτσάρα
Ὕστερα ἀπὸ αὐτὰ ἐγὼ μετενόησα, καὶ ἀπεφάσισα νὰ ἐκλέξω τὴν πραγματικὴν παιδαγωνίαν καὶ μόρφωσιν.
Τρεμπέλα
Ἔπειτα ὅμως ἐγώ, ὅταν βλέπω τὸν ὀκνηρὸν εἰς αὐτὴν τὴν ἀθλίαν κατάστασιν, μετανοῶ καὶ δὲν τὸν μιμοῦμαι. Προτιμῶ τὴν ἐργατικότητα καὶ τὴν φιλοπονίαν.
Παρ. 24,33
ὀλίγον νυστάζω, ὀλίγον δὲ καθυπνῶ, ὀλίγον δὲ ἐναγκαλίζομαι χερσὶ στήθη·
Κολιτσάρα
Ὁ ὀκνηρὸς λέγει: Νυστάζω ὀλίγον, ἂς κοιμηθῶ ὀλίγον. Σταυρώνω τὰ χέρια μου εἰς τὰ στήθη, κυριαρχούμενος ἀπὸ ὑπνηλίαν καὶ νωθρότητα.
Τρεμπέλα
Ὁ ὀκνηρὸς λέγει· ὀλίγον νυστάζω, ὀλίγον κοιμοῦμαι, ὀλίγον σταυρώνω τὰ χέρια μου καὶ ἀγκαλιάζω τὰ στήθη μου.
Παρ. 24,34
ἐὰν δὲ τοῦτο ποιῇς, ἥξει προπορευομένη ἡ πενία σου καὶ ἡ ἔνδειά σου ὥσπερ ἀγαθὸς δρομεύς.
Κολιτσάρα
Ἐὰν καὶ σὺ πράξῃς ὅ,τι καὶ ὁ ὀκνηρός, θὰ σὲ προφθάσῃ καὶ θὰ σὲ καταλάβῃ ἡ φτώχεια, ἡ δὲ ἀνάγκη θὰ ἔλθῃ σὰν ταχὺς δρομεύς.
Τρεμπέλα
Ἐὰν δὲ κάμνῃς αὐτὸ καὶ σύ, θὰ σὲ προφθάσῃ καὶ θὰ σὲ προσπεράσῃ ἡ φτώχεια, ἡ δυστυχία θὰ σὲ προλάβῃ σὰν γρήγορος δρομεὺς καὶ αὐτὴ θὰ κατακυριεύσῃ ἐξ ὁλοκλήρου τὴν ζωήν σου.
Παρ. 24,15
(Μασ. Λ', 15). Τῇ βδέλλῃ τρεῖς θυγατέρες ἦσαν ἀγαπήσει ἀγαπώμεναι, καὶ αἱ τρεῖς αὗται οὐκ ἐνεπίμπλασαν αὐτήν, καὶ ἡ τετάρτη οὐκ ἠρκέσθη εἰπεῖν· ἱκανόν.
Κολιτσάρα
Ἡ βδέλλα εἶχε τρεῖς πολυαγαπημένος θυγατέρας. Ἀλλὰ καὶ αἱ τρεῖς δὲν ἠμποροῦσαν νὰ τὴν χορτάσουν καὶ ἡ τετάρτη ἐπίσης θυγάτηρ της δὲν κατώρθωσε νὰ κάμῃ τὴν μητέρα της νὰ πῇ: Εἶναι ἀρκετόν, φθάνει.
Τρεμπέλα
Ἡ βδέλλα εἶχε τρεῖς θυγατέρας, τὰς ὁποίας ἠγάπα ὑπερβολικά· καὶ αἱ τρεῖς αὐταὶ δὲν ἐχόρταιναν τὴν ἄπληστον μητέρα των μὲ τὸ νὰ ροφοῦν συνεχῶς αἷμα, καὶ ἡ τετάρτη λόγῳ τῆς ἀπληστίας της δὲν ἠμπόρεσε νὰ εἴπῃ· φθάνει, ἀρκετὸν εἶναι τὸ αἷμα ποὺ ἐρρούφηξα. Ἡ ἁμαρτία εἶναι ἄπληστος, ἐκδηλουμένη τοιαύτη ὡς πρὸς τὸ χρῆμα, ὡς πρὸς τὴν κοιλίαν, ὡς πρὸς τὴν ματαίαν κοσμικὴν δόξαν, ὡς πρὸς τὰ ἀφροδίσια.
Παρ. 24,16
ᾅδης καὶ ἔρως γυναικὸς καὶ γῆ οὐκ ἐμπιπλαμένη ὕδατος καὶ ὕδωρ καὶ πῦρ οὐ μὴ εἴπωσιν· ἀρκεῖ·
Κολιτσάρα
Ἔτσι ἀχόρταστος εἶναι ὁ ᾅδης, ὁ ἔρως τῆς γυναικὸς καὶ ἡ ξηρὰ γῆ, ἡ ὁποία δὲν χορταίνει ἀπὸ τὸ νερὸ τῆς βροχῆς. Ὅπως ἐπίσης ἡ θάλασσα καὶ ἡ φωτιὰ ποτὲ δὲν θὰ ποῦν: Φθάνει, ἡ μὲν διὰ τὸ νερό, ἡ δὲ διὰ τὴν καύσιμον ὕλην.
Τρεμπέλα
Μὲ ἀχορτάστους βδέλλας ὁμοιάζουν ὁ παμφάγος Ἅδης, ὁ ἔρως τῆς γυναικὸς καὶ ἡ γῆ, ἡ ὁποία οὐδέποτε χορταίνει ἀπὸ τὸ νερὸν τῆς βροχῆς· ἡ θάλασσα δὲ καὶ ἡ φωτιὰ δὲν θὰ εἴπουν ποτέ· ἀρκετὸν εἶναι τὸ νερὸν τῶν ποταμῶν, ποὺ ἐκβάλλουν συνεχῶς εἰς ἐμέ· ἀρκετὰ τὰ εὔφλεκτα ὑλικά, τὰ ὁποῖα ρίπτουν ἀδιακόπως εἰς τὰς φλόγας μου.
Παρ. 24,17
ὀφθαλμὸν καταγελῶντα πατρὸς καὶ ἀτιμάζοντα γῆρας μητρός, ἐκκόψαισαν αὐτὸν κόρακες ἐκ τῶν φαράγγων καὶ καταφάγοισαν αὐτὸν νεοσσοὶ ἀετῶν.
Κολιτσάρα
Τὰ μάτια τῶν υἱῶν ἐκείνων, ποὺ περιγελοῦν τὸν πατέρα καὶ κατεξευτελίζουν τὰ γηρατεῖα τῆς μητρός των, οἱ κόρακες ἀπὸ τὰ φαράγγια θὰ τὰ βγάλουν, θὰ τὰ καταφάγουν τὰ νέα πουλιὰ τῶν ἀετῶν.
Τρεμπέλα
Τὸ μάτι τοῦ παιδιοῦ, ποὺ περιγελᾷ τὸν πατέρα του καὶ περιφρονεῖ τὴν γηρασμένην μητέρα του, εἴθε νὰ τὸ ἔβγαζαν ἀπὸ τὴν κόγχην του οἱ κόρακες, ὅταν θὰ εὔρουν τὸ πτῶμα του ἄταφον εἰς τὰς χαράδρας, καὶ εἴθε νὰ τὸ κατεβρόχθιζαν τὰ ἀετόπουλα.
Παρ. 24,18
τρία δέ ἐστι ἀδύνατά μοι νοῆσαι, καὶ τὸ τέταρτον οὐκ ἐπιγινώσκω·
Κολιτσάρα
Τρία πράγματα μοῦ εἶναι ἀδύνατον νὰ τὰ ἐννοήσω. Τὸ δὲ τέταρτον ἀκόμη περισσότερον μοῦ μένει ἀκατάληπτον.
Τρεμπέλα
Ὑπάρχουν τρία πράγματα, τὰ ὁποῖα μοῦ εἶναι ἀδύνατον νὰ διακρίνω καὶ νὰ σημαδεύσω, καὶ τὸ τέταρτον δὲν τὸ ἐννοῶ·
Παρ. 24,19
ἴχνη ἀετοῦ πετομένου καὶ ὁδοὺς ὄφεως ἐπὶ πέτρας καὶ τρίβους νηὸς ποντοπορούσης καὶ ὁδοὺς ἀνδρὸς ἐν νεότητι.
Κολιτσάρα
Πρῶτον τὰ ἴχνη τοῦ ἀετοῦ, ποὺ πετᾷ εἰς τὸν ἀέρα, τὸν δρόμον τοῦ φιδιοῦ ποὺ σέρνεται εἰς τὶς πέτρες, τοὺς δρόμους τοῦ πλοίου ποὺ πλέει εἰς τὴν θάλασσαν, καὶ τὸ περισσότερον ἀκατάληπτον τὰς ἐκτροπὰς τοῦ νέου ἀνθρώπου.
Τρεμπέλα
τὸ πρῶτον εἶναι τὰ ἴχνη τοῦ ἀετοῦ, ὅταν πετᾷ· τὸ δεύτερον ὁ δρόμος τοῦ φιδιοῦ ἐπάνω εἰς τὴν λείαν καὶ γυαλιστερὴν πέτραν· τὸ τρίτον ἡ πορεία τοῦ πλοίου, ποὺ διασχίζει τὸ πέλαγος· καὶ τὸ τέταρτον οἱ δρόμοι τοῦ νέου, ὁ ὁποῖος εἰσῆλθε πλέον εἰς τὴν ἀνδρικὴν ἡλικίαν καὶ ὁ ὁποῖος καταλείπει τοὺς γονεῖς του καὶ ἔρχεται εἰς σχέσιν πρὸς τὴν τέως ἄγνωστόν του παρθένον καὶ συνδέεται ἰσοβίως μαζί της διὰ τοῦ νομίμου γάμου.
Παρ. 24,20
τοιαύτη ὁδὸς γυναικὸς μοιχαλίδος, ἥ, ὅταν πράξῃ, ἀπονιψαμένη, οὐδέν φησι πεπραχέναι ἄτοπον.
Κολιτσάρα
Τέτοιος εἶναι ὁ δρόμος καὶ ὁ τρόπος τῆς μοιχαλίδος γυναικός, ἡ ὁποία, ὅταν διαπράξῃ τὸ ἁμάρτημα, νίπτεται καὶ διαλαλεῖ, ὅτι τίποτε τὸ ἄτοπον δὲν ἔχει διαπράξει.
Τρεμπέλα
Τοιοῦτον μυστήριον ἁμαρτίας κρύπτεται εἰς τὰ βάθη τῆς καρδίας καὶ τοῦ νοῦ τῆς μοιχαλίδος γυναικός, ἡ ὁποία, ὅταν προδώσῃ τὸν νόμιμον σύζυγόν της καὶ ἁμαρτήσῃ μὲ ἄλλους, ἀφοῦ πλυθῇ, παρουσιάζεται ὡς καθαρὰ καὶ λέγει ὅτι δὲν ἔκαμε τίποτε τὸ κακὸν καὶ ἔνοχον!
Παρ. 24,21
διὰ τριῶν σείεται ἡ γῆ, τὸ δὲ τέταρτον οὐ δύναται φέρειν·
Κολιτσάρα
Τρία γεγονότα εἶναι ποὺ συγκλονίζουν τὴν γῆν, τὸ τέταρτον ὅμως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ ὑποφέρῃ κανείς.
Τρεμπέλα
Μὲ τρία πράγματα ἠμπορεῖ νὰ σεισθῇ καὶ νὰ ἀναστατωθῇ ἡ γῆ, καὶ τὸ τέταρτον δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὸ σηκώσῃ. Τὰ τέσσαρα δὲ αὐτά, τὰ ὁποῖα προκαλοῦν σεισμὸν καὶ κοινωνικὴν ἀναστάτωσιν, εἶναι τὰ ἑξῆς:
Παρ. 24,22
ἐὰν οἰκέτης βασιλεύσῃ καὶ ἄφρων πλησθῇ σιτίων
Κολιτσάρα
Πρῶτον· ἐὰν ἔνας κακὸς δοῦλος ἀνέλθῃ εἰς τὸν βασιλικὸν θρόνον. Δεύτερον· ἐὰν ἐνας ἀσύνετος ἄνθρωπος χορτάσῃ ἀπὸ ὑλικὰ ἀγαθά.
Τρεμπέλα
Πρῶτον, ἐὰν ἕνας ἀναξιος δοῦλος ἁρπάση τὰ ἠνία τοῦ κράτους καὶ γίνῃ βασιλεύς, ὁπότε αὐτὸς καθίσταται ἀγέρωχος καὶ τυραννικός· δεύτερον, ἐὰν ὁ ἄμυαλος χορτάσῃ ἀπὸ φαγητά, ὁπότε, ἐπειδὴ δὲν ἠμπορεῖ νὰ κυβερνήσῃ τὸν ἑαυτόν του, θὰ σκάσῃ λόγῳ τῆς λαιμαργίας καὶ τοῦ φόρτου τοῦ στομάχου·
Παρ. 24,23
καὶ οἰκέτις ἐὰν ἐκβάλῃ τὴν ἑαυτῆς κυρίαν καὶ μισητὴ γυνὴ ἐὰν τύχῃ ἀνδρὸς ἀγαθοῦ.
Κολιτσάρα
Τρίτον· ἐὰν μία δούλη διώξῃ τὴν κυρίαν της ἀπὸ τὴν οἰκίαν τοῦ συζύγου. Καὶ τέταρτον ἐὰν μία γυναῖκα ἀξιομίσητος διὰ τὴν διαγωγὴν καὶ τὸν χαρακτῆρα της, πάρῃ σύζυγον ἐνάρετον.
Τρεμπέλα
τρίτον, ἐὰν μία δούλη διώξῃ τὴν κυρίαν της ἀπὸ τὴν περιουσίαν της, ὁπότε γίνεται αὐθάδης καὶ ἀσυνείδητος· καὶ τέταρτον, ὅταν μία γυναῖκα δύστροπος καὶ μισητὴ διὰ τὴν κακίαν της τύχη νὰ πάρῃ καλὸν ἄνδρα, τὸν ὁποῖον θὰ βασανίζῃ καὶ θὰ κατατυραννῇ.
Παρ. 24,24
τέσσαρα δὲ ἐλάχιστα ἐπὶ τῆς γῆς, ταῦτα δέ ἐστι σοφώτερα τῶν σοφῶν·
Κολιτσάρα
Τέσσερα εἶναι τὰ πιὸ μικρὰ ἀπὸ ἀπόψεως σώματος ἐπάνω εἰς τὴν γῆν. Αὐτὰ ὅμως εἶναι σοφώτερα καὶ ἀπὸ τοὺς σοφούς.
Τρεμπέλα
Τέσσαρα δὲ εἶναι τὰ πιὸ μικρὰ εἰς τὴν γῆν, αὐτὰ ὅμως εἶναι σοφώτερα καὶ συνετώτερα ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους, ποὺ θεωροῦν τοὺς ἑαυτούς των σοφούς. Εἶναι δὲ αὐτά:
Παρ. 24,25
οἱ μύρμηκες, οἷς μὴ ἔστιν ἰσχὺς καὶ ἑτοιμάζονται θέρους τὴν τροφήν·
Κολιτσάρα
Πρῶτον οἱ μύρμηκες, εἰς τοὺς ὁποίους δὲν ὑπάρχει ἀξιόλογος σωματικὴ δύναμις, καὶ ὅμως αὐτοὶ σοφώτατα ἑτοιμάζουν κατὰ τὸ διάστημα τοῦ θέρους τὴν τροφήν των δι’ ὅλον τὸ ἔτος.
Τρεμπέλα
Πρῶτον οἱ μύρμηκες, οἱ ὁποῖοι, ἐνῷ δὲν διαθέτουν μεγάλην μυϊκὴν δύναμιν, ἔχουν προβλεπτικότητα καὶ ἑτοιμάζουν κατὰ τὸ θέρος τὴν τροφήν των.
Παρ. 24,26
καὶ οἱ χοιρογρύλλιοι, ἔθνος οὐκ ἰσχυρόν, οἳ ἐποιήσαντο ἐν πέτραις τοὺς ἑαυτῶν οἴκους·
Κολιτσάρα
Δεύτερον· οἱ ἀκανθόχοιροι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀποτελοῦν ὁμάδας ἰσχυράς, μὲ ὅπλα ἀμύνῃς καὶ ἐπιθέσεως, καὶ οἱ ὁποῖοι ἐν τούτοις, ἔχουν κατὰ ἕνα τρόπον σοφὸν ἐκλέξει ὡς κατοικίαν των τοὺς βράχους, ὅπου ζοῦν ἀσφαλεῖς.
Τρεμπέλα
Δεύτερον οἱ χοιρογρύλλιοι, ὁμὰς ἀδυνάτων ζώων, οἱ ὁποῖοι διὰ νὰ ἀποφύγουν τοὺς ἐχθροὺς κατοικοῦν εἰς ἀποκρήμνους βράχους, ὅπου τρυπώνουν ἐν ὥρᾳ κινδύνου καὶ σώζονται.
Παρ. 24,27
ἀβασίλευτόν ἐστιν ἡ ἀκρὶς καὶ στρατεύει ἀφ’ ἑνὸς κελεύσματος εὐτάκτως·
Κολιτσάρα
Τρίτον· αἱ ἀκρίδες αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι ὠργανωμέναι εἰς βασίλειον, δὲν ἔχουν βασιλέα. Καὶ ὅμως ἐκστρατεύουν μὲ τάξιν εἰς τὰς ἐπιδρομάς, ποὺ κάνουν, ὥστε νὰ νομίζῃ κανείς, ὅτι ἔχουν ἐπικεφαλῆς ἕνα, ποὺ τοὺς διατάσσει.
Τρεμπέλα
Τρίτον ἡ ἀκρίς, ἡ ὁποία δὲν ἔχει οὔτε βασιλέα οὔτε ἀρχηγὸν καὶ ἐν τούτοις ἐκστρατεύει μὲ τόσην τάξιν καὶ πειθαρχίαν, ὡσὰν νὰ κινῆται μὲ ἕνα γενικὸν παράγγελμα·
Παρ. 24,28
καὶ καλαβώτης χερσὶν ἐρειδόμενος καὶ εὐάλωτος ὢν κατοικεῖ ἐν ὀχυρώμασι βασιλέως.
Κολιτσάρα
Τέταρτον· ἡ οἰκιακὴ σαύρα, τὸ μολυντήρι, ποὺ στηρίζεται μόνον εἰς τὰς χεῖρας του εἶναι ἄοπλον καὶ εὐκολότατα καταβάλλεται καὶ ἐν τούτοις κατοικεῖ εἰς τὰ ὠχυρωμένα ἀνάκτορα τοῦ βασιλέως.
Τρεμπέλα
καὶ τέταρτον ὁ καλαβώτης (εἶδος ἀράχνης ἢ κατ’ ἄλλους εἶδος σαύρας), ὁ ὁποῖος στηρίζεται καὶ ἀναρριχᾶται μὲ τὰ πόδια του, ποὺ τὰ χρησιμοποιεῖ σὰν χέρια, καὶ ὁ ὁποῖος, ἐνῷ εἶναι τόσον εὔκολον νὰ ἐξοντωθῇ, ἐν τούτοις κατοικεῖ εἰς τὰ ὠχυρωμένα ἀνάκτορα τῶν βασιλέων.
Παρ. 24,29
τρία δέ ἐστιν, ἃ εὐόδως πορεύεται, καὶ τέταρτον, ὃ καλῶς διαβαίνει·
Κολιτσάρα
Τρία ζῷα ὑπάρχουν, τὰ ὁποῖα βαδίζουν μὲ ἀσφάλειαν καὶ μεγαλοπρέπειαν καὶ τέταρτον, τὸ ὁποῖον ἐπίσης κατὰ ὡραῖον τρόπον διαβαίνει.
Τρεμπέλα
Τρία δὲ ὑπάρχουν εἰς τὸν κόσμον, τὰ ὁποῖα βαδίζουν εὔκολα καὶ ἀνεμπόδιστα. Ὑπάρχει καὶ τέταρτον, τὸ ὁποῖον πηγαινοέρχεται ἀρχοντικὰ καὶ ὡραῖα. Εἶναι δὲ αὐτά:
Παρ. 24,30
σκύμνος λέοντος ἰσχυρότερος κτηνῶν, ὃς οὐκ ἀποστρέφεται οὐδὲ καταπτήσσει κτῆνος,
Κολιτσάρα
Τὸ μικρὸ ληοντάρι, τὸ ὁποῖον εἶναι ἰσχυρότερον ἀπὸ ὅλα τὰ ζῶα καὶ δὲν γυρίζει πίσω πρὸ οὐδενὸς ἄλλου ζώου οὔτε καὶ φοβεῖται κανένα ἄλλο ζῶον.
Τρεμπέλα
πρῶτον τὸ μικρὸ λεονταράκι, τὸ δυνατώτερον καὶ ἠγεμονικώτερον ζῶον μεταξὺ τῶν θηρίων, τὸ ὁποῖον οὐδέποτε ὀπισθοχωρεῖ, οὔτε φοβεῖται κανένα ἀπὸ τὰ ζώα·
Παρ. 24,31
καὶ ἀλέκτωρ ἐμπεριπατῶν θηλείαις εὔψυχος καὶ τράγος ἡγούμενος αἰπολίου καὶ βασιλεὺς δημηγορῶν ἐν ἔθνει.
Κολιτσάρα
Δεύτερον· ὁ πετεινός, ὅταν μάλιστα περιπατῇ γενναῖος καὶ μεγαλοπρεπὴς μεταξὺ τῶν ὀρνίθων. Τρίτον· ὁ τράγος ὅταν προπορεύεται τοῦ ποιμνίου. Τέταρτον καὶ ὠραιότερον· ὁ βασιλεὺς ὅταν δημηγορῇ πρὸς τὸν λαόν.
Τρεμπέλα
δεύτερον ὁ πετεινός, ποὺ βαδίζει ὑπερήφανα ἀνάμεσα εἰς τὰς ὄρνιθας καὶ εἶναι ἕτοιμος νὰ τὰς ὑπερασπίσῃ μὲ γενναιότητα ἀπὸ κάθε ἐπιδρομέα· τρίτον ὁ τράγος, ὁ ὁποῖος, ὡς ἄλλος ἡγέτης μὲ πανοπλίαν τὰ κέρατα, βαδίζει ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ ποιμνίου τῶν αἰγῶν κατὰ τρόπον ἐπιβλητικὸν καὶ ἐξουσιαστικὸν καὶ τέταρτον ὁ λαοφίλητος βασιλεύς, ποὺ ὁμιλεῖ καὶ καθοδηγεῖ τὸν λαόν, ὁ ὁποῖος εἶναι συνηθροισμένος γύρω του.
Παρ. 24,32
ἐὰν πρόῃ σεαυτὸν ἐν εὐφροσύνῃ καὶ ἐκτείνῃς τὴν χεῖρά σου μετὰ μάχης, ἀτιμασθήσῃ.
Κολιτσάρα
Ἐὰν ἀφεθῇς εἰς διασκέδασιν τρώγων καὶ πίνων καὶ ἀπλώσῃς ἀπειλητικὸν τὸ χέρι σου πρὸς συμπλοκὴν μὲ κάποιον ἄλλον, θὰ ἐξευτελισθῇς.
Τρεμπέλα
Ἐὰν ἀφήσῃς τὸν ἑαυτόν σου ἀσυγκράτητον κατὰ τὴν διάρκειαν κάποιας διασκεδάσεως καὶ πίῃς περισσότερον τοῦ κανονικοῦ καὶ ἂν ἀπλώσῃς τὸ χέρι σου κατὰ τῶν ἄλλων ἀπειλητικά, θὰ ἀτιμασθῇς καὶ θά δοκιμάσῃς πικρίαν.
Παρ. 24,33
ἄμελγε γάλα, καὶ ἔσται βούτυρον· ἐὰν δὲ ἐκπιέζῃς μυκτῆρας, ἐξελεύσεται αἷμα· ἐὰν δὲ ἐξέλκῃς λόγους, ἐξελεύσονται κρίσεις καὶ μάχαι.
Κολιτσάρα
Ἄρμεξε καὶ κτύπησε τὸ γάλα καὶ θὰ βγάλῃς βούτυρον. Ἐὰν πιέσῃς πολὺ τὸν ρώθωνά σου, θὰ βγάλῃ αἷμα. Ἐτσι, ἐὰν ἀφήνῃς νὰ βγαίνουν ἀπὸ τὸ στόμα σου λόγοι ἀπρεπεῖς καὶ προκλητικοί, θὰ προέλθουν ἀπὸ αὐτοὺς φιλονεικίαι, συμπλοκαὶ καὶ δικαστικαὶ περιπέτειαι.
Τρεμπέλα
Ἄμελγε γάλα καὶ θὰ κάμῃς βούτυρον ἐὰν δὲ πιέζῃς τοὺς ρώθωνάς σου, θὰ βγῇ αἷμα· καὶ ἐὰν βγάζῃς ἀπὸ τὸ στόμα σου κακοὺς λόγους, θὰ γίνῃς προκλητικὸς καὶ θὰ γίνῃς αἰτία νὰ ἀρχίσουν ἀμέσως φιλονικίαι καὶ συμπλοκαί.
Παρ. 24,1
(Μασ. ΛΑ', 1). Οἱ ἐμοὶ λόγοι εἴρηνται ὑπὸ Θεοῦ, βασιλέως χρηματισμός, ὃν ἐπαίδευσεν ἡ μήτηρ αὐτοῦ.
Κολιτσάρα
Τὰ λόγια μου αὐτὰ ἔχουν λεχθῆ ἀπὸ τὸν Θεόν. Εἶναι ἀποκαλυπτικὸν κήρυγμα ἑνὸς βασιλέως, τὸν ὁποῖον ἐπαιδαγώγησε κατὰ Θεὸν ἡ μητέρα του.
Τρεμπέλα
Τὰ λόγια μου αὐτὰ ἔχουν λεχθῇ ἀπὸ τὸν Θεὸν καὶ ὡς θεόπνευστα εἶναι ἀλάνθαστα. Εἶναι προφητικὴ ἀποκάλυψις, ἡ ὁποία ἔγινε εἰς βασιλέα, τὸν ὁποῖον διεπαιδαγώγησε κατὰ Θεὸν ἡ μητέρα του.
Παρ. 24,2
τί, τέκνον, τηρήσεις; τί; ῥήσεις Θεοῦ. πρωτογενές, σοὶ λέγω, υἱέ· τί τέκνον ἐμῆς κοιλίας; τί τέκνον ἐμῶν εὐχῶν;
Κολιτσάρα
Τέκνον μου, τί πρέπει ὀπωσδήποτε νὰ τηρήσῃς; Τί; Λόγια Θεοῦ. Πρωτοτόκόν μου τέκνον, εἰς σὲ ἀπευθύνομαι καὶ λέγω αὐτά. Τί πρέπει νὰ τηρήσῃς, παιδὶ τῶν σπλάγχνων μου; Τί πρέπει νὰ προσέχῃς εἰς τὴν ζωήν σου, παιδὶ τῶν προσευχῶν μου καὶ τῶν ταμάτων, ποῦ ἔχω κάμει πρὸς τὸν Θεόν; Ἄκουσέ με.
Τρεμπέλα
Τί, παιδί μου ἀγαπημένο, τί θὰ φυλάξῃς; Τί; Λόγια Θεοῦ. Εἰς σέ, τὸ πρωτογέννητο παιδί μου, τὰ λέγω αὐτά. Τί, παιδί μου, ποὺ σὲ ἐβάστασα εἰς τὴν κοιλίαν μου, θὰ προσέξῃς; Τί, παιδί μου, διὰ τὸ ὁποῖον τόσας προσευχὰς καὶ ταξίματα ἔκαμα, θὰ φυλάξῃς; Ἄκουσε λοιπόν· θὰ φυλάξῃς τὰ ἀκόλουθα.
Παρ. 24,3
μὴ δῷς γυναιξὶ σὸν πλοῦτον, καὶ τὸν σὸν νοῦν καὶ βίον εἰς ὑστεροβουλίαν.
Κολιτσάρα
Μὴ παραδώσῃς καὶ μὴ ἐμπιστευθῇς τὸν πλοῦτον σου εἰς γυναῖκας, διότι ὕστερα θὰ μεταμεληθῇς πικρὰ διὰ τὴν κατασώτευσιν τοῦ νοῦ καὶ τῆς περιουσίας σου.
Τρεμπέλα
Πρόσεχε ἀπὸ τὰς γυναῖκας· μὴ δίδῃς εἰς αὐτὰς τὸν πλοῦτον καὶ τὸν νοῦν σου. Ἔσο ἐγκρατὴς καὶ μὴ παραδώσῃς τὸν ἑαυτόν σου εἰς σκέψεις καὶ εἰς πράξεις, διὰ τὰς ὁποίας ὕστερα θὰ μετανοήσῃς.
Παρ. 24,4
μετὰ βουλῆς πάντα ποίει, μετὰ βουλῆς οἰνοπότει· οἱ δυνάσται θυμώδεις εἰσίν, οἶνον δὲ μὴ πινέτωσαν,
Κολιτσάρα
Κατόπιν πολλῆς ἐρεύνης καὶ περισκέψεως νὰ προχωρῇς εἰς τὴν πραγματοποίησιν τῶν ἔργων σου. Πίνε οἶνον, ἀλλὰ μετὰ συνέσεως. Πολλοὶ ἄρχοντες εἶναι εὐερέθιστοι καὶ θυμώδεις, διὰ τοῦτο ἃς μὴ πίνουν οἶνον,
Τρεμπέλα
Ἀφοῦ σκεφθῇς καλά, κάμε κάθε τι, ποὺ πρόκειται νὰ ἐνεργήσῃς. Μὲ περίσκεψιν καὶ μὲ μέτρον νὰ πίνῃς οἶνον. Οἱ δυνάσται λόγῳ τῆς αὐταρχικότητός των εἶναι εὐέξαπτοι καὶ θυμώδεις· ἂς μὴ πίνουν λοιπὸν κρασί.
Παρ. 24,5
ἵνα μὴ πιόντες ἐπιλάθωνται τῆς σοφίας καὶ ὀρθὰ κρῖναι οὐ μὴ δύνωνται τοὺς ἀσθενεῖς.
Κολιτσάρα
ἵνα μὴ πίνοντες καὶ εἰς μέθην ἐρχόμενοι χάσουν τὴν σύνεσιν καὶ τὴν εὐθυκρισίαν καὶ δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ κρίνουν καὶ νὰ δικάσουν ὀρθῶς καὶ νὰ ἀποδώσουν τὸ δίκαιον εἰς τοὺς ἀδυνάτους ἀνθρώπους.
Τρεμπέλα
Μήπως, ἀφοῦ πίουν καὶ μεθύσουν, λησμονήσουν τὰς ὑποχρεώσεις των καὶ τὰς ἀπαιτήσεις, ποὺ ἔχει ἀπὸ αὐτοὺς ἡ θεία σοφία, καὶ δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ κρίνουν ὀρθῶς καὶ νὰ ἀθωώσουν τοὺς ἀδυνάτους καὶ ἀνυπερασπίστους.
Παρ. 24,6
δίδοτε μέθην τοῖς ἐν λύπαις καὶ οἶνον πίνειν τοῖς ἐν ὀδύναις,
Κολιτσάρα
Δῶστε ὅμως ὀλίγον οἶνον εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ὑπὸ τὸ κράτος πολλῶν θλίψεων καὶ ἂς πίνουν ὀλίγον οἶνον, ὅσοι κατέχονται ἀπὸ πόνους καὶ ὀδύνας,
Τρεμπέλα
Δίδετε ὀλίγον κρασί εἰς ἐκείνους, ποὺ ἔχουν κυριευθῇ ἀπὸ μεγάλην λύπην καὶ πένθος, καὶ ἂς πίνουν ὀλίγον οἶνον ὅσοι βασανίζονται, διὰ νὰ καταπραϋνθοῦν οἱ πόνοι των,
Παρ. 24,7
ἵνα ἐπιλάθωνται τῆς πενίας καὶ τῶν πόνων μὴ μνησθῶσιν ἔτι.
Κολιτσάρα
διὰ νὰ λησμονήσουν τὴν πτωχείαν των καὶ νὰ μὴ ἐνθυμοῦνται πλέον τοὺς πόνους των.
Τρεμπέλα
διὰ νὰ ξεχάσουν τὴν πτωχείαν των καὶ νὰ μὴ ἐνθυμοῦνται πλέον τοὺς πόνους των.
Παρ. 24,8
ἄνοιγε σὸν στόμα λόγῳ Θεοῦ, καὶ κρῖνε πάντας ὑγιῶς.
Κολιτσάρα
Ἄνοιγε τὸ στόμα σου, διὰ νὰ ἐκφράζῃ πάντοτε τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ. Κρῖνε καὶ δίκαζε τοὺς πάντας ὀρθῶς καὶ δικαίως.
Τρεμπέλα
Ἄνοιγε τὸ στόμα σου μὲ λόγον ἐκ τοῦ νόμου τοῦ Θεοῦ, ὥστε νὰ δικάζῃς δικαίως, καὶ κρίνε ὅλους ὄχι αὐθαιρέτως, ἀλλὰ μὲ δικαιοσύνην καὶ ὀρθὴν ἀντίληψιν.
Παρ. 24,9
ἄνοιγε σὸν στόμα καὶ κρῖνε δικαίως, διάκρινε δὲ πένητα καὶ ἀσθενῆ.
Κολιτσάρα
Ἄνοιγε τὸ στόμα σου, διὰ νὰ κρίνῃς καὶ ἐκφέρῃς δικαίαν ἀπόφασιν. Διάκρινε καὶ ὑπερασπίσου τὸν καταδυναστευόμενον πτωχὸν καὶ ἀδύνατον, ποὺ ἔχει ἀνάγκην ὑπερασπίσεως.
Τρεμπέλα
Ἄνοιγε τὸ στόμα σου καὶ βγάλε δικαίαν ἀπόφασιν καὶ κρίσιν ὀρθὴν καὶ κάμε διάκρισιν τοῦ πτωχοῦ καὶ τοῦ ἀδυνάτου, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀνάγκην προστάτου.
Κεφάλαιο 25
Παρ. 25,1
Αὗται αἱ παιδεῖαι Σολομῶντος αἱ ἀδιάκριτοι, ἃς ἐξεγράψαντο οἱ φίλοι Ἐζεκίου τοῦ βασιλέως τῆς Ἰουδαίας.
Κολιτσάρα
Αἱ κατωτέρω ἀνάλεκτοι ἠθοπλαστικαὶ παροιμίαι καὶ τὰ ἀποφθέγματα τοῦ Σολομῶντος εἶναι αὐτὰ ποὺ κατέγραψαν οἱ φίλοι τοῦ Ἐζεκίου, βασιλέως τῆς Ἰουδαίας.
Τρεμπέλα
Κατωτέρω εὑρίσκονται ἠθοπλαστικαί, παιδαγωγικαὶ καὶ διδακτικαὶ παροιμίαι τοῦ Σολομῶντος, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν καταγραφὴ μὲ τάξιν καὶ σύστημα καὶ τὰς ὁποίας περισυνέλεξαν καὶ ἔγραψαν οἱ σοφοὶ φίλοι τοῦ Ἐζεκίου, βασιλέως τῆς Ἰουδαίας.
Παρ. 25,2
Δόξα Θεοῦ κρύπτει λόγον, δόξα δὲ βασιλέως τιμᾷ πράγματα.
Κολιτσάρα
Ἀνέκφραστα ἀπὸ τὸν ἀνθρώπινον λόγον καὶ ἀνεξερεύνητα ἀπὸ τὸν νοῦν εἶναι τὰ ἔνδοξα ἔργα τοῦ Θεοῦ. Δόξα δὲ καὶ τιμὴ δι’ ἕνα βασιλέα εἶναι νὰ ἐρευνᾷ καὶ νὰ ἐκτιμᾷ κατ’ ἀξίαν πρόσωπα καὶ πράγματα.
Τρεμπέλα
Ἡ ἄπειρος τελειότης καὶ ἡ ἀπερίγραπτος δόξα τοῦ Θεοῦ εἶναι ἀνεξερεύνητος. Δόξα δὲ καὶ τιμὴ δι’ ἕνα βασιλέα εἶναι νὰ ἐξετάζῃ καὶ νὰ ἐκτιμᾷ καλῶς πρόσωπα καὶ πράγματα.
Παρ. 25,3
οὐρανὸς ὑψηλός, γῆ δὲ βαθεῖα, καρδία δὲ βασιλέως ἀνεξέλεγκτος.
Κολιτσάρα
Ὁ οὐρανὸς ποὺ ἐκτείνεται εἰς ἀπεριόριστα ὕψη καὶ ἡ γῆ, μὲ τὰ ἀπροσμέτρητα αὐτῆς βάθη, μένουν ἀνεξερεύνητα. Ἔτσι καὶ ἡ καρδία τοῦ βασιλέως εἶναι δι’ ὅλους ἀνεξερεύνητος καὶ ἀνεξέλεγκτος.
Τρεμπέλα
Ὁ ἀπροσπέλαστος λόγῳ τοῦ ὕψους του οὐρανὸς καὶ ἡ ἀνεξερεύνητος λόγῳ τοῦ βάθους τῆς γῆ κρύπτουν πολλὰ μυστικά· ἔτσι καὶ ἡ καρδία τοῦ βασιλέως πρέπει νὰ εἶναι ἐχέμυθος καὶ κανεὶς νὰ μὴ μπορῇ νὰ ἀποσπάσῃ ἀπὸ αὐτὴν μυστικὰ τοῦ κράτους.
Παρ. 25,4
τύπτε ἀδόκιμον ἀργύριον, καὶ καθαρισθήσεται καθαρὸν ἅπαν·
Κολιτσάρα
Κατεργάσου μὲ τὸ σφυρὶ καὶ τὴν κάμινον τοῦ πυρὸς τὸν ἀκάθαρτον ἄργυρον καὶ θὰ καθαρισθῇ ὁλόκληρος ἀπὸ κάθε περιττὸν σῶμα.
Τρεμπέλα
Κτύπα με τὸ σφυρί, λειῶσε εἰς τὴν φωτιὰ τὸ νοθευμένο ἀσῆμι, καὶ θὰ καθαρισθῇ ὁλόκληρον ἀπὸ κάθε σκωριά.
Παρ. 25,5
κτεῖνε ἀσεβεῖς ἐκ προσώπου βασιλέως, καὶ κατορθώσει ἐν δικαιοσύνῃ ὁ θρόνος αὐτοῦ.
Κολιτσάρα
Κατὰ παρόμοιον τρόπον παράδωσε εἰς θανατικὴν ἐκτέλεσιν τοὺς ἀσεβεῖς συμβούλους, ποὺ εὑρίσκονται πλησίον τοῦ βασιλέως, καὶ τότε ὁ θρόνος αὐτοῦ θὰ στερεωθῇ καὶ θὰ θριαμβεύσῃ διὰ τῆς δικαιοσύνης.
Τρεμπέλα
Κατὰ παρόμοιον τρόπον διῶξε καὶ ἐξόντωσε τοὺς ἀσεβεῖς ἀπὸ τὸ περιβάλλον καὶ τὴν ὑπηρεσίαν ἑνὸς βασιλέως, καὶ θὰ στερεωθῇ διὰ τῆς δικαιοσύνης ὁ θρόνος του.
Παρ. 25,6
μὴ ἀλαζονεύου ἐνώπιον βασιλέως, μηδὲ ἐν τόποις δυναστῶν ὑφίστασο·
Κολιτσάρα
Μὴ ἀλαζονεύεσαι ἐνώπιον τῶν βασιλέων διὰ τὴν δύναμίν σου ἢ τὸν πλοῦτον σου καὶ μὴ προσέρχεσαι ἀπρόσκλητος εἰς τοὺς τόπους, ὅπου συγκεντρώνονται οἱ ἰσχυροί.
Τρεμπέλα
Ὅταν θὰ εὑρεθῇς ἐμπρὸς εἰς τὸν βασιλέα, μὴ λησμονῇς τὴν θέσιν σου καὶ μὴ τὸ παίρνῃς ἐπάνω σου, οὔτε νὰ σπεύδῃς νὰ καταλάβῃς ἀπρόσκλητος τόπον, εἰς τὸν ὁποῖον συγκεντρώνονται οἱ ἄρχοντες καὶ ὅσοι ἀσκοῦν ἐξουσίαν.
Παρ. 25,7
κρεῖσσον γάρ σοι τὸ ῥηθῆναι· ἀνάβαινε πρός με ἢ ταπεινῶσαί σε ἐν προσώπῳ δυνάστου. ἃ εἶδον οἱ ὀφθαλμοί σου, λέγε.
Κολιτσάρα
Εἶναι προτιμότερον διὰ σὲ ὁ βασιλεὺς ἢ ὁ ἄρχων νὰ σοῦ πῇ· «Ἔλα πλησίον μου», παρὰ νὰ σὲ ταπεινώσῃ ἐνώπιον ἄλλου ἄρχοντος ἐπισημοτέρου ἀπὸ σέ. Λέγε μόνον ὅσα βλέπουν τὰ μάτια σου καὶ μὴ δίδῃς πάντοτε ἐμπιστοσύνην εἰς ὅσα ἀκούουν τὰ αὐτιά σου.
Τρεμπέλα
Διότι εἶναι προτιμότερον νὰ σοῦ λεχθῇ ἀπὸ τὸν βασιλέα· ἀνέβα πιὸ κοντά μου, παρὰ νὰ σὲ ταπεινώσῃ ἐμπρὸς εἰς ἕνα ἄρχοντα. Νὰ λέγῃς μόνον ὅσα εἶδαν τὰ μάτια σου καὶ ὄχι νὰ ἐπαναλαμβάνῃς ἀβασανίστως τὰς διαδόσεις, τὰς φήμας καὶ σπερμολογίας τῶν διαφόρων. Νὰ μορφώνῃς γνώμην καὶ κρίσιν κατόπιν προσωπικῆς σου αὐτοψίας.
Παρ. 25,8
μὴ πρόσπιπτε εἰς μάχην ταχέως, ἵνα μὴ μεταμεληθῇς ἐπ’ ἐσχάτων. ἡνίκα ἂν σε ὀνειδίσῃ ὁ σὸς φίλος,
Κολιτσάρα
Μὴ ὁρμᾷς εὔκολα καὶ ἀσύνετα εἰς φιλονεικίας, διὰ νὰ μὴ μεταμεληθῇς κατόπιν, καὶ μάλιστα ὅταν ἐντόνως σὲ κατηγορήσῃ ὁ φίλος σου.
Τρεμπέλα
Μὴ εἶσαι εὔκολος εἰς φιλονικίαν, διὰ νὰ μὴ μετανοήσῃς κατόπιν καὶ ἔχῃς δυσαρέστους συνεπείας, ὅταν σὲ κατηγορήσῃ ὁ φίλος σου.
Παρ. 25,9
ἀναχώρει εἰς τὰ ὀπίσω, μὴ καταφρόνει,
Κολιτσάρα
Μάθε νὰ ὑποχωρῇς, διὰ νὰ προλαμβάνῃς καὶ ἁπαλύνῃς τὰς φιλονεικίας, καὶ νὰ μὴ καταφρονῇς κανένα·
Τρεμπέλα
Ἔσο ὑποχωρητικὸς ἀπέναντι ὅλων καὶ μὴ καταφρονῇς κανένα,
Παρ. 25,10
μή σε ὀνειδίσῃ μὲν ὁ φίλος, ἡ δὲ μάχη σου καὶ ἡ ἔχθρα οὐκ ἀπέσται, ἀλλὰ ἔσται σοι ἴση θανάτῳ.
Κολιτσάρα
μήπως καὶ αὐτὸς ὁ φίλος σου τεθῇ ἀντιμέτωπός σου καὶ σὲ κατακρίνῃ. Ἡ δὲ φιλονεικία καὶ ἔχθρα δὲν θὰ ἀπομακρυνθῇ ποτὲ ἀπὸ κοντά σου, ἀλλὰ ὡσὰν ἄλλος θάνατος θὰ σὲ παρακολουθῇ μέχρι τέλους.
Τρεμπέλα
μήπως τὰ χαλάσῃς μὲ ὅλους· καὶ ἀκόμη μήπως σὲ κατακρίνῃ καὶ σὲ ὀνειδίζῃ καὶ αὐτὸς ὁ φίλος σου, ἡ δὲ ἔχθρα καὶ ἡ φιλονικία δὲν θὰ ἀπομακρυνθῇ ποτὲ ἀπὸ κοντά σου, ἀλλὰ θὰ ἐξισωθῇ πρὸς θάνατον, παρακολουθοῦσα σε μέχρι τῆς τελευταίας σου ἀναπνοῆς.
Παρ. 25,10α
χάρις καὶ φιλία ἐλευθεροῖ, ἃς τήρησον σεαυτῷ, ἵνα μὴ ἐπονείδιστος γένῃ, ἀλλὰ φύλαξον τὰς ὁδούς σου εὐσυναλλάκτως.
Κολιτσάρα
Ἡ χάρις καὶ ἡ φιλία ἁπαλλάσσουν καὶ ἐλευθερώνουν τὴν ψυχὴν ἀπὸ πολλὰς ὀδυνηρὰς καταστάσεις. Τὴν χάριν, λοιπόν, καὶ τὴν φιλίαν κράτησέ την καλὰ εἰς τὸν ἑαυτόν σου, διὰ νὰ μὴ γίνῃς μισητὸς καὶ ἀξιοκατάκριτος. Πρόσεχε τὰς πορείας τῆς ζωῆς σου καὶ προσπάθει νὰ εἶσαι συμβιβαστικὸς καὶ διαλλακτικὸς πρὸς ὅλους.
Τρεμπέλα
Αἱ χαριστικαὶ καὶ συμβιβαστικαὶ διαθέσεις καὶ τὰ φιλικὰ συναισθήματα ἐλευθερώνουν τὴν ψυχὴν ἀπὸ τὴν πίεσιν καὶ τὴν ἀναστάτωσιν, ποὺ δημιουργεῖ τὸ φιλόνικον πνεῦμα. Αὐτὰς τὰς δύο ἀρετάς, τὴν χάριν καὶ τὴν φιλίαν, φύλαξέ τας καλὰ εἰς τὸν ἑαυτόν σου, διὰ νὰ μὴ γίνῃς ἐπονείδιστος καὶ νὰ μὴ ὑβρισθῇς· εἰς ὅλην σου τὴν ζωὴν πρόσεχε νὰ εἶσαι συμβιβαστικός, καλὸς καὶ εὐγενὴς εἰς τὰς συναναστροφάς σου.
Παρ. 25,11
μῆλον χρυσοῦν ἐν ὁρμίσκῳ σαρδίου, οὕτως εἰπεῖν λόγον.
Κολιτσάρα
Ὅπως ὡραῖον καὶ ταιριαστὸν εἶναι ἕνα χρυσὸ μῆλο εἰς περιδέραιον ἀπὸ σαρδίους πολύτιμους λίθους, ἔτσι καὶ ἕνας συνετὸς καὶ καλὸς λόγος, ποὺ λέγεται εἰς τὴν πρέπουσαν περίστασιν.
Τρεμπέλα
Ὅπως τὸ χρυσὸν μῆλον εἶναι κόσμημα εἰς ἕνα περιδέραιον ἀπὸ σαρδίους πολυτίμους λίθους, ἔτσι πρόσεχε νὰ εἶναι ἐπίκαιρος καὶ ταιριαστὸς ὁ λόγος ποὺ θὰ εἴπῃς· στόλισμα εἰς τὸ στόμα καὶ εἰς τὴν γλῶσσαν σου, εὐχάριστος καὶ ὠφέλιμος εἰς ὅσους θὰ τὸν ἀκούσουν.
Παρ. 25,12
εἰς ἐνώτιον χρυσοῦν καὶ σάρδιον πολυτελὲς δέδεται, λόγος σοφὸς εἰς εὐήκοον οὖς.
Κολιτσάρα
Ὅπως εἰς ἕνα χρυσὸ σκουλαρίκι δένεται καὶ ταιριάζεται ὁ πολυτελὴς σάρδιος λίθος, ἔτσι ὡραῖος καὶ ἐλκυστικὸς εἶναι καὶ ἕνας συνετὸς λόγος, ὅταν λέγεται εἰς αὐτὶ προσεκτικόν.
Τρεμπέλα
Καθὼς εἰς ἕνα χρυσὸν σκουλαρίκι δένεται ὁ πολυτελὴς λίθος σάρδιος, ἔτσι καὶ ὁ σοφὸς λόγος ταιριάζει νὰ ἀπευθύνεται εἰς αὐτὶ προσεκτικόν, διὰ νὰ φέρῃ τὸ οἰκοδομητικὸν καὶ ὠφέλιμον ἀποτέλεσμά του.
Παρ. 25,13
ὥσπερ ἔξοδος χιόνος ἐν ἀμήτῳ κατὰ καῦμα ὠφελεῖ, οὕτως ἄγγελος πιστὸς τοὺς ἀποστείλαντας αὐτόν· ψυχὰς γὰρ τῶν αὐτῷ χρωμένων ὠφελεῖ.
Κολιτσάρα
Ὅπως ἡ προσφορὰ πάγου εἰς καιρὸν θερισμοῦ, ὁπότε ἐπικρατεῖ μεγάλο καῦμα, δροσίζει καὶ ἀναψύχει, ἔτσι καὶ ἔνας εὐσυνείδητος καὶ ἀξιόπιστος ἀγγελιαφόρος μὲ τὰς καλὰς εἰδήσεις του εἰς ἐκείνους, ποὺ τὸν ἔστειλαν. Διότι ἀναπαύει, εὐχαριστεῖ καὶ ὠφελεῖ τὰς καρδίας αὐτῶν, ποὺ τὸν ἐχρησιμοποίησαν ὡς ἀγγελιαφόρον.
Τρεμπέλα
Ὅπως ἡ προσφορὰ χιόνος (πάγου) κατὰ τὸν θερισμὸν καὶ τὸν καύσωνα δροσίζει καὶ ἀνακουφίζει, ἔτσι ἀναψύχει καὶ ὁ πιστὸς καὶ ἀκριβολόγος ἀγγελιαφόρος, ὁ ὁποῖος φέρει καλὰς εἰδήσεις εἰς ἐκείνους ποὺ τὸν ἔστειλαν, διότι εὐφραίνει καὶ χαροποιεῖ τὰς καρδίας αὐτῶν ποὺ τὸν χρησιμοποιοῦν.
Παρ. 25,14
ὥσπερ ἄνεμοι καὶ νέφη καὶ ὑετοὶ ἐπιφανέστατα, οὕτως ὁ καυχώμενος ἐπὶ δόσει ψευδεῖ.
Κολιτσάρα
Ὅπως ὁλοφάνεροι εἶναι οἱ ἄνεμοι καὶ τὰ σύννεφα καὶ αἱ βροχαί, ποὺ πρόκειται νὰ πέσουν, ἀλλὰ δὲν πίπτουν, ἔτσι ὁλοφάνερος γίνεται καὶ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος καυχᾶται ψευδῶς διὰ δωρεάς, τὰς ὁποίας δὲν ἔκαμε.
Τρεμπέλα
Ὅπως εἶναι ὁλοφάνερα οἱ ἄνεμοι καὶ τὰ σύννεφα, ποὺ σκεπάζουν τὸν οὐρανόν, καὶ αἱ βροχαὶ ποὺ ἐπίκεινται, ἀλλὰ δὲν πίπτουν, ἔτσι ὁλοφάνερος καὶ θορυβοποιὸς γίνεται καὶ ἐκεῖνος, ποὺ διαλαλεῖ ψευδῶς καὶ καυχᾶται διὰ δωρεὰς ποὺ δὲν ἔκαμε καὶ δι’ ὑποσχέσεις ποὺ δὲν πραγματοποιεῖ.
Παρ. 25,15
ἐν μακροθυμίᾳ εὐοδία βασιλεῦσι, γλῶσσα δὲ μαλακὴ συντρίβει ὀστᾶ.
Κολιτσάρα
Μὲ τὴν ὑπομονὴν καὶ μακροθυμίαν κατευοδώνονται αἱ ὑποθέσεις μας κοντὰ εἰς τοὺς βασιλεῖς. Ἔτσι καὶ γλῶσσα μαλακὴ καὶ ἠπία συντρίβει ὀστᾶ, κάμπτει δηλαδὴ καὶ τὰς μεγαλυτέρας δυσκολίας καὶ ἀντιστάσεις.
Τρεμπέλα
Μὲ τὴν ὑπομονὴν θὰ καταφέρῃς νὰ εὐοδωθῇ ἡ ὑπόθεσίς σου ἐνώπιον τοῦ βασιλέως, ἡ μαλακὴ δὲ καὶ εὐγενὴς γλῶσσα συντρίβει κόκκαλα καὶ κάμπτει καὶ τὴν σκληροτέραν ἄρνησιν καὶ δυστροπίαν.
Παρ. 25,16
μέλι εὑρὼν φάγε τὸ ἱκανόν, μήποτε πλησθεὶς ἐξεμέσῃς.
Κολιτσάρα
Ὅταν εὕρῃς μέλι, φάγε τὸ ἀρκετόν, ὅσον σοῦ χρειάζεται. Μὴ φάγῃς ὅμως πολύ, παραχορτάσῃς καὶ τὸ κάμῃς ἐμετόν.
Τρεμπέλα
Ὅταν εὕρῃς μέλι, φάγε μὲ μέτρον, μήπως κάμῃς ἐμετόν, ἂν φάγῃς περισσότερον τοῦ κανονικοῦ.
Παρ. 25,17
σπάνιον εἴσαγε σὸν πόδα πρὸς σεαυτοῦ φίλον, μήποτε πλησθείς σου μισήσῃ σε.
Κολιτσάρα
Κατὰ ἀραιὰ διαστήματα νὰ ἐπισκέπτεσαι τὸν φίλον σου εἰς τὸ σπίτι του, μήπως ἐκεῖνος σὲ χορτάσῃ, σὲ βαρεθῇ καὶ σὲ ἀποστραφῇ.
Τρεμπέλα
Μὴ πηγαίνῃς συχνά, ἀλλὰ σπάνια εἰς τὸ σπίτι τοῦ φίλου σου, διὰ νὰ μὴ σὲ παραχορτάσῃ καὶ σὲ βαρεθῇ. Τήρει τὸ μέτρον καὶ εἰς τὰς φιλικάς σου ἐπισκέψεις καὶ ἐπικοινωνίας, διὰ νὰ εἶσαι εὐπρόσδεκτος καὶ ἀγαπητός.
Παρ. 25,18
ῥόπαλον καὶ μάχαιρα καὶ τόξευμα ἀκιδωτόν, οὕτως καὶ ἀνὴρ ὁ καταμαρτυρῶν τοῦ φίλου αὐτοῦ μαρτυρίαν ψευδῆ.
Κολιτσάρα
Ὁ ψευδομάρτυς, ὁ ὁποῖος μάλιστα καταθέτει ψευδομαρτυρίαν ἐναντίον τοῦ φίλου του, ὁμοιάζει μὲ σκληρὸν ρόπαλον, μὲ κοφτερὸ μαχαίρι, μὲ αἰχμηρὸν βέλος.
Τρεμπέλα
Σὰν ρόπαλον καὶ μαχαίρι κοπτερὸν καὶ βέλος μυτερὸν καὶ ὀξὺ εἶναι ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος, ποὺ ψευδομαρτυρεῖ ἐναντίον τοῦ φίλου του.
Παρ. 25,19
ὁδὸς κακοῦ καὶ ποὺς παρανόμου ὀλεῖται ἐν ἡμέρᾳ κακῇ.
Κολιτσάρα
Ἡ πορεία τῆς ζωῆς τοῦ κακοῦ καὶ τὰ πόδια τοῦ παρανόμου ἀνθρώπου, θὰ ἐξολοθρευθοῦν κατὰ τὴν ἡμέραν, ποὺ θὰ ἐκσπάσῃ ἡ δικαία ὀργὴ τοῦ Θεοῦ.
Τρεμπέλα
Ὁ δρόμος τοῦ κακοῦ καὶ τὸ πόδι τοῦ παρανόμου ἀνθρώπου θὰ χαθοῦν κατὰ τὴν ἡμέραν, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐκσπάσῃ ἡ δικαία ὀργή.
Παρ. 25,20
ὥσπερ ὄξος ἕλκει ἀσύμφορον, οὕτως προσπεσὸν πάθος ἐν σώματι καρδίαν λυπεῖ.
Κολιτσάρα
Ὅπως τὸ ξύδι εἶναι ἐπιβλαβὲς καὶ προκαλεῖ πόνον ριπτόμενον εἰς ἀνοικτὴν πληγήν, ἔτσι καὶ μιὰ ἀπροσδόκητος σωματικὴ ἀσθένεια φέρει λύπην εἰς τὴν καρδίαν.
Τρεμπέλα
Ὅπως τὸ ξίδι, ὅταν τὸ ρίξῃ κανεὶς εἰς τὴν πληγήν, δὲν συμφέρει, ἀλλ’ εἶναι ἐπιβλαβὲς εἰς αὐτήν, ἔτσι καὶ μία ἀπρόοπτος ἀσθένεια προξενεῖ λύπην εἰς τὴν ἀνθρωπίνην καρδίαν.
Παρ. 25,20α
ὥσπερ σὴς ἐν ἱματίῳ καὶ σκώληξ ξύλῳ, οὕτως λύπη ἀνδρὸς βλάπτει καρδίαν.
Κολιτσάρα
Ὅπως ὁ σκόρος εἰς τὰ ἱμάτια καὶ τὸ σκουλήκι εἰς τὸ ξύλον, ἔτσι καὶ ἡ λύπη τοῦ ἀνθρώπου κατατρώγει τὴν καρδίαν του.
Τρεμπέλα
Ὅπως ὁ σκόρος κατατρώγει τὸ ἔνδυμα καὶ τὸ σκουλήκι τὸ ξύλον, ἔτσι καὶ ἡ λύπη βλάπτει τὴν καρδίαν τοῦ ἀνδρὸς καὶ πολὺ περισσότερον τῆς γυναικός, ποὺ εἶναι εὐπαθεστέρα.
Παρ. 25,21
ἐὰν πεινᾷ ὁ ἐχθρός σου, ψώμιζε αὐτόν, ἐὰν διψᾷ, πότιζε αὐτόν·
Κολιτσάρα
Ἐὰν πεινᾷ ὁ ἐχθρός σου, δίδε εἰς αὐτὸν νὰ φάγῃ. Ἐὰν διψᾷ, δόσε εἰς αὐτὸν νὰ πίῃ.
Τρεμπέλα
Ἐὰν πεινᾷ ὁ ἐχθρός σου, δός του ψωμὶ νὰ φάγῃ, ἐὰν διψᾷ, δός του νερὸ νὰ πίῃ·
Παρ. 25,22
τοῦτο γὰρ ποιῶν ἄνθρακας πυρὸς σωρεύσεις ἐπὶ τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ, ὁ δὲ Κύριος ἀνταποδώσει σοι ἀγαθά.
Κολιτσάρα
Διότι, ὅταν ἔτσι φέρεσαι καὶ πράττῃς ἀπέναντι τοῦ ἐχθροῦ σου, συσσωρεύεις ἄνθρακας ἀναμμένους ἐπάνω εἰς τὴν κεφαλήν του. Ὁ δὲ Θεὸς θὰ σοῦ ἀνταποδώσῃ ἀγαθὰ καὶ θὰ σὲ ἀμείψῃ διὰ τὴν ἀνεξικακίαν καὶ καλωσύνην σου αὐτήν.
Τρεμπέλα
διότι ἐὰν κάμῃς αὐτό, θὰ τὸν συγκινήσῃς καὶ θὰ τὸν ἐντροπιάσῃς. Θὰ τοῦ γίνῃ δὲ τόσον αἰσθητὴ ἡ ἀγαθοποιὸς αὐτὴ πρᾶξις σου, ὡσὰν νὰ τοῦ βάλῃς κάρβουνα ἀναμμένα στὸ κεφάλι του, καὶ δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου ἴσως συγκινηθῇ καὶ μετανοήσῃ. Ὅταν δὲ ἔτσι φέρεσαι πρὸς τὸν ἐχθρόν σου, ὁ Θεὸς θὰ σοῦ ἀνταποδώσῃ ἀγαθά.
Παρ. 25,23
ἄνεμος Βορέας ἐξεγείρει νέφη, πρόσωπον δὲ ἀναιδὲς γλῶσσαν ἐρεθίζει.
Κολιτσάρα
Ὁ βορηᾶς σηκώνει καὶ παρασύρει σύννεφα. Ἔτσι καὶ ἕνας ἄνθρωπος ἀδιάκριτος καὶ ἀναιδὴς ἐρεθίζει τοὺς ἄλλους, ὥστε νὰ ὁμιλήσουν καὶ ἐκεῖνοι κατὰ τρόπον ὀργίλον καὶ πικρόν.
Τρεμπέλα
Ὁ βοριᾶς σηκώνει νέφη, ἄνθρωπος δὲ ἀναιδὴς καὶ ἀδιάκριτος ἐρεθίζει τὴν γλῶσσαν τῶν ἄλλων καὶ τοὺς παρασύρει νὰ τοῦ εἴπουν λόγους σκληροὺς καὶ πικρούς.
Παρ. 25,24
κρεῖσσον οἰκεῖν ἐπὶ γωνίας δώματος ἢ μετὰ γυναικὸς λοιδόρου ἐν οἰκίᾳ κοινῇ.
Κολιτσάρα
Εἶναι προτιμότερον νὰ κατοικῇ κανεὶς μόνος του εἰς μίαν στενόχωρη καὶ φτωχικὴ γωνία ταράτσας, παρὰ νὰ συνοικῇ εἰς οἰκίαν μαζῆ μὲ ὑβρεολόγον καὶ κακόγλωσσον γυναῖκα.
Τρεμπέλα
Εἶναι προτιμότερον νὰ κατοικῇς εἰς μίαν γωνίαν ταράτσας, εἰς μίαν παλιοσοφίταν, παρὰ νὰ συγκατοικῇς μέσα εἰς εὐρύχωρον πολυκατοικίαν μὲ γυναῖκα ποὺ ὑβρίζει καὶ κακολογεῖ τοὺς πάντας.
Παρ. 25,25
ὥσπερ ὕδωρ ψυχρὸν ψυχῇ διψώσῃ προσηνές, οὕτως ἀγγελία ἀγαθὴ ἐκ γῆς μακρόθεν.
Κολιτσάρα
Ὅπως τὸ δροσερὸ νερὸ εἶναι εὐχάριστον καὶ φέρει ἀναψυχὴν εἰς ἕνα διψασμένον, ἔτσι καὶ μιὰ εὐχάριστος εἴδησις, ἡ ὁποία ἔρχεται ἀπὸ ἀγαπητόν μας πρόσωπον εὑρισκόμενον εἰς τὰ ξένα.
Τρεμπέλα
Ὅπως τὸ κρύο νερὸ εἶναι εὐχαρίστως δεκτὸν ἀπὸ ἄνθρωπον διψασμένον, ἔτσι καὶ μία καλὴ εἴδησις ἀπὸ τὴν μακρινὴ ξενιτειά.
Παρ. 25,26
ὥσπερ εἴ τις πηγὴν φράσσοι καὶ ὕδατος ἔξοδον λυμαίνοιτο, οὕτως ἄκοσμον δίκαιον πεπτωκέναι ἐνώπιον ἀσεβοῦς.
Κολιτσάρα
Ὅπως εἶναι ἐπιζήμιον, ὅταν βουλώνῃ κανεὶς μίαν πηγὴν καὶ παρακωλύῃ τὴν ἐλευθέραν ἔξοδον τοῦ ὕδατος, ἔτσι εἶναι ἀπρεπὲς καὶ ἐπιβλαβὲς νὰ πέσῃ ὁ δίκαιος εἰς τὴν ἐξουσίαν τοῦ ἀσεβοῦς.
Τρεμπέλα
Ὅπως ἐὰν κανεὶς φράξῃ μίαν πηγὴν νεροῦ καὶ ἐμποδίσῃ τὴν ἔξοδον τοῦ νεροῦ ἀπὸ αὐτήν, ἔτσι εἶναι θλιβερὸν καὶ σκανδαλῶδες τὸ θέαμα ἑνὸς μέχρι χθὲς δικαίου καὶ ἐναρέτου, ὁ ὁποῖος ὑφίσταται ἠθικὴν πτῶσιν ἐμπρὸς εἰς τὸν ἀσεβῆ. Διότι ὁ ἀντίκτυπος τῆς πτώσεως αὐτῆς θὰ εἶναι φοβερός.
Παρ. 25,27
ἐσθίειν μέλι πολὺ οὐ καλόν, τιμᾶν δὲ χρὴ λόγους ἐνδόξους.
Κολιτσάρα
Τὸ νὰ τρώγῃ κανεὶς πολὺ μέλι δὲν εἶναι καλὸν καὶ ὠφέλιμον. Ἐξ ἀντιθέτου ὅμως, πρέπει νὰ ἀκούῃ κανεὶς ἀπλήστως, καὶ νὰ τιμᾷ καὶ νὰ δέχεται τοὺς λόγους ἐναρέτων ἀνθρώπων.
Τρεμπέλα
Τὸ νὰ τρώγῃ κανεὶς μέλι πολύ, δὲν εἶναι ὑγιεινόν, τὸ νὰ τιμᾷ ὅμως τὰ σοφὰ καὶ δοξασμένα λόγια ἁγίων καὶ θεοφόρων ἀνδρῶν, ποτὲ δὲν θὰ τοῦ προκαλέσῃ κόρον καὶ ἀηδίαν, ὀσονδήποτε συχνὰ καὶ ἂν μελετᾷ αὐτά.
Παρ. 25,28
ὥσπερ πόλις τὰ τείχη καταβεβλημένη καὶ ἀτείχιστος, οὕτως ἀνὴρ ὃς οὐ μετὰ βουλῆς τι πράσσει.
Κολιτσάρα
Ὅπως μιὰ πόλις, ποὺ ἔχει τὰ τείχη της κρημνισμένα καὶ μένει κατ’ οὐσίαν ἀτείχιστος, εἶναι ἐκτεθειμένη καὶ πρόχειρος εἰς τοὺς ἐχθρούς, ἔτσι καὶ ἔνας ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος πράττει κάτι, χωρὶς προηγουμένως νὰ ἐξετάσῃ καὶ νὰ σκεφθῇ, γίνεται γελοῖος εἰς τοὺς ἄλλους.
Τρεμπέλα
Ὡσὰν τὴν πόλιν, ποὺ ἔχει γκρεμισμένα τὰ τείχη της καὶ εἶναι εὔκολον νὰ κυριευθῇ, ἔτσι ὁμοιάζει καὶ ὁ ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ἐνεργεῖ χωρὶς λογικὴν σκέψιν καὶ χωρὶς κρίσιν.
Κεφάλαιο 26
Παρ. 26,1
Ὥσπερ δρόσος ἐν ἀμήτῳ καὶ ὥσπερ ὑετὸς ἐν θέρει, οὕτως οὐκ ἔστιν ἄφρονι τιμή.
Κολιτσάρα
Ὄπως σπανιοτάτη εἶναι ἡ πυκνὴ δροσιὰ κατὰ τὸν θερισμὸν καὶ ἡ βροχὴ κατὰ τὴν ἐποχὴν τοῦ θέρους, ἔτσι ἀνύπαρκτος εἶναι τιμὴ καὶ ὑπόληψις εἰς τὸν ἀσύνετον.
Τρεμπέλα
Ὅπως κατὰ τὸν θερισμὸν ἡ δροσιά, ποὺ ὑγραίνει καὶ μαλακώνει τὰ στάχυα, καὶ ἡ κατὰ τὸ θέρος βροχὴ εἶναι ἀνεπιθύμητα, ἀλλὰ καὶ ἀσυμβίβαστα πρὸς τὴν κρατοῦσαν θερμοκρασίαν, ἔτσι δὲν ταιριάζει εἰς τὸν ἀσύνετον καὶ ἄφρονα ἡ ἐξουσία καὶ τὸ τιμητικὸν ἀξίωμα.
Παρ. 26,2
ὥσπερ ὄρνεα πέταται καὶ στρουθοί, οὕτως ἀρὰ ματαία οὐκ ἐπελεύσεται οὐδενί.
Κολιτσάρα
Ὅπως, ὅταν πετοῦν καὶ φεύγουν τὰ πουλιὰ καὶ τὰ στρουθία, δὲν ἀφήνουν ἴχνη, ἔτσι καὶ ἄδικη κατάρα δὲν θὰ ἐπέλθῃ ἐναντίον οὐδενός.
Τρεμπέλα
Ὅπως τὰ ὄρνεα καὶ τὰ στρουθία πετοῦν ὑψηλὰ καὶ δὲν τὰ πλησιάζει κανείς, ἔτσι καὶ ἡ ἄδικος κατάρα δὲν θὰ πέσῃ καὶ δὲν θὰ βλάψῃ κανένα ἀθῶον.
Παρ. 26,3
ὥσπερ μάστιξ ἵππῳ καὶ κέντρον ὄνῳ, οὕτως ῥάβδος ἔθνει παρανόμῳ.
Κολιτσάρα
Ὅπως εἶναι ἀπαραίτητον τὸ μαστίγιον διὰ τὸν ἵππον καὶ τὸ κεντρὶ διὰ τὸν ὄνον, ἔτσι εἶναι ἀπαραίτητος ἡ ράβδος τῆς τιμωρίας ἐναντίον ἀδίκου καὶ ἀσεβοῦς ἔθνους.
Τρεμπέλα
Ὅπως τὸ μαστίγιον χρειάζεται διὰ τὸ ἄλογον καὶ τὸ κεντρὶ διὰ τὸν δυσκίνητον ὄνον, ἔτσι χρειάζονται ἡ ράβδος καὶ αἱ τιμωρίαι διὰ τὰ ἄνομα καὶ ἁμαρτωλὰ ἔθνη.
Παρ. 26,4
μὴ ἀποκρίνου ἄφρονι πρὸς τὴν ἐκείνου ἀφροσύνην, ἵνα μὴ ὅμοιος γένῃ αὐτῷ·
Κολιτσάρα
Μὴ ἀπαντᾷς πρὸς ἄμυαλον καὶ αὐθάδη ἄνθρωπον μὲ τὸν τρὸπον, μὲ τὸν ὁποῖον ἐκεῖνος ἐν τῇ ἀφροσύνῃ του σοῦ ὁμιλεῖ, διὰ νὰ μὴ ὁμοιάσῃς μὲ αὐτόν.
Τρεμπέλα
Μὴ ἀπαντᾷς εἰς τὸν ἄφρονα καὶ αὐθάδη μὲ ἀπρεπῆ καὶ ἀσύνετα λόγια σὰν τὰ ἰδικά του, διὰ νὰ μὴ ἐξισωθῇς μὲ αὐτὸν καὶ τοῦ ὁμοιάσῃς.
Παρ. 26,5
ἀλλὰ ἀποκρίνου ἄφρονι κατὰ τὴν ἀφροσύνην αὐτοῦ, ἵνα μὴ φαίνηται σοφὸς παρ’ ἑαυτῷ.
Κολιτσάρα
Ἀλλὰ νὰ ἀπαντᾷς εἰς τὸν ἄμυαλον μὲ τρόπον συνετὸν καὶ ἀνάλογον πρὸς τὴν ἀμυαλωσύνην του, διὰ νὰ συναισθανθῇ ὅτι εἶναι ἀνόητος, ὥστε νὰ μὴ αὐτοθαυμάζεται καὶ θεωρεῖ τὸν ἑαυτόν του σοφόν.
Τρεμπέλα
Δῶσε ὅμως συνετὴν ἀπάντησιν εἰς τὸν ἄφρονα εἰς ὥραν κατάλληλον, διὰ νὰ καταλάβῃ ὅτι εἶναι ἀνόητος καὶ νὰ μὴ τοῦ περνᾷ ἡ ἰδέα ὅτι εἶναι σοφὸς καὶ αὐτοθαυμάζεται.
Παρ. 26,6
ἐκ τῶν ὁδῶν ἑαυτοῦ ὄνειδος ποιεῖται ὁ ἀποστείλας δι’ ἀγγέλου ἄφρονος λόγον.
Κολιτσάρα
Θὰ ἐντροπιασθῇ διὰ τὸν τρόπον τῆς ἐνεργείας του ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἀποστέλλει μίαν ἀγγελίαν μὲ ἄμυαλον καὶ ἀσύνετον ἄνθρωπον.
Τρεμπέλα
Ἐκεῖνος ποὺ διαβιβάζει μὲ ἀνόητον ἄνθρωπον μίαν παραγγελίαν, θὰ ἐντροπιασθῇ, διότι ἐνήργησε μὲ τὸν τρόπον αὐτόν.
Παρ. 26,7
ἀφελοῦ πορείαν σκελῶν καὶ παρανομίαν ἐκ στόματος ἀφρόνων.
Κολιτσάρα
Ματαίωσε τὰς ἀνοήτους πορείας τῶν ἀσυνέτων καὶ πρόλαβε τὰς ἀνοησίας, ποὺ βγαίνουν ἀπὸ τὸ στόμα των. Μὴ τοὺς ἀναθέτῃς ἐμπιστευτικὰς καὶ σοβαρὰς ὑποθέσεις.
Τρεμπέλα
Ἐμπόδισε τὰ πόδια τῶν ἀνοήτων νὰ βαδίσουν καὶ πρόλαβε τὰς ἀνοησίας, ποὺ βγαίνουν ἀπὸ τὸ στόμα των. Μὴ τοὺς στέλλῃς νὰ χειρισθοῦν καὶ διεκπεραιώσουν κάποιαν ὑπόθεσίν σου, διότι θὰ σὲ ἐκθέσουν.
Παρ. 26,8
ὃς ἀποδεσμεύει λίθον ἐν σφενδόνῃ, ὅμοιός ἐστι τῷ διδόντι ἄφρονι δόξαν.
Κολιτσάρα
Ἐκεῖνος ποὺ δίδει ἐξουσίαν καὶ δόξαν εἰς ἀσύνετον καὶ ἄμυαλον, ὅμοιάζει μὲ ἐκεῖνον ποὺ ρίπτει μὲ τὴν σφενδόνην λίθον εἰς τὴν τύχην.
Τρεμπέλα
Πρὸς ἐκεῖνον ποὺ ἀφήνει νὰ ξεφύγῃ τὸ λιθάρι ἀπὸ τὴν σφενδόνην χωρὶς νὰ ξέρῃ ποὺ θὰ πάη ἡ πέτρα, πρὸς αὐτὸν ὁμοιάζει καὶ ἐκεῖνος, ποὺ δίδει ἐξουσίαν καὶ ἀποδίδει τιμὴν εἰς τὸν τρελλὸν καὶ τὸν ἀσυνείδητον.
Παρ. 26,9
ἄκανθαι φύονται ἐν χειρὶ μεθύσου, δουλεία δὲ ἐν χειρὶ τῶν ἀφρόνων.
Κολιτσάρα
Ὀδυνηρὰ ἀγκάθια δυστυχίας φυτρώνουν καὶ διατρυποῦν τὰ χέρια τοῦ μεθύσου. Κατὰ παρόμοιον τρόπον καὶ ὁ ἀσύνετος μὲ τὰ ἴδια του τὰ χέρια καλλιεργεῖ ὑποδούλωσιν τοῦ ἑαυτοῦ του.
Τρεμπέλα
Ἀγκάθια δυστυχίας φυτρώνουν εἰς τὸ χέρι τοῦ μεθύσου καὶ ὑποδούλωσις ἀναμένει τὰ χέρια τῶν ἀφρόνων, οἱ ὁποῖοι κατασωτεύουν ἀνωφελῶς τὴν περιουσίαν των.
Παρ. 26,10
πολλὰ χειμάζεται πᾶσα σάρξ ἀφρόνων· συντρίβεται γὰρ ἡ ἔκστασις αὐτῶν.
Κολιτσάρα
Πολὺ ὑποφέρει καὶ ταλαιπωρεῖται τὸ σῶμα τῶν ἀσυνέτων ἀνθρώπων, διότι τὰ ὄνειρά των καὶ τὰ μεγάλα των σχέδια συντρίβονται καὶ διαλύονται.
Τρεμπέλα
Πολλὰ δεινὰ δοκιμάζει κάθε σῶμα ἀφρόνων καὶ ἀσυνέτων ἀνθρώπων, διότι οἱ ὁραματισμοὶ καὶ τὰ σχέδια των διαλύονται ὡσὰν ὄνειρα.
Παρ. 26,11
ὥσπερ κύων ὅταν ἐπέλθῃ ἐπὶ τὸν ἑαυτοῦ ἔμετον καὶ μισητὸς γένηται, οὕτως ἄφρων τῇ ἑαυτοῦ κακίᾳ ἀναστρέψας ἐπὶ τὴν ἑαυτοῦ ἁμαρτίαν.
Κολιτσάρα
Ὄπως τὸ σκυλί, ποὺ ἐπιστρέφει καὶ τρώγει τὸ ξέραμά του, εἶναι σιχαμερὸν καὶ ἀποκρουστικόν, ἔτσι σιχαμερὸς ἐνώπιον Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων γίνεται ὁ ἀσύνετος, ὁ ὁποῖος ἐπιστρέφει εἰς τὰς πονηρὰς καὶ ἁμαρτωλὰς αὐτοῦ συνηθείας.
Τρεμπέλα
Ὅπως ἕνας σκύλος, ὅταν ξαναγυρίσῃ εἰς τὸν ἐμετόν του, γίνεται σιχαμερός, ἔτσι καὶ ὁ ἁμαρτωλὸς γίνεται ἀηδὴς καὶ ἐπαχθής, ἐὰν ὑπὸ τὴν ὤθησιν τῆς κακίας του ξαναγυρίσῃ εἰς τὴν ἁμαρτίαν, ἀπὸ τῆς ὁποίας ἐχωρίσθη διὰ τῆς μετανοίας.
Παρ. 26,11α
ἔστιν αἰσχύνη ἐπάγουσα ἁμαρτίαν, καί ἐστιν αἰσχύνη δόξα καὶ χάρις.
Κολιτσάρα
Ὑπάρχει ἐντροπή, ἡ ὁποία εἶναι ἀξιοκατάκριτος ἁμαρτία. Ὑπάρχει ὅμως αἰδημοσύνη καὶ συστολή, ἡ ὁποία εἶναι διὰ τὸν ἄνθρωπον δόξα καὶ χάρις.
Τρεμπέλα
Ὑπάρχει ἐντροπὴ καὶ συστολὴ ἀξιοκατάκριτοι, ποὺ φέρνει μαζί της τὴν ἁμαρτίαν, ὑπάρχει ὅμως καὶ ἐντροπή, ποὺ εἶναι δόξα καὶ χάρις, διότι ὁδηγεῖ εἰς μετάνοιαν καὶ διόρθωσιν.
Παρ. 26,12
εἶδον ἄνδρα δόξαντα παρ’ αὑτῷ σοφὸν εἶναι, ἐλπίδα μέντοι ἔσχε μᾶλλον ἄφρων αὐτοῦ.
Κολιτσάρα
Εἶδα ἕνα ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος ἐφαντάσθη τὸν ἑαυτόν του ὅτι εἶναι, σοφός· μεγαλυτέρα ἐλπὶς διορθώσεως ὑπάρχει δι’ ἕνα ἄφρονα, παρὰ διὰ τὸν αὐτοθαυμαζόμενον δοκησίσοφον.
Τρεμπέλα
Εἶδον ἄνθρωπον δοκησίσοφον, ποὺ ἐφαντάσθη ὅτι εἶναι σοφός. Ὁ ἄφρων ὅμως ἔχει περισσοτέρας ἐλπίδας διορθώσεως ἀπὸ αὐτόν.
Παρ. 26,13
λέγει ὀκνηρὸς ἀποστελλόμενος εἰς ὁδόν· λέων ἐν ταῖς ὁδοῖς, ἐν δὲ ταῖς πλατείαις φονευταί.
Κολιτσάρα
Ὁ ὀκνηρός, ὅταν ἀποσταλῇ εἰς κάποιαν ἐργασίαν, προφασίζεται καὶ λέγει· Ληοντάρι ὑπάρχει εἰς τοὺς δρόμους, εἰς δὲ τὰς πλατείας ἐνεδρεύουν δολοφόνοι!
Τρεμπέλα
Ὁ ὀκνηρός, ὅταν ἀποστέλλεται εἰς κάποιαν ἐργασίαν, προβάλλει γελοίας προφάσεις λέγων· εἰς τοὺς δρόμους ὑπάρχει λιοντάρι καὶ εἰς τὰς πλατείας ὑπάρχουν φονιάδες.
Παρ. 26,14
ὥσπερ θύρα στρέφεται ἐπὶ τοῦ στρόφιγγος, οὕτως ὀκνηρὸς ἐπὶ τῆς κλίνης αὐτοῦ.
Κολιτσάρα
Ὅπως ἡ θύρα στρέφεται γύρω ἀπὸ τοὺς στρόφιγγάς της καὶ δὲν μετακινεῖται ἀπὸ τόπου εἰς τόπον, ἔτσι καὶ ὁ ὀκνηρὸς στριφογυρίζει ἐπάνω εἰς τὸ κρεββάτι του καὶ δὲν ἐξέρχεται πρὸς ἐργασίαν.
Τρεμπέλα
Ὅπως ἡ θύρα γυρίζει εἰς τὴν στρόφιγγά της καὶ δὲν ξεφεύγει ἀπὸ αὐτήν, ἔτσι καὶ ὁ ὀκνηρὸς γυρίζει ἐπάνω εἰς τὸ κρεββάτι του καὶ δὲν μετακινεῖται ἀπὸ αὐτό.
Παρ. 26,15
κρύψας ὀκνηρὸς τὴν χεῖρα ἐν τῷ κόλπῳ αὐτοῦ, οὐ δυνήσεται ἐπενεγκεῖν ἐπὶ στόμα.
Κολιτσάρα
Ὁ ὀκνηρός, ποὺ κρατεῖ συνεχῶς ἄπρακτα καὶ σταυρωμένα τὰ χέρια εἰς τὸ στῆθος του, δὲν θὰ ἠμπορέσῃ ποτὲ μὲ αὐτὰ νὰ φέρῃ τροφὴν εἰς τὸ στόμα του, διότι δὲν ἐργάζεται διὰ τὴν ἀπόκτησίν της.
Τρεμπέλα
Ὁ τεμπέλης, ἐπειδὴ ἔχει διαρκῶς τὸ χέρι του χωμένον εἰς τὸν κόλπον του καὶ δὲν ἐργάζεται, δὲν θὰ ἠμπορέσῃ νὰ τὸ φέρῃ οὔτε εἰς τὸ στόμα του νὰ φάγῃ.
Παρ. 26,16
σοφώτερος ἑαυτῷ ὀκνηρὸς φαίνεται τοῦ ἐν πλησμονῇ ἀποκομίζοντος ἀγγελίαν.
Κολιτσάρα
Ὁ ὀκνηρὸς φαντάζεται τὸν ἑαυτόν του σοφώτερον καὶ ἀξιοπρεπέστερον ἀπὸ τὸν ὑπηρέτην, ὁ ὁποῖος μεταφέρει ἀγγελίας τοῦ κυρίου του, ἀμείβεται καὶ ζῇ χορταστικά, χωρὶς νὰ τοῦ λείπῃ τίποτε.
Τρεμπέλα
Ὁ ὀκνηρός, ἐπειδὴ ζῇ εἰς βάρος τῶν ἄλλων, φαντάζεται τὸν ἑαυτόν του ἐξυπνότερον ἀπὸ τὸν ὑπηρέτην ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἀναφέρει πολλὰς φορὰς εἰς τοὺς κυρίους του ὅτι ἐπιτυχῶς ἐξεπλήρωσε τὰς ἐντολάς των.
Παρ. 26,17
ὥσπερ ὁ κρατῶν κέρκου κυνός, οὕτως ὁ προεστὼς ἀλλοτρίας κρίσεως.
Κολιτσάρα
Ὅπως ἐκεῖνος ποὺ κρατεῖ τὴν οὐρὰν ξένου σκυλιοῦ, κινδυνεύει νὰ δαγκωθῇ, ἔτσι καὶ αὐτὸς ποὺ ἐπεμβαίνει ἀπρόσκλητος εἰς φιλονεικίας καὶ διαμάχας ἄλλων.
Τρεμπέλα
Ὅπως ἐκεῖνος, ποὺ κρατεῖ τὴν οὐρὰν σκύλου, κινδυνεύει νὰ δαγκωθῇ ἀπὸ αὐτόν, ἔτσι κινδυνεύει νὰ κτυπηθῇ καὶ ἐκεῖνος, ποὺ ἀναμειγνύεται ἀπρόσκλητος εἰς φιλονικίαν ἄλλων.
Παρ. 26,18
ὥσπερ οἱ ἰώμενοι προβάλλουσι λόγους εἰς ἀνθρώπους, ὁ δὲ ἀπαντήσας τῷ λόγῳ πρῶτος ὑποσκελισθήσεται,
Κολιτσάρα
Ὅπως οἱ φρενοβλαβεῖς, ποὺ ὑποβάλλονται εἰς θεραπείαν, ἀπευθύνουν ἐμπαικτικὰ καὶ προσβλητικὰ λόγια εἰς ἀνθρώπους, καὶ ἐκεῖνος ποὺ θὰ θελήσῃ πρῶτος νὰ ἀπαντήσῃ εἰς αὐτούς, θὰ ἐξευτελισθῇ καὶ θὰ ντροπιαστῇ,
Τρεμπέλα
Ὅπως οἱ ὑπὸ θεραπείαν φρενοβλαβεῖς ἀπευθύνουν προσβλητικὰ λόγια πρὸς τοὺς περαστικοὺς ἀνθρώπους, καὶ ὅποιος ἀπαντήσῃ εἰς αὐτοὺς πρῶτος θὰ κουρελιασθῇ καὶ θὰ ἐντροπιασθῇ ἐκ μέρους των, διότι αὐτοὶ ἔχουν τὸ ἀκαταλόγιστον,
Παρ. 26,19
οὕτως πάντες οἱ ἐνεδρεύοντες τοὺς ἑαυτῶν φίλους, ὅταν δὲ ὁραθῶσι, λέγουσιν ὅτι παίζων ἔπραξα.
Κολιτσάρα
Ἔτσι μὲ τοὺς φρενοβλαβεῖς, ἐν τῇ ἀνοησίᾳ των, ὁμοιάζουν καὶ ὅλοι ἐκεῖνοι, ποὺ στήνουν ἐνέδρας εἰς βάρος τῶν φίλων των καὶ ὅταν ἀποκαλυφθοῦν λέγουν, ὅτι χάριν ἀστειότητος ἔπραξα αὐτό.
Τρεμπέλα
ἔτσι δὲν εἶναι ὑγιεῖς τὰς φρένας καὶ ὅσοι στήνουν παγίδας εἰς τοὺς φίλους των καὶ τοὺς ἐπιβουλεύονται. Ὅταν δὲ αὐτοὶ ἀνακαλυφθοῦν, δικαιολογοῦνται καὶ λέγουν τὸ ἔκαμα αὐτὸ ἀστειευόμενος διὰ νὰ σὲ δοκιμάσω.
Παρ. 26,20
ἐν πολλοῖς ξύλοις θάλλει πῦρ, ὅπου δὲ οὐκ ἔστι δίθυμος, ἡσυχάζει μάχη.
Κολιτσάρα
Μὲ τὰ πολλὰ τὰ ξύλα μεγαλώνει καὶ ἀναλάμπει περισσότερον ἡ φωτιά. Ὅπου ὅμως δὲν ὑπάρχει δίβουλος καὶ ἐριστικὸς ἄνθρωπος, ἐκεῖ εἶναι ἄγνωστος ἡ φιλονεικία καὶ ἐπικρατεῖ ἡσυχίᾳ.
Τρεμπέλα
Μὲ τὰ πολλὰ ξύλα ζωηρεύει καὶ φουντώνει περισσότερον ἡ φωτιά, ὅπου δὲ δὲν ὑπάρχει ὁ ἀσύμφωνος καὶ εὐερέθιστος ἄνθρωπος, ἡ φιλονικία εἶναι ἄγνωστος.
Παρ. 26,21
ἐσχάρα ἄνθραξι καὶ ξύλα πυρί, ἀνὴρ δὲ λοίδορος εἰς ταραχὴν μάχης.
Κολιτσάρα
Ἡ ἐσχάρα ξανάβει καὶ ζωηρεύει τὰ κάρβουνα καὶ τὰ ξύλα δυναμώνουν τὴ φωτιά. Ἔτσι ὁ ὑβριστὴς καὶ κακολόγος ἄνθρωπος ἐξεγείρει φιλονεικίας καὶ μάχας, ὅπου εὑρίσκεται.
Τρεμπέλα
Ἡ ἐσχάρα εἶναι διὰ τὰ κάρβουνα καὶ τὰ ξύλα διὰ τὴν φωτιά. Ἄνθρωπος δὲ ἐριστικὸς καὶ ὑβριστὴς εἶναι ἀρκετὸς διὰ νὰ ἀνάψῃ ταραχώδης φιλονικία καὶ σύγκρουσις.
Παρ. 26,22
λόγοι κερκώπων μαλακοί, οὗτοι δὲ τύπτουσιν εἰς ταμιεῖα σπλάγχνων.
Κολιτσάρα
Οἱ κολακευτικοὶ καὶ παραπειστικοὶ λόγοι τῶν ἀπατεώνων εἶναι γλυκεῖς καὶ εὐπρόσδεκτοι. Πληγώνουν ὅμως βαθύτατα τὸν ἄνθρωπον εἰς τὴν ψυχὴν καὶ τὴν καρδίαν.
Τρεμπέλα
Οἱ λόγοι τῶν ἀπατεώνων εἶναι μαλακοὶ καὶ εὐχάριστοι, ἐντυπώνονται ὅμως εἰς τὰ βάθη τῆς ψυχῆς καὶ τὴν διαφθείρουν διὰ τοῦ ψεύδους τῆς κολακείας.
Παρ. 26,23
ἀργύριον διδόμενον μετὰ δόλου, ὥσπερ ὄστρακον ἡγητέον. χείλη λεῖα καρδίαν καλύπτει λυπηράν.
Κολιτσάρα
Χρῆμα, ποὺ δίδεται μὲ πονηρίαν καὶ πρὸς δολίους σκοπούς, πρέπει νὰ θεωρῆται ὡς ὄστρακον χωρὶς καμμίαν ἀξίαν. Τὸ γλυκόλογον στόμα καλύπτει πολλάκις ἐπίβουλον καὶ φαρμακερὰν καρδίαν.
Τρεμπέλα
Χρῆμα ποὺ δίδεται μὲ πονηρίαν καὶ ὑστεροβουλίαν, νὰ τὸ θεωρῇς ὡσὰν τὸ ἄνευ περιεχομένου θαλασσινὸν ὄστρακον. Χείλη μαλακὰ καὶ σαγηνευτικὰ σκεπάζουν ὑποκριτικῶς καρδίαν κακήν, διεφθαρμένην καὶ πικράν.
Παρ. 26,24
χείλεσι πάντα ἐπινεύει ἀποκλαιόμενος ἐχθρός, ἐν δὲ τῇ καρδίᾳ τεκταίνεται δόλους.
Κολιτσάρα
Ὁ ἐχθρός, ὅταν εὑρεθῇ εἰς δύσκολον θέσιν καὶ ἔχῃ τὴν ἀνάγκην σου, μὲ τὰ χείλη του συμφωνεῖ εἰς ὅσα σὺ λέγεις, καὶ ψευδοσυγκινούμενος κλαίει. Μέσα ὅμως εἰς τὴν καρδίαν του συλλαμβάνει καὶ μηχανεύεται δόλια καὶ ἐπιβλαβῆ σχέδια.
Τρεμπέλα
Μὲ τὰ χείλη καὶ τὴν ὅλην ἐξωτερικήν του ἐμφάνισιν ὁ ἐχθρὸς προσποιεῖται ὅτι συμφωνεῖ μαζί σου καὶ φαίνεται ὅτι συγκινεῖται καὶ κλαίει, εἰς τὴν καρδίαν του ὅμως μηχανορραφεῖ καὶ δολιεύεται ἐναντίον σου.
Παρ. 26,25
ἐάν σου δέηται ὁ ἐχθρὸς μεγάλῃ τῇ φωνῇ, μὴ πεισθῇς, ἑπτὰ γάρ εἰσι πονηρίαι ἐν τῇ ψυχῇ αὐτοῦ.
Κολιτσάρα
Ἐὰν ὁ ἐχθρός σου μὲ δάκρυα καὶ μὲ μεγάλην φωνὴν σὲ παρακαλῇ, μὴ πεισθῇς, διότι πολυάριθμοι πονηρίαι καὶ δολιότητες ὑπάρχουν μέσα εἰς τὴν ψυχήν του.
Τρεμπέλα
Ἐὰν ὁ ἐχθρός σου σὲ παρακαλῇ μὲ μεγάλην φωνήν, μὴ τὸν ἐμπιστεύεσαι, διότι μέσα εἰς τὰ βάθη τῆς ψυχῆς του εἶναι κρυμμέναι πολλαὶ πονηρίαι.
Παρ. 26,26
ὁ κρύπτων ἔχθραν συνίστησι δόλον, ἐκκαλύπτει δὲ τὰς ἑαυτοῦ ἁμαρτίας εὔγνωστος ἐν συνεδρίοις.
Κολιτσάρα
Ἐκεῖνος ποὺ συγκαλύπτει τὴν ἔχθραν του καὶ δὲν τὴν φανερώνει, ἑτοιμάζει δολίαν ἐπίθεσιν καὶ αὐτὸς ἀκόμη ὁ πασίγνωστος διὰ τὰς δολιότητάς του, προσπαθεῖ νὰ συγκαλύψῃ τὰς ἁμαρτίας του εἰς συγκέντρωσιν λαοῦ.
Τρεμπέλα
Ἐκεῖνος ποὺ κρύπτει τὴν ἔχθραν καὶ δὲν τὴν ἐκδηλώνει, δολιεύεται διὰ νὰ ἐπιτεθῇ αἰφνιδίως. Ἀποκαλύπτει δὲ καὶ ξεσκεπάζει τὰς ἁμαρτίας του εἰς τὰ συνέδρια καὶ τὰς κοινὰς συγκεντρώσεις, καθιστάμενος εὐδιάκριτος καὶ πασίγνωστος δι’ αὐτάς.
Παρ. 26,27
ὁ ὀρύσσων βόθρον τῷ πλησίον ἐμπεσεῖται εἰς αὐτόν, ὁ δὲ κυλίων λίθον ἐφ’ ἑαυτὸν κυλίει.
Κολιτσάρα
Ἐκεῖνος ποὺ σκάβει λάκκον διὰ τὸν ἄλλον, θὰ πέσῃ ὁ ἴδιος μέσα εἰς αὐτόν. Καὶ ἐκεῖνος ποὺ κυλίει λίθον, διὰ νὰ συνθλίψῃ τὸν ἄλλον, θὰ δεχθῇ τὸν ἴδιον τὸν λίθον ἐπάνω εἰς τὸν ἑαυτόν του καὶ θὰ συντριβῇ,
Τρεμπέλα
Ἐκεῖνος ποὺ ἀνοίγει ὑπούλως λάκκον διὰ τὸν πλησίον του, θὰ πέσῃ εἰς αὐτὸν ὁ ἴδιος, καὶ ὁποῖος κυλᾷ λιθάρι ἐναντίον τοῦ ἄλλου, εἰς τὸ τέλος θὰ ἀποδειχθῇ ὅτι τὸ κυλᾷ διὰ τὸν ἑαυτόν του.
Παρ. 26,28
γλῶσσα ψευδὴς μισεῖ ἀλήθειαν, στόμα δὲ ἄστεγον ποιεῖ ἀκαταστασίας.
Κολιτσάρα
Ὁ ψευδολόγος ἄνθρωπος ἀποστρέφεται καὶ μισεῖ τὴν ἀλήθειαν. Τὸ δὲ ἀφρούρητον καὶ ἀπύλωτον στόμα δημιουργεῖ ταραχὰς καὶ ἀκαταστασίας μεταξὺ τῶν ἀνθρώπων.
Τρεμπέλα
Ἡ γλῶσσα τοῦ ψεύστου μισεῖ καὶ ἀποστρέφεται τὴν ἀλήθειαν, τὸ δὲ ἄφρακτον καὶ ἀσυγκράτητον στόμα προξενεῖ ἀναστατώσεις καὶ ταραχάς.
Κεφάλαιο 27
Παρ. 27,1
Μὴ καυχῶ τὰ εἰς αὔριον, οὐ γὰρ γινώσκεις τί τέξεται ἡ ἐπιοῦσα.
Κολιτσάρα
Μὴ καυχᾶσαι διὰ τὴν αὔριον καὶ γενικώτερον διὰ τὸ μέλλον, διότι δὲν γνωρίζεις τί θὰ σοῦ παρουσίασῃ ἡ αὐριανὴ ἡμέρᾳ.
Τρεμπέλα
Μὴ καυχᾶσαι διὰ τὰ συμβησόμενα τὴν αὐριανὴν ἡμέραν, διότι δὲν γνωρίζεις, τί ἠμπορεῖ νὰ φέρῃ εἰς φῶς καὶ τί ἠμπορεῖ νὰ σοῦ δημιουργήσῃ ἡ ἡμέρα ποὺ ἔρχεται.
Παρ. 27,2
ἐγκωμιαζέτω σε ὁ πέλας καὶ μὴ τὸ σὸν στόμα, ἀλλότριος καὶ μὴ τὰ σὰ χείλη.
Κολιτσάρα
Ἂς σὲ ἐπαινῇ ὁ ἄλλος, ὁ πλησίον, καὶ ὄχι τὸ ἰδικόν σου στόμα, ὁ ξένος καὶ ὄχι τὰ ἰδικά σου χείλη.
Τρεμπέλα
Ἂς σὲ ἐγκωμιάζῃ καὶ ἂς σὲ ἐπαινῇ ὁ πλησίον σου καὶ ὄχι τὸ στόμα σου· ἂς σὲ ἐπαινῇ ὁ ξένος καὶ ὄχι τὰ χείλη σου.
Παρ. 27,3
βαρὺ λίθος καὶ δυσβάστακτον ἄμμος, ὀργὴ δὲ ἄφρονος βαρυτέρα ἀμφοτέρων.
Κολιτσάρα
Βαρὺς εἶναι ὁ λίθος, δυσβάστακτος ἡ ἄμμος· ἡ ὀργὴ ὅμως τοῦ ἀσυνέτου ἀνθρώπου εἶναι βαρύτερη καὶ ἀπὸ τὰ δύο.
Τρεμπέλα
Βαρὺ πρᾶγμα εἶναι τὸ λιθάρι καὶ ἀσήκωτος ἡ πολλὴ ἄμμος, ἡ ὀργὴ ὅμως τοῦ ἄφρονος εἶναι βαρύτερα καὶ περισσότερον ἀνυπόφορος καὶ ἀπὸ τὰ δύο αὐτά.
Παρ. 27,4
ἀνελεήμων θυμὸς καὶ ὀξεῖα ὀργή, ἀλλ’ οὐδένα ὑφίσταται ζῆλος.
Κολιτσάρα
Ἄσπλαγχνος καὶ σκληρὸς εἶναι ὁ θυμός, ὀξεῖα καὶ κοπτερή, ὡσὰν μαχαίρι, ἡ ὀργή. Τίποτε ὅμως δὲν ἠμπορεῖ νὰ συγκριθῇ πρὸς τὴν ἀγριότητα τῆς ζηλοτυπίας καὶ τοῦ φθόνου.
Τρεμπέλα
Ὁ θυμὸς δὲν γνωρίζει ἔλεος καὶ συμπάθειαν καὶ ἡ ὀργὴ εἶναι ὄργανον ὀξύ, ποὺ πληγώνει βαθιά, τίποτε, ὅμως δὲν ἠμπορεῖ νὰ σταθῇ καὶ νὰ συγκριθῇ πρὸς τὴν ζηλοτυπίαν καὶ τὸν φθόνον.
Παρ. 27,5
κρείσσους ἔλεγχοι ἀποκεκαλυμμένοι κρυπτομένης φιλίας.
Κολιτσάρα
Καλύτεροι καὶ προτιμότεροι εἶναι οἱ ἔλεγχοι, ποὺ γίνονται φανερὰ καὶ ξάστερα, παρὰ μία φιλία, ποὺ δὲν τολμᾷ νὸ φανερώσῃ καὶ νὰ ἐλέγξῃ σφάλματα,
Τρεμπέλα
Ἀξίζουν περισσότερον οἱ ἔλεγχοι, ποὺ γίνονται φανερὰ καὶ χωρὶς συγκαλύψεις, ἀπὸ τὴν φιλίαν ποὺ δὲν τολμᾷ νὰ ἐξωτερικευθῇ καὶ νὰ ὑποδείξῃ εἰς τὸν φίλον τὰ ἐλαττώματά του.
Παρ. 27,6
ἀξιοπιστότερά εἰσι τραύματα φίλου ἢ ἑκούσια φιλήματα ἐχθροῦ.
Κολιτσάρα
Περισσότερον εὐπρόσδεκτα καὶ ὠφέλιμα εἶναι τὰ τραύματα, - παρατηρήσεις καὶ ἔλεγχοι, - ποὺ προέρχονται ἀπὸ ἕνα φίλον παρὰ τὰ φαινομενικῶς αὐθόρμητα, πράγματι δὲ δόλια φιλήματα - ψευδεῖς ἔπαινοι καὶ κολακεῖαι - ἑνὸς ἐχθροῦ.
Τρεμπέλα
Εἶναι προτιμότερα καὶ πολυτιμότερα τὰ τραύματα, ποὺ θὰ μᾶς προξενήσῃ ἕνας φίλος, παρὰ τὰ φαινομενικῶς ἐγκάρδια καὶ πρόθυμα φιλήματα ἐνὸς ἐχθροῦ.
Παρ. 27,7
ψυχὴ ἐν πλησμονῇ οὖσα κηρίοις ἐμπαίζει, ψυχῇ δὲ ἐνδεεῖ καὶ τὰ πικρὰ γλυκέα φαίνεται.
Κολιτσάρα
Ἄνθρωπος, ποὺ εἶναι μὲ τὸ παραπάνω χορτασμένος ἀπὸ ὅλα, περιφρονεῖ καὶ αὐτὴν ἀκόμη τὴν κηρήθραν. Εἰς ἕνα ὅμως πεινασμένον καὶ τὰ πικρὰ ἀκόμη φαίνονται γλυκὰ καὶ νόστιμα.
Τρεμπέλα
Ἄνθρωπος ποὺ τὰ ἔχει ὅλα καὶ εἶναι χορτασμένος, περιφρονεῖ καὶ ἀηδιάζει ἀκόμη καὶ τὴν κηρήθραν εἰς τὸν πεινασμένον ὅμως καὶ αὐτὰ τὰ πικρὰ φαίνονται γλυκὰ καὶ νόστιμα.
Παρ. 27,8
ὥσπερ ὅταν ὄρνεον καταπετασθῇ ἐκ τῆς ἰδίας νοσσιᾶς, οὕτως ἄνθρωπος δουλοῦται ὅταν ἀποξενωθῇ ἐκ τῶν ἰδίων τόπων.
Κολιτσάρα
Ὅπως ἕνα πτηνόν, ποὺ περιπλανᾶται μακρυὰ ἀπὸ τὴ φωληά του, ἔτσι καὶ ἔνας ἄνθρωπος, ποὺ φεύγει ἀπὸ τὴν πατρίδα του εἰς ξένους τόπους, δὲν εὑρίσκει ἀνάπαυσιν, ὑπάρχει δὲ φόβος νὰ καταντήσῃ δοῦλος.
Τρεμπέλα
Ὅπως ἕνα πουλί, ποὺ ἐπέταξε μακριὰ ἀπὸ τὴν φωλιά του, δὲν ἠμπορεῖ νὰ εὕρῃ εἰς ξένας φωλεὰς ἀνάπαυσιν καὶ ἀσφάλειαν, ἔτσι καὶ ἕνας ξενιτεμένος ἄνθρωπος, ποὺ ἔφυγε μακριὰ ἀπὸ τὴν πατρίδα του, θὰ ὑποδουλωθῇ εἰς ἀνθρώπους ἀγνώστους.
Παρ. 27,9
μύροις καὶ οἴνοις καὶ θυμιάμασι τέρπεται καρδία, καταρρήγνυται δὲ ὑπὸ συμπτωμάτων ψυχή.
Κολιτσάρα
Τέρπεται καὶ εὐχαριστεῖται ὁ ἄνθρωπος εἰς τὰ ἀρώματα, εἰς τοὺς καλοὺς οἴνους, εἰς τὰ εὐώδη θυμιάματα. Ἀντιθέτως δὲ συντρίβεται ἡ ψυχὴ ἀπὸ τὰς συμφορὰς καὶ τὰ ἀτυχήματα.
Τρεμπέλα
Μὲ μύρα καὶ οἴνους καὶ θυμιάματα, δηλωτικὰ τῆς εὐτυχίας, τέρπεται καὶ εὐχαριστεῖται ἡ καρδία τοῦ ἀνθρώπου, ἐνῷ ἀπὸ τὰ ἀτυχήματα καὶ τὰ ἀπροσδόκητα κτυπήματα τῆς ζωῆς κατασυντρίβεται.
Παρ. 27,10
φίλον σὸν ἢ φίλον πατρῷον μὴ ἐγκαταλίπῃς, εἰς δὲ τὸν οἶκον τοῦ ἀδελφοῦ σου μὴ εἰσέλθῃς ἀτυχῶν· κρείσσων φίλος ἐγγὺς ἢ ἀδελφὸς μακρὰν οἰκῶν.
Κολιτσάρα
Προσωπικόν σου φίλον, ὅπως καὶ πατρικόν σου φίλον μὴ τὸν ἐγκαταλείψῃς. Εἰς καιρὸν δὲ δυστυχίας καὶ ἀτυχημάτων σου μὴ μεταβῇς εἰς τὸ σπίτι τοῦ ἀδελφοῦ σου. Προτιμότερος καὶ ἐπωφελέστερος εἶναι ὁ φίλος σου, ποὺ κατοικεῖ κοντά σου, παρὰ ὁ ἀδελφός σου, ὁ ὁποῖος εὑρίσκεται μακράν.
Τρεμπέλα
Τὸν προσωπικόν σου, τὸν πατρικὸν καὶ οἰκογενειακόν σου φίλον νὰ μὴ τὸν ξεχάσῃς καὶ νὰ μὴ τὸν ἀφήσῃς ποτέ, οὔτε δὲ ὅταν σὲ εὕρῃ κάποιον ἀτύχημα, νὰ τρέξῃς εἰς τὸ σπίτι τοῦ ἀδελφοῦ σου· ὁ φίλος, ποὺ κάθεται κοντά σου, εἶναι προτιμότερος ἀπὸ τὸν ἀδελφόν σου, ποὺ κατοικεῖ μακριὰ ἀπὸ σέ.
Παρ. 27,11
σοφὸς γίνου, υἱέ, ἵνα σου εὐφραίνηται ἡ καρδία, καὶ ἀπόστρεψον ἀπὸ σοῦ ἐπονειδίστους λόγους.
Κολιτσάρα
Ἀπόκτησε, παιδί μου, σοφίαν καὶ σύνεσιν, διὰ νὰ εὐφραίνεται πάντοτε ἡ καρδία σου. Γύρισε δὲ τὸ πρόσωπόν σου ἀλλοῦ καὶ διῶξε μακρυὰ τὰς ἐπονειδίστους συμβουλὰς τῶν ἄλλων.
Τρεμπέλα
Παιδί μου, γίνε σοφὸς κατὰ Θεόν, διὰ νὰ χαίρῃ ἡ καρδία σου, καὶ διῶξε μακριὰ ἀπὸ σὲ λόγια καὶ συμβουλάς, ποὺ θὰ σὲ κατεντροπιάσουν.
Παρ. 27,12
πανοῦργος κακῶν ἐπερχομένων ἀπεκρύβη, ἄφρονες δὲ ἐπελθόντες ζημίαν τίσουσιν.
Κολιτσάρα
Ὁ ἔξυπνος καὶ συνετὸς ἄνθρωπος, ὅταν βλέπῃ νὰ ἐπέρχωνται τὰ κακά, παραμερίζει, κρύπτεται καὶ προφυλάσσεται. Οἱ ἄμυαλοι ὅμως διὰ λόγους ἐπιδείξεως ἐφορμοῦν καὶ ἐκτίθενται εἰς τὸν κίνδυνον, διὰ νὰ συναντήσουν ἔτσι βλάβας καὶ συμφοράς.
Τρεμπέλα
Ὁ φρόνιμος καὶ συνετὸς ἄνθρωπος, ὅταν ἴδῃ ὅτι ἔρχονται δεινὰ καὶ κίνδυνοι ἀπειλητικοί, κρύπτεται καὶ προφυλάσσεται, οἱ ἀνόητοι ὅμως, εἴτε διότι ὑπερτιμοῦν τὰς δυνάμεις των εἴτε διότι θέλουν νὰ ἐπιδειχθοῦν, ἐκτίθενται εἰς τὸν κίνδυνον καὶ θὰ τιμωρηθοῦν.
Παρ. 27,13
ἀφελοῦ τὸ ἱμάτιον αὐτοῦ, παρῆλθε γὰρ ὑβριστής, ὅστις τὰ ἀλλότρια λυμαίνεται.
Κολιτσάρα
Ὁ ἐπηρμένος καταφρονητὴς τοῦ Θεοῦ καὶ τῶν ἀνθρώπων περνάει ἀλαζονικὰ ὑπερηφανευόμενος μὲ ξένα ἐνδύματα, τὰ ὁποῖα ἔχει ἁρπάξει. Ἀφαίρεσέ του τὸ ἔνδυμα, διὰ νὰ ταπεινωθῇ.
Τρεμπέλα
Βγάλε τὸ φόρεμά του· διότι περνᾷ ἀπ’ ἐμπρός σου ὁ ἄδικος καὶ ἅρπαξ, ὁ περιφρονητὴς τοῦ θείου νόμου, ὁ ὁποῖος λυμαίνεται καὶ ἁρπάζει τὰ ξένα πράγματα. Ξεγύμνωσέ τον καὶ δεῖξε του μὲ τὴν συμβολικὴν αὐτὴν πρᾶξιν, ὅτι μίαν ἡμέραν θὰ πληρώσῃ τὰ ἀδικήματα ποὺ ἀποτολμᾷ, καὶ, θὰ γυμνωθῇ καὶ αὐτός, ὅπως τώρα ἀπογυμνώνει τοὺς ἄλλους.
Παρ. 27,14
ὃς ἂν εὐλογῇ φίλον τὸ πρωῒ μεγάλῃ τῇ φωνῇ, καταρωμένου οὐδὲν διαφέρειν δόξει.
Κολιτσάρα
Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος κάθε πρωῒ ἐπαινεῖ μὲ τὸ παραπάνω καὶ κολακεύει τὸν φίλον του, δὲν διαφέρει ἀπὸ ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος τὸν καταρᾶται.
Τρεμπέλα
Ὅποιος πρωΐ-πρωῒ ἐκθειάζει μὲ δυνατὴν φωνὴν τὸν φίλον του, διότι τοῦ ἔκαμε τραπέζι, θὰ νομισθῇ ὅτι δὲν διαφέρει διόλου ἀπὸ ἐκεῖνον ποὺ τὸν καταριέται, διότι θὰ γίνῃ ἀφορμὴ νὰ καταλήξῃ ὁ φίλος του εἰς ὑπερηφάνειαν καὶ ἀλαζονείαν, διὰ τὴν ὁποίαν ὁ Θεὸς θὰ τὸν ἀποστραφῇ.
Παρ. 27,15
σταγόνες ἐκβάλλουσιν ἄνθρωπον ἐν ἡμέρᾳ χειμερινῇ ἐκ τοῦ οἴκου αὐτοῦ, ὡσαύτως καὶ γυνὴ λοίδορος ἐκ τοῦ ἰδίου οἴκου.
Κολιτσάρα
Σταγόνες βροχῆς, ποὺ πίπτουν μέσα εἰς τὸ σπίτι, κάνουν τὸν ἄνθρωπον νὰ βγῇ ἔξω ἀπὸ αὐτό, ἔστω καὶ ἂν εἶναι χειμώνας. Ἔτσι καὶ γυναίκα κακόγλωσσος καὶ ὑβρεολόγος ἀναγκάζει τὸν ἄνδρα της, νὰ φύγῃ ἀπὸ τὸ σπίτι.
Τρεμπέλα
Οἱ σταγόνες τοῦ νεροῦ, ποὺ στάζουν ἐν καιρῷ χειμῶνος ἀπὸ τὴν ὀροφὴν μέσα εἰς τὸ σπίτι, ἀναγκάζουν τὸν ἄνθρωπον νὰ βγῇ ἔξω ἀπὸ αὐτό, ἔστω καὶ ἂν εἶναι ἡμέρα χειμωνιάτικη· ἔτσι καὶ ἡ κακόγλωσσος γυναῖκα, ἡ ὁποία ὑβρίζει ἀδιακόπως τὸν ἄνδρα της, τὸν ἀναγκάζει νὰ φύγῃ ἀπὸ τὸ σπίτι του.
Παρ. 27,16
Βορέας σκληρὸς ἄνεμος, ὀνόματι δὲ ἐπιδέξιος καλεῖται.
Κολιτσάρα
Ὁ βορηᾶς εἶναι ἄγριος καὶ ὁρμητικὸς ἄνεμος. Ἐν τούτοις κατ’ εὐφημισμὸν λέγεται ἐπιδέξιος, ἱκανὸς καὶ καλότυχος!
Τρεμπέλα
Ὁ βοριᾶς εἶναι ἄνεμος ἄγριος, ἐν τούτοις κατ’ εὐφημισμὸν λέγεται καλότυχος καὶ εὐνοϊκός.
Παρ. 27,17
σίδηρος σίδηρον ὀξύνει, ἀνὴρ δὲ παροξύνει πρόσωπον ἑταίρου.
Κολιτσάρα
Ὁ σίδηρος κάνει ὀξὺν καὶ κοπτερὸν τὸν ἄλλον σίδηρον, ἔτσι δὲ ἕνας ὀργίλος καὶ ἀσύνετος ἄνθρωπος παροξύνει καὶ ἐξερεθίζει τὸν σύντροφόν του.
Τρεμπέλα
Ὁ σίδηρος ἀκονίζει καὶ ὀξύνει τὸν σίδηρον, ὁ δὲ ἄνθρωπος ἐπιδρᾷ ἐπὶ τῆς διαμορφώσεως τοῦ χαρακτῆρος ἐκείνου, μὲ τὸν ὁποῖον συζῇ καὶ συνεργάζεται.
Παρ. 27,18
ὃς φυτεύει συκῆν φάγεται τοὺς καρποὺς αὐτῆς, ὃς δὲ φυλάσσει τὸν ἑαυτοῦ κύριον, τιμηθήσεται.
Κολιτσάρα
Ὅποιος φυτεύει συκιά, θὰ φάγῃ βέβαια ἀπὸ τοὺς καρπούς της. Καὶ ὅποιος σέβεται καὶ προφυλάσσει τὸν κύριόν του ἀπὸ διαφόρους παγίδας καὶ κινδύνους, θὰ ἀνταμειφθῇ καὶ θὰ τιμηθῇ ἀπὸ αὐτόν.
Τρεμπέλα
Ὅποιος φυτεύει συκῆν, θὰ φάγῃ τοὺς καρπούς της. Ὅποιος δὲ σέβεται καὶ προφυλάσσει τὸν προϊστάμενόν του, θὰ ἐκτιμηθῇ ἐν καιρῷ καὶ θὰ ἀνταμειφθῇ ὑπ’ αὐτοῦ.
Παρ. 27,19
ὥσπερ οὐχ ὅμοια πρόσωπα προσώποις, οὕτως οὐδὲ αἱ διάνοιαι τῶν ἀνθρώπων.
Κολιτσάρα
Ὅπως δὲν ὁμοιάζουν μεταξύ των τὰ πρόσωπα τῶν ἀνθρώπων, ἔτσι δὲν ὁμοιάζουν αἱ διάνοιαι καὶ αἱ καρδίαι των.
Τρεμπέλα
Ὅπως δὲν ὁμοιάζουν τὰ πρόσωπα τῶν ἀνθρώπων τοῦ ἑνὸς μὲ τοῦ ἄλλου, ἔτσι δὲν ὁμοιάζουν καὶ τὰ μυαλὰ καὶ οἱ χαρακτῆρες καὶ οἱ γνῶμες τῶν ἀνθρώπων.
Παρ. 27,20
ᾅδης καὶ ἀπώλεια οὐκ ἐμπίμπλανται, ὡσαύτως καὶ οἱ ὀφθαλμοὶ τῶν ἀνθρώπων ἄπληστοι.
Κολιτσάρα
Ὁ ᾅδης καὶ ὁ τόπος τῆς ἀπωλείας, ἡ κόλασις, δὲν χορταίνουν ποτέ. Ἔτσι καὶ τὰ μάτια τῶν ἀνθρώπων εἶναι ἀχόρταστα.
Τρεμπέλα
Ὁ ἅδης καὶ ὁ θάνατος καὶ ἡ κόλασις δὲν χορταίνουν ποτέ· ὁμοίως καὶ τὰ μάτια τῶν ἀνθρώπων εἶναι ἀχόρταστα εἰς τὸ νὰ βλέπουν.
Παρ. 27,20α
βδέλυγμα Κυρίῳ στηρίζων ὀφθαλμόν, καὶ οἱ ἀπαίδευτοι ἀκρατεῖς γλώσσῃ.
Κολιτσάρα
Ἀποκρουστικὸς καὶ μισητὸς ἐνώπιον τοῦ Κυρίου εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος στηρίζει μὲ ἐπιμονὴν τὸ μάτι του εἰς ἁμαρτωλὰ καὶ μάταια πράγματα. Τὸ ἴδιο εἶναι καὶ οἱ ἀπαιδαγώγητοι καὶ οἱ ἀμόρφωτοι, οἱ ὁποῖοι δὲν συγκρατοῦν τὴν γλῶσσαν των.
Τρεμπέλα
Ἐκεῖνος ποὺ ρίχνει ἀδιακόπως καὶ καρφώνει τὸ βλέμμα του εἰς τὴν ματαιότητα τοῦ κόσμου, εἶναι βδέλυγμα ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ. Ὅπως καὶ οἱ ἀδιαπαιδαγώγητοι εἶναι ἀσυγκράτητοι εἰς τὴν γλῶσσαν των.
Παρ. 27,21
δοκίμιον ἀργύρῳ καὶ χρυσῷ πύρωσις, ἀνὴρ δὲ δοκιμάζεται διὰ στόματος ἐγκωμιαζόντων αὐτόν.
Κολιτσάρα
Ὁ ἄργυρος καὶ ὁ χρυσὸς εἰς τὴν φωτιὰν τῆς καμίνου δοκιμάζονται. Καὶ ὁ ἄνθρωπος δοκιμάζεται ἀπὸ τὴν στάσιν, ποὺ παίρνει εἰς τοὺς ἐπαίνους ἐκείνων ποὺ τὸν ἐγκωμιάζουν.
Τρεμπέλα
Ὁ ἄργυρος καὶ ὁ χρυσὸς δοκιμάζονται, ἐὰν εἶναι καθαροὶ καὶ γνήσιοι, εἰς τὴν φωτιά, ὁ ἄνθρωπος ὅμως δοκιμάζεται, ἐὰν εἶναι χαρακτὴρ σοβαρὸς καὶ ἀνεπηρέαστος ἀπὸ τὰς κολακείας, μὲ τὸ στόμα ἐκείνων ποὺ τὸν ἐπαινοῦν καὶ τὸν ἐγκωμιάζουν.
Παρ. 27,21α
καρδία ἀνόμου ἐκζητεῖ κακά, καρδία δὲ εὐθὺς ἐκζητεῖ γνῶσιν.
Κολιτσάρα
Ἡ καρδία τοῦ ἀσεβοῦς καὶ καταφρονητοῦ τοῦ θείου νόμου ἐπιδιώκει πάντοτε παρανομίας. Ἡ εὐθεῖα ὅμως ψυχὴ ζητεῖ καὶ ἀνευρίσκει τὴν θείαν γνῶσιν, τὴν ἀλήθειαν.
Τρεμπέλα
Ἡ καρδία τοῦ ἁμαρτωλοῦ καὶ ἀνόμου ἐπιδιώκει πάντοτε τὸ κακόν, ἐνῷ ἡ καρδία ἡ εἰλικρινὴς καὶ εὐθεῖα ἐπιζητεῖ τὴν θείαν γνῶσιν.
Παρ. 27,22
ἐὰν μαστιγοῖς ἄφρονα ἐν μέσῳ συνεδρίου ἀτιμάζων, οὐ μὴ περιέλῃς τὴν ἀφροσύνην αὐτοῦ.
Κολιτσάρα
Ἐὰν μαστιγώσῃς ἕνα ἀσύνετον ἐν μέσῳ συνεδρίου καὶ τὸν διαπομπεύσῃς, δὲν θὰ ἀφαιρέσῃς τὴν ἀμυαλωσύνην του.
Τρεμπέλα
Ἐὰν τιμωρῇς καὶ μαστιγώνῃς ἕνα ἄφρονα καὶ τὸν διαπομπεύῃς εἰς δημοσίαν σύναξιν, δὲν θὰ τὸν ἀπαλλάξῃς ἀπὸ τὴν ἀφροσύνην του, διότι αὐτὸς θὰ καταστῇ ἀναισχυντότερος διὰ τοῦ δημοσίου ἐλέγχου.
Παρ. 27,23
γνωστῶς ἐπιγνώσῃ ψυχὰς ποιμνίου σου καὶ ἐπιστήσεις καρδίαν σου σαῖς ἀγέλαις·
Κολιτσάρα
Προσπάθησε νὰ γνωρίσῃς καλὰ τὸν ἀριθμὸν καὶ τὸ εἶδος τοῦ ποιμνίου σου. Δῶσε τὴν καρδία σου καὶ φρόντισε μὲ ἐπιμέλειαν διὰ τὰ κοπάδια σου. Τὸ ἰδιο πρέπει νὰ κάνῃ ὁ ποιμὴν καὶ κυβερνήτης τῶν λογικῶν προβάτων.
Τρεμπέλα
Νὰ γνωρίζῃς καλὰ πόσα ζῶα ἔχεις καὶ ποιμαίνεις, νὰ δώσῃς δὲ τὴν καρδιά σου καὶ νὰ ἀφοσιωθῇς εἰς τὰ κοπάδια σου. Ἔτσι ὅμως πρέπει νὰ γνωρίζῃς καλὰ ὡς οἰκοδεσπότης καὶ πόσας ψυχὰς ποιμαίνεις εἰς τὸ σπίτι σου, καὶ τὴν φροντίδα σου ὁλόκληρον νὰ τὴν ρίψῃς εἰς αὐτάς.
Παρ. 27,24
ὅτι οὐκ εἰς τὸν αἰῶνα ἀνδρὶ κράτος καὶ ἰσχύς, οὐδὲ παραδίδωσιν ἐκ γενεᾶς εἰς γενεάν.
Κολιτσάρα
Διότι ἡ ἐξουσία καὶ τὰ ἀξιώματα δὲν μένουν ἰσόβια εἰς τὸν ἄνθρωπον, οὔτε καὶ παραδίδονται κληρονομικῶς ἀπὸ τὴν μίαν γενεὰν εἰς τὴν ἄλλην.
Τρεμπέλα
Διαφορετικά, ἂν δὲν δείξῃς ἐπιμέλειαν, θὰ τὰς χάσῃς, διότι ἡ δύναμις καὶ τὰ πλούτη δὲν εἶναι αἰώνια εἰς τὸν ἄνθρωπον, οὔτε τὰ παραδίδει κληρονομικῶς ἀπὸ γενεᾶς εἰς γενεὰν εἰς τοὺς ἀπογόνους του.
Παρ. 27,25
ἐπιμελοῦ τῶν ἐν τῷ πεδίῳ χλωρῶν καὶ κερεῖς πόαν, καὶ σύναγε χόρτον ὀρεινόν,
Κολιτσάρα
Φρόντισε διὰ τὰ χλοερὰ λειβάδια σου καὶ θὰ κόψῃς πολὺ χορτάρι. Μάζευε ἀκόμη χορτάρι καὶ ἀπὸ τὰ ὀρεινὰ μέρη,
Τρεμπέλα
Περιποιήσου μὲ ἐπιμέλειαν τὰ σπαρτά σου, ποὺ εἶναι εἰς τὸν κάμπον, καὶ θὰ κόψῃς πολὺ χορτάρι. Μάζευε χορτάρι καὶ ἀπὸ τὰ ὀρεινὰ μέρη,
Παρ. 27,26
ἵνα ἔχῃς πρόβατα εἰς ἱματισμόν· τίμα πεδίον, ἵνα ὦσί σοι ἄρνες.
Κολιτσάρα
διὰ νὰ ἔχῃς τὰ μέσα νὰ θρέψῃς πρόβατα, ὥστε ἀπὸ μαλλί των νὰ κατασκευάζῃς ἐνδύματα. Ἀγάπα τὰ λειβάδια σου καὶ νὰ τὰ περιποιῆσαι, διὰ νὰ θρέψῃς καὶ νὰ ἔχῃς ἀρνιά.
Τρεμπέλα
διὰ νὰ ἔχῃς καὶ νὰ συντηρῇς πρόβατα, ὥστε ἀπὸ τὸ μαλλί των νὰ παρασκευάζῃς ἐνδύματα. Περιποιήσου τὴν πεδινὴν γῆν, τοὺς κάμπους καὶ καλλιέργησέ τους, διὰ νὰ ἔχῃς ἀπὸ τὸ χορτάρι τοὺς ἀρνιά.
Παρ. 27,27
υἱέ, παρ’ ἐμοῦ ἔχεις ῥήσεις ἰσχυρὰς εἰς τὴν ζωήν σου καὶ εἰς τὴν ζωὴν σῶν θεραπόντων.
Κολιτσάρα
Παιδί μου, ἐπῆρες καὶ ἔχεις ἀπὸ ἐμὲ πολυτιμοτάτος συμβουλὰς διὰ τὴν ζωήν σου, ὅπως καὶ διὰ τὴν ζωὴν τῶν ὑπηρετῶν σου.
Τρεμπέλα
Παιδί μου, ἀπὸ ἐμὲ ἔχεις συμβουλὰς ἀποτελεσματικάς, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐξασφαλίσῃς τὰ μέσα τῆς συντηρήσεως τῆς ἰδικῆς σου ζωῆς, ἀλλὰ καὶ τῆς ζωῆς τῶν ὑπηρετῶν σου.
Κεφάλαιο 28
Παρ. 28,1
Φεύγει ἀσεβὴς μηδενὸς διώκοντος, δίκαιος δὲ ὥσπερ λέων πέποιθε.
Κολιτσάρα
Φεύγει πανικόβλητος ὁ ἀσεβής, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ κανείς, ποὺ νὰ τὸν καταδιώκῃ. Ὁ δὲ δίκαιος, ὡσὰν λέων ἀπτόητος, μένει ἀκλόνητος εἰς ὥραν κινδύνου ἔχων πεποίθησιν εἰς τὸ δίκαιον του καὶ τὴν συμπαράστασιν τοῦ Θεοῦ.
Τρεμπέλα
Ὁ ἀσεβὴς καὶ ἔνοχος φεύγει τρομαγμένος, χωρὶς νὰ τὸν καταδιώκῃ κανείς, διότι τὸν ἐλέγχει σφοδρῶς ἡ συνείδησίς του· ἐνῷ ὁ δίκαιος σὰν λεοντάρι ἔχει πεποίθησιν εἰς τὴν ἀθωότητά του καὶ δι’ αὐτὸ ἀντιμετωπίζει μὲ γενναιότητα καὶ ψυχραιμίαν πάντα κίνδυνον.
Παρ. 28,2
δι’ ἁμαρτίας ἀσεβῶν κρίσεις ἐγείρονται, ἀνὴρ δὲ πανοῦργος κατασβέσει αὐτάς.
Κολιτσάρα
Ἐξ αἰτίας τῶν ἁμαρτιῶν καὶ παρανομιῶν, τὰς ὁποίας διαπράττουν οἱ ἀσεβεῖς, συγκροτοῦνται δικαστήρια καὶ γίνονται δίκαι. Ἀλλὰ ὁ ἐξυπνος καὶ συνετὸς ἄνθρωπος θὰ κατασβήσῃ τὰς αἰτίας καὶ θὰ προλάβῃ τὰς δίκας.
Τρεμπέλα
Διὰ τὴν κακίαν καὶ τὰς παρεκτροπῆς τῶν ἀσεβῶν συγκροτοῦνται δικαστήρια καὶ ἐκδίδονται δικαστικαὶ ἀποφάσεις, ὁ ἔξυπνος ὅμως καὶ συνετὸς ἄνθρωπος θὰ κατασβήσῃ τὰς αἰτίας ὅλων αὐτῶν καὶ θὰ προλάβῃ τὰς δικαστικὰς ἀποφάσεις.
Παρ. 28,3
ἀνδρεῖος ἐν ἀσεβείαις συκοφαντεῖ πτωχούς. ὥσπερ ὑετὸς λάβρος καὶ ἀνωφελής,
Κολιτσάρα
Ὁ ἀσεβὴς ἄνθρωπος, θρασὺς καὶ ἐκβιαστής, καταπιέζει τοὺς πτωχοὺς καὶ ἀδυνάτους. Ὅπως ἡ ὁρμητικὴ βροχὴ εἶναι ἀνωφελὴς μᾶλλον δὲ καὶ ἐπιβλαβής,
Τρεμπέλα
Ἄνθρωπος θρασὺς καὶ ἀχαλίνωτος εἰς τὸ κακὸν δὲν δυσκολεύεται νὰ ἀδικήσῃ καὶ νὰ συκοφαντήσῃ τοὺς πτωχοὺς καὶ ἀδυνάτους. Ὅπως ἡ ραγδαία καὶ θυελλώδης βροχὴ εἶναι ὄχι μόνον ἀνωφελής, ἀλλὰ καὶ καταστρεπτική,
Παρ. 28,4
οὕτως οἱ ἐγκαταλείποντες τὸν νόμον ἐγκωμιάζουσιν ἀσέβειαν, οἱ δὲ ἀγαπῶντες τὸν νόμον περιβάλλουσιν ἑαυτοῖς τεῖχος.
Κολιτσάρα
ἔτσι καὶ αὐτοί, ποὺ ἐγκαταλείπουν καὶ καταπατοῦν τὸν νόμον τοῦ Θεοῦ, ἐπαινοῦν τὴν ἀσέβειαν, διὰ νὰ δικαιολογήσουν τὸν ἑαυτόν των. Ἐκεῖνοι ὅμως, ποὺ ἀγαποῦν καὶ τηροῦν τὸν νόμον τοῦ Θεοῦ, εἶναι σὰν νὰ ἀνεγείρουν ὁλόγυρά των τεῖχος ἀπόρθητον.
Τρεμπέλα
ἔτσι καὶ ὅσοι παραβαίνουν τὸν θεῖον νόμον, διὰ να δικαιολογήσουν τὰς παρανομίας των, ἐκθειάζουν τὴν ἀσέβειαν. Ἐνῷ ὅσοι ἀγαποῦν καὶ τηροῦν τὸν νόμον τοῦ Θεοῦ, κτίζουν γύρω των τεῖχος ἰσχυρὸν καὶ αἰώνιον.
Παρ. 28,5
ἄνδρες κακοὶ οὐ νοήσουσι κρίμα, οἱ δὲ ζητοῦντες τὸν Κύριον συνήσουσιν ἐν παντί.
Κολιτσάρα
Οἱ κακοὶ ἄνθρωποι δὲν ἠμποροῦν νὰ ἐννοήσουν καὶ νὰ ἐκφέρουν δίκαιον κρίσιν. Ὅσοι ὅμως ἐπιζητοῦν καὶ εὑρίσκουν τὸν Κύριον, θὰ γίνουν σοφοὶ καὶ θὰ κρίνουν ὀρθῶς εἰς ὅλα τὰ ζητήματα.
Τρεμπέλα
Ἄνθρωποι κακοὶ δὲν ἠμποροῦν νὰ κρίνουν ὀρθῶς, ἐνῷ, ὅσοι ἀκολουθοῦν τὸν Κύριον, εἶναι εἰς θέσιν νὰ διακρίνουν εἰς κάθε περίστασιν τὸ πρέπον, διότι ἔχουν φωτισμένον τὸ παρατηρητικὸν τῆς ψυχῆς των.
Παρ. 28,6
κρείσσων πτωχὸς πορευόμενος ἐν ἀληθείᾳ πλουσίου ψευδοῦς.
Κολιτσάρα
Ἀνώτερος καὶ προτιμότερος εἶναι ὁ πτωχός, ὁ ὁποῖος πορεύεται τὸν δρόμον τῆς ἀληθείας καὶ τῆς ἀρετῆς, ἀπὸ τὸν ψευδολόγον πλούσιον.
Τρεμπέλα
Εἶναι ἀνώτερος ὁ πτωχός, ὁ ὁποῖος βαδίζει μὲ ἁπλότητα καὶ ἀλήθειαν, ἀπὸ ἕνα πλούσιον ψεύστην καὶ δόλιον.
Παρ. 28,7
φυλάσσει νόμον υἱὸς συνετός, ὃς δὲ ποιμαίνει ἀσωτίαν ἀτιμάζει πατέρα.
Κολιτσάρα
Ὁ φρόνιμος καὶ συνετὸς υἱὸς τηρεῖ τὸν νόμον τοῦ Θεοῦ καὶ τὰς συμβουλὰς τοῦ πατρός του. Ἐνῷ ἐκεῖνος, ποὺ βόσκει εἰς κάθε ἀσωτίαν, ἐξευτελίζει τὸν πατέρα του.
Τρεμπέλα
Ὁ φρόνιμος καὶ συνετὸς υἱὸς φυλάσσει τὸν θεῖον νόμον, ἐνῷ ἐκεῖνος ποὺ εἶναι βοσκὸς τῆς ἀσωτίας, ὁ ἔκδοτος δηλαδὴ καὶ διεφθαρμένος, ἀτιμάζει τὸν πατέρα του.
Παρ. 28,8
ὁ πληθύνων τὸν πλοῦτον αὐτοῦ μετὰ τόκων καὶ πλεονασμῶν, τῷ ἐλεῶντι πτωχοὺς συνάγει αὐτόν.
Κολιτσάρα
Ἐκεῖνος ποὺ αὐξάνει τὸν πλοῦτον του, δανείζων μὲ ὑπερόγκους τόκους καὶ μὲ ἀχόρταστον ἐπιθυμίαν, εἰς τὴν πραγματικότητα τὰ μαζεύει δι’ ἐκεῖνον, ποὺ ἐλεεῖ τοὺς πτωχούς.
Τρεμπέλα
Ἐκεῖνος ποὺ αὐξάνει τὸν πλοῦτον μὲ τόκους καὶ μὲ ἀπόκτησιν περισσοτέρων ἀπὸ τὰ δανεισθέντα τρόφιμα, τὸν αὐξάνει καὶ τὸν μαζεύει δι’ ἐκεῖνον ποὺ ἐλεεῖ τοὺς πτωχούς, εἰς τὸν ὁποῖον κάποτε θὰ περιέλθουν ὅλα αὐτά.
Παρ. 28,9
ὁ ἐκκλίνων τὸ οὖς αὐτοῦ μὴ εἰσακοῦσαι νόμου, καὶ αὐτὸς τὴν προσευχὴν αὐτοῦ ἐβδέλυκται.
Κολιτσάρα
Βδελυκτὴ καὶ ἀποκρουστικὴ εἶναι ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ ἡ προσευχὴ ἐκείνου, ὁ ὁποῖος γυρίζει ἀλλοῦ τὸ αὐτί του, διὰ νὰ μὴ ἀκούσῃ καὶ δεχθῇ τὸν θείον νόμον.
Τρεμπέλα
Ὁ Θεὸς βδελύσσεται καὶ ἀποστρέφεται τὴν προσευχὴν ἐκείνου, ποὺ ἀποσύρει περιφρονητικῶς τὸ αὐτί του διὰ νὰ μὴ ἀκούσῃ τὸν θεῖον νόμον.
Παρ. 28,10
ὃς πλανᾷ εὐθεῖς ἐν ὁδῷ κακῇ, εἰς διαφθορὰν αὐτὸς ἐμπεσεῖται· οἱ δὲ ἄνομοι διελεύσονται ἀγαθά, καὶ οὐκ εἰσελεύσονται εἰς αὐτά.
Κολιτσάρα
Ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος παραπλανᾷ τοὺς εἰλικρινεῖς καὶ ἀθῴους εἰς δρόμους ζωῆς κακούς, αὐτὸς θὰ περιπέσῃ εἰς ὄλεθρον καὶ καταστροφήν. Οἱ παραβάται τοῦ θείου νόμου θὰ περάσουν πλησίον ἀπὸ τὰ ἀγαθά, δὲν θὰ εἰσέλθουν ὅμως εἰς αὐτά, διὰ νὰ τὰ ἀπολαύσουν.
Τρεμπέλα
Ἐκεῖνος ποὺ ἀποπλανᾷ τοὺς ἀθώους καὶ τοὺς παρασύρει εἰς τὸν κακὸν δρόμον, αὐτὸς θὰ πέσῃ μέσα εἰς καταστροφήν. Οἱ παραβάται τοῦ θείου νόμου θὰ περάσουν δίπλα ἀπὸ τὰ ἀγαθὰ καὶ δὲν θὰ τὰ ἀπολαύσουν (ὅπως ἀκριβῶς ἐπλανῶντο καὶ οἱ Ἑβραῖοι ἐπὶ 40 ἔτη μέσα εἰς τὴν ἔρημον, χωρὶς ὅμως νὰ ἀξιωθοῦν νὰ εἰσέλθουν εἰς τὴν γῆν τῆς ἐπαγγελίας).
Παρ. 28,11
σοφὸς παρ’ ἑαυτῷ ἀνὴρ πλούσιος, πένης δὲ νοήμων καταγνώσεται αὐτοῦ.
Κολιτσάρα
Ὁ ἐπηρμένος διὰ τὰ πλούτη του πλούσιος ἔχει μεγάλην ἰδέαν διὰ τὸν ἑαυτόν του καὶ τὸν θεωρεῖ σοφόν. Ὁ μυαλωμένος ὅμως καὶ ἐνάρετος πτωχὸς ἔχει τὴν ἱκανότητα, νὰ διακριβώσῃ σφάλματα καὶ νὰ διατυπώσῃ κατηγορίας ἐναντίον αὐτοῦ.
Τρεμπέλα
Ὁ πλούσιος φαντάζεται τὸν ἑαυτόν του ἔξυπνον, ὁ πτωχὸς ὅμως ὁ μυαλωμένος καὶ ταπεινὸς θὰ ἀποβῇ μὲ τὰ διδάγματά του καὶ τὸν συμμαζευμένον βίον του κατήγορος τοῦ πλουσίου, τὸν ὁποῖον καὶ θὰ καταισχύνῃ.
Παρ. 28,12
διὰ βοήθειαν δικαίων πολλὴ γίνεται δόξα, ἐν δὲ τόποις ἀσεβῶν ἁλίσκονται ἄνθρωποι.
Κολιτσάρα
Μὲ τὴν βοήθειαν, ποὺ παρέχουν οἱ δίκαιοι, μεγάλη δόξα ἔρχεται εἰς αὐτοὺς καὶ εἰς τὴν πατρίδα των. Ἐκεῖ ὅμως ποὺ ζοῦν καὶ κυριαρχοῦν οἱ ἀσεβεῖς, συλλαμβάνονται καὶ φυλακίζονται πολλοὶ ἄνθρωποι.
Τρεμπέλα
Λόγῳ τῆς βοηθείας, ποὺ παρέχουν οἱ δίκαιοι, ὅταν κυβερνοῦν τὴν χώραν των, δοξάζεται ὁ τόπος των, ἐνῷ εἰς τοὺς τόπους, ὅπου κυριαρχοῦν οἱ ἀσεβεῖς, συλλαμβάνονται, φυλακίζονται, ἐξορίζονται ἢ φονεύονται ἀθῶοι ἄνθρωποι, καὶ βασιλεύει ἡ ἀδικία καὶ ἡ δυστυχία.
Παρ. 28,13
ὁ ἐπικαλύπτων ἀσέβειαν ἑαυτοῦ οὐκ εὐοδωθήσεται, ὁ δὲ ἐξηγούμενος ἐλέγχους ἀγαπηθήσεται.
Κολιτσάρα
Ἐκεῖνος, ποὺ σκεπάζει τὰ ἁμαρτήματά του καὶ δὲν τὰ παραδέχεται οὔτε τὰ ὁμολογεῖ δὲν θὰ εὐοδωθῇ εἰς τὰ ἔργα του. Ἐξ ἀντιθέτου ἐκεῖνος, ποὺ τὰ ὁμολογεῖ καὶ εἶναι πρόθυμος νὰ δεχθῇ ἐλέγχους, θὰ ἀγαπηθῇ ἀπὸ τὸν Θεόν.
Τρεμπέλα
Ἐκεῖνος ποὺ σκεπάζει καὶ κρύπτει τὰς ἁμαρτίας του καὶ δὲν ζητεῖ συγχώρησιν δι’ αὐτάς, δὲν θὰ προκόψῃ οὔτε ὑλικῶς οὔτε πνευματικῶς, ἐνῷ ὅποιος τὰς ὁμολογεῖ καὶ τὰς ἀναγνωρίζει, θὰ συγχωρηθῇ καὶ θὰ ἀγαπηθῇ ἀπὸ τὸν ἐλεήμονα Θεόν.
Παρ. 28,14
μακάριος ἀνήρ, ὃς καταπτήσσει πάντα δι’ εὐλάβειαν, ὁ δὲ σκληρὸς τὴν καρδίαν ἐμπεσεῖται κακοῖς.
Κολιτσάρα
Εὐτυχὴς εἶναι ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος εἰς ὅλας τὰς περιπτώσεις τῆς ζωῆς του, ἀπὸ πολλὴν πρὸς τὸν Θεὸν εὐλάβειαν φοβεῖται μήπως παρασυρθῇ εἰς ἁμαρτίαν. Ὁ δὲ σκληροκάρδιος καὶ θρασὺς θὰ περιπέσῃ εἰς πολλὰς συμφοράς.
Τρεμπέλα
Μακάριος εἶναι ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἀπὸ εὐλάβειαν πρὸς τὸν Θεὸν φοβεῖται εἰς ὅλα του μήπως ἁμαρτήσῃ, ἐνῷ ἐκεῖνος ποὺ εἶναι σκληροκάρδιος καὶ ἀμετανόητος, θὰ περιέλθῃ εἰς πολλὰ δεινὰ ἐξ αἰτίας τῆς ἀδιαφορίας του καὶ σκληρότητός του.
Παρ. 28,15
λέων πεινῶν καὶ λύκος διψῶν, ὃς τυραννεῖ, πτωχὸς ὤν, ἔθνους πενιχροῦ.
Κολιτσάρα
Ὁ πτωχὸς καὶ ἄσημος, ὅταν ἀναλάβῃ τὴν ἐξουσίαν ἐπὶ ἑνὸς ἀδυνάτου καὶ πτωχοῦ ἔθνους, γίνεται σκληρὸς καὶ ἐπιθετικός, σὰν τὸν πεινασμένον λέοντα καὶ τὸν διψασμένον λύκον.
Τρεμπέλα
Εἰς τὸ μικρὸν καὶ δυστυχισμένον ἔθνος ὁ πτωχὸς τύραννος καὶ ἄρχων θὰ ἐπιπέσῃ κατὰ τῶν ὑπηκόων του σὰν λιοντάρι πεινασμένον καὶ λύκος διψασμένος, ἀπομυζῶν μὲ ἀβαστάκτους φορολογίας τὰς οἰκονομίας των, διὰ νὰ πλουτήσῃ ἀπὸ τὸν ἱδρῶτα καὶ τὸ αἷμα των.
Παρ. 28,16
βασιλεὺς ἐνδεὴς προσόδων μέγας συκοφάντης, ὁ δὲ μισῶν ἀδικίαν μακρὸν χρόνον ζήσεται.
Κολιτσάρα
Ἀσεβὴς βασιλεύς μὲ πτωχὰ εἰσοδήματα καταντᾷ μεγάλος ἐκβιαστὴς καὶ λῃστὴς τοῦ λαοῦ του. Ἐξ ἀντιθέτου εὐσεβὴς βασιλεύς, ἔστω καὶ πτωχός, ποὺ μισεῖ ὅμως τὴν ἀδικίαν, θὰ βασιλεύσῃ ἐπὶ πολὺν χρόνον εἰς τὸν λαὸν του, διότι εἶναι ἀγαπητός.
Τρεμπέλα
Βασιλεὺς μὲ εἰσοδήματα μικρὰ εἶναι μέγας ἐκβιαστὴς καὶ συκοφάντης τοῦ λαοῦ του, ζητῶν μὲ ψευδεῖς κατηγορίας νὰ λῃστεύῃ τοὺς ὑπηκόους του, δὲν θὰ παραμείνῃ ἐπὶ πολὺ εἰς τὴν ἀρχὴν διότι θὰ καταστῇ λαομίσητος. Ἐνῷ ὁ βασιλεὺς ποὺ μισεῖ καὶ ἀποστρέφεται τὴν ἀδικίαν καὶ τοὺς ἐκβιασμούς, θὰ βασιλεύσῃ χρόνια πολλά, διότι εἶναι λαοφιλής.
Παρ. 28,17
ἄνδρα τὸν ἐν αἰτίᾳ φόνου ὁ ἐγγυώμενος, φυγὰς ἔσται καὶ οὐκ ἐν ἀσφαλείᾳ.
Κολιτσάρα
Ἐκεῖνος, ποὺ ἀναλαμβάνει καὶ προστατεύει ἄνθρωπον καταδιωκόμενον διὰ φόνον, θὰ καταντήση ὁ ἴδιος φυγὰς καὶ ἐξόριστος καὶ δὲν θὰ αἰσθάνεται τὸν ἑαυτόν του ἐν ἀσφαλείᾳ.
Τρεμπέλα
Ὅποιος ἀναλαμβάνει νὰ προστατεύσῃ ἕνα φονιᾶ, δὲν θὰ αἰσθάνεται οὔτε ὁ ἴδιος τὸν ἑαυτόν του ἀσφαλῆ διὰ τὴν πρᾶξιν του αὐτήν, ἐξ αἰτίας δὲ τῆς ἐναντίον του κατακραυγῆς θὰ ἀναγκασθῇ νὰ φύγῃ.
Παρ. 28,17α
παίδευε υἱὸν καὶ ἀγαπήσει σε, καὶ δώσει κόσμον τῇ σῇ ψυχῇ· οὐ μὴ ὑπακούσει ἔθνει παρανόμῳ.
Κολιτσάρα
Παιδαγώγησε καὶ μόρφωσε τὸν υἱόν σου μὲ στοργὴν καὶ μὲ αὐστηρότητα καὶ θὰ σὲ ἀγαπήσῃ. Θὰ εἶναι στόλισμα καὶ δόξα εἰς σέ. Δὲν θὰ ὑπακούσῃ καὶ δὲν θὰ παρασυρθῇ εἰς συμβουλὰς παρανόμων ἀνθρώπων καὶ λαῶν.
Τρεμπέλα
Ἀνάθρεψε καὶ παιδαγώγησε μὲ αὐστηρὰς ἀρχὰς τὸ παιδί σου, καὶ αὐτὸ θὰ σὲ ἀγαπήσῃ καὶ θὰ εἶναι στόλισμα εἰς τὴν ζωὴν καὶ εἰς τὴν ψυχήν σου καὶ δὲν θὰ παρασυρθῇ ποτὲ ἀπὸ ἔθνος παράνομον, ὥστε νὰ γίνῃ προδότης τῆς πατρίδος του.
Παρ. 28,18
ὁ πορευόμενος δικαίως βεβοήθηται, ὁ δὲ σκολιαῖς ὁδοῖς πορευόμενος ἐμπλακήσεται.
Κολιτσάρα
Ἐκεῖνος, ποὺ πορεύεται μὲ δικαιοσύνην καὶ τιμιότητα, θὰ ἔχῃ ἀσφαλῆ καὶ βεβαίαν τὴν βοήθειαν ἀπὸ τὸν Θεόν. Ἐνῷ ἐκεῖνος, ποὺ βαδίζει σκολιοὺς καὶ διεστραμμένους δρόμους, θὰ περιπέσῃ εἰς παγίδας, θὰ ἐμπλακῇ εἰς δίκτυα συμφορῶν.
Τρεμπέλα
Ὅποιος βαδίζει τίμια καὶ μὲ εἰλικρίνειαν, αὐτὸς ἔχει τὸν Θεὸν βοηθόν του, ἐνῷ ἐκεῖνος ποὺ βαδίζει δρόμους κακούς, θὰ ἐμπλακῇ εἰς παγίδας καὶ δίκτυα ὀλέθρια.
Παρ. 28,19
ὁ ἐργαζόμενος τὴν ἑαυτοῦ γῆν πλησθήσεται ἄρτων, ὁ δὲ διώκων σχολὴν πλησθήσεται πενίας.
Κολιτσάρα
Ἐκεῖνος, ποὺ ἐργάζεται μὲ ἐπιμέλειαν τοὺς ἀγρούς του, θὰ χορτάσῃ ἀπὸ ψωμὶ καὶ ἀπὸ ἄλλα ἀγαθά. Ἐκεῖνος ὅμως, ποὺ ἐπιδιώκει πονηρίαν καὶ νωθρότητα, θὰ γεμίσῃ ἀπὸ πτωχείαν καὶ στέρησιν.
Τρεμπέλα
Ὅποιος δουλεύει καὶ καλλιεργεῖ τὰ χωράφια του, θὰ χορτάσῃ ψωμί, ἐνῷ ἐκεῖνος ποὺ ἐπιδιώκει τὴν ἀργίαν καὶ ἀποφεύγει τοὺς κόπους τῆς ἐργασίας, θὰ χορτάσῃ ἀπὸ πεῖναν καὶ φτώχεια.
Παρ. 28,20
ἀνὴρ ἀξιόπιστος πολλὰ εὐλογηθήσεται, ὁ δὲ κακὸς οὐκ ἀτιμώρητος ἔσται.
Κολιτσάρα
Ἄνθρωπος ἔντιμος καὶ ἀξιόπιστος θὰ ἔχῃ πολλὰς εὐλογίας ἐκ μέρους τοῦ Θεοῦ, ἐπαίνους δὲ ἐκ μέρους τῶν ἀνθρώπων. Ἐνῷ ὁ κακὸς δὲν θὰ μείνῃ ἀτιμώρητος.
Τρεμπέλα
Ὁ κατὰ πάντα εὐθὺς καὶ ἀξιόπιστος ἄνθρωπος θὰ εὐλογηθῇ πλουσίως καὶ θὰ ἐπαινεθῇ τόσον ἀπὸ τὸν Θεόν, ὅσον καὶ ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους, ἐνῷ ὁ κακὸς δὲν θὰ μείνῃ ἀτιμώρητος, ἀλλὰ θὰ πάθῃ πολλά.
Παρ. 28,21
ὃς οὐκ αἰσχύνεται πρόσωπα δικαίων, οὐκ ἀγαθός· ὁ τοιοῦτος ψωμοῦ ἄρτου ἀποδώσεται ἄνδρα.
Κολιτσάρα
Ὁ δικαστής, ποὺ δὲν σέβεται καὶ δὲν ἐκτιμᾷ τοὺς δικαίους καὶ τὸ δίκαιόν των, ἀλλὰ μεροληπτεῖ ἐναντίον των εἰς τὴν ἀπόδοσιν δικαιοσύνης, εἶναι ἀνέντιμος καὶ ἀνάξιος δικαστής. Αὐτός, διεφθαρμένος ψυχικῶς, εἶναι ἱκανὸς γιὰ ἕνὰ κομμάτι ψωμὶ νὰ καταδικάσῃ ἀθῷον.
Τρεμπέλα
Ὁ δικαστὴς ποὺ δὲν ἐκτιμᾷ τὰς προσωπικότητας τῶν δικαίων καὶ τοὺς καταδικάζει, ἐνῷ εἶναι ἀθῶοι, μεροληπτεῖ δὲ ὑπὲρ τοῦ ἰσχυροῦ ἀσεβοῦς, εἶναι ἀνάξιος δικαστής. Αὐτὸς εἶναι ἱκανὸς νὰ καταδικάσῃ ἄνθρωπον δι’ ἕνα κομμάτι ψωμί.
Παρ. 28,22
σπεύδει πλουτεῖν ἀνὴρ βάσκανος, καὶ οὐκ οἶδεν ὅτι ἐλεήμων κρατήσει αὐτοῦ.
Κολιτσάρα
Σπεύδει ὁ ἄπληστος καὶ φθονερὸς ἄνθρωπος νὰ ἀποκτήσῃ πλούτη, δὲν γνωρίζει ὅμως ὅτι ὁ ἐλεήμων θὰ κυριαρχήσῃ ἐπάνω εἰς αὐτὸν καὶ θὰ πάρῃ ὑπὸ τὴν ἐξουσίαν του τὰ πλούτη του.
Τρεμπέλα
Ὁ ἄπιστος καὶ φθονερὸς ἄνθρωπος βιάζεται νὰ πλουτήσῃ καὶ δὲν γνωρίζει, ὅτι ἄνθρωπος ἐλεήμων θὰ λάβῃ ὑπὸ τὴν ἐξουσίαν του αὐτὸν καὶ τὰ πλούτη του.
Παρ. 28,23
ὁ ἐλέγχων ἀνθρώπου ὁδοὺς χάριτας ἕξει μᾶλλον τοῦ γλωσσοχαριτοῦντος.
Κολιτσάρα
Περισσότερον ἄξιος εὐγνωμοσύνης καὶ εὐχαριστιῶν εἶναι ὁ ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ἔχει τὸ θάρρος νὰ ἐλέγχῃ πρὸς διόρθωσιν, ἀπὸ ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος ἔχει γλῶσσαν μὲ χαριτωμένα ἀστεῖα καὶ εὐχάριστα, ἀνωφελῆ ὅμως, λόγια.
Τρεμπέλα
Ὅποιος ἐλέγχει καὶ μὲ τὰς ὑποδείξεις του ἐπιδιώκει νὰ διορθώσῃ τὸν παρεκτραπέντα συνάνθρωπόν του, εἶναι ἄξιος περισσοτέρας εὐγνωμοσύνης, ἀπὸ ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος χαριτολογεῖ κατὰ κόσμον καὶ λέγει λόγια εὐχάριστα.
Παρ. 28,24
ὃς ἀποβάλλεται πατέρα ἢ μητέρα, καὶ δοκεῖ μὴ ἁμαρτάνειν, οὗτος κοινωνός ἐστιν ἀνδρὸς ἀσεβοῦς.
Κολιτσάρα
Ἐκεῖνος, ποὺ διώχνει ἀπὸ τὸ σπίτι του τὸν πατέρα του ἢ τὴν μητέρα του καὶ ἔχει τὴν ἰδέαν ὅτι δὲν ἁμαρτάνει, εἶναι εἰς τὴν πραγματικότητα ὅμοιος μὲ τὸν ἄνθρωπον ἐκεῖνον, ποὺ φέρεται μὲ ἀσέβειαν καὶ ἀχαριστίαν ἀπέναντι τοῦ Θεοῦ.
Τρεμπέλα
Ὅποιος διώχνει ἀπὸ τὸ σπίτι τοῦ πατέρα ἡ μητέρα καὶ νομίζει ὅτι δὲν ἁμαρτάνει, αὐτὸς δὲν διαφέρει ἀπὸ ἐκεῖνον ποὺ ἀσεβεῖ εἰς τὸν Θεόν.
Παρ. 28,25
ἄπιστος ἀνὴρ κρίνει εἰκῆ, ὃς δὲ πέποιθεν ἐπὶ Κύριον ἐν ἐπιμελείᾳ ἔσται.
Κολιτσάρα
Ὁ ἄπιστος πρὸς τὸν Θεὸν ἄνθρωπος κρίνει μὲ ἐπιπολαιότητα, εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχεν. Ἐνῷ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος πιστεύει εἰς τὸν Θεόν, κρίνει μὲ πολλὴν προσοχὴν καὶ ἐπιμέλειαν.
Τρεμπέλα
Ὁ ἄπιστος ἄνθρωπος ὡς στερούμενος εὐσυνειδησίας κρίνει ἐπιπολαίως καὶ ὅπως τύχη, ὅποιος ὅμως πιστεύει εἰς τὸν Θεόν, ἐπειδὴ θὰ κρίνῃ προσεκτικά, θὰ διατελῇ ὑπὸ τὴν θείαν φροντίδα καὶ προστασίαν.
Παρ. 28,26
ὃς πέποιθε θρασείᾳ καρδίᾳ, ὁ τοιοῦτος ἄφρων· ὃς δὲ πορεύεται σοφίᾳ, σωθήσεται.
Κολιτσάρα
Ἐκεῖνος, ποὺ ἔχει πεποίθησιν καὶ στηρίζεται εἰς θρασεῖαν καὶ σκληρὰν καρδίαν, εἶναι ἀσύνετος. Ἐκεῖνος ὅμως ποὺ προχωρεῖ εἰς τὸν δρόμον τῆς ζωῆς του μὲ σύνεσιν θὰ σωθῇ.
Τρεμπέλα
Ὅποιος στηρίζεται εἰς τὴν ὑπερήφανον καὶ ἀγέρωχον καρδίαν, εἴτε τὴν ἰδικήν του εἴτε τῶν ἄλλων, εἶναι ἀνόητος. Ὅποιος ὅμως βαδίζει μὲ τὴν σύνεσιν, ποὺ ἐμπνέει ὁ φόβος τοῦ Θεοῦ καὶ ἡ τήρησις τοῦ θείου νόμου, θὰ σωθῇ.
Παρ. 28,27
ὃς δίδωσι πτωχοῖς, οὐκ ἐνδεηθήσεται, ὃς δὲ ἀποστρέφει τὸν ὀφθαλμὸν αὐτοῦ, ἐν πολλῇ ἀπορίᾳ ἔσται.
Κολιτσάρα
Ὅποιος δίδει εἰς τοὺς φτωχούς, δὲν θὰ στερηθῇ καὶ δὲν θὰ φτωχύνῃ. Ἐξ ἀντιθέτου ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος μὲ ἀσπλαγχνίαν γυρίζει τὸ μάτι του μακρυὰ ἀπὸ τὸν πτωχόν, θὰ περιέλθῃ εἰς μεγάλην ἀνέχειαν καὶ πτωχείαν.
Τρεμπέλα
Ὅποιος δίδει εἰς τοὺς πτωχούς, δὲν θὰ πτωχύνῃ ποτέ, ἐνῷ τοὐναντίον ἐκεῖνος, ποὺ ἀποστρέφει μὲ ἀσπλαγχνίαν τὰ μάτια του ἀπὸ τὸν πτωχόν, θὰ καταντήσῃ μίαν ἡμέραν εἰς μεγάλην ἀνέχειαν καὶ στέρησιν.
Παρ. 28,28
ἐν τόποις ἀσεβῶν στένουσι δίκαιοι, ἐν δὲ τῇ ἐκείνων ἀπωλείᾳ πληθυνθήσονται δίκαιοι.
Κολιτσάρα
Εἰς χώρας, ὅπου κυριαρχοῦν οἱ ἀσεβεῖς, ὑποφέρουν καὶ στενάζουν οἱ δίκαιοι. Ὅταν ὅμως ἐξαφανισθοῦν οἱ ἀσεβεῖς, τότε θὰ πληθυνθοῦν καὶ θὰ εὐτυχήσουν οἱ δίκαιοι.
Τρεμπέλα
Εἰς ὅποιο μέρος κυριαρχοῦν οἱ ἀσεβεῖς, ἐκεῖ ὑποφέρουν καὶ στενάζουν οἱ δίκαιοι· ἐὰν ὅμως οἱ ἀσεβεῖς ἐκλείψουν καὶ φύγουν ἀπὸ τὴν μέσην, τότε οἱ δίκαιοι θὰ εὐτυχοῦν, θὰ προοδεύουν καὶ θὰ πληθύνωνται.
Κεφάλαιο 29
Σημειώση για το κεφάλαιο
Κατά τον Γιαννακόπουλο στο κεφάλαιο αυτό οι στίχοι εμφανίζονται συγκεχυμένοι. Στο Εβραϊκό κείμενο και στη Βουλγάτα οι παρεμβαλλόμενοι στίχοι ανήκουν ως ξεχωριστό κεφάλαιο, Παροιμιών 31. Εδώ ακολουθείται η διάταξη των Ο’.
Παρ. 29,1
Κρείσσων ἀνὴρ ἐλέγχων ἀνδρὸς σκληροτραχήλου, ἐξαπίνης γὰρ φλεγομένου αὐτοῦ οὐκ ἔστιν ἴασις.
Κολιτσάρα
Καλύτερος καὶ προτιμότερος εἶναι ὁ ἄνθρωπος, ποὺ δέχεται ἐλέγχους, παρὰ ὁ σκληροτράχηλος καὶ ἀσύνετος εἰς ἐλέγχους. Διότι, ὅταν εἰς αὐτόν, ὡσὰν φωτιὰ ἐξ οὐρανοῦ, πέσῃ ἡ ὀργὴ τοῦ Θεοῦ, δὲν ὑπάρχει πλέον καμμία θεραπεία.
Τρεμπέλα
Ὁ ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ἐλέγχει, εἶναι προτιμότερος ἀπὸ τὸν σκληροτράχηλον καὶ ἀμετανόητον, διότι, ὅταν θὰ ἔλθῃ ἔξαφνα ἡ ὀργὴ τοῦ Θεοῦ ἐπάνω του, τότε δὲν θὰ ὑπάρχῃ καμμία θεραπεία τοῦ κακοῦ.
Παρ. 29,2
ἐγκωμιαζομένων δικαίων εὐφρανθήσονται λαοί, ἀρχόντων δὲ ἀσεβῶν στένουσιν ἄνδρες.
Κολιτσάρα
Ὅταν ἐπαινοῦνται οἱ δίκαιοι ἄρχοντες, εὐφραίνονται οἱ λαοί των. Ὅταν ὅμως οἱ ἄρχοντες εἶναι ἀσεβεῖς, στενάζουν καὶ ὑποφέρουν οἱ λαοί.
Τρεμπέλα
Ὅταν ἐπαινοῦνται οἱ δίκαιοι ἄρχοντες ἐνὸς ἔθνους, χαίρεται καὶ εὐτυχεῖ ὅλος ὁ λαός, ἐνῷ ὅταν ἄρχουν καὶ κυβερνοῦν ἀσεβεῖς, οἱ λαοὶ στενάζουν καὶ ὑποφέρουν.
Παρ. 29,3
ἀνδρὸς φιλοῦντος σοφίαν εὐφραίνεται πατὴρ αὐτοῦ, ὃς δὲ ποιμαίνει πόρνας, ἀπολεῖ πλοῦτον.
Κολιτσάρα
Ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ἀγαπᾷ τὴν σοφίαν καὶ τὴν ἀρετήν, εὐφραίνει τὸν πατέρα του. Ἐκεῖνος δὲ ὁ ὁποῖος συναγελάζεται μὲ ἁμαρτωλὰς γυναῖκας, χάνει τὸν πατρικὸν πλοῦτον.
Τρεμπέλα
Ὁ πατέρας τοῦ ἀνθρώπου ἐκείνου, ποὺ ἀγαπᾷ τὴν σοφίαν καὶ προφυλάσσεται ἀπὸ τὴν ἀνηθικότητα, χαίρει, διότι ἔχει τέτοιο παιδί· ὁ πορνοβοσκὸς ὅμως, ὁ διεφθαρμένος καὶ ἀκόλαστος, θὰ χάσῃ τὸν πλοῦτον, ποὺ τοῦ ἀφῆκεν ὁ πατέρας του, καταισχύνων αὐτόν.
Παρ. 29,4
βασιλεὺς δίκαιος ἀνίστησι χώραν, ἀνὴρ δὲ παράνομος κατασκάπτει.
Κολιτσάρα
Ὁ δίκαιος βασιλεὺς ἀνορθώνει καὶ ἀναδεικνύει τὴν χώραν του, ἐνῷ ἐξ ἀντιθέτου ὁ καταφρονητὴς τοῦ θείου νόμου ἄνθρωπος, τὴν ἀνασκάπτει ἐκ θεμελίων.
Τρεμπέλα
Ὁ δίκαιος καὶ ἐνάρετος βασιλεὺς ἀνορθώνει μὲ τὴν δικαιοσύνην του τὴν δυστυχισμένην χώραν του, ἐνῷ ὁ παράνομος θὰ τὴν κατασκάψῃ καὶ θὰ τὴν ἐρημώσῃ.
Παρ. 29,5
ὃς παρασκευάζεται ἐπὶ πρόσωπον τοῦ ἑαυτοῦ φίλου δίκτυον, περιβάλλει αὐτὸ τοῖς ἑαυτοῦ ποσίν.
Κολιτσάρα
Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος προπαρασκευάζεται νὰ ρίψῃ τὸ δίκτυόν του ἐναντίον τοῦ φίλου του, εἰς τὴν πραγματικότητα περιπλέκει τὰ ἰδικά του πόδια καὶ συλλαμβάνεται εἰς τὸ δίκτυον τῆς πανουργίας του.
Τρεμπέλα
Ἐκείνου, ὁ ὁποῖος στήνει παγίδα εἰς τὸν φίλον του, θὰ πιασθοῦν τὰ ἰδικά του πόδια εἰς αὐτήν.
Παρ. 29,6
ἁμαρτάνοντι ἀνδρὶ μεγάλη παγίς, δίκαιος δὲ ἐν χαρᾷ καὶ ἐν εὐφροσύνῃ ἔσται.
Κολιτσάρα
Μεγάλαι παγίδες καὶ συμφοραὶ συναντοῦν τὸν ἁμαρτωλὸν ἄνθρωπον. Ἐνῷ ὁ δίκαιος θὰ εὑρίσκεται πάντοτε εἰς χαρὰν καὶ εὐφροσύνην.
Τρεμπέλα
Εἰς τὸν ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος συνεχῶς ἁμαρτάνει καὶ δὲν ἔχει πλέον δύναμιν νὰ ἀποσπασθῇ ἀπὸ τὴν ἁμαρτίαν, αὐτὴ εἶναι δι’ αὐτὸν μεγάλη παγίς, ἐνῷ ὁ ἐνάρετος θὰ ζῇ εἰς ἀτμόσφαιραν χαρᾶς καὶ εὐφροσύνης.
Παρ. 29,7
ἐπίσταται δίκαιος κρίνειν πενιχροῖς, ὁ δὲ ἀσεβὴς οὐ νοεῖ γνῶσιν, καὶ πτωχῷ οὐχ ὑπάρχει νοῦς ἐπιγνώμων.
Κολιτσάρα
Ὁ δίκαιος δικαστὴς γνωρίζει νὰ κρίνῃ καὶ νὰ ἀποδίδῃ τὸ δίκαιον καὶ εἰς τοὺς φτωχοὺς καὶ ἀδυνάτους. Ἐξ ἀντιθέτου, ὁ ἀσεβὴς δικαστὴς δὲν ἔχει σαφῆ καὶ ὀρθὴν γνῶσιν. Δὲν ἔχει δὲ τὴν διάθεσιν νὰ γνωρίσῃ καλὰ τὸν πτωχὸν καὶ τὸ δίκαιόν του.
Τρεμπέλα
Ὁ δίκαιος δικαστὴς ἔχει τὸ ἐνδιαφέρον καὶ γνωρίζει νὰ κρίνῃ μὲ δικαιοσύνην καὶ συμπάθειαν τοὺς ἀνυπεράσπιστους πτωχούς, ἐνῷ ὁ ἀσεβὴς κριτὴς δὲν θέλει νὰ γνωρίζῃ τίποτε περὶ αὐτῶν, καὶ διὰ τὸν πτωχὸν δὲν ὑπάρχει εἰς αὐτὸν νοῦς, ὥστε νὰ τὸν προσέχῃ καὶ νὰ ἔρχεται εἰς τὴν θέσιν του.
Παρ. 29,8
ἄνδρες ἄνομοι ἐξέκαυσαν πόλιν, σοφοὶ δὲ ἀπέστρεψαν ὀργήν.
Κολιτσάρα
Ἀσεβεῖς καὶ παράνομοι ἄνθρωποι μὲ τὰ ἐγκλήματά των καὶ τὰς διαβολάς των ἤναψαν πυρκαϊὰν εἰς τὴν πόλιν. Ἐνῷ οἱ σοφοὶ καὶ ἐνάρετοι μὲ τὴν σύνεσίν των ἀπεμάκρυναν τὴν ὀργὴν ἀπὸ αὐτήν.
Τρεμπέλα
Ἄνθρωποι παράνομοι καὶ ἀνυπότακτοι διὰ τῶν ἐγκλημάτων καὶ ἐπαναστάσεών των ἔγιναν ὑπαίτιοι νὰ καῇ καὶ νὰ καταστραφῇ ἡ πόλις των, ἐνῷ οἱ συνετοὶ ἐπρόλαβαν τὴν ὀργὴν καὶ τὴν ἀπεμάκρυναν.
Παρ. 29,9
ἀνὴρ σοφὸς κρινεῖ ἔθνη, ἀνὴρ δὲ φαῦλος ὀργιζόμενος καταγελᾶται καὶ οὐ καταπτήσσει.
Κολιτσάρα
Ὁ συνετὸς καὶ ἐνάρετος ἄνθρωπος εἶναι εἰς θέσιν νὰ κρίνῃ καὶ θὰ κρίνῃ ἔθνη. Ὁ φαῦλος ὅμως καὶ ὀργίλος περιπίπτει εἰς πλῆθος σφαλμάτων, διὰ τὰ ὀποῖα ἐμπαίζεται. Καὶ ὅμως δὲν πτοεῖται ἀπὸ τὰς ἐναντίον του κρίσεις.
Τρεμπέλα
Ὁ σοφὸς καὶ συνετὸς ἄνθρωπος δὲν θὰ κρίνῃ μόνον ἄτομα, ἀλλὰ θὰ διευθετήσῃ καὶ διαφορὰς ἐθνῶν ὁ φαῦλος ὅμως, ἐπειδὴ ὀργίζεται καὶ δὲν σκέπτεται, οὔτε φέρεται μὲ ψυχραιμίαν, περιγελᾶται καὶ περιπαίζεται, καὶ δὲν πτοεῖται ἀπὸ τὴν κοινὴν γνώμην περὶ αὐτοῦ, ὡς ἐκ τούτου δὲ ἀποθρασύνεται καὶ καθίσταται ἀνίκανος νὰ κυβερνήσῃ καὶ αὐτὸν τὸν ἑαυτόν του.
Παρ. 29,10
ἄνδρες αἱμάτων μέτοχοι μισοῦσιν ὅσιον, οἱ δὲ εὐθεῖς ἐκζητήσουσι ψυχὴν αὐτοῦ.
Κολιτσάρα
Ἐγκληματίαι καὶ φονεῖς μισοῦν καὶ ἀποστρέφονται τὸν ἀφωσιωμένον εἰς τὸν Θεόν. Ἐνῷ οἱ εἰλικρινεῖς καὶ οἱ ἀκέραιοι ἐνδιαφέρονται καὶ ὑπερασπίζουν τὴν ζωὴν ἐκείνου.
Τρεμπέλα
Οἱ αἱμοχαρεῖς ἄνθρωποι καὶ οἱ ἔνοχοι φόνου μισοῦν καὶ ἀποστρέφονται τὸν ἐνάρετον, οἱ καλοὶ ὅμως θὰ ἐνδιαφερθοῦν διὰ τὴν ζωήν του καὶ φροντίζουν ὥστε νὰ μὴ πάθῃ κανένα κακόν.
Παρ. 29,11
ὅλον τὸν θυμὸν αὐτοῦ ἐκφέρει ἄφρων, σοφὸς δὲ ταμιεύεται κατὰ μέρος.
Κολιτσάρα
Ὁ ἀσύνετος ἀφήνει ἀσυγκράτητον τὸν θυμόν του. Ὁ σοφὸς ὅμως τὸν δεσμεύει καὶ τὸν συγκρατεῖ εἰς τὰ βάθη τῆς ψυχῆς του.
Τρεμπέλα
Ὁ ἄφρων ἀφήνει ὅλον τὸν θυμόν του νὰ ἐκδηλωθῇ καὶ νὰ ἐκσπάσῃ ἀσυγκράτητος, ἐνῷ ὁ σοφὸς τὸν συμπνίγει εἰς τὰ βάθη τῆς ψυχῆς του, ὅπου τὸν κρύπτει, διὰ νὰ μὴ μετανοῇ κατόπιν.
Παρ. 29,12
βασιλέως ὑπακούοντος λόγον ἄδικον, πάντες οἱ ὑπ’ αὐτὸν παράνομοι.
Κολιτσάρα
Ὅταν ἕνας βασιλεὺς ἀκούῃ καὶ υἱοθετῇ ἀδίκους κατηγορίας καὶ ἐκτρέπεται εἰς παρανομίας, τότε καὶ ὅλοι οἱ ὑπήκοοί του, μιμούμενοι αὐτόν, θὰ γίνουν παράνομοι.
Τρεμπέλα
Ὅταν ἕνας βασιλεὺς ἀκούῃ καὶ προσέχῃ ἀδίκους καὶ ἀβασίμους κατηγορίας καὶ εἰσηγήσεις, τὸ παράδειγμά του μιμοῦνται καὶ οἱ ὑπήκοοί του καὶ ἰδιαιτέρως οἱ αὐλικοί του, τοιουτοτρόπως δὲ ὅλοι οἱ ὑπ’ αὐτὸν γίνονται παράνομοι.
Παρ. 29,13
δανειστοῦ καὶ χρεωφειλέτου ἀλλήλοις συνελθόντων, ἐπισκοπὴν ἀμφοτέρων ποιεῖται ὁ Κύριος.
Κολιτσάρα
Ὅταν ὁ δανειστὴς καὶ χρεωφειλέτης συναντηθοῦν μεταξύ των, διὰ νὰ τακτοποιήσουν τὰ ζητήματά των, βλέπει καὶ τοὺς δύο καὶ τοὺς παρακολουθεῖ ὁ Κύριος.
Τρεμπέλα
Τὸν δανειστὴν καὶ τὸν χρεωφειλέτην, ὅταν συναντῶνται διὰ νὰ κανονίσουν τοὺς λογαριασμούς των, ἐπιβλέπει καὶ τοὺς δύο ὁ Κύριος, ἀποδοκιμάζων καὶ τιμωρῶν πᾶσαν ἀδικίαν καὶ τοκογλυφίαν.
Παρ. 29,14
βασιλέως ἐν ἀληθείᾳ κρίνοντος πτωχούς, ὁ θρόνος αὐτοῦ εἰς μαρτύριον κατασταθήσεται.
Κολιτσάρα
Ὅταν ἔνας βασιλεὺς κρίνῃ μὲ ἀλήθειαν καὶ δικαιοσύνην καὶ αὐτοὺς ἀκόμη τοὺς πτωχούς, ὁ θρόνος του θὰ γίνῃ ἔνδοξος καὶ περίβλεπτος.
Τρεμπέλα
Τοῦ βασιλέως, ὁ ὁποῖος κρίνει τοὺς πτωχοὺς τοῦ ἔθνους του μὲ δικαιοσύνην καὶ ἀλήθειαν καὶ ὄχι μὲ προσωποληψίαν καὶ μὲ ψευδεῖς εἰσηγήσεις κολάκων, ἡ βασιλεία του θὰ παραμείνῃ ἀλησμόνητος, μαρτυρουμένη εὐφήμως ὑφ’ ὅλων.
Παρ. 29,15
πληγαὶ καὶ ἔλεγχοι διδόασι σοφίαν, παῖς δὲ πλανώμενος αἰσχύνει γονεῖς αὐτοῦ.
Κολιτσάρα
Αἱ σωματικαὶ παιδαγωγικαὶ τιμωρίαι καὶ οἱ μορφωτικοὶ ἔλεγχοι δίδουν σοφίαν καὶ ἀρετὴν εἰς τὸ παιδί. Υἱὸς δέ, ποὺ ἐγκαταλείπει τὸ πατρικὸ σπίτι καὶ περιπλανᾶται ἐδῶ καὶ ἐκεῖ, καταισχύνει καὶ κατεντροπιάζει τοὺς γονεῖς του.
Τρεμπέλα
Αἱ τιμωρίαι καὶ αἱ ἐπιπλήξεις χαρίζουν εἰς τὸ παιδὶ σοφίαν καὶ φρονιμάδα, ἐνῷ τὸ παιδὶ ποὺ ἀλητεύει καὶ πλανᾶται εἰς τοὺς δρόμους τῆς ἁμαρτίας, κατεντροπιάζει τοὺς γονεῖς του.
Παρ. 29,16
πολλῶν ὄντων ἀσεβῶν πολλαὶ γίνονται ἁμαρτίαι, οἱ δὲ δίκαιοι ἐκείνων πιπτόντων κατάφοβοι γίνονται.
Κολιτσάρα
Ὅταν πληθύνωνται οἱ ἀσεβεῖς, πληθύνονται αἱ ἁμαρτίαι καὶ τὰ ἐγκλήματα. Ὅταν ὅμως τιμωροῦνται οἱ ἀσεβεῖς, τότε καὶ αὐτοὶ οἱ δίκαιοι στερεώνονται περισσότερον εἰς τὴν εὐλάβειαν καὶ τὸν φόβον τοῦ Θεοῦ.
Τρεμπέλα
Ὅταν εἰς ἕνα τόπον πληθύνωνται οἱ ἀσεβεῖς, ἐκεῖ διαπράττονται πολλαὶ παρανομίαι. Ὅταν ὅμως οἱ ἀσεβεῖς πέσουν καὶ τιμωρηθοῦν, τότε οἱ δίκαιοι καταλαμβάνονται ὑπὸ περισσοτέρου φόβου, σταθεροποιοῦνται εἰς τὴν τήρησιν τοῦ θείου νόμου, καὶ ἡ κοινωνία ἐκείνη ἠθικοποιεῖται.
Παρ. 29,17
παίδευε υἱόν σου, καὶ ἀναπαύσει σε, καὶ δώσει κόσμον τῇ ψυχῇ σου.
Κολιτσάρα
Παιδαγώγησε καὶ μόρφωσε καλὰ τὸ παιδί σου καὶ αὐτὸ θὰ δώσῃ ἀνάπαυσιν καὶ στολισμὸν εἰς τὴν ζωήν σου.
Τρεμπέλα
Ἀνάτρεφε καὶ παιδαγώγει καλῶς τὸν υἱόν σου, καὶ θὰ σὲ ἀναπαύσῃ διὰ τοῦ σεβασμοῦ, τὸν ὁποῖον θὰ δεικνύῃ πρὸς σέ. Μὲ τὴν σώφρονα δὲ διαγωγὴν του θὰ σὲ χαροποιήσῃ καὶ θά εἶναι στόλισμα καὶ καύχημα τῆς ψυχῆς σου.
Παρ. 29,18
οὐ μὴ ὑπάρξῃ ἐξηγητὴς ἔθνει παρανόμῳ, ὁ δὲ φυλάσσων τὸν νόμον μακαριστός.
Κολιτσάρα
Μέσα εἰς ἕνα παράνομον λαὸν δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἐξηγητὴς τῶν θείων λόγων, διότι θὰ εἶναι ἀνεπιθύμητος. Ἐκεῖνος ὅμως, ὁ ὁποῖος τηρεῖ τὸν θεῖον νόμον, εἶναι ἀξιομακάριστος.
Τρεμπέλα
Τιμωρία δι’ ἕνα ἔθνος εἶναι νὰ μὴ ὑπάρχῃ εἰς αὐτὸ προφήτης, ὁ ὁποῖος νὰ ἐξηγῇ εἰς τὸν λαὸν τὰς θείας βουλάς. Ἐκεῖνος δὲ, ποὺ φυλάσσει τὸν θεῖον νόμον, εἶναι ἄξιος νὰ μακαρίζεται καὶ νὰ ἐγκωμιάζεται.
Παρ. 29,19
λόγοις οὐ παιδευθήσεται οἰκέτης σκληρός· ἐὰν γὰρ καὶ νοήσῃ, ἀλλ’ οὐχ ὑπακούσεται.
Κολιτσάρα
Ὁ σκληρὸς καὶ ἀνυπότακτος δοῦλος δὲν παιδαγωγεῖται καὶ δὲν συμμορφώνεται μὲ σύμβουλάς. Καὶ ἐὰν ἀκόμη ἐννοήσῃ τὸ ὀρθόν, δὲν θὰ ἔχῃ τὴν διάθεσιν νὰ ὑπακούση εἰς αὐτό.
Τρεμπέλα
Μὲ λόγια μόνον δὲν θὰ συμμορφωθῇ ὁ ἀτίθασος δοῦλος, διότι καὶ ἂν ἀκόμη ἐννοήσῃ τί θέλει ὁ κύριός του, δὲν θὰ ὑπακούσῃ εἰς τὰς διαταγάς του.
Παρ. 29,20
ἐὰν ἴδῃς ἄνδρα ταχὺν ἐν λόγοις, γίνωσκε ὅτι ἐλπίδα ἔχει μᾶλλον ὁ ἄφρων αὐτοῦ.
Κολιτσάρα
Ἐὰν ἴδῃς ἄνδρα ταχὺν καὶ ἀπερίσκεπτον εἰς τοὺς λόγους του, μάθε ὅτι ἔχει μεγαλυτέρας ἐλπίδας ἐπιτυχίας ἀπὸ αὐτὸν ἐνας ἀσύνετος καὶ ἂμυαλος.
Τρεμπέλα
Ἐὰν ἴδῃς ἄνθρωπον, ποὺ τρέχει εἰς τὰ λόγια του καὶ ὁμιλεῖ ἀπερισκέπτως, νὰ γνωρίζῃς ὅτι ὁ τρελλὸς ἔχει περισσοτέρας ἐλπίδας νὰ γίνῃ ὑγιής, παρὰ νὰ διορθωθῇ ἐκεῖνος.
Παρ. 29,21
ὃς κατασπαταλᾷ ἐκ παιδός, οἰκέτης ἔσται, ἔσχατον δὲ ὀδυνηθήσεται ἐφ’ ἑαυτῷ.
Κολιτσάρα
Ἐκεῖνος, ποὺ ἀπὸ τὰ παιδικὰ του χρόνια κατασπαταλᾷ τὰ χρήματα, θὰ καταντήσῃ σύντομα πτωχὸς καὶ θὰ γίνῃ δοῦλος. Καὶ εἰς τὸ τέλος θὰ δοκιμάσῃ πολλὰς συμφορὰς καὶ ὀδύνας.
Τρεμπέλα
Ὅποιος ἀπὸ παιδὶ σπαταλᾷ τὰ χρήματά του διὰ νὰ ζῇ μὲ τρυφηλότητα καὶ ἰκανοποίησιν τῶν ὀρέξεών του, αὐτὸς θὰ καταντήσῃ νὰ γίνῃ δοῦλος, καὶ εἰς τὰ τελευταῖα του θὰ αἰσθάνεται μεγάλην θλῖψιν καὶ ὀδύνην ἐξ αἰτίας τῆς κακοκεφαλιᾶς του.
Παρ. 29,22
ἀνὴρ θυμώδης ὀρύσσει νεῖκος, ἀνὴρ δὲ ὀργίλος ἐξώρυξεν ἁμαρτίαν.
Κολιτσάρα
Ὁ θυμώδης ἄνθρωπος βγάζει καὶ σκορπᾷ ὁλόγυρά του φιλονεικίας καὶ ἔριδας. Ὁ δὲ ὀργίλος βγάζει ἀπὸ μέσα του, σὰν ἀπὸ μεταλλεῖον κακῶν, ἁμαρτίας.
Τρεμπέλα
Ὅπως ἀπὸ τὸ ἀνασκαπτόμενον μεταλλεῖον ἐξάγονται διαρκῶς μεταλλεύματα, ἔτσι καὶ ὁ θυμώδης ἄνθρωπος βγάζει ἀπὸ τὰ βάθη τῆς εὐερεθίστου ψυχῆς του φιλονικίας. Ὁ δὲ ὀργίλος πάλιν βγάζει ἀπὸ τὰ βάθη τοῦ ἐσωτερικοῦ του ἔχθρας, ὕβρεις, ψυχρότητας καὶ γενικῶς διαφόρους ἁμαρτίας.
Παρ. 29,23
ὕβρις ἄνδρα ταπεινοῖ, τοὺς δὲ ταπεινόφρονας ἐρείδει δόξῃ Κύριος.
Κολιτσάρα
Ἡ ὑψηλοφροσύνη καὶ ἀλαζονεία ἐξευτελίζουν τὸν ἄνθρωπον. Τοὺς ταπεινόφρονας ὅμως θὰ στηρίξῃ ὁ Κύριος εἰς ἀναφαίρετον δόξαν.
Τρεμπέλα
Ἡ ὑπερηφάνεια ταπεινώνει καὶ ἐξευτελίζει τὸν ὑπερήφανον, ἐνῶ τοὺς ταπεινόφρονας δοξάζει καὶ ὑψώνει ὁ Κύριος.
Παρ. 29,24
ὃς μερίζεται κλέπτῃ, μισεῖ τὴν ἑαυτοῦ ψυχήν· ἐὰν δὲ ὅρκου προτεθέντος ἀκούσαντες μὴ ἀναγγείλωσι,
Κολιτσάρα
Ἐκεῖνος, ποὺ μοιράζεται μὲ τὸν κλέπτην κλοπιμαῖα, εἰς τὴν πραγματικότητα μισεῖ καὶ βλάπτει τὴν ψυχήν του. Ἐὰν δὲ κάτι τέτοιοι ἄνθρωποι ὑποβληθοῦν εἰς ὅρκον, δὲν θὰ ἀναγγείλουν τὴν ἀλήθειαν,
Τρεμπέλα
Ὅποιος μοιράζεται μὲ τὸν κλέπτην τὰ κλοπιμαῖα πράγματα, μισεῖ τὴν ψυχήν του. Ἐὰν δὲ οἱ κλεπταποδόχοι κρύπτουν καὶ δὲν φανερώσουν τοὺς ἐνόχους οὔτε καὶ ὅταν ὁρκισθοῦν,
Παρ. 29,25
φοβηθέντες καὶ αἰσχυνθέντες ἀνθρώπους ὑπεσκελίσθησαν· ὁ δὲ πεποιθὼς ἐπὶ Κυρίῳ εὐφρανθήσεται. ἀσέβεια ἀνδρὶ δίδωσι σφάλμα, ὃς δὲ πέποιθεν ἐπὶ τῷ δεσπότῃ, σωθήσεται.
Κολιτσάρα
διότι φοβοῦνται καὶ ἐντρέπονται τοὺς ἀνθρώπους. Ἔτσι δὲ θὰ πεδικλωθοῦν, θὰ πέσουν καὶ θὰ ἐξευτελισθοῦν. Ἐκεῖνος ὅμως, ποὺ ἔχει πίστιν καὶ πεποίθησιν εἰς τὸν Θεόν, θὰ εὐφρανθῇ. Ἡ ἀσέβεια ὁδηγεῖ τὸν ἄνθρωπον εἰς πτώσεις καὶ σφάλματα. Ἐνῷ ἐκεῖνος, ποὺ πιστεύει εἰς τὸν παντοδύναμον Θεόν, θὰ σωθῇ.
Τρεμπέλα
ἐπειδὴ φοβοῦνται καὶ ἐντρέπονται τοὺς ἀνθρώπους, αὐτοὶ νικῶνται καὶ ὑποσκελίζονται, ὑποπίπτοντες ἔτσι εἰς διπλῆν ἁμαρτίαν, διότι ἀφ’ ἐνὸς μὲν κλέπτουν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ μὲ τὴν ψευδορκίαν των βεβηλώνουν καὶ ὑβρίζουν τὸ ὄνομα τοῦ Θεοῦ. Ἐκεῖνος ὅμως ποὺ ἔχει πεποίθησιν εἰς τὸν Θεόν, θὰ χαρῇ, διότι οὔτε κλέπτῃς οὔτε ψεύδορκος θὰ γίνῃ ποτέ. Ἡ ἀσέβεια εἶναι αἰτία πτώσεων καὶ θλίψεως εἰς τὸν ἄνθρωπον, ἐνῷ ἐκεῖνος, ποὺ πιστεύει καὶ ἐλπίζει εἰς τὸν πανάγαθον Θέον, θὰ σωθῇ.
Παρ. 29,26
πολλοὶ θεραπεύουσι πρόσωπα ἡγουμένων, παρὰ δὲ Κυρίου γίνεται τὸ δίκαιον ἀνδρί.
Κολιτσάρα
Πολλοὶ κολακεύουν καὶ παρακαλοῦν τοὺς ἑκάστοτε ἰσχυρούς, διὰ νὰ ἐπιτύχουν εἰς κάποιον ἔργον των. Τὸ δίκαιον ὅμως καὶ ἡ πραγματικὴ ἐπιτυχία ἀποδίδεται εἰς τὸν ἄνθρωπον ἐκ μέρους τοῦ Κυρίου.
Τρεμπέλα
Πολλοὶ κολακεύουν καὶ ἐκλιπαροῦν ἄρχοντας, διὰ νὰ ἐπιτύχουν καὶ τελειώσουν κάποιαν ὑπόθεσίν των. Τὸ δίκαιον ὅμως ἀποδίδεται εἰς τὸν ἄνθρωπον ἐπακριβῶς καὶ ἀσφαλῶς ἀπὸ μόνον τὸν Θεόν.
Παρ. 29,27
βδέλυγμα δικαίοις ἀνὴρ ἄδικος, βδέλυγμα δὲ ἀνόμῳ κατευθύνουσα ὁδός.
Κολιτσάρα
Μισητὸς καὶ ἀποκρουστικὸς εἶναι εἰς τοὺς δικαίους κάθε ἄδικος· ὅπως ἐπίσης μισητὴ καὶ ἀποκρουστικὴ εἶναι εἰς τὸν παράνομον ἡ εὐθεῖα ὁδός.
Τρεμπέλα
Εἰς τοὺς δικαίους προκαλεῖ ἀηδίαν καὶ ἀποστροφὴν ὁ ἄδικος ἄνθρωπος· ἀντιθέτως δὲ εἰς τὸν παραβάτην τοῦ θείου νόμου εἶναι βδέλυγμα καὶ πρᾶγμα μισητὸν ἡ εὐθεῖα ὁδὸς καὶ ἡ ζωὴ τῆς ἀρετῆς.
Παρ. 29,10
(Μασ. ΛΑ', 10). Γυναῖκα ἀνδρείαν τίς εὑρήσει; τιμιωτέρα δέ ἐστι λίθων πολυτελῶν ἡ τοιαύτη.
Κολιτσάρα
Γυναῖκα νοικοκυρὰν καὶ δραστηρίαν ποιὸς θὰ ἠμπορέσῃ νὰ βρῇ; Εἶναι ἀσυγκρίτος ἀνωτέρα καὶ ἀπὸ τοὺς πλέον πολύτιμους λίθους.
Τρεμπέλα
Γυναῖκα δραστηρίαν καὶ ἐνάρετον ποῖος θὰ ἀξιωθῇ νὰ εὕρῃ; Αὐτὴ ἀξίζει πιὸ πολὺ ἀπὸ τὰ πολύτιμα πετράδια.
Παρ. 29,11
θαρσεῖ ἐπ’ αὐτῇ ἡ καρδία τοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς, ἡ τοιαύτη καλῶν σκύλων οὐκ ἀπορήσει·
Κολιτσάρα
Εἰς αὐτὴν ἔχει πεποίθησιν καὶ στηρίζεται μὲ θάρρος ἡ καρδία τοῦ ἀνδρός της. Διότι αὐτὴ καὶ τὸ σπίτι της δὲν πρόκειται νὰ στερηθοῦν ποτὲ ἀπὸ ὑλικὰ ἀγαθά.
Τρεμπέλα
Ὁ σύζυγός της λαμβάνει θάρρος καὶ δὲν δειλιᾷ εἰς τὰς δυσμενεῖς περιστάσεις τῆς ζωῆς του. Ἡ γυναῖκα αὐτὴ δὲν πρόκειται νὰ στερηθῇ ποτὲ ἀπὸ τὰ ὑλικὰ ἀγαθά,
Παρ. 29,12
ἐνεργεῖ γὰρ τῷ ἀνδρὶ ἀγαθὰ πάντα τὸν βίον.
Κολιτσάρα
Καθ’ ὅλον της τὸν βίον ἐργάζεται διὰ τὸ καλὸν τοῦ ἀνδρός της.
Τρεμπέλα
διότι εἰς ὅλην τὴν ζωήν της ἐργάζεται διὰ τὴν εὐτυχίαν τοῦ συζύγου της.
Παρ. 29,13
μηρυομένη ἔρια καὶ λίνον ἐποίησεν εὔχρηστον ταῖς χερσὶν αὐτῆς.
Κολιτσάρα
Ὑφαίνει νήματα μάλλινα καὶ λινὰ καὶ κατασκευάζει μὲ τὰ ἴδια της τὰ χέρια πράγματα χρήσιμα διὰ τὸ σπίτι.
Τρεμπέλα
Ὑφαίνουσα μαλλιὰ καὶ λινάρι, κατασκευάζει μὲ τὰ ἴδια της τὰ χέρια χρήσιμα πράγματα διὰ τὸ σπίτι της: Ἐνδύματα, σκεπάσματα καὶ ἄλλα εἴδη ὑφαντικῆς καὶ πλεκτικῆς.
Παρ. 29,14
ἐγένετο ὡσεὶ ναῦς ἐμπορευομένη μακρόθεν, συνάγει δὲ αὐτῆς τὸν πλοῦτον.
Κολιτσάρα
Ὁμοιάζει μὲ τὸ πλοῖον, τὸ ὁποῖον μεταφέρει ἐμπορεύματα ἀπὸ μακρυνὰς περιοχάς. Ἔτσι καὶ αὐτὴ συγκεντρώνει τὸν πλοῦτον της διὰ τὸ καλὸν τοῦ σπιτιοῦ.
Τρεμπέλα
Πηγαίνει μακρὰν καὶ ἀναζητεῖ καλὰς ἀγοράς, διὰ νὰ κάμῃ τὰς καταλλήλους καὶ ἀναγκαίας προμηθείας τοῦ οἵκου της. Ὁμοιάζει ἔτσι μὲ πλοῖον, τὸ ὁποῖον μεταφέρει ἐμπορεύματα ἀπὸ τόπους μακρινούς. Αὐτὴ πάλιν μὲ τὸν κόπον, τὴν ἐργατικοτητα, τὰς οἰκονομίας καὶ τὴν σύνεσίν της συναθροίζει τὰ πλούτη της.
Παρ. 29,15
καὶ ἀνίσταται ἐκ νυκτῶν καὶ ἔδωκε βρώματα τῷ οἴκῳ καὶ ἔργα ταῖς θεραπαίναις.
Κολιτσάρα
Ἐξυπνᾷ πολὺ πρωΐ, νύχτα. Ἑτοιμάζει καὶ δίδει τροφὰς εἰς τοὺς ἀνθρώπους τοῦ σπιτιοῦ της, κανονίζει δὲ τὰ ἔργα τῶν ὑπηρετριῶν.
Τρεμπέλα
Καὶ σηκώνεται πρωΐ, προτοῦ ξημερώσῃ, ἑτοιμάζει καὶ δίδει τροφὴν εἰς τοὺς οἰκείους της καὶ ἐργασίαν εἰς τὰς ὑπηρετρίας της.
Παρ. 29,16
θεωρήσασα γεώργιον ἐπρίατο, ἀπὸ δὲ καρπῶν χειρῶν αὐτῆς κατεφύτευσε κτῆμα.
Κολιτσάρα
Ὅταν εὕρῃ κάποιο καλὸ χωράφι, τὸ ἀγοράζει καὶ μὲ τοὺς κόπους τῶν χειρῶν της τὸ καλλιεργεῖ, τὸ φυτεύει, τὸ μεταβάλλει εἰς ἀγρόκτημα ἀποδοτικόν.
Τρεμπέλα
Ἡ δραστηριότης της ἐκτείνεται εὐρύτερον. Ἀφοῦ παρετήρησε προσεκτικὰ μὲ μάτι ἐμπείρου ἀγοραστοῦ καὶ ἐξετίμησε τὴν ἀξίαν ἐνὸς χωραφιοῦ, τὸ ἠγόρασεν ἀπὸ τὰς οἰκονομίας της, μὲ τὰ χρήματα δὲ ποὺ κερδίζει ἀπὸ τὰ ἐργόχειρά της, ἐκαλλιέργησε καὶ ἐφύτευσε τὸ χωράφι ποὺ ἠγόρασε καὶ τὸ μετέβαλεν ἔτσι εἰς κτῆμα μὲ ἀξίαν μεγάλην.
Παρ. 29,17
ἀναζωσαμένη ἰσχυρῶς τὴν ὀσφὺν αὐτῆς ἤρεισε τοὺς βραχίονας αὐτῆς εἰς ἔργον.
Κολιτσάρα
Ἀφοῦ ζώσῃ, καλὰ τὴν μέσην της, ἐργάζεται μὲ τὰ χέρια της ἔντονα καὶ μὲ ζῆλον εἰς τὸ ἔργον της.
Τρεμπέλα
Ἀφοῦ δὲ ζώνει καλὰ τὴν μέσην της, ἀνασκουμπώνεται καὶ βάζει τὰ χέρια της στὴ δουλεία.
Παρ. 29,18
ἐγεύσατο ὅτι καλόν ἐστι τὸ ἐργάζεσθαι, καὶ οὐκ ἀποσβέννυται ὁ λύχνος αὐτῆς ὅλην τὴν νύκτα.
Κολιτσάρα
Ἐδοκίμασε καὶ ἀπέκτησε προσωπικὴν πεῖραν, ὅτι εἶναι καλὸν νὰ ἐργάζεται κανείς. Διὰ τοῦτο καὶ ὁ λύχνος της δὲν σβήνει καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς νυκτός.
Τρεμπέλα
Ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως ἐδοκίμασε καὶ ἐπείσθη, ὅτι εἶναι καλὸν τὸ νὰ ἐργάζεται ὁ καθένας· καὶ τὸ λυχνάρι της, ποὺ φωτίζει διὰ νὰ δουλεύῃ, δὲν σβήνει ὅλην τὴν νύκτα.
Παρ. 29,19
τοὺς πήχεις αὐτῆς ἐκτείνει ἐπὶ τὰ συμφέροντα, τὰς δὲ χεῖρας αὐτῆς ἐρείδει εἰς ἄτρακτον.
Κολιτσάρα
Ἀπλώνει τὰ χέρια της εἰς ὅλα, ὅσα συμφέρουν καὶ ἐξυπηρετοῦν τὸ σπίτι. Εἰδικώτερα τὰ χέρια της τὰ στηρίζει εἰς τὸ ἀδράχτι, τὸ ὁποῖον καὶ συνεχῶς ἐργάζεται.
Τρεμπέλα
Ἀπλώνει τοὺς βραχίονάς της εἰς ὅσας ἐργασίας συμφέρουν εἰς τὸ σπίτι της, καὶ μὲ τὰ χέρια της κρατεῖ καὶ στριφογυρίζει τὸ ἀδράχτι.
Παρ. 29,20
χεῖρας δὲ αὐτῆς διήνοιξε πένητι, καρπὸν δὲ ἐξέτεινε πτωχῷ.
Κολιτσάρα
Ἀλλὰ ἀνοίγει τὰ χέρια της καὶ ἀπλώχερα δίδει εἰς τοὺς πτωχούς. Δίδει εἰς τὸν στερούμενον ἀπὸ τὸν καρπὸν τῶν χειρῶν της.
Τρεμπέλα
Ἤνοιξε δὲ τὰ χέρια της γενναιόδωρα, διὰ νὰ ἐλεήσῃ τὸν δυστυχῆ, καὶ ἥπλωσε τὸ χέρι, διὰ νὰ δώσῃ ἀπὸ τὰ εἰσοδήματά της εἰς τὸν πτωχόν.
Παρ. 29,21
οὐ φροντίζει τῶν ἐν οἴκῳ ὁ ἀνὴρ αὐτῆς, ὅταν που χρονίζῃ· πάντες γὰρ οἱ παρ’ αὐτῆς ἐνδεδυμένοι εἰσί.
Κολιτσάρα
Ὁ σύζυγος της, ἐὰν ἀπουσιάσῃ ἐπὶ τι χρονικὸν διάστημα, δὲν ἀνησυχεῖ καὶ δὲν μεριμνᾷ διὰ τὰ ἔργα καὶ τὰ πράγματα τοῦ σπιτιοῦ. Διότι ὅλοι οἱ ἐν τῷ οἴκῳ της εἶναι καλὰ ἐνδεδυμένοι.
Τρεμπέλα
Δὲν καταλαμβάνεται ἀπὸ φροντίδας, οὔτε ἀνησυχεῖ διὰ τὸ σπίτι ὁ σύζυγός της, ἐὰν συνέβη ποτὲ νὰ ἀπουσιάζῃ ἀπὸ αὐτὸ λόγῳ τῶν ἀσχολιῶν του· καὶ τοῦτο διότι ὅλοι, ὅσοι εἶναι μαζί της καὶ ἐξαρτῶνται ἀπὸ αὐτήν, εἶναι καλὰ ντυμένοι.
Παρ. 29,22
δισσὰς χλαίνας ἐποίησε τῷ ἀνδρὶ αὐτῆς, ἐκ δὲ βύσσου καὶ πορφύρας ἑαυτῇ ἐνδύματα.
Κολιτσάρα
Διπλᾶς χλαίνας ἔκαμε διὰ τὸν σύζυγόν της. Λινὰ λευκὰ ἐνδύματα καὶ ἐνδύματα ποδφυρᾶ ἡτοίμασε διὰ τὸν ἑαυτόν της.
Τρεμπέλα
Διπλᾶς χλαίνας (ἐπανωφόρια) ἔκαμε διὰ τὸν σύζυγόν της, ἀπὸ ὑφάσματα δὲ λινὰ λευκὰ κατεσκεύασε διὰ τὸν ἑαυτόν της φορέματα βαμμένα μὲ κόκκινον πανάκριβον χρῶμα.
Παρ. 29,23
περίβλεπτος δὲ γίνεται ὁ ἀνὴρ αὐτῆς ἐν πύλαις, ἡνίκα ἂν καθίσῃ ἐν συνεδρίῳ μετὰ τῶν γερόντων κατοίκων τῆς γῆς.
Κολιτσάρα
Περίβλεπτος καὶ ἀξιοθαύμαστος γίνεται ὁ σύζυγός της εἰς τὰς πύλας τῶν τειχῶν τῆς πόλεως, ὅταν παρακάθηται εἰς συνέδριον μὲ τοὺς γεροντότερους ἄνδρας τῆς χώρας.
Τρεμπέλα
Ὅλοι δὲ κυττάζουν μὲ θαυμασμὸν τὸν ἄνδρα της, ὅταν αὐτὸς εὑρίσκεται εἰς τὰς πύλας τῆς πόλεως, ὅπου γίνονται αἱ δημόσιαι συνεδριάσεις, ὅταν συμπαρακάθηται καὶ συμμετέχῃ εἰς συνέδρων μὲ τοὺς γέροντας κατοίκους τοῦ τόπου.
Παρ. 29,24
σινδόνας ἐποίησε καὶ ἀπέδοτο τοῖς Φοίνιξι, περιζώματα δὲ τοῖς Χαναναίοις.
Κολιτσάρα
Αὐτὴ κατασκευάζει σινδόνας, τὰς ὁποίας πωλεῖ εἰς τοὺς Φοίνικας. Κατασκευάζει καὶ ζώνας, τὰς ὁποίας πωλεῖ εἰς τοὺς Χαναναίους.
Τρεμπέλα
Κατεσκεύασε σινδόνια καὶ τὰ ἐπώλησεν εἰς ἐμπόρους Φοίνικας, ζώνας δὲ καὶ ἐμπροσθέλλας εἰς τοὺς μεταπράτας ἐμπόρους Χαναναίους.
Παρ. 29,25
ἰσχὺν καὶ εὐπρέπειαν ἐνεδύσατο καὶ εὐφράνθη ἐν ἡμέραις ἐσχάταις.
Κολιτσάρα
Ἔτσι αὐτὴ μὲ τὴν ἐργασίαν καὶ τὴν καλὴν συμπεριφοράν της ἀποκτᾷ δύναμιν καὶ εὐπρεπῆ ἐμφάνισιν. Εὐφραίνεται ὅλας τὰς ἡμέρας τῆς ζωῆς της καὶ πολὺ περισσότερον θὰ εὐφρανθῇ κατὰ τὰς ἡμέρας τῶν γηρατείων της.
Τρεμπέλα
Ἐνεδύθη δύναμιν καὶ πλοῦτον καὶ ἀξιοπρέπειαν καὶ κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας τῆς ζωῆς της ἐδοκίμασεν εὐφροσύνην καὶ εὐτυχίαν.
Παρ. 29,26
στόμα αὐτῆς διήνοιξε προσεχόντως καὶ ἐννόμως, καὶ τάξιν ἐστείλατο τῇ γλώσσῃ αὐτῆς.
Κολιτσάρα
Ἀνοίγει τὸ στόμα της, διὰ νὰ ὁμιλῇ πάντοτε μετὰ προσοχῆς, σύμφωνα μὲ τὸν νόμον τοῦ Θεοῦ· ἔχει θέσει τάξιν εἰς τὰ λόγια τοῦ στόματός της.
Τρεμπέλα
Προκειμένου νὰ ὁμιλήσῃ, ἀνοίγει τὸ στόμα της μὲ πολλὴν προσοχὴν καὶ περισκέψιν, ὥστε οἱ λόγοι τῆς προσλαμβάνουν κῦρος καὶ χρωματισμὸν νόμου, καὶ στολίζει τὴν γλῶσσαν της μὲ τάξιν καὶ σύνεσιν.
Παρ. 29,27
στεγναὶ διατριβαὶ οἴκων αὐτῆς, σῖτα δὲ ὀκνηρὰ οὐκ ἔφαγε.
Κολιτσάρα
Τὸ σπίτι της εἶναι στεγνό, χωρὶς ὑγρασίαν καὶ σταλάγματα τῆς βροχῆς· εἶναι ἀναπαυτικό. Ψωμὶ ὀκνηρίας καὶ τεμπελιᾶς δὲν ἔφαγε ποτέ.
Τρεμπέλα
Τὸ σπίτι της, ὅπου μένει, εἶναι στεγνόν, ἀναπαυτικὸν καὶ δὲν στάζει, ὅταν βρέχῃ. Ψωμὶ δὲ ὀκνηρίας καὶ κακοζυμωμένον δὲν ἔφαγε.
Παρ. 29,28
τὸ στόμα δὲ ἀνοίγει σοφῶς καὶ νομοθέσμως, ἡ δὲ ἐλεημοσύνη αὐτῆς ἀνέστησε τὰ τέκνα αὐτῆς καὶ ἐπλούτησαν, καὶ ὁ ἀνὴρ αὐτῆς ᾔνεσεν αὐτήν.
Κολιτσάρα
Ἀνοίγει τὸ στόμα της καὶ ὁμιλεῖ μὲ σοφίαν καὶ σύνεσιν, σύμφωνα μὲ τοὺς θείους καὶ ἀνθρωπίνους νόμους. Εὐλογήθηκε ἀπὸ τὸν Θεὸν φιλανθρωπία καὶ ἡ καλωσύνη της. Καὶ χάρις εἰς τὴν εὐλογίαν τοῦ Κυρίου ἀνέστησε τὰ τέκνα της. Αὐτὰ ἐπλούτησαν καὶ ὁ σύζυγός της τὴν ἐπῄνεσε καὶ τῆς εἶπε·
Τρεμπέλα
Τὸ στόμα της δὲ τὸ ἀνοίγει μὲ σοφίαν καὶ σύνεσιν καὶ ὅσα λέγει, εἶναι ὡσὰν νόμοι, ἡ δὲ καλωσύνη της πρὸς τοὺς πτωχοὺς ἔγινε αἰτία εὐλογίας πολλῆς, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ μεγαλώσῃ καὶ ἀποκαταστήσῃ πλούσια τὰ παιδιά της· καὶ ὁ σύζυγός της τῆς ἀπηύθυνε τὰ κάτωθι ἐγκώμια.
Παρ. 29,29
Πολλαὶ θυγατέρες ἐκτήσαντο πλοῦτον, πολλαὶ ἐποίησαν δύναμιν, σὺ δὲ ὑπέρκεισαι καὶ ὑπερῇρας πάσας.
Κολιτσάρα
«Ὦ σύντροφε τῆς ζωῆς μου, πολλαὶ γυναῖκες ἀπέκτησαν πλοῦτον μὲ τὴν ἱκανότητά των, πολλαὶ ἀπέκτησαν δύναμιν μέσα εἰς τὴν κοινωνίαν, σὺ ὅμως ἔχεις ξεπεράσει ὅλας».
Τρεμπέλα
Ὦ καλὴ καὶ πολύτιμε σύντροφε τῆς ζωῆς μου· πολλαῖ γυναῖκες ἀπέκτησαν πλούτη μὲ τὴν ἱκανότητά των· πολλαὶ ἀπέκτησαν δύναμιν καὶ ὑπόληψιν μέσα εἰς τὴν κοινωνίαν, σὺ ὅμως τὰς ὑπερέβαλες ὅλας.
Παρ. 29,30
ψευδεῖς ἀρέσκειαι καὶ μάταιον κάλλος γυναικός· γυνὴ γὰρ συνετὴ εὐλογεῖται, φόβον δὲ Κυρίου αὕτη αἰνείτω.
Κολιτσάρα
Αἱ φιλαρέσκειαι τῆς γυναικὸς εἶναι ψεύτικα πράγματα καὶ τὸ κάλλος της εἶναι προσωρινὸν καὶ παροδικόν. Διότι μόνον ἡ συνετὴ καὶ φρόνιμος γυναίκα εὐλογεῖται ἀπὸ τὸν Θεόν. Ἂς ὑμνᾷ δὲ αὐτὴ καὶ ἂς δοξάζῃ τὸν φόβον τοῦ Κυρίου.
Τρεμπέλα
Ψεύτικον πρᾶγμα εἶναι ἡ φιλαρέσκεια καὶ ματαιότης τὸ σωματικὸν κάλλος τῆς γυναικός, διότι μόνον ἡ φρόνιμη γυναῖκα ἐπαινεῖται, τὸν δὲ φόβον τοῦ Θεοῦ ἂς ὑμνῇ καὶ ἂς δοξάζῃ αὐτή, διότι πᾶν ὅ,τι ἔχει, τὸ ἔχει ἀπὸ τὸν Θεόν.
Παρ. 29,31
δότε αὐτῇ ἀπὸ καρπῶν χειλέων αὐτῆς, καὶ αἰνείσθω ἐν πύλαις ὁ ἀνὴρ αὐτῆς.
Κολιτσάρα
Ἐπαινέσατε καὶ σεῖς μίαν τέτοιαν δραστηρίαν καὶ σοφὴν γυναῖκα. Δίκαιον εἶναι καὶ ὁ σύζυγός της νὰ ἐγκωμιάζεται δι’ αὐτὴν εἰς τὰς πύλας τῶν τειχῶν τῆς πόλεως, ὅπου γίνονται αἱ συγκεντρώσεις.
Τρεμπέλα
Εἴπατε καὶ σεῖς διὰ τὴν γυναῖκα αὐτὴν καλὰ καὶ ἐπαινετικὰ λόγια, ὅπως ἀκριβῶς καὶ αὐτὴ εἶπε διὰ σᾶς. Ἐγκωμιάσατέ την καὶ ἐπαινέσατέ την, καὶ ὁ ἄνδρας της χάριν αὐτῆς ἂς ὑμνῆται καὶ ἂς ἐγκωμιάζεται εἰς τοὺς τόπους τῶν δημοσίων συγκεντρώσεων.